III SA/Wa 1528/18

Sygn. akt III SA/Wa 1528/18 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 lutego 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Monika Świercz (sprawozdawca) Sędziowie asesor WSA Piotr Dębkowski sędzia WSA Artur Kuś Protokolant referent stażysta Krzysztof Durka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2019 r. sprawy ze skargi I. P. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 2[...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenie o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu wraz z pozostałymi członkami zarządu oraz spółką za zaległości spółki z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za poszczególne okresy rozliczeniowe 2011 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [..] maja 2016 r. nr [...], 2) zasądza od Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej na rzecz I. P. kwotę 500 zł (słownie: pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej zwany "Prezesem Zarządu PFRON") decyzją z dnia [...] maja 2016 r. orzekł o solidarnej wraz z Przedsiębiorstwem Wielobranżowym "I." Sp. z o.o. w likwidacji (dalej zwane "Spółką") oraz pozostałymi członkami zarządu sprawującymi funkcje w tym okresie odpowiedzialności byłego członka zarządu I. P.(dalej zwany "Stroną" lub "Skarżącym") z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej zwany "PFRON") za okres od 2011/01 do 2011/02 oraz od 04/2011 do 06/2011 w kwocie głównej 93.333 zł, odsetkach naliczonych na dzień wydania decyzji 51.123 zł. Skarżący odwołaniem z 10 listopada 2017 r., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w zakresie pkt 1 i orzeczenie, że strona nie ponosi odpowiedzialności za zaległości z tytułu wpłat na PFRON za wskazane w zaskarżonej decyzji okresy, ewentualnie uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, z uwagi na to, że rozstrzygnięcie sprawy wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części, zarzucił naruszenie: 1) art. 116 § 2 w związku z art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r., poz. 201, z późn. zm.; dalej: "O.p.") poprzez orzeczenie solidarnej odpowiedzialności za zaległości z tytułu wpłat na PFRON za okres 2011/01, pomimo wykazania przez niego, że z powodu hospitalizacji nie miał możliwości podjęcia czynności w zakresie dokonania płatności za ten okres; 2) art. 122 O.p. polegające na uchybieniu wynikającej z niego zasadzie prawdy obiektywnej, poprzez pominięcie okoliczności uzasadniających zwolnienie strony od wywodzonej z art. 116 § 1 ust. 1 tej ustawy odpowiedzialności solidarnej za zobowiązania podatkowe Spółki wobec wykazania przez niego na wystąpienie opisanych w tym przepisie przesłanek egzoneracyjnych; 3) art. 116 § 1 ust. 1 O.p. w związku z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (tekst jedn.: Dz. u. z 2017 r., poz. 2344 ze zm.; dalej "u.p.u.") poprzez przyjęcie, że w niniejszej sprawie zachodzą podstawy do orzeczenia solidarnej odpowiedzialności ze Spółką i innymi osobami za zaległości z tytułu wpłat na PFRON za wskazane okresy pomimo zaniechania dokonania przez organ pierwszej instancji ustalenia daty powstania okoliczności stanowiących podstawę do ogłoszenia upadłości; 4) art. 116 § 1 ust. 1 O.p. w związku z art. 21 ust. 1 u.p.u. poprzez niewłaściwe ich zastosowanie i przyjęcie, że w niniejszej sprawie zachodzą podstawy do orzeczenia solidarnej odpowiedzialności ze Spółką i innymi osobami za zaległości z tytułu wpłat na PFRON za wskazane okresy, pomimo wskazania przez stronę, iż wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki został złożony w terminie, ewentualnie, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy; 5) art. 122 w związku z art. 180 § 1 i art. 187 § 1 i art. 188 O.p. poprzez odmowę przeprowadzenia wnioskowanego przez stronę dowodu z przesłuchania świadków L. S., Z. S. i K. J., a także poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z dokumentacji Spółki celem ustalenia w jakiej dacie pojawiły się podstawy do ogłoszenia jej upadłości. Ponadto Skarżący wniósł na podstawie art. 229 O.p. o przeprowadzenie postępowania w celu uzupełnienia dowodów w postaci: zeznań świadków L. S., Z. S. i K. J. oraz dokumentów z akt postępowań prowadzonych przez Sąd Rejonowy w J. pod sygn. [...], przez Prokuraturę Rejonową w R. sygn. akt [...], [...], [...], przez Prokuraturę Rejonową w J. sygn. akt [...], przez Sąd Okręgowy w G. sygn. [...] albo zlecenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (dalej zwany "Ministrem") decyzją z dnia [...] marca 2018 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] maja 2016 r. W uzasadnieniu stwierdził, iż w sprawie wystąpiły przesłanki pozytywne z art. 116 § 1 O.p., tj. bezskuteczności egzekucji zaległości podatkowej oraz ustalenie, że członek zarządu odpowiada za zaległości z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia obowiązków przez członka zarządu. Zauważył, że organ pierwszej instancji ustalił na podstawie Uchwały Nr 3/2010 Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Wspólników Przedsiębiorstwa Wielobranżowego "I." Sp. z o.o. z dnia 30 grudnia 2010 r. oraz rezygnacji z pełnienia funkcji członka zarządu z dnia 27 lipca 2011 r., że Skarżący w okresie od 30 grudnia 2010 r. do 27 lipca 2011 r. pełnił funkcję prezesa zarządu Spółki. Z kolei zobowiązania za okres od 2011/01 do 2011/02 oraz od 04/2011 do 06/2011 powstały w okresie sprawowania funkcji członka zarządu przez Skarżącego. Prezes Zarządu PFRON zwrócił uwagę, że w sprawie odpowiedzialności za zaległości Spółki z tytułu wpłat na PFRON za okres od 2011/01 do 2011/02 oraz od 04/2011 do 06/2011 prowadzone były odrębne postępowania, które objęły wszystkich członków zarządu sprawujących funkcje w tym okresie. Organ odwoławczy odnosząc się do drugiej pozytywnej przesłanki odpowiedzialności członków zarządu spółki z o.o. - bezskuteczność egzekucji przeciwko samej Spółce podniósł, że bezskuteczność egzekucji została wykazana na podstawie postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego z dnia [...] grudnia 2014 r. umarzającego postępowanie egzekucyjne wszczęte na wniosek Prezesa Zarządu PFRON. Z uzasadnienia