I SA/Wa 1502/18

WyrokWSA w Warszawie2019-04-08

Skład orzekający: Gabriela Nowak, Iwona Kosińska, Bożena Marciniak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy dziecko, którego miejsce zamieszkania zostało orzeczeniem sądu ustalone przy matce, może zostać zaliczone do składu rodziny ojca na potrzeby przyznania świadczenia wychowawczego, jeśli faktycznie zamieszkuje z ojcem i jest pod jego faktyczną opieką?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że dla przyznania świadczenia wychowawczego kluczowe jest faktyczne wspólne zamieszkiwanie dziecka z rodzicem lub opiekunem, a nie formalne miejsce zamieszkania ustalone w orzeczeniu sądu rozwodowego. Organy błędnie odmówiły przyznania świadczenia, opierając się na wyroku rozwodowym i błędnie interpretując pojęcie opieki naprzemiennej, podczas gdy istotne jest faktyczne sprawowanie opieki i wspólne zamieszkiwanie.
Stan faktyczny
Wnioskodawczyni ubiegała się o świadczenie wychowawcze na dziecko, które zgodnie z wyrokiem rozwodowym miało ustalone miejsce zamieszkania przy matce. Jednakże dziecko faktycznie zamieszkiwało z ojcem i jego nową rodziną, co zostało potwierdzone wywiadem środowiskowym i oświadczeniem matki. Organy odmówiły przyznania świadczenia, uznając, że dziecko nie może być zaliczone do rodziny ojca z uwagi na orzeczenie sądu o miejscu zamieszkania przy matce oraz błędnie interpretując brak orzeczenia o opiece naprzemiennej.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie WSA Iwona Kosińska (spr.) WSA Bożena Marciniak Protokolant Referent stażysta Anna Kaczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] marca 2018 nr [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania [...], utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] odmawiającą ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że Prezydent [...] decyzją z dnia [...] marca 2018 r., po rozpatrzeniu złożonego wniosku, odmówił przyznania [...] świadczenia wychowawczego na dziecko [...]. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że wnioskodawczyni błędnie określiła skład rodziny, wpisując jako dzieci: [...]. Zgodnie z wyrokiem Sądu Okręgowego [...] z dnia [...] grudnia 2009 r., sygn. akt [...] miejsce zamieszkania [...] zostało ustalone jako każdorazowe miejsce zamieszkania jego matki [...]. Wnioskodawczyni nie przedłożyła orzeczenia sądu, z którego wynikałoby, że dziecko przebywa pod opieką naprzemienną rodziców, w związku z tym [...] nie może być uwzględniony w składzie rodziny wnioskodawczyni. Oznacza to, że [...] jest pierwszym, a nie drugim dzieckiem w rodzinie, dlatego świadczenie nie może zostać przyznane bez wykazania spełnienia kryterium dochodowego. Wnioskodawczyni nie występowała o przyznanie świadczenia na [...] jako na drugie dziecko. Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem, [...] złożyła odwołanie. W uzasadnieniu podniosła, że nie dysponuje orzeczeniem sądowym wskazującym inne miejsce zamieszkania [...], jednakże dziecko to mieszka na stałe ze swoim ojcem [...] (partnerem skarżącej) za obopólną zgodą rodziców niezależnie od treści wyroku rozwodowego. Rozpatrując odwołanie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że nie może ono zostać uwzględnione. W uzasadnieniu zajętego stanowiska organ odwoławczy wyjaśnił, że warunki nabywania prawa do świadczenia wychowawczego oraz zasady ustalania, przyznawania i wypłacania świadczenia określa ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t.j. z 2017 r. Dz. U. poz. 1891). Przytoczył treść art. 2 pkt 16 ustawy zawierającego ustawową definicję pojęcia rodziny oraz art. 4 ust. 1-3 określający cel powołanej ustawy. Uznał, że przepisów tych wynika, że do składu rodziny włączyć można zamieszkujące wspólnie, pozostające na utrzymaniu dzieci do ukończenia 25 roku życia. Organ podkreślił, że zgodnie z wyrokiem rozwodowym miejscem zamieszkania dziecka jest każdorazowe miejsce zamieszkania matki. W sytuacji gdy rodzice dziecka są rozwiedzieni, żyją w separacji lub w rozłączeniu, do członków rodzin obydwojga rodziców można wliczyć tylko takie dziecko, które zgodnie z orzeczeniem sądu znajduje się pod opieką naprzemienną. Warunkiem uznania, że dziecko znajduje się pod