II OSK 3324/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Roman Hauser sędzia NSA Jerzy Siegień sędzia del. WSA Małgorzata Jarecka /spr./ po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 16 kwietnia 2019 r. sygn. akt II SA/Bd 676/18 w sprawie ze skargi K. Ł. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Bydgoszczy z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z 16 kwietnia 2019 r., sygn. II SA/Bd 676/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę K. Ł. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Bydgoszczy z [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej. Zaskarżoną decyzją Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Bydgoszczy utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w G. z [...] stycznia 2018 r. nr [...] niestwierdzającą u K. Ł. (dalej: skarżąca) choroby zawodowej - przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy - zespół cieśni w obrębie nadgarstka (dalej także jako: ZCN), wymienionej w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych określonego w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1367), wydanym na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (t.j. Dz. U. z 2018, poz. 108 z późn. zm.). Powyżej wskazane decyzje zostały wydane w postępowaniu przeprowadzonym po uchyleniu przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 13 grudnia 2016 r. (sygn. II OSK 723/15) poprzednich rozstrzygnięć organów administracyjnych wydanych w tej sprawie (tj. decyzji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Bydgoszczy z [...] czerwca 2014 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzji organu I instancji). K. Ł., reprezentowana przez radcę prawnego wniosła skargę kasacyjną od wyroku z 16 kwietnia 2019 r. sygn. II SA/Bd 676/18, zaskarżając ten wyrok w całości. W skardze kasacyjnej podniosła zarzuty naruszenia: 1) na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przepisów prawa materialnego przez niezastosowanie § 6 ust. 1 i 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych oraz błędną wykładnię art. 2351 k.p. w odniesieniu do orzeczenia Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi, Sosnowcu i Poradni Chorób Zawodowych w Toruniu, które nie uwzględniły okresu pracy w warunkach narażenia zawodowego i nie wykazały, że choroba zawodowa stwierdzona u skarżącej powstała wyłącznie z przyczyn niezwiązanych z pracą. 2) na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a naruszenia przepisów postępowania: a) art. 153 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie się do wskazań dotyczących oceny prawnej i dalszego postępowania wyrażonych w wyroku NSA z 13 grudnia 2016r. II OSK 723/15 wydanym w sprawie skarżącej, przez błędną wykładnię art.2351 kodeksu pracy polegającą na przyjęciu, że zespół cieśni nadgarstka występujący u skarżącej został spowodowany wyłącznie przyczynami niepozostającymi w związku z pracą, b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 76 § 1 k.p.a. poprzez oddalenie skargi pomimo, iż z karty oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej, sporządzonej przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w G. [...] kwietnia 2013 r., będącej dokumentem urzędowym wynikało, iż skarżąca pracowała w warunkach narażenia zawodowego, c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 80 k.p.a. poprzez oddalenie skargi pomimo naruszenia przez organy administracji obu instancji i sąd zasady swobodnej oceny dowodów, poprzez nieuwzględnienie dowodu w postaci karty oceny narażenia zawodowego, z której wynika, że skarżąca wykonywała pracę w warunkach narażenia zawodowego nieprzerwanie niemal przez 34 lata, oraz nie uwzględnienie zaleceń wynikających z wyroku NSA z 13 grudnia 2016r. oraz sprzeczności w ocenie narażenia dokonanej przez IMP w Sosnowcu w orzeczeniu, z którego wynika że wykonywana przeze skarżącą praca kasjerki wprawdzie obciążała stawy nadgarstkowe, jednak miała zróżnicowany, zmienny w czasie charakter, dostosowany pod względem tempa do możliwości pracownika, do czego doszedł orzecznik po dokonaniu jednorazowej prezentacji czynności przez skarżącą przy równoczesnym stwierdzeniu, że brak jest obiektywnych badań pozwalających na określenie jednoznacznego pochodzenia tej choroby zawodowej. W oparciu o przedstawione zarzuty strona wniosła o uchylenie wyroku w całości oraz zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że zgodnie z art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej powoływana jako "P.