postanowienia wynika, iż podjęte przez organ egzekucyjny czynności zmierzające do wyegzekwowania od Spółki należności nie przyniosły rezultatu. W toku prowadzonego postępowania ustalono, że Spółka nie osiąga przychodów, faktycznie nie prowadzi działalności gospodarczej od ponad 2 lat. Dokonano zajęć wierzytelności z rachunków bankowych - zajęcia nieskuteczne, banki nie prowadzą rachunków dla zobowiązanego oraz zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność u dłużnika zajętej wierzytelności w: I. S.A., J. S.A., K. S.A. (w odpowiedzi poinformowano o braku wierzytelności przysługujących zobowiązanemu). Z informacji uzyskanej z CEPiK-u wynika, iż Spółka nie posiada pojazdów, z których można prowadzić skuteczną egzekucję. Z kolei likwidator Spółki A. S. nie wykazał żadnego majątku, z którego można skutecznie prowadzić postępowanie egzekucyjne. Natomiast tytuły wykonawcze z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...]i nr [...]na podstawie których były prowadzone postępowanie egzekucyjne, zostały wystawione na podstawie deklaracji DEK-I-0 złożonych przez Spółkę. Minister mając powyższe na uwadze zgodził się ze stanowiskiem organu pierwszej instancji, iż wykazane zostało, że egzekucja z majątku Spółki okazała się bezskuteczna. W sprawie zaszły zatem pozytywne przesłanki przeniesienia na stronę odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki określone w art. 116 § 1 O.p. Egzekucja z majątku Spółki okazała się bowiem bezskuteczna, a Skarżący pełnił funkcję członka zarządu tej spółki w czasie, kiedy powstały zobowiązania podatkowe przekształcone później w zaległość. Organ odwoławczy mając na uwadze twierdzenia Skarżącego, iż w okresie w którym wchodził w skład zarządu Spółki do jego wyłącznych obowiązków należało odzyskanie dokumentacji księgowej Spółki, przysługujących wierzytelności oraz ostateczne rozwiązanie współpracy z osobą, która swoimi bezprawnymi działaniami naraziła Spółkę na ogromne straty finansowe, natomiast w całym okresie działalności Spółki jedyną osoba decyzyjną w zakresie całokształtu jej działalności był jej większościowy udziałowiec L. S., który także od grudnia 1999 r. do 30 grudnia 2010 r. był Prezesem Zarządu tej Spółki, stanął na stanowisku, że brak wiedzy na temat kondycji finansowej Spółki, przyczyny braku tej wiedzy, czy też przyczyny powstania zadłużenia nie są przesłankami uwalniającymi członka zarządu Spółki od odpowiedzialności za jej zobowiązania. Ustawodawca w żaden sposób nie różnicuje w art. 116 § 2 O.p. odpowiedzialności członków zarządu, w zależności od tego jakimi sprawami się zajmowali. Nie ma zatem prawnego uzasadnienia, aby art. 116 O.p. interpretować wąsko, przyjmując odpowiedzialność członka zarządu za zaległości podatkowe spółki jedynie w takich przypadkach, gdy członek zarządu faktycznie kierował spółką. Charakter prawny funkcji członka zarządu oznacza nie tylko obowiązek wykonywania czynności zarządzających, lecz musi wiązać się ze zwiększonym zakresem odpowiedzialności, obejmującym skutki działań spółki. W ocenie organu odwoławczego Prezes Zarządu PFRON prawidłowo przyjął, że w okresie, w którym Strona pełniła funkcję członka zarządu, podstawa do zgłoszenia wniosku o upadłość Spółki niewątpliwie istniała. Podstawę do zgłoszenia wniosku stanowiło bowiem zaprzestanie regulowania należności wobec PFRON począwszy od zobowiązań za styczeń 2011 r. W niniejszej sprawie Skarżący wniosek taki powinien zgłosić po upływie dwóch tygodni od dnia, w którym upływał termin dokonania wpłat na PFRON za styczeń 2011 r., a więc po okresie hospitalizacji Skarżącego. Tym samym Minister za czynność spóźnioną uznał złożenie wniosku o upadłość w dniu 24 sierpnia 2011 r. Według organu odwoławczego, pomimo iż wniosek taki został złożony, to postanowieniem Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] kwietnia 2012 r. sygn. akt [...] stwierdzono umorzenie postępowania upadłościowego. Z uzasadnienia postanowienia wynika, iż majątek Spółki nie wystarczył na koszty postępowania upadłościowego w związku z powyższym kontynuowanie postępowania upadłościowego było bezprzedmiotowe, gdyż powiększyłoby jedynie zadłużenie w stosunku do wierzycieli, w tym w szczególności - Skarbu Państwa. W dalszej części uzasadnienia za bezcelowe oraz zbędne uznał przeprowadzenia wnioskowanych dowodów z przesłuchania świadków, gdyż wszystkie okoliczności mające istotne znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, zostały już wykazane innymi dowodami, których autentyczność i wiarygodność nie została zakwestionowana. Ponadto według Ministra wbrew stanowisku zawartemu w piśmie Strony z dnia 10 października 2016 r., nie została też spełniona kolejna przesłanka egzoneracyjna, bowiem Skarżący nie wskazał mienia Spółki umożliwiającego zaspokojenie znacznej części zaległości PFRON. Odnosząc się do wskazanego w piśmie z dnia 10 października 2016 r. mienia, z którego, według Strony, egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych Spółki w znacznej części, w postaci przysługujących Spółce wierzytelności zasądzonych od L. Z. na rzecz Spółki naprawienie szkody w postaci zapłaty na jej rzecz 3.840.000 zł, wskazał, że likwidator Spółki poinformował, iż Spółka nie uzyskała z tego tytułu żadnych środków pieniężnych. Tym samym stwierdził, iż twierdzenie, że Prezes Zarządu PFRON może się zaspokoić z wierzytelności dochodzonej od konkretnego podmiotu, nie uzasadnia uznania, że zostało wskazane mienie, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości z tytułu wpłat na PFRON w znacznej części. Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy doszedł do przekonania, że Skarżący w trakcie postępowania nie wykazał, że we właściwym czasie złożono wniosek o ogłoszenie upadłości, ani nie przedstawił dowodów potwierdzających, że nie ponosi winy za niezgłoszenie we właściwym czasie takiego wniosku ani wniosku o przeprowadzenie postępowania układowego. Nie wskazał również mienia Spółki, z którego egzekucja mogłaby umożliwić zaspokojenie zaległości w znacznej części. Końcowo Minister nie znalazł podstaw do uwzględnienia podniesionego w odwołaniu zarzutu naruszenia art. 122, art. 180, art. 187 § 1 i art. 188 O.p. W skardze z 16 maja 2018 r. Strona wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz uchylenie decyzji organu pierwszej instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania, zarzuciła naruszenie: 1) prawa procesowego, przez błędne uznanie, że w stanie faktycznym sprawy przepisy art. 120 O.p. w zw. z art. 122 O.p., art. 187 § 1 O.p. i art. 191 O.p. zwalniały organy podatkowe z prowadzenia postępowania dowodowego, którego celem było ustalenie przesłanek eskulpacyjnych Skarżącego, co w efekcie doprowadziło do błędnego orzekania o solidarnej odpowiedzialności Strony wraz z pozostałymi członkami zarządu Spółki, za zaległości z tytułu wpłat na PFRON, zamiast zastosowania środka w postaci uchylenia decyzji organu pierwszej instancji w całości; 2) prawa procesowego, tj. art. 122 O.p. w zw. z art. 121 § 1 O.p. i art. 180 § 1 O.p. w zw. z art. 187 § 1 O.p. i art. 188 O.p. i art. 196 § 1 O.p., polegające na nieuwzględnieniu zarzutu naruszenia tychże przepisów i uznaniu za prawidłowe oddalenie wniosku dowodowego o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadków z uwagi na udowodnienie przez organ okoliczności przeciwnych niż teza dowodowa strony, a w konsekwencji orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej Skarżącego, w sytuacji, gdy w postępowaniu nie ustalono w sposób rzetelny i wiarygodny, czy i w jakim terminie Strona powinna złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki, aby uwolnić się od odpowiedzialności za jej zobowiązania - nie przeprowadzono właściwie analizy finansowej Spółki; 3) prawa procesowego, tj. art. 122 O.p. w zw. z art. 121 § 1 O.p. w zw. z art. 188 O.p., polegające na nieuwzględnieniu zarzutu naruszenia tychże przepisów i uznaniu za prawidłowe oddalenie wniosku dowodowego w sytuacji wskazania majątku z którego egzekucja umożliwiała zaspokojenie zaległości podatkowych Spółki w całości, a pomimo tego organ nie przeprowadził egzekucji ze wskazanego majątku; 4) prawa procesowego, tj. art. 187 § 1 O.p., polegające na nieprawidłowej i fragmentarycznej analizie materiału dowodowego w sprawie, a w konsekwencji uznaniu, że w przedmiotowej sprawie zachodzą przesłanki uzasadniające orzeczenie o solidarnej odpowiedzialności Skarżącego na gruncie art. 116 O.p., tj. wydania decyzji bez uprzedniego wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności. Zdaniem Skarżącego Minister uchybił ciążącym na nim obowiązkom dowodowym, a w szczególności obowiązkowi wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego oraz uwzględnienia wniosków dowodowych strony zmierzających do wykazania twierdzeń przeciwnych w stosunku do twierdzeń organu pierwszej jak i drugiej instancji. Ponadto w jego ocenie organ odwoławczy nie uwzględnił podniesionego przez niego zarzutu naruszenia art. 122 O.p. w zw. z art. 121 § 1 O.p. w zw. z art. 180 § 1 O.p. poprzez nieprzeprowadzenie wnioskowanego dowodu z przesłuchania świadków L. S., Z. S.i K. J., na okoliczności związane z oceną dokumentacji księgowej znajdującej się w posiadaniu zarządu Spółki, a świadczącej o dobrej kondycji finansowej tego podmiotu, a także okoliczności związane z podejmowanymi przez Skarżącego czynnościami, które doprowadziły do odzyskania przez niego dokumentacji księgowej niezbędnej do sporządzenia wniosku o ogłoszenie upadłości oraz na okoliczność usprawiedliwionego przekonania Skarżącego o dobrej kondycji finansowej Spółki, a także poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z dokumentacji Spółki celem ustalenia w jakiej dacie pojawiły się podstawy do ogłoszenia upadłości tej Spółki. W przekonaniu Strony Minister nie zważył, iż prawidłowe ustalenie stanu faktycznego wymaga poszukiwania i gromadzenia wszelkich informacji mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. W konsekwencji, organ drugiej instancji powielił argumentację Prezesa Zarządu PFRON, uznając, iż w jego ocenie materiał dowodowy został zebrany w sposób kompletny i wyczerpujący co uzasadniło utrzymanie w mocy decyzji orzekającej o odpowiedzialności Skarżącego w trybie art. 116 O.p. Jego zdaniem organ drugiej instancji wydając zaskarżoną decyzję uchybił obowiązkowi wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. Fakt ten skutkował przeprowadzeniem fragmentarycznej analizy okoliczności sprawy. Skarżący zarzucił, iż Minister nie przeprowadził dowodów przez niego wskazanych, tj. dowodu z opinii biegłego z zakresu rachunkowości, w celu ustalenia czy istniała możliwość oceny kondycji finansowej Spółki w przypadku braku jakichkolwiek dokumentów finansowo - księgowych, a nadto określenia czy w ogóle istniała możliwość sporządzenia sprawozdania finansowego Spółki, jeżeli nie posiadała żadnych dokumentów finansowo - księgowych, jak również w konsekwencji wskazania "właściwego czasu" do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Fakt ten pozostaje w sprzeczności z dyspozycją art. 180 § 1 O.p. w zw. z art. 187 § 1 O.p., albowiem w toku merytorycznego rozpoznania sprawy, organ podatkowy winien dążyć do ustalenia dokładnych okoliczności faktycznych. Skarżący mając na uwadze, że sformułowane przez niego tezy dowodowe były odmienne w stosunku do twierdzeń organu pierwszej instancji, stwierdził, że fakty, na które powołano wnioski dowodowe, nie były na ówczesnym etapie udowodnione zgodnie z jego twierdzeniem. Przeciwnie, z treści decyzji z dnia [...] grudnia 2016 r. wynika, iż organ ustalił stan faktyczny w sposób odmienny niż twierdziła Strona. Skarżący wskazał, iż przedmiotem dowodu z przesłuchania świadków oraz dowodu z opinii biegłego, jak i przede wszystkim wyrok w sprawie karnej o sygn. [...] wskazujący na fakt posiadania przez Spółkę mienia pozwalającego na skuteczne wyegzekwowanie zaległych należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu zatrudnionych pracowników. W jego przekonaniu jest to okoliczność, której ustalenie miałoby wpływ na ocenę, czy w sprawie niniejszej należy zastosować art. 116 O.p. Oznacza to, że dowody zgłoszone na okoliczność istnienia majątku podatnika są dowodami mającymi istotny wpływ na wynik sprawy. Okoliczności na które Skarżący zgłosił dowody, były