opieką naprzemienną, jest przedłożenie orzeczenia sądu w tym przedmiocie. W toku postępowania orzeczenie takie nie zostało przedłożone, w związku z tym zasadnie organ odmówił przyznania świadczenia. Zgodnie z orzecznictwem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (np. sygn. akt: I SA/Wa 1357/16 czy I SA/Wa 1576/16), aby można było mówić o opiece naprzemiennej, konieczne jest orzeczenie sądu orzekające takową opiekę. Samo uregulowanie kontaktów z dziećmi, nawet w sposób bardzo precyzyjny, nie stanowi jeszcze przesłanki do stwierdzenia, że opieka naprzemienna w danej sprawie istnieje. Na poparcie swojego stanowiska organ II instancji przywołał obszerne fragmenty uzasadnień wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia: 19 września 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 923/17 i 31 stycznia 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 1941/17 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego (z dnia: 22 sierpnia 2017 r., sygn. akt I OSK 947/17, 4 października 2017 r., sygn. akt I OSK 778/17, 17 listopada 2017 r., sygn. akt I OSK 1046/17, 11 grudnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1506/17, 17 stycznia 2018 r., sygn. akt I OSK 1669/17), wszystkie dotyczące kwestii opieki naprzemiennej. W tej sytuacji organ II instancji uznał, że organ I instancji prawidłowo odmówił przyznania świadczenia wnioskowanego na drugie dziecko w rodzinie, podczas gdy dziecko to jest pierwszym dzieckiem w rodzinie w rozumieniu omawianej ustawy. Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2018 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyli [...]. W uzasadnieniu przedstawili swoją sytuację rodzinną. Wyjaśnili, że na chwilę obecną nie dysponują decyzją Sądu w sprawie miejsca zamieszkania [...] innego, niż w każdorazowym miejscu zamieszkania jego matki. Spełniają jednak wszystkie warunki niezbędne do uzyskania świadczenia wychowawczego na dwoje z trojga dzieci - poza orzeczeniem sądu o miejscu zamieszkania [...]. Wyjaśnili, że [...] na stale mieszka z ojcem [...] na własną prośbą i za obopólną zgodą swoich rodziców, niezależnie od decyzji Sądu, jaka zapadła 10 lat temu podczas sprawy rozwodowej [...]. Matka akceptuje fakt, że syn mieszka ze swoim ojcem. Nie rozumieją dlaczego Samorządowe Kolegium Odwoławcze sugeruje im dostarczenie orzeczenia sądowego o naprzemiennej opiece nad [...].[...] mieszka z ojcem i jedyny dokument, jaki moglibyśmy ewentualnie dostarczyć, to orzeczenie sądu o miejscu zamieszkania [...] w każdorazowym miejscu zamieszkania jego ojca. Niestety na ten moment nie zostały nawet wszczęte procedury, mające na celu uzyskanie ww. orzeczenia, ponieważ do czasu ubiegania się o świadczenie wychowawcze na dwoje z trojga dzieci nie zdarzyła się sytuacja, w której potrzebne byłoby im nowe, zgodne z faktycznym miejscem zamieszkania [...] orzeczenie sądu. Skarżący są gotowi wraz z matką [...], tj. [...] dopełnić należytych formalności w sądzie, tj. uzyskać orzeczenie sądu o zamieszkaniu [...] wraz z ojcem, jednakże obawiają się, że będzie to bardzo długotrwałe postępowanie. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonych decyzji, bazując na przeprowadzonym wywiadzie środowiskowym zarówno z ojcem, jak i z matką [...], które potwierdziły, że miejsce zamieszkania [...] jest jedynym miejsce zamieszkania jego syna [...]. W uzasadnieniu skarżący przedstawili argumenty na poparcie zasadności swojego stanowiska. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia 19 grudnia 2018 r. (sygn. akt I SA/Wa 1502/18) Sąd odrzucił skargę [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 1302, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na zasadność skargi. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 2134, ze zm.) regulujące zasady udzielania świadczenia wychowawczego na dziecko w rodzinie, które to świadczenie, stosownie do art. 4 ust. 1 powołanej ustawy, przeznaczone jest na częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowanie dziecka, w tym opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb bytowych. Niezależnie od dochodu rodziny świadczenie to przysługuje obecnie jedynie na drugie i kolejne dziecko w rodzinie, zaś na pierwsze tylko wtedy, kiedy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 800 zł, a jeżeli członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne 1200 zł (art. 5 ust. 3 i 4 powołanej ustawy). Zgodnie z treścią art. 4 ust. 2 tej ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka. Poza sporem jest w rozpatrywanej sprawie, że ojciec jest w myśl powołanego art. 4 ust. 2 uprawniony do ubiegania się o świadczenie wychowawcze. W świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego (wywiad z dnia [...] marca 2018 r., oświadczenie byłej żony [...], matki [...] z dnia [...] lutego 2018 r.) niewątpliwy jest także fakt, że [...] faktycznie od ponad roku mieszka ze swoim ojcem (ma własny pokój) i jego nową rodziną, mimo ustalenia w wyroku rozwodowym Sądu Okręgowego [...] z dnia [...] grudnia 2009 r., syg. akt [...] jego miejsca zamieszkania w każdorazowym miejscu zamieszkania jego matki. Matka [...], zgodnie z jej oświadczeniem, wyprowadziła się do nowego miejsca zamieszkania i nie kwestionuje faktu, że jej syn przebywa na stałe z ojcem. Istotą sporu w rozpatrywanej sprawie jest ocena, czy z uwagi na znajdujące się wyroku rozwiązującym małżeństwo rodziców [...] postanowienia Sądu, może on, ze względu na faktyczne zamieszkiwanie z ojcem i jego nową rodziną, zostać zaliczony do członków nowej rodziny swojego ojca w rozumieniu powołanej ustawy dnia 11 lutego 2016 r. W tej sytuacji wyjaśnić należy, że zgodnie z treścią art. 2 pkt 16 omawianej ustawy, ilekroć w ustawie jest mowa o rodzinie, oznacza to odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia, a także dzieci, które ukończyły 25. rok życia, legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (t.j. z 2017 r. Dz. U. poz. 2092); do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko; w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji, lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców. W rozpatrywanej sprawie organ I instancji, odmawiając przyznania wnioskowanego świadczenia uznał, że jest to niezasadne przede wszystkim ze względu na znajdujący w się w wyroku rozwodowym (znajdującym się w aktach sprawy) zapis, że miejscem zamieszkania [...] jest miejsce zamieszkania jego matki. Natomiast organ II instancji w uzasadnieniu swojej decyzji uznał, że wnioskowane świadczenie nie może być przyznane ze względu na brak orzeczenia w powołanym wyroku o opiece naprzemiennej rozwiedzionych rodziców [...]. Organ II instancji prawie w całości poświęcił swoje uzasadnienie wyjaśnieniu sposobu rozumienia w orzecznictwie sądów administracyjnych pojęcia "opieka naprzemienna". W ocenie Sądu orzekającego stanowiska obu organów są błędne. Podkreślić przy tym należy, że argumentacja organu odwoławczego odbiega od przedmiotu sprawy, czyli jej istoty. Zgodnie z treścią art. 2 pkt 16 powołanej ustawy pojęcie opieki naprzemiennej należy wiązać z sytuacją, w której rodzice dziecka są rozwiedzieni lub żyją w separacji, lub żyją w rozłączeniu, lecz mimo to oboje sprawują opiekę nad wspólnym dzieckiem w porównywalnych i powtarzających się okresach i że obojgu rodzicom Sąd pozostawił wykonywanie władzy rodzicielskiej. Takie unormowanie oznacza, że przy opiece naprzemiennej dziecko faktyczne zamieszkuje z obojgiem rodziców na przemian i oboje rodzice opiekują się nim w względnie równym zakresie. Natomiast w rozpatrywanej sprawie tak sytuacja nie wystąpiła. Zebrany w sprawie materiał dowodowy wyklucza sprawowanie opieki naprzemiennej przez rodziców [...]. Z przeprowadzonego przez pracownika socjalnego wywiadu środowiskowego oraz oświadczenia matki [...] wynika, że mieszka on ze swoim ojcem i jego nową rodziną. Ma własny pokój o powierzchni [...], w który zamieszkuje. Uczęszcza do szkoły nr [...], gdzie kończy klasę gimnazjalną. Spotkania z matką są sporadyczne. Pozostaje pod opieką ojca ze względu na zmianę miejsca zamieszkania matki i wynikające z tego kłopoty z dojazdami do dotychczasowej szkoły. Z wyjaśnień tych wynika, że organy orzekające w sprawie w sposób niebudzący wątpliwości ustaliły, że faktycznym opiekunem dziecka jest ojciec, a matka sprawuje opiekę nad synem jedynie sporadycznie. W takim stanie faktycznym w ogóle poza zakresem