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Wnosząca skargę kasacyjną złożyła oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy, zaś organ administracji, w terminie czternastu dni od doręczenia mu odpisu skargi kasacyjnej, nie zażądał przeprowadzenia rozprawy, dlatego Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym. Następnie trzeba wskazać, że zgodnie z art. 193 zd. 2 P.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Powołany przepis stanowi lex specialis wobec art. 141 § 4 P.p.s.a. i jednoznacznie określa zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca szczególny charakter, wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zd. 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia zatem w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i sąd pierwszej instancji. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny ocenił zarzuty postawione wobec zaskarżonego wyroku, uwzględniwszy, że rozpoznaniu podlega sprawa w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 P.p.s.a.), gdyż nie stwierdzono przesłanek nieważności postępowania sądowego określonych w art. 183 § 2 P.p.s.a. Skarga kasacyjna nie jest oparta na usprawiedliwionych podstawach. W związku z treścią art. 153 p.p.s.a., organy działały w niniejszej w sprawie w warunkach związania oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania sformułowanymi w wyroku NSA z 13 grudnia 2016 r., II OSK 723/15. Zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a. skarżąca uzasadnia błędną wykładnią art. 2351 k.p. polegającą na przyjęciu, że występujący u skarżącej zespół cieśni nadgarstka został spowodowany wyłącznie przyczynami niepozostającymi w związku z pracą zawodową. Jeśli chodzi zatem o wykładnię art. 2351 k.p., to ocena prawna wyrażona w wyroku NSA z 13 grudnia 2016 r. II OSK 723/15 na gruncie tego przepisu zawierała się jego następującej interpretacji: "Możliwe jest uznanie choroby za zawodową, gdy równocześnie obok zatrudnienia w warunkach narażających na powstanie choroby występują inne czynniki chorobotwórcze. [...] Tylko wykazanie, że choroba została spowodowana /wyłącznie/ przyczynami niepozostającymi w związku z pracą pozwala na obalenie domniemania związku przyczynowego warunków pracy ze stwierdzonymi schorzeniami". Wykładnia art. 2351 k.p. dokonana w zaskarżonym wyroku nie pozostaje w sprzeczności z wykładnią dokonaną przez NSA. Sąd I instancji stwierdził bowiem, że z treści przepisu art. 2351 k.p. wynika, że aby doszło do stwierdzenia u danej osoby choroby zawodowej muszą wystąpić jednocześnie trzy przesłanki warunkujące taką możliwość: po pierwsze schorzenie, na które cierpi dana osoba musi być wymienione w wykazie chorób zawodowych, po drugie musi być ono spowodowane występowaniem czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy tej osoby albo w związku ze sposobem wykonywania przez nią pracy (narażenie zawodowe), a po trzecie wskazany związek przyczynowy między schorzeniem i narażeniem zawodowym winien być stwierdzony bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem. Zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a. w zw. z błędną wykładnią art. 2351 k.p.a. – jako taki - nie jest więc usprawiedliwiony. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że sformułowanie tego zarzutu dowodzi, że skarżącej chodzi w istocie o naruszenie art. 235 1 k.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie. Do naruszenia w okolicznościach tej sprawy art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 235 1 k.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie doszłoby wówczas, gdyby ocena o niestwierdzeniu choroby zawodowej powzięta została w warunkach niewykluczenia zawodowych czynników wystąpienia tej choroby u skarżącej. To, czy tego rodzaju wadliwość zaskarżonego wyroku miała miejsce, ocenić zaś należało na gruncie faktów ustalonych w sprawie. Okoliczność, że materiał dowodowy w toku ponownie przeprowadzonego postępowania administracyjnego został uzupełniony o dodatkową dokumentację medyczną, nie dezawuuje ogólnych wytycznych z wyroku w sprawie II OSK 723/15 dotyczących wymogu dokonania przez organy ponownej oceny zespołu cieśni w obrębie nadgarstka, jak i oceny narażenia zawodowego skarżącej. Ustalenia te skarżąca kwestionuje w drodze zarzutów dotyczących naruszenia art. 76 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z niezastosowaniem § 6 ust. 1 i 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. W odniesieniu do tak sformułowanych zarzutów wskazać należy, że postępowanie w sprawie chorób zawodowych prowadzone