zatem okolicznościami mającymi znaczenie dla sprawy w rozumieniu art. 188 O.p. Ich ustalenie mogłoby przyczynić się do wniosku, że w niniejszej sprawie nie powinien znaleźć zastosowania art. 116 O.p. Według Strony zarówno organ pierwszej instancji, jak i organ odwoławczy nie wskazały w uzasadnieniach swoich decyzji, aby dowody, których żądania przeprowadzenia nie uwzględniono, zostały powołane na okoliczności niemających znaczenia dla sprawy. Jego zdaniem zaniechanie przez Ministra przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków i przeprowadzenie ponownej egzekucji na podstawie sądowego wyroku sprawy karnej z uwagi na zgłoszenie tych wniosków dowodowych na etapie postępowania odwoławczego, nie znajduje oparcia w przepisach regulujących przebieg postępowania podatkowego. Skarżący zauważył, iż podjął próbę wykazania braku przesłanek z art. 116 O.p. poprzez dowód z przesłuchania świadków oraz dowód z opinii biegłego, jak również dowód z wyroku sądowego. Z kolei organ uznając złożenie wniosku dowodowego za nieistotny dla rozstrzygnięcia sprawy pozbawił Skarżącego możliwości skutecznego wykazania braku przesłanek odpowiedzialności na gruncie art. 116 O.p. Odmowa przeprowadzenia dowodów zgłoszonych w odwołaniu od decyzji z 16 stycznia 2017 r. spowodowała, że nie ustalono okoliczności mających istotny wpływ na zastosowanie ww. artykułu. Nieuwzględnienie żądań co do przeprowadzenia dowodów spowodowało zatem nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji i powtórzył przedstawione w niej argumenty. Zarzuty skargi uznał za niezasadne. Pismem z dnia 26 lipca 2018 r. Skarżący złożył wniosek o przeprowadzenie dowodu z dokumentu tj. wyroku Sądu Apelacyjnego w K. sygn. akt [...], następnie pismem z dnia 28 grudnia 2019 r. Skarżący złożył wniosek o przeprowadzenie dowodu z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 14 listopada 2018 r. sygn. akt III SA/GI 173/18. Na rozprawie w dniu 19 lutego 2019 r. Sąd postanowił uwzględnić wniosek Strony z dnia 26 lipca 2018 r. i przeprowadzić dowód z wyroku Sądu Apelacyjnego w K. z [...] maja 2018 r. sygn. akt [...] oraz nie uwzględnić wniosku z 28 grudnia 2019 r. o przeprowadzenie dowodu z wyroku Sądu z 14 listopada 2019 r. sygn. akt III SA/GI 173/18. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do badania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa. W wyniku kontroli sądu administracyjnego decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności naruszających prawo i przez to mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.; dalej: "P.p.s.a.") lub też wystąpiło naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Stosownie zaś do treści art. 134 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy istniały przesłanki do orzeczenia odpowiedzialności podatkowej Skarżącego. Rozstrzygnięcia wymaga, czy wobec twierdzenia o wąskim zakresie zadań Skarżącego w zarządzie Spółki i twierdzenia o nieznajomości spraw finansowych Spółki można przyjąć, że niewystąpienie o ogłoszenie upadłości we właściwym czasie nastąpiło bez jego winy. Sporne jest też, czy ujawniona wierzytelność Spółki pozwala przyjąć, że egzekucja z majątku Spółki była bezskuteczna oraz czy wskazane mienie Spółki pozwala na uniknięcie orzeczenia odpowiedzialności podatkowej. Zaskarżona decyzja nie odpowiada prawu. Skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż nie wszystkie jej zarzuty są zasadne. Prawidłowo ustalono właściwy czas na wnioskowanie o ogłoszenie upadłości. Ujawniona wierzytelność Spółki nie można być kwalifikowana, jako umożliwiająca zaspokojenie jej zobowiązań w znacznej części. Organowi nie udało się jednak obalić twierdzenia Skarżącego co do braku jego winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości we właściwym czasie. Organ nie badał wnikliwie tej okoliczności, przyjmując schematycznie, że każdy członek zarządu musi znać kondycję zarządzanej Spółki. Wyjaśniając podstawy prawne wyroku należy wskazać, że istotą postępowania w przedmiocie odpowiedzialności członka zarządu spółek kapitałowych jest badanie przesłanek pozytywnych i negatywnych mających znaczenie dla określenia istnienia odpowiedzialności konkretnego członka zarządu. Przesłanki odpowiedzialności osób trzecich - członków zarządu spółek z ograniczoną odpowiedzialnością za zaległości podatkowe tych spółek określa art. 116 § 1 O.p. Według postanowień tego przepisu za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu: 1) nie wykazał, że: a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy; 2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Pozytywną przesłanką obciążenia odpowiedzialnością członka zarządu jest nieskuteczna w całości lub w części egzekucja z majątku spółki. Stwierdzenie bezskuteczności egzekucji ustala się na podstawie każdego prawnie dopuszczalnego dowodu, przy czym może to nastąpić jedynie po przeprowadzeniu postępowania egzekucyjnego (uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 grudnia 2008 r., II FPS 6/08 - wyroki sądów administracyjnych powołane w niniejszym uzasadnieniu są dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej zwanej też CBOSA, pod adresem "orzeczenia.nsa.gov.pl"). Zatem o bezskuteczności postępowania egzekucyjnego, w rozumieniu art. 116 O.p., nie musi przesądzać wyłącznie umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz wydanie, w jego konsekwencji, postanowienia w sprawie umorzenia tego postępowania. Mogą za tym przemawiać inne działania organu egzekucyjnego, niekoniecznie zakończone postanowieniem o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Muszą one jednak nie pozostawiać żadnych wątpliwości co do tego, że egzekwowana wierzytelność nie może być zaspokojona z jakiejkolwiek części majątku spółki (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 lutego 2007 r., II FSK 233/06 i wyrok Sądu Najwyższego z 23 marca 2012 r., II UK 152/11). Przed przystąpieniem do rozważenia sporu wyjaśnić należy, że w orzecznictwie przyjmuje się, że ocena, czy zgłoszenie upadłości nastąpiło we "właściwym czasie", o którym mowa w art. 116 § 1 O.p., powinna być dokonywana w świetle przepisów dotyczących postępowania