rozważań organu odwoławczego powinna być możliwość występowania w sprawie opieki naprzemiennej. Ani matka, ani ojciec [...] nie twierdzili, że sprawują nad synem opiekę naprzemienną. Oznacza to, że poczynione w uzasadnieniu wydanej decyzji organu II instancji rozważania, mające uzasadniać odmowę przyznania wnioskowanego świadczenia są nieadekwatne do przedmiotu niniejszej sprawy. Rozważania Samorządowego Kolegium Odwoławczego byłyby zasadne jedynie w takiej sytuacji, gdyby w rozpatrywanej sprawie obydwoje rodzice [...] wystąpili z wnioskami o przyznanie świadczenia wychowawczego, twierdząc, że sprawują oni faktyczną opiekę nad synem, lub też wystąpiłaby sytuacja, w której obydwoje lub jeden z rodziców twierdziłby, że opieka nad dzieckiem jest naprzemienna. Jednak taka sytuacja w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiła. Rodzice [...] konsekwentnie twierdzili, że to jego ojciec sprawuje faktyczną opiekę nad synem, a z akt nie wynika, aby matka [...] wystąpiła z wnioskiem o przyznanie świadczenia na rzecz syna, lub też aby opieka obojga rodziców [...] wykonywana była w porównywalnych i powtarzających się okresach. Przyjęcie przez organ II instancji błędnego przedmiotu sprawy spowodowało natomiast, że nie rozpatrzył on w ogóle jej meritum. W ocenie Sądu nie znajduje uzasadnienia prawnego w przepisach omawianej ustawy (a w szczególności w treści art. 2 pkt 16) również stanowisko organu I instancji odwołujące się do treści wyroku rozwodowego Sądu Okręgowego [...] z dnia [...] grudnia 2009 r., sygn. akt [...], zgodnie z którym miejscem zamieszkania [...] jest miejsce zamieszkania jego matki [...], co stoi na przeszkodzie zaliczenia [...] jako członka nowej rodziny ojca. W ocenie Sądu w omawianej ustawie ustawodawca nie uzależnia zaliczenia dziecka (rozwiedzionych lub będących w separacji rodziców) do rodziny od miejsca zamieszkania dziecka w rozumieniu Kodeksu cywilnego. Odnosząc się do argumentacji organu I instancji, tj. do określenia w wyroku rozwodowym miejsca zamieszkania dziecka przy matce wyjaśnić należy, że miejsce faktycznego pobytu dziecka należy odróżnić od miejsca jego zamieszkania w prawnym znaczeniu tego określenia. Art. 26 Kodeksu cywilnego mówi o prawnym miejscu zamieszkania, którym w stosunku do dziecka jest tzw. domicilium necessarium, tj. miejscem zamieszkania określonym ustawowo w zależności od miejsca zamieszkania innych osób bez względu na to, czy dziecko w rzeczywistości w danej miejscowości przebywa (E. Michniewicz-Broda, Komentarz do art. 26 Kodeksu cywilnego, Lex 2014). Istotą prawomocnego wyroku sądu rodzinnego jest określenie prawnego miejsca zamieszkania dziecka. Przyjęta przez organ wykładnia prowadziłaby do skutku niezgodnego z celami ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Zgodnie z tym stanowiskiem rodzic dziecka, który faktycznie z nim zamieszkuje i ponosi koszty jego utrzymania traciliby prawo do świadczenia wychowawczego tylko dlatego, że w wyroku rozwodowym Sąd, będąc do tego prawnie zobowiązany, ustalił formalne miejsce zamieszkania dziecka u drugiego z rodziców, z którym faktycznie dziecko nie zamieszkuje. Biorąc zatem pod uwagę określony przez ustawodawcę cel, jaki spełniać ma świadczenie wychowawcze (częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowanie dziecka, w tym opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb bytowych), jak też możliwość jednoczesnego przynależenia dziecka do rodzin obydwojga rozwiedzionych czy pozostających w separacji lub rozłączeniu rodziców (art. 2 pkt 16), o zaliczeniu dziecka do rodziny na potrzeby ustalania prawa do tego świadczenia nie może decydować (jak to przyjął organ I instancji) jego miejsce zamieszkania w rozumieniu przepisów prawa cywilnego. W tym bowiem ujęciu dziecko (analogicznie jak osoba dorosła) może mieć wyłącznie jedno miejsce zamieszkania. W konsekwencji także nie może determinować oceny tej okoliczności ukształtowana w tym aspekcie sytuacja dziecka określona w orzeczeniu rozwodowym. Istotne pozostaje bowiem rzeczywiste (faktyczne) wspólne jego zamieszkiwanie z rodzicem lub opiekunem faktycznym bądź prawnym i pozostawanie na jego utrzymaniu (patrz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 