jest w sposób określony przepisami ww. rozporządzenia z 2009, które mają charakter szczególny w stosunku do przepisów k.p.a. (wyrok NSA z 16 października 2019 r. II OSK 2878/17). Zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia, lekarz, o którym mowa w § 5 ust. 1 (tj. spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy /Dz. U. z 2004 r. Nr 125, poz. 1317, z późn. zm./ zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych, o których mowa w ust. 2 i 3.), wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, zwane dalej "orzeczeniem lekarskim", na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Zgodnie zaś z wskazanym w podstawach kasacyjnych § 8 ust. 2 rozporządzenia, jeżeli właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w ust. 1, jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia, wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału. Na gruncie tej sprawy dokumentem stwierdzającym, że warunki pracy skarżącej (sposób jej wykonywania) stwarzały możliwość powstania choroby zawodowej - zespołu cieśni w obrębie nadgarstków, była Karta oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej sporządzona w dniu [...] kwietnia 2013 r. Przeciwne wnioski – tj. o braku podstaw rozpoznania u skarżącej choroby zawodowej - zawierały orzeczenia lekarskie, w oparciu o które wydany został wyrok NSA z 13 grudnia 2016 r. Uzasadnienie tych orzeczeń lekarskich sąd ten uznał za zbyt lakoniczne, by na ich podstawie organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej orzekające w sprawie mogły wydać prawidłowe rozstrzygnięcie co do meritum sprawy (stwierdzające u skarżącej chorobę zawodową lub niestwierdzające tej choroby). Zauważyć należy, że wskazania co do dalszego postępowania zawarte w wyroku z 16 grudnia 2015 r. obejmowały zobowiązanie organów do: 1) należytej oceny zgromadzonego materiału dowodowego sprawy, także wyników badań przedstawionych przez skarżącą na okoliczność wystąpienia pozazawodowych czynników stwierdzonej u skarżącej zespołu cieśni w obrębie nadgarstka (zaburzenia metaboliczne - nietolerancja glukozy), 2) oceny i rozważenia różnicy między Kartą oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej sporządzoną w dniu [...] kwietnia 2013 r. przez Sekcję Prewencji Chorób Zawodowych PSSE w G. i stanowisk wyrażonych w orzeczeniach lekarskich, 3) dokonania ponownej oceny zespołu cieśni w obrębie nadgarstka, jak i oceny narażenia zawodowego skarżącej. Ustaleń tych organy miały dokonać w aspekcie konieczności ustalenia, czy stwierdzona u skarżącej przewlekła choroba ZCN powstała wyłącznie z przyczyn niezwiązanych z pracą, co pozwoliłoby wykluczyć możliwość uznania jej za chorobę zawodową (art. 2351 k.p.). W przeciwnym razie skarżącą objęłoby domniemanie zawodowej etiologii choroby. Uznanie danej choroby za chorobę zawodową zależy od ustalenia wykonywania zatrudnienia w warunkach narażających na jej powstanie. W art. 235¹ Kodeksu pracy ustawodawca wprost wskazał na dopuszczalność stwierdzenia choroby zawodowej nie tylko w przypadku, gdy bezspornie można przyjąć, że chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych spowodowało działanie czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo sposób wykonywania pracy, ale również wtedy, gdy taki związek przyczynowy można stwierdzić z "wysokim prawdopodobieństwem". W tym stanie prawnym przyjmuje się, że przesłanka stwierdzenia z "wysokim prawdopodobieństwem" związku przyczynowego pomiędzy rozpoznanym schorzeniem a warunkami wykonywanej pracy, zwalnia organy administracji z konieczności badania wszystkich możliwych pozazawodowych czynników, które mogą wywołać przedmiotowe schorzenia, tym bardziej, jeżeli warunki pracy wskazują na zawodową etiologię choroby (por. np. wyrok NSA z 15 czerwca 2012 r. II OSK 748/12). W drugiej przesłance art. 2351 k.p. ograniczono swobodę jej ustalenia, stanowiąc o bezsporności lub wysokim prawdopodobieństwie. Bezspornie, a zatem jeżeli okoliczności faktyczne wystąpienia działania czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy nie budzą jakichkolwiek wątpliwości w świetle dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego (wyrok NSA z 24 stycznia 2019 r., II OSK 758/18). Natomiast łagodząc wymóg bezsporności dopuszczono wysokie prawdopodobieństwo spowodowania choroby zawodowej działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy (zob. także wyrok NSA z 16 października 2018 r. sygn. II OSK 2454/16). W toku postępowania administracyjnego materiał dowodowy został uzupełniony poprzez pozyskanie orzeczenia lekarskiego z [...] września 2017 r. wydanego przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu po przeprowadzeniu w warunkach szpitalnych dodatkowego badania konsultacyjnego skarżącej. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że we wnioskach końcowych karty wypisowej z [...] września 2017 r. wskazano, że w przypadku rozpoznania ZCN bezsporne stwierdzenie narażenia zawodowego nie jest w zasadzie możliwe, gdyż etiologia ZCN jest wieloczynnikowa i nie istnieją żadne obiektywne badania pozwalające na potwierdzenie etiologii zawodowej. Pozostaje w związku z tym, jak wskazała jednostka orzecznicza, metoda indywidualnego podejścia do każdego przypadku w aspekcie mniejszego lub większego prawdopodobieństwa w związku z warunkami pracy. Stanowisko to odpowiada dyspozycji art. 235 1 k.p., nie może być więc uznane za sprzeczne z wykładnią przyjętą w wyroku z 13 grudnia 2016 r. Opierając się na materiale dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy Sąd I instancji odwołał się do wyjaśnień jednostek orzeczniczych, że decydujące znaczenie przy uznaniu ZCN za chorobę zawodową ma wieloletnia monotypowość zginania, prostowania, odchylenia łokciowego i promiennego, ruchami obrotowymi w nadgarstku, ruchami chwytania palcami lub innego ściskania całą ręką narzędzi pracy łub przedmiotu poddawanego obróbce, ich cykliczność oraz konieczność zaangażowania dużej siły zginaczy rąk i palców podczas zaciskania. Ustalenie to odpowiada treści opracowania Magdaleny Lewańskiej i Jolanty Waluś – Skorupy "Czynniki etiologiczne zespołu cieśni nadgarstka u osób zawodowo wykonujących monotypowe ruchy w nadgarstku", do którego odwołał się NSA w wyroku z 13 grudnia 2016 r. (Do najlepiej udokumentowanych zawodowych czynników sprawczych zespołu cieśni nadgarstka (...) należy także stwierdzony w ww. grupie rodzaj narażenia zawodowego [pracownicy administracji] na długotrwałe, powtarzane monotypowe ruchy nadgarstka w różnych płaszczyznach i/lub monotypowe ruchy chwytania, zaciskania rąk na narzędziach pracy lub obrabianych przedmiotach z użyciem dużej siły i długotrwałą przymusową pozycją kończyn górnych w stawach nadgarstka, oraz w niektórych przypadkach dodatkowo narażenie na drgania mechanicznie (wibrację miejscową).). W trakcie obserwacji klinicznej w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu, narażenia na ten rodzaj ruchów nadgarstka u skarżącej nie stwierdzono. Po analizie dokumentacji medycznej pacjentki, a także kompleksowej ocenie czynności zawodowych, w tym sposobu wykonywania pracy zademonstrowanego przez samą badaną, stwierdzono, że czynności wykonywane przez badaną na stanowisku kasjerki wprawdzie obciążały ręce, w tym stawy nadgarstkowe, jednak miały charakter zróżnicowany, zmienny w czasie, dostosowany do tempa i możliwości pracownika, czynności te nie wiązały się z koniecznością użycia dużej siły i wykonywania szybkich wysokopowtarzalnych, monotypowych ruchów maksymalnego zgięcia i prostowania obu nadgarstków, co mogło stwarzać ryzyko powstania neuropatii. Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Z powyższej regulacji wynika związanie organów inspekcji sanitarnej treścią opisanych powyżej orzeczeń w zakresie poczynionych w nim ustaleń, dotyczących stwierdzonego schorzenia i jego przyczyn. W orzecznictwie przyjmowany jest powszechnie pogląd o związaniu organów inspekcji sanitarnej rozpoznaniem podanym w opinii lekarskiej wydanej przez uprawnioną jednostkę medyczną (uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 maja 2002 r., OPS 3/02, ONSA 2003, Nr 1, poz. 4, o aktualności tego poglądu - zob. wyrok NSA z 16 października 2019 r. II OSK 2878/17). Związanie to wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów (por. uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 19 czerwca 2008 r., 23/07, OTK-A 2008, Nr 5, poz. 82). Zauważyć trzeba, że na pytanie, czy skarżąca pracowała w warunkach narażających na powstanie ZCN, jednostki orzecznicze obu stopni odpowiedziały negatywnie. Ocena wyrażona w Karcie oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej, sporządzonej przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w G. [...] kwietnia 2013 r., miała charakter ustaleń wstępnych, które w toku wieloletniego postępowania zostały przez jednostki orzecznicze obu stopni zweryfikowane negatywnie. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd przypomniał, że również w opinii z dnia [...].03.2014 r. Instytut Medycyny Pracy w Łodzi wyjaśnił, że w czasie pracy u skarżącej nie występowały monotypowe wysokopowtarzalne szybkie ruchy w ciągu całej zmiany roboczej lub przez jej część, polegające na maksymalnym zgięciu i wyproście nadgarstka oraz dodatkowo nasilane przez współistniejące zgięcie promieniowe i łokciowe. Zakres wykonywanych czynności przez skarżącą nie wiązał się z dużym naciskiem w ciągu długiego okresu czasu mogącym wpłynąć na ucisk na pnie nerwów pośrodkowych i przyczynić się do wystąpienia zespołu cieśni. Ocenę sposobu wykonywania czynności zawodowych dokonaną przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w skardze kasacyjnej strona podważa m.in. zarzutem naruszenia art. 76 § 1 k.p.a. Zarzut ten jest nieskuteczny, jako że orzeczenie lekarskie nie jest dokumentem urzędowym, o którym stanowi ten przepis. Orzeczenie lekarskie stanowi środek dowodowy, o którym mowa w art. 76 § 2 k.p.a. (wyroki NSA z 14 września 2017 r., sygn. I OSK 3067/15; 8 lutego 2011 r. , I OSK 547/10). Jako że podlega ocenie organu jak każdy środek dowodowy, to art. 80 k.p.a. – również podany w podstawach kasacyjnych - znajduje do niego zastosowanie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w tej sprawie, zarzut naruszenia zaskarżonym wyrokiem art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 80 k.p.a. usprawiedliwionej podstawy kasacyjnej jednak nie stanowi. Zgodnie z art. 80 k.p.a., organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Jak wskazano powyżej, okoliczność wykonywania przez skarżącą pracy w warunkach narażenia zawodowego potwierdził tylko jeden z dowodów zgromadzonych w sprawie, który z mocy § 8 ust. 1 rozporządzenia stanowi kluczowy element materiału dowodowego w tego rodzaju sprawach, co sprawa rozpoznawana przez Sąd I instancji, tj. Karta oceny narażenia zawodowego z [...] kwietnia 2013 r. Wnioski całkowicie odmienne zawierają sporządzone w tej sprawie inne kluczowe z perspektywy § 8 ust. 1 rozporządzenia dokumenty - orzeczenia lekarskie. Ostatnie z nich – orzeczenie z [...] września 2017 r. – jak słusznie przyjął Sąd I instancji, w sposób szczegółowy odnosi się do kwestii podniesionych w wyroku NSA z 13 grudnia 2016 r. i w związku z tym należy przyjąć, że wytyczne zawarte w tym wyroku zostały zrealizowane. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca podważa ocenę Instytutu z września 2017 r. podnosząc, że eksperyment przeprowadzony w gabinecie lekarskim nie odzwierciedla rzeczywistych warunków pracy: czasu trwania czynności i jej intensywności. Odnosząc się do tego zarzutu Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że to, iż warunki demonstracji nie odpowiadają w pełnym zakresie rzeczywistym warunkom wykonywania pracy nie wyklucza możliwości dokonania oceny w zakresie wymaganej art. 2351 k.p. oceny warunków i sposobu wykonywania pracy pod kątem stwierdzenia bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy (narażenie zawodowe). Ograny dysponowały danymi dotyczącymi czasu pracy. W odniesieniu do zarzutu, że skarżąca "wielokrotnie prosiła o ustalania dotyczące ilości przeliczanych pieniędzy" przypomnienia zaś wymaga, że organ I instancji wystąpił do stron postępowania z wnioskiem o przekazanie uzupełniających materiałów dowodowych dotyczących narażenia zawodowego, w szczególności dotyczących "ilości przeliczanych pieniędzy" w postaci dokumentów finansowo - księgowych lub innych dokumentów np. notatek itp., które otrzymał w dniu 13 lutego 2014 r. Pismem z dnia 25 lutego 2014r. przesłał je następnie do Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi (ustalenia faktyczne wynikające z wyroku NSA z 13 grudnia 2016 r. II OSK 723/15). Ponadto, wbrew zapatrywaniu skarżącej, we wnioskach końcowych orzeczenia z [...] września 2017 r. nie ma sprzeczności, która nakazywałaby moc dowodową tego dokumentu podważyć. Stwierdzenie, że "czynności wykonywane przez badaną na stanowisku kasjerki obciążały ręce, w tym stawy nadgarstkowe" nie dowodzi wadliwości wniosku o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, skoro obciążenie to, by mogło być uznane za narażające na powstanie ZCN, cechować musiało się określonymi, wskazanymi powyżej cechami, których w tej sprawie nie stwierdzono. W tych warunkach należało podzielić stanowisko Sądu I instancji, że organy obu instancji zebrały obszerną dokumentację dotyczącą warunków pracy skarżącej, zaś zebrany materiał dowodowy nie wskazuje na to, by z dużym prawdopodobieństwem można było uznać, że choroba skarżącej miała swoją etiologię w sposobie wykonywania pracy. Wobec tego, że skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.