upadłościowego i układowego, które obecnie regulowane jest przepisami ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze. Aby członkowi zarządu spółki kapitałowej można było przypisać odpowiedzialność za zaległości podatkowe spółki powstałe w okresie pełnienia przez niego funkcji, spółka w okresie tym musi znajdować się w stanie uzasadniającym wystąpienie o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania układowego. Wynika to z treści uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 sierpnia 2009 r., II FPS 3/09, w świetle której członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością może również po zakończeniu pełnienia tej funkcji uwolnić się od odpowiedzialności za zaległości podatkowe powstałe w tym czasie, jeżeli wykaże w postępowaniu podatkowym, że w okresie pełnienia przez niego funkcji członka zarządu nie było podstaw do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub postępowania zapobiegającego upadłości (postępowanie układowe). W uzasadnieniu tej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że "zgodnie z art. 5 § 1 Prawa upadłościowego przedsiębiorca zobowiązany jest nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia zaprzestania płacenia długów zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Wszczęcie postępowania upadłościowego lub układowego może nastąpić wtedy, gdy wystąpią ustawowe przesłanki. Czasem właściwym do podjęcia tych czynności jest czas, w jakim zarząd spółki, niebędący w stanie zrealizować zobowiązań względem jej wierzycieli, powinien złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania układowego, aby w ten sposób chronić zagrożone interesy wierzycieli. Celem postępowania upadłościowego jest ochrona praw wierzycieli oraz zaspokojenie roszczeń wobec upadłego w sposób przewidziany przepisami. Termin 14 dni na złożenie przez przedsiębiorcę wniosku o ogłoszenie upadłości, liczony od dnia, w którym majątek nie wystarcza na zaspokojenie długów, ma na celu ograniczenie do niezbędnego minimum okresu, w którym dłużnik może rozporządzać swoim majątkiem w sposób odmienny, niż czyniłby to syndyk po ogłoszeniu upadłości. Członkowie zarządu dłużnika będącego osobą prawną, nie dochowując tego terminu i rozporządzając majątkiem przedsiębiorcy, narażają prawa wierzycieli. W związku z powyższym należy zaznaczyć, że rygor zawarty w art. 5 § 1 Prawa upadłościowego jest emanacją naczelnej zasady tego rozporządzenia (tj. ochrony praw wierzycieli) i jako taki powinien być interpretowany w świetle art. 116 Ordynacji podatkowej". W świetle powołanych przepisów, jeżeli dłużnik nie wykonuje ciążących na nim wymagalnych zobowiązań, wówczas jest niewypłacalny, co stwarza podstawę ogłoszenia w stosunku do niego upadłości. Dla określenia stanu niewypłacalności nieistotne jest, czy dłużnik nie wykonuje wszystkich swoich zobowiązań, czy też tylko niektórych z nich, jak też, jaka jest przyczyna niewykonywania zobowiązań. Niewypłacalność istnieje nie tylko wtedy, gdy dłużnik nie ma środków, lecz także wtedy, gdy dłużnik nie wykonuje zobowiązań z innych przyczyn (por. A. Jakubecki, F. Zedler, Prawo upadłościowe i naprawcze, Kraków 2003, s. 41 i 42). W powołanej wyżej uchwale Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził też, że: 1) w każdym przypadku orzekania o odpowiedzialności członka zarządu organ podatkowy jest zobowiązany zbadać, czy i kiedy wystąpiły przesłanki do ogłoszenia upadłości, gdyż tylko niezłożenie wniosku o upadłość w terminie czyni otwartą kwestię odpowiedzialności członka zarządu na podstawie art. 116 § 1 O.p.; 2) odpowiedzialność członka zarządu może wchodzić w rachubę tylko w sytuacji, gdy w stosunku do spółki wystąpiły przesłanki upadłości; 3) z kolei członek zarządu tylko wtedy ponosi odpowiedzialność, kiedy obowiązku w zakresie złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcia postępowania układowego nie wypełnił w terminie lub też, że ponosi winę za jego niewypełnienie; w każdym przypadku należy zatem ustalić, że taki obowiązek w ogóle na członku zarządu ciążył oraz kiedy powinien być dopełniony; 4) jeśli w okresie pełnienia funkcji przez członka zarządu nie zachodziły przesłanki do ogłoszenia upadłości, to późniejsze pogorszenie się sytuacji finansowej spółki w okresie, kiedy już tej funkcji nie pełnił, powoduje uwolnienie tego członka zarządu od odpowiedzialności ukształtowanej w art. 116 § 1 O.p.; 5) w decyzji podjętej na podstawie art. 116 § 1 O.p. organ podatkowy zobowiązany jest wskazać istnienie przesłanek odpowiedzialności członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za jej zaległości podatkowe oraz zbadać, czy nie zachodziły przesłanki wyłączające tę odpowiedzialność. W przypadku orzeczenia odpowiedzialności byłych członków zarządu tych spółek, badanie przesłanek wyłączających tę odpowiedzialność z uwagi na podstawy ogłoszenia upadłości lub wszczęcia postępowania układowego może dotyczyć wyłącznie okresu, w którym osoby te pełniły obowiązki członka zarządu i dotyczyć zobowiązań podatkowych powstałych w tym okresie (art. 116 § 2 O.p.); 6) badanie przez organ podatkowy "właściwego czasu" na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości jest przesłanką obiektywną, ustaloną w oparciu o okoliczności faktyczne każdej sprawy. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 kwietnia 2011 r., I GSK 1033/12, ciężar wykazania istnienia przesłanek negatywnych odpowiedzialności członka zarządu spółki spoczywa na osobie, która zmierza do uwolnienia się od odpowiedzialności. Istnienie lub nieistnienie przesłanek wyłączających odpowiedzialność członka zarządu na podstawie art. 116 § 1 pkt 1 i 2 O.p. nie ma charakteru okoliczności uzupełniającej, lecz jest okolicznością zasadniczą, która podlega badaniu na etapie postępowania zakończonego decyzją organu, a następnie jest w postępowaniu sądowym kontrolowana, zaś ciężar dowodu ich istnienia spoczywa wyłącznie na członku zarządu (por. wyrok Sądu Najwyższego z 10 grudnia 2009 r., III UK 51/09, LEX nr 578159; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 lutego 2013 r., sygn. akt I FSK 515/12). Z powyższego wynika m.in., że organ tylko wtedy może wydać decyzję o odpowiedzialności członka zarządu, gdy wykaże, że wystąpiły okoliczności uzasadniające złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości i z winy członka zarządu taki wniosek nie został złożony. Dlatego też, określając zakres obowiązków dowodowych organów w rozpoznanej sprawie, których niespełnienie zarzucał Skarżący, Sąd wziął również pod uwagę konieczność wykazania istnienia przesłanek upadłości Spółki w okresie pełnienia przez Skarżącego funkcji w zarządzie. Członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, który objął tę funkcję wtedy, gdy spółka była niewypłacalna, ponosi odpowiedzialność przewidzianą w art. 299 K.s.h. za długi spółki powstałe po objęciu przezeń funkcji, także wtedy, gdy zgłoszony przez niego wniosek o ogłoszenie upadłości spółki zostałby oddalony na tej podstawie, że majątek spółki nie wystarczyłby na zaspokojenie kosztów postępowania upadłościowego lub wystarczyłby jedynie na zaspokojenie tych kosztów (uchwała Sądu Najwyższego z 1 grudnia 2017 r., III CZP 65/17). Tym bardziej więc istnieją podstawy do takiej odpowiedzialności, jeżeli wniosku o ogłoszenie upadłości członek zarządu za czasów swojej kadencji w ogóle nie złożył. Kolejną przesłanką odpowiedzialności członka zarządu wymagającą wyjaśnienia przed odniesieniem się do zarzutów skargi jest kwestia wskazania mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości spółki w znacznej części. W orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażany jest ugruntowany i jednolity pogląd (przykładowo wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 maja 2017 r., sygn. akt II FSK 989/15, CBOSA), że wskazane mienie musi: - faktycznie istnieć i nadawać się do egzekucji pozytywnie rokującej na wyegzekwowanie znacznych kwot, odnosząc to do wysokości zaległości podatkowych, - przedstawiać realną i identyfikowalną wartość finansową, co jest niezbędne dla oceny, czy egzekucja z danego mienia umożliwi zaspokojenie długów, m.in. zaległości podatkowych spółki. Możliwość uwolnienia się członka zarządu od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki poprzez wskazanie mienia spółki umożliwiającego zaspokojenie znacznej części zaległości podatkowych, wymaga wskazania takiego mienia, z którego egzekucja faktycznie jest możliwa. Dlatego też ocena spełnienia przesłanek uwolnienia od odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe spółki powinna uwzględnić to, czy egzekucja ze wskazanego majątku jest możliwa, a nie to, czy mienie to ma jakąkolwiek wartość rynkową (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 10 sierpnia 2017 r., sygn. akt I SA/Po 1286/16; CBOSA). Określenie "zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części" oznacza, że można przewidzieć z dużą dozą pewności, że egzekucja będzie skuteczna i doprowadzi do wyegzekwowania należności, a ich wysokość będzie miała wartość stanowiącą znaczny (duży) odsetek porównując ją z wysokością zaległości podatkowych spółki (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 15 lipca 2011 r., sygn. akt I FSK 899/10; z 5 czerwca 2012 r., sygn. akt II FSK 2426/10; CBOSA). Wskazanie mienia spółki, do którego możliwa byłaby egzekucja nie może dotyczyć mienia tylko potencjalnie możliwego do uzyskania (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 kwietnia 2015 r., sygn. akt I FSK 366/14 i powołane tam orzecznictwo; CBOSA). W wyroku z 13 maja 2015 r. sygn. akt I FSK 294/14 (CBOSA) Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił z kolei, że tylko realnie istniejące mienie wskazane wraz z jego usytuowaniem, czyli miejscem położenia, istniejące w momencie, w którym toczy się postępowanie dotyczące przeniesienia odpowiedzialności, wypełniałoby przesłankę zwalniającą członka zarządu od odpowiedzialności z art. 116 § 1 pkt 2 O.p. Za wskazanie mienia spółki nie można uznać zgłoszenia wniosków dowodowych, które mają dopiero wykazać, że mienie spółki istnieje (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 lutego 2017 r., sygn. akt I FSK 1032/15, CBOSA). Na podstawie art. 208 § 2 Kodeksu spółek handlowych każdy członek zarządu spółki posiada prawo i obowiązek prowadzenia spraw spółki, co jednocześnie oznacza, że odpowiada za wszystkie istotne sprawy spółki, w tym również związane z jej sytuacją ekonomiczno-finansową. Natomiast zgodnie z art. 293 § 2 K.s.h., członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością przy wykonywaniu swoich obowiązków powinien dołożyć szczególnej staranności będącej wynikiem zawodowego charakteru i w czasie trwania mandatu stale monitorować dokumentację spółki i stan jej finansów. Zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 16 czerwca 2009 r., III SA/GI 1513/08, członek zarządu może uwolnić się od odpowiedzialności za zaległości spółki jedynie wtedy, gdy wykaże, że nie przewidywał i nie mógł w żaden sposób z przyczyn obiektywnych - przewidzieć, że zaistniała w Spółce sytuacja finansowa wymagała zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości bądź wszczęcia postępowania układowego w celu zapewnienia ochrony interesów jej wierzycieli przed niewypłacalnością. Profesjonalizm wymagany od członka zarządu spółki kapitałowej, a także wynikająca z niego podwyższona staranność, pozwala na przyjęcie, że jest on obowiązany kontrolować sytuację w spółce przynajmniej z taką uwagą, która pozwala na zorientowanie się, że jest ona niewypłacalna i że należy wystąpić z wnioskiem o ogłoszenie upadłości (wyrok Sądu Najwyższego z 16 września 2008 r., sygn. akt II UK 381/07). To na zarządzie spoczywa obowiązek monitorowania stanu finansów spółki i oceny, czy dochodzi do krótkotrwałego wstrzymania płacenia długów na skutek przejściowych trudności, czy też dochodzi do zaprzestania płacenia długów w sposób trwały (por. wyrok Sądu Najwyższego z 15 grudnia 2015 r., III UK 39/15, LEX nr 1946412 i powołane tam orzecznictwo). Sąd wyjaśnia, że brak winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość może być odnoszony jedynie do wyjątkowych sytuacji, w których członek zarządu nie ma wiedzy co do rzeczywistej sytuacji w zakresie płacenia zobowiązań przez spółkę z uzasadnionych (obiektywnie) przyczyn i przy dołożeniu należytej staranności nie może tej wiedzy uzyskać albo podjąć stosownych działań (por. wyrok Sądu Najwyższego z 10 lutego 2011 r., sygn. akt II UK 265/10). Zwolnieni od odpowiedzialności będą ci członkowie zarządu, którzy po objęciu swojej funkcji i ustaleniu stanu interesów spółki, we właściwym czasie złożyli odpowiedni wniosek. Podobnie członek zarządu, który sprawuje tę funkcję krócej niż przez okres przewidziany na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości nie ponosi odpowiedzialności za zobowiązania spółki, o której mowa w art. 299 § 1 Kodeksu spółek handlowych, ponieważ nie można mu przypisać winy za niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości (tak: Sąd Apelacyjny w W. w wyroku z [...] kwietnia 2017 r., [...]). Przywołać należy tezę uchwały Sądu Najwyższego z 25 listopada 2003 r., III CZP 75/03 dotyczącej art. 299 Kodeksu spółek handlowych: "Odpowiedzialność członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością przewidziana w art. 299 § 1 K.s.h. obejmuje także jej zobowiązania powstałe dopiero po spełnieniu się przesłanek do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości". Jakkolwiek powyższe tezy w części dotyczą art. 299 Kodeksu spółek handlowych to jednak wskazują też na sposób wykładni art. 116 O.p., poprzez podobieństwa normatywne między tymi przepisami. Wskazane orzecznictwo ma zastosowanie nie tylko w zakresie zaległości podatkowych, ale też co do odpowiedzialności z tytułu zobowiązań wobec PFRON. Przenosząc na grunt rozpatrywanej sprawy powyższe poglądy odnośnie do prawa materialnego, które Sąd podziela i przyjmuje za własne, podkreślenia wymaga to, że postępowanie w sprawie odpowiedzialności członków zarządu spółek kapitałowych toczy się z uwzględnieniem zasad ogólnych Ordynacji podatkowej. Oznacza, to, że organ prowadzący postępowanie obowiązany jest do podjęcia wszelkich działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym (art. 122 O.p.), a także do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 187 § 1 O.p.). Dotyczy to także ustalenia przesłanki bezskuteczności egzekucji w całości lub w części, z uwzględnieniem oceny dowodów stwierdzających lub podważających tę przesłankę oraz okoliczność "właściwego czasu" na wystąpienie o ogłoszenie upadłości (art. 191 O.p.). W ocenie Sądu organ nie wywiązał się z tych obowiązków odnośnie do kwestii braku winy za niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości. Sąd stwierdza, że zasadne są tu podnoszone w skardze zarzuty naruszenia przepisów procesowych. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że Skarżący pełnił funkcję członka zarządu w okresie, w którym upływał termin płatności zobowiązań przez Spółkę. Zobowiązania, za które Skarżący ma odpowiadać były wymagalne w dacie wydawania zaskarżonej decyzji. Skarżący akcentuje "wąski" zakres obowiązków w zarządzie oraz nieznajomość kondycji finansowej Spółki oraz brak dostępu do pełnej dokumentacji finansowej. Sąd uwzględnił wniosek o przeprowadzenie dowodu z dokumentu - wyroku Sądu Apelacyjnego w K. z [...] maja 2018 r. o sygn. akt [...]. Sąd orzekający w tej sprawie wskazuje, że ten wyrok ma istotne znacznie dla oceny kwestii braku zawinienia Skarżącego w niezłożeniu wniosku o upadłość. Jakkolwiek wyrok ten nie ma mocy prejudykatu w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym (oddala powództwo o zapłatę m.in. wobec Skarżącego) to jednak zauważyć należy, że Sąd Apelacyjny w prowadzonym postępowaniu drugoinstancyjnym szczegółowo przeanalizował przesłanki z art. 299 K.s.h. (analogiczne do art. 116 O.p.) i skonkludował, że jak zasadnie podnosi apelacja pozwani (m.in. Skarżący) nie ponoszą winy za brak złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki we właściwym terminie, a to zwalnia ich od poniesienia odpowiedzialności (art. 299 § 2 K.s.h.). Sąd podkreślił, że działania podjęte przez pozwanych nakierowane były na odzyskanie dokumentacji od biura księgowego, co też pozwani czynili. Trudności, jakie stwarzał L. Z., spowodowały, że działania te przyniosły częściowe rezultaty dopiero po kilku miesiącach. Dokumentacja ta bowiem została przekazana pod koniec maja 2011 r., jak się jednak okazało była niekompletna i niewłaściwie prowadzona. Wnioski były niejasne, a wyniki finansowe wyglądały imponująco dobrze. Sąd Apelacyjny podkreśla, że Skarżący nie miał faktycznej i prawnej możliwości zapoznania się z dokumentacją Spółki. Jak wynika z uzasadnienia wyroku, Sąd Apelacyjny opiera motywy swojego orzeczenia także na opinii biegłych. Za słusznością działania Skarżącego przemawia także - zdaniem Sądu Apelacyjnego - pierwotne postanowienie sądu upadłościowego, które posiadając te same dane, co pozwani uznał, że istnieją podstawy do wdrożenia postępowania o zawarcie układu, a nie do ogłoszenia upadłości obejmującej likwidację Spółki. Skład orzekający w niniejszej sprawie wyraża podobną ocenę zaistniałej sytuacji i w pełni podziela wnioski i stanowisko sądu powszechnego wyrażone w powoływanym wyżej wyroku z 18 maja 2018 r. Organy nie powiązały okoliczności nieznajomość kondycji finansowej Spółki oraz brak dostępu do pełnej dokumentacji finansowej z nie złożeniem wniosku o ogłoszenie upadłości. Winę za niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości można by przypisać Skarżącemu np. gdyby obejmując funkcję w zarządzie przez własne zaniedbania zaniechał zapoznawania się z kondycją finansową Spółki, chociaż mógł i powinien to zrobić. Trudno jednak przypisywać taką winę, gdy Skarżący nie ma dostępu do dokumentacji finansowej, skutkiem nieuprawnionego działania innych osób oraz podejmuje działania, aby dokumentację Spółki odzyskać. Przebieg postępowania w sprawie oraz analiza zaskarżonej decyzji wskazuje, że organ nie przywiązuje dostatecznej wagi do argumentacji Skarżącego w tej kwestii. W ponownym postępowaniu organ ustali, czy przeszkody w złożeniu wniosku o upadłość miały charakter obiektywny i trudny do przezwyciężenia przez Skarżącego, czy były to przeszkody subiektywne wynikające z zaniechań lub zaniedbań samego Skarżącego. Organowi umknęło dogłębne ustalenie tej okoliczności faktycznej, mimo że przekłada się ona wprost na dopuszczalność orzekania odpowiedzialności podatkowej. Nie wykazano, że wbrew temu co twierdzi Skarżący, w momencie objęcia funkcji w zarządzie oraz później Skarżący mógł rozeznać się w kondycji finansowej Spółki. Sąd wie z urzędu, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 14 listopada 2018 r., III SA/Gl 173/18 uchylił decyzję w przedmiocie orzekania odpowiedzialności podatkowej drugiego członka zarządu – Z. S. za zaległości podatkowe Spółki obejmujące czerwiec i lipiec 2011 r. Ten wyrok jest prawomocny. Po części, sprawa rozstrzygana tym wyrokiem zazębia się więc z obecnie kontrolowaną decyzją (w zakresie odpowiedzialności za zaległości obejmujące czerwiec 2011 r.). We wskazanym wyroku także wytknięto niedostatki badania kwestii braku zawinienia Skarżącego w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości. Sąd orzekający w sprawie zna z urzędu ww. Wyrok, więc wniosek Skarżącego o prowadzenie dowodu z tego wyroku okazał się niezasadny. Zaskarżona decyzja opisuje szczegółowo czynności podejmowane w celu doprowadzenia do ujawnienia majątku Spółki i zaspokojenia jej zaległości. Sąd stwierdza za organem, że wyczerpuje to przesłanki uznania bezskuteczności egzekucji z majątku Spółki. Postępowanie egzekucyjne nie doprowadziło do pełnego zaspokojenia zaległości Spółki. Wbrew zarzutom skargi zostało w tym przedmiocie wydane 23 grudnia 2014 r. postanowienie umarzające postępowanie egzekucyjne. Fakt ujawnienia wierzytelności Spółki wobec L. Z. z tytułu orzeczonego wyrokiem sądu karnego obowiązku naprawienia szkody mógłby być rozpoznawany w kontekście przesłanki wyłączającej odpowiedzialność, gdyby był to majątek stwarzający perspektywy zaspokojenia zaległości Spółki w całości lub znacznej części poprzez uzyskiwanie przez Spółkę konkretnych przysporzeń pieniężnych. Organ odwoławczy podjął czynności w celu ustalenia, czy ta wierzytelność daje szanse na zaspokojenie zaległości Spółki. Likwidator stwierdził, że Spółka żadnych wpłat z tego tytułu nie uzyskała. Nie przekonuje twierdzenie Skarżącego, że Prezes Zarządu PFRON może się zaspokoić z tej wierzytelności, skoro sama Spółka nie uzyskuje takiego zaspokojenia. Przepis art. 116 § 1 pkt 2 lit. b O.p. stanowi o wskazaniu "mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części". Czasownik "umożliwi" użyty w tym przepisie dotyczy, sytuacji gdy będzie możliwe realne zaspokojenie zaległości Spółki. Nie chodzi więc o istnienie jakiegokolwiek potencjalnego majątku lub wierzytelności, a takiego, które może być zaliczone do "mienia", a więc ma wyraz materialny. Sąd zgadza się też z organem, że mienie należy pojmować w rozumieniu prawnorzeczowym, wyłącznie jako aktywa. Nie są nim objęte wierzytelności ani roszczenia (por. postanowienie SN z dnia 1 kwietnia 2003 r., II CK 484/02). Odnosząc się do zarzutu skargi odnośnie nie powołania przez organ biegłego co do ustalenia momentu powstania przesłanek do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości należy przede wszystkim nadmienić, że wniosek złożony parę tygodni po rezygnacji Skarżącego z zarządu okazał się spóźniony, co potwierdza przywołane w zaskarżonej decyzji postanowienie Sądu Rejonowego. Niezależnie od tego, art. 197 § 1 O.p. nakazuje stosować środek dowodowy w postaci opinii biegłego w stanie faktycznym, który można wyjaśnić dopiero wtedy, gdy dysponuje się specjalnymi wiadomościami. W świetle zebranego materiału dowodowego, nie było obowiązku powoływania biegłego odnośnie do przesłanek ogłoszenia upadłości oraz daty powstania niewypłacalności. Sąd podziela przekonanie organu, że okoliczności stwierdzone w sprawie, będące przedmiotem zaistniałego sporu ani te powołane przez Skarżącego nie uzasadniały przyjęcia, że stan faktyczny w zakresie oceny wymagalności zobowiązań Spółki jest zawiły i wymagał wiadomości specjalnych. Organ prawidłowo wykazał właściwy czas na wnioskowanie o ogłoszenie upadłości na termin dwóch tygodni od dnia, w którym upływał termin dokonania wpłat na PFRON za styczeń 2011 r., po okresie hospitalizacji Skarżącego. Reasumując, nie jest sporne, że zaległości, za które Skarżący odpowiada nie zostały uregulowane w czasie, gdy Skarżący pełnił funkcję członka zarządu. Egzekucja z majątku Spółki była bezskuteczna. Skarżący nie wskazał mienia Spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości w znacznej części. Sąd stwierdza, że w przedmiotowej sprawie spełnione zostały pozytywne przesłanki orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności Skarżącego tj. pełnienie przez Stronę obowiązków w zarządzie w czasie powstania i w terminie płatności zobowiązania Spółki oraz bezskuteczność egzekucji prowadzonej do jej majątku. Jednocześnie jednak Strona wskazuje na istnienie przesłanki egzoneracyjnej, której wystąpienie prowadzi do uwolnienia jej od obciążenia odpowiedzialnością za zaległość Spółki, tj., że niezgłoszenie wniosku o ogłoszeniu upadłości lub niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło bez jej winy. Organ nie poświęcił jednak dostatecznej uwagi weryfikacji istnienia tej okoliczności, co zadecydowało o uchyleniu zaskarżonej decyzji. W szczególności nie obalono twierdzenia Skarżącego, że nie miał możliwości zapoznania się z sytuacji finansową Spółki, bo nie mógł uzyskać dostępu do dokumentacji Spółki. Ponownie rozpatrując sprawę organ zbada kwestię możliwości przypisania Skarżącemu winy za niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości, uwzględniając ocenę prawną wyrażoną w niniejszym wyroku oraz mając na uwadze oceny wyrażone w powołanym wyroku Sądu Apelacyjnego, które Sąd orzekający w tej sprawie podziela. Uwzględniając zatem całokształt okoliczności sprawy Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 P.p.s.a., skargę uwzględnił i uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję organu pierwszej instancji jako wydane z naruszeniem prawa procesowego (tj. art. 122, art. 187 oraz art. 191 O.p.). Jak wyżej wykazano, naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Odnośnie do kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a.