lipca 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 691/17, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 czerwca 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 522/17). Zdaniem Sądu istotne dla uzyskania prawa do świadczenia wychowawczego jest ustalenie, czy dziecko stanowiące de facto podstawę do jego uzyskania wchodzi w skład rodziny tego podmiotu uprawnionego, który ubiega się o nie, a wobec tego - czy jest dzieckiem "zamieszkującym wspólnie" z nim. Wynika to bezpośrednio z treści powołanego art. 2 pkt 16 zawierającego legalną definicję rodziny odwołującą się bezpośrednio do faktu "zamieszkiwania wspólnego". Nie budzi wątpliwości, że pojęcie to należy rozumieć jako faktyczne miejsce zamieszkania, czyli fizyczne przebywanie dziecka u tego rodzica (lub opiekuna), który sprawuje faktyczną nad nim opiekę i faktycznie zaspokaja jego potrzeby życiowe. Wynika to także z celu, na jaki przyznawane jest świadczenie wychowawcze, określonego w art. 4 ust. 1 tej ustawy, zgodnie z którym celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. W tej sytuacji dla przyznania świadczenia wychowawczego konieczne jest ustalenie, z kim (z którym rodzicem po rozwodzie) mieszka faktycznie dziecko. Jeżeli bowiem po rozwodzie dziecko nie mieszka z jednym z rodziców, to rodzic ten nie może wnioskować o świadczenie wychowawcze na to dziecko, ani nie może uwzględnić tego dziecka w składzie rodziny (w rozumieniu ustawy i na potrzeby oceny uprawnienia do świadczenia), składając wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego na to dziecko lub inne dziecko, które mieszka z nim w ramach nowej rodziny. Wspólne zamieszkiwanie dziecka z rodzicem lub opiekunem faktycznym determinuje przyznanie rozważanej formy wsparcia ze środków publicznych. Definicja ustawowa "rodziny" w sposób istotny różni się od pojęcia "rodziny" rozumianego tradycyjnie. Dziecko w tradycyjnym ujęciu "rodziny" zawsze należy do rodzin obojga rodziców. Tymczasem w ustawie o pomocy państwa w wychowaniu dzieci ustawodawca jako zasadę przyjął, że dziecko uznawane jest za członka tylko jednej rodziny, wyjątkowo zaś można zaliczyć dziecko jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców (w przypadku opieki naprzemiennej). O tym, do której rodziny należy zaliczyć dziecko, decyduje to, który z uprawnionych podmiotów wymienionych w art. 4 ust. 2 wspólnie zamieszkuje z dzieckiem, a w konsekwencji, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Taką interpretację wzmacnia dodatkowo art. 22 rozważanej ustawy, zgodnie z którym w przypadku zbiegu prawa rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka do świadczenia wychowawczego świadczenie to wypłaca się temu z rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Ustawodawca przypisuje zatem istotne znaczenie rzeczywistemu wspólnemu zamieszkiwaniu dziecka wraz z osobą uprawnioną do omawianego wsparcia finansowego, przy czym dziecko to powinno znajdować się na utrzymaniu osoby uprawnionej. Wyjątek w tej mierze mógłby dotyczyć w świetle art. 2 pkt 16 cytowanej ustawy jedynie przypadku orzeczenia opieki naprzemiennej, jednak jak już powyżej wskazano, sytuacja ta nie zachodziła w rozpatrywanej sprawie. Wobec tego, skoro rodzice zgodnie ustalili, że miejsce zamieszkiwania [...] jest przy ojcu, który jest jego faktycznym opiekunem i okoliczność ta została w sprawie udowodniona, nie było podstaw, aby odmówić przyznania wnioskowanego świadczenia Skoro zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że [...] zamieszkuje wspólnie z ojcem, który wraz ze swą partnerką sprawują nad nim faktyczną opiekę, to w opisanym zakresie możliwe było pozytywne załatwienie złożonego wniosku. Oznacza to, że w rozpatrywanej sprawie organy naruszyły art. 2 pkt 16 w związku z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, które miało wpływ na wynik sprawy, a w konsekwencji naruszyły także art. 7 i 80 kpa, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy. Ponownie rozpoznając sprawę, organy winny kierować się oceną prawną wyrażoną w niniejszym wyroku. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 1302, ze zm.) orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło