I OSK 2985/19

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2023-01-13

Skład orzekający: Mariola Kowalska, Elżbieta Kremer, Arkadiusz Blewązka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy ponowne rozpatrzenie sprawy administracyjnej zakończonej ostateczną decyzją o umorzeniu postępowania, w oparciu o nowe okoliczności faktyczne, jest dopuszczalne bez wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji umarzającej?
Ratio decidendi
NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że decyzja umarzająca postępowanie administracyjne ma powagę rzeczy osądzonej (res iudicata) i korzysta z takiej samej ochrony jak decyzja merytoryczna. Ponowne rozpatrzenie sprawy, nawet w oparciu o nowe fakty, jest niedopuszczalne, dopóki decyzja umarzająca nie zostanie wyeliminowana z obrotu prawnego w przewidzianym prawem trybie (np. poprzez wznowienie postępowania). Nowe okoliczności faktyczne nie wpływają na tożsamość sprawy, jeśli podstawowe elementy (podstawa prawna, faktyczna, treść żądania) pozostały niezmienione, a decyzja umarzająca została wydana na podstawie art. 98 § 2 k.p.a. w związku z art. 105 § 1 k.p.a.
Stan faktyczny
A. P. złożył skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jego skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o umorzeniu postępowania w sprawie rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza granicami RP. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, w tym błędne przyjęcie stanu powagi rzeczy osądzonej, wadliwe uzasadnienie wyroku oraz niedostateczną kontrolę legalności decyzji. Sprawa dotyczyła wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty, który został umorzony przez Wojewodę M. decyzją z dnia 25 lipca 2015 r. (utrzymaną w mocy przez Ministra Skarbu Państwa), a następnie przez Ministra SWiA decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r. w innej, równolegle toczącej się sprawie zainicjowanej wnioskiem z 1991 r.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną. Odstąpiono od zasądzenia od A. P. na rzecz Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 13 stycznia 2023 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mariola Kowalska Sędziowie: sędzia NSA Elżbieta Kremer sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) Protokolant: asystent sędziego Karolina Kubik po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2023 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 maja 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 370/19 w sprawie ze skargi A. P. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania 1. oddala skargę kasacyjną; 2. odstępuje od zasądzenia od A. P. na rzecz Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości. Wyrokiem z dnia 14 maja 2019 r., I SA/Wa 370/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. P. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł A. P., zaskarżając wyrok w całości i zarzucając, na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania. które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: 1. art. 156 1 pkt 3 oraz art. 105 § 1 w zw. z art. 98 § 2 k.p.a. i w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że w niniejszej sprawie zaistniał stan powagi rzeczy osądzonej, pomimo że przedmiotowa sprawa nie była tożsama ze sprawą już rozstrzygniętą wcześniej decyzją Wojewody M. z dnia [...] lipca 2015 r.; 2. art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 2 i 3 i w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U.2017.2097), dalej jako "ustawa zabużańska", poprzez wybiórcze przedstawienie stanu sprawy, nie odniesienie się do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze oraz uchylenie się od dokonania szczegółowej oceny i uzasadnienia decyzji; 3. art. 3 § 1, art. 134 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a. na skutek niedostatecznej kontroli działalności organu administracji publicznej pod względem zgodności z prawem skarżonej decyzji. Mając na uwadze powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej powyższe zarzuty szerzej umotywowano. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Spraw Wewnętrznych i administracji wniósł o jej oddalenie jako niezasadnej i zasadzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Zajęte w sprawie stanowisko zostało szerzej umotywowane. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna okazała się niezasadna. Postępowanie kasacyjne oparte jest na zasadzie związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej i podstawami zaskarżenia wskazanymi w tej skardze. Zakres sądowej kontroli instancyjnej jest zatem określony i ograniczony wskazanymi w skardze kasacyjnej przyczynami wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku sądu I instancji. Jedynie w przypadku, gdyby zachodziły przesłanki, powodujące nieważność postępowania sądowoadministracyjnego, określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny mógłby podjąć działania z urzędu, niezależnie od zarzutów wskazanych w skardze kasacyjnej. W niniejszej sprawie nie stwierdzono takich przesłanek. Przechodząc zatem do oceny zarzutów wypada na wstępie zrekapitulować stan sprawy. W dniu [...] grudnia 2008 r. skarżący A. P. skierował do Wojewody M. wniosek o potwierdzenie jego prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez J. i M. P. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości J., w gminie D., w dawnym województwie n. Wojewoda M. postanowieniem nr [...] z dnia [...] lipca 2012 r. zawiesił na podstawie art. 98 § 1 k.p.a. przedmiotowe postępowanie. Z uwagi na fakt, że skarżący w okresie trzech lat od dnia wydania ww. postanowienia nie złożył wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania, Wojewoda M. decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2015 r. umorzył postępowanie w sprawie z wniosku A. P. o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, tj. w miejscowości J., w gminie D., w dawnym województwie n. Decyzją z dnia [...] października 2015 r. nr [...] Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy powyższą decyzję Wojewody M. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 9 lutego 2016 r., I SA/Wa 1985/15, uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Skarbu Państwa oraz ww. decyzję Wojewody M. z dnia [...] lipca 2015 r. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 13 stycznia 2017 r., sygn. akt I OSK 1249/16, uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i oddalił skargę. Tym samym w obrocie prawnym pozostaje decyzja Wojewody M. z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] umarzająca postępowanie w sprawie wniosku A. P. o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. i M. P. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej nieruchomości w miejscowości J., w gminie D., w dawnym województwie n. Powyższe nie było jedynym postępowaniem, które toczyło się w przedmiocie potwierdzenia prawa A. P. do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. i M. P. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej nieruchomości położonej w miejscowości J., w gminie D., w dawnym województwie n. Jednocześnie z postępowaniem administracyjnym w powyższym przedmiocie, zainicjowanym wnioskiem A.P. z dnia [...] grudnia 2008 r., przed Wojewodą M. toczyło się postępowanie prowadzone na wniosek A. P. z dnia [...] marca 1991 r., złożony do Urzędu Rejonowego w K. o przyznanie prawa do rekompensaty za mienie pozostawione przez J. i M. P. na przedwojennych terenach Rzeczypospolitej, w miejscowości J., w gminie D., w dawnym województwie n. Wojewoda M. zawiadomieniem z dnia [...] maja 2018 r. przekazał według właściwości do Wojewody M. ww. wniosek A. P. Decyzją nr [...] z dnia [...] września 2018 r. Wojewoda M. umorzył postępowanie w sprawie z wniosku A.P. z dnia [...] marca 1991 r. z uwagi na res iudicata, stwierdzając tożsamość sprawy wywołanej ww. wnioskiem ze sprawą rozstrzygniętą już ostateczną decyzją Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] października 2015 r. nr [...]. Powyższą decyzją Wojewody M. z dnia [...] września 2018 r., w następstwie odwołania A.P., Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzja z dnia [...] grudnia 2018 r. W oparciu o powyższe, niekwestionowane ustalenia, za trafne uznać należy stanowisko prezentowane przez organy i Sąd I instancji, iż istota badanej sprawy sprowadza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy zachodzi tożsamość między sprawą rozstrzygniętą decyzją Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] października 2015 r. nr [...], a aktualnie badaną sprawą, rozstrzygniętą decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] grudnia 2018 r. Zgodnie przyjmuje się, że stan rei iudicatae zachodzi w razie tożsamości obu spraw rozstrzyganych kolejno po sobie. Decyzja ostateczna ma bowiem powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami. Powaga rzeczy osądzonej zachodzi zatem co do tego, co w związku z podstawą prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia. Wynika ona z niezmienności trzech elementów: podstawy prawnej, podstawy faktycznej i treści żądania strony (vide: wyrok NSA z dnia 27 stycznia 2016 r., I OSK 787/14; wyrok NSA z dnia 9 czerwca 2010 r., II OSK 931/09; wyrok NSA z dnia 17 lutego 2022 r., I OSK 485/21, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Ponowne rozstrzygnięcie przez organ sprawy tożsamej podmiotowo i przedmiotowo z załatwioną wcześniej decyzją ostateczną, możliwe jest wyłącznie po wyeliminowaniu tej pierwszej w ustalonym przez prawo trybie. Tym samym, dopóki w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja rozstrzygająca sprawę w sposób ostateczny, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii staje się niedopuszczalne i to niezależnie od prawidłowości tej decyzji (vide: wyroki NSA z dnia 26 maja 1981 r., SA 895/81, ONSA 1981/1/47; wyrok NSA z dnia 6 września 2011 r., I OSK 1518/10, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Jakkolwiek w doktrynie oraz orzecznictwie podnoszone jest stanowisko dopuszczające wydanie nowej decyzji merytorycznej w zwyczajnym trybie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną o umorzeniu postępowania, w szczególności w przypadkach, gdy umorzenie nastąpiło ze względu na okoliczności przemijające lub miało charakter fakultatywny (vide: T.Kiełkowski [w:] T.Woś, Postępowanie administracyjne, Warszawa 2013, s. 363–364; B.Adamiak, J.Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2017, s. 879; wyrok NSA z dnia 9 czerwca 2017 r., II OSK 2601/15; wyrok NSA z dnia 18 czerwca 2019 r., I OSK 1528/18; wyrok NSA z 21.04.2022 r., I OSK 1289/21, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ), to jednak w tych sytuacjach akcentowana jest zmiana stanu sprawy, a przy zmianie stanu faktycznego i prawnego sprawy nie można mówić o jej tożsamości, a zatem nie występuje wówczas stan rzeczy osądzonej (vide: W.Chróścielewski [w:] W.Chróścielewski (red.), Z.Kmieciak (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, WKP 2019 s. 860). Skoro zatem przepis art. 104 § 2 k.p.a. przewiduje, że decyzje rozstrzygają sprawę co do jej istoty w całości lub w części albo w inny sposób kończą sprawę w danej instancji, a decyzja umarzająca postępowanie definitywnie kończy postępowanie wiążąc organ administracji (art. 110 k.p.a.), to przyjęta w procedurze administracyjnej konstrukcja umorzenia postępowań w drodze decyzji powoduje, że stabilność decyzji ostatecznej o umorzeniu postępowania winna korzystać z tej samej ochrony co każda inna decyzja. Uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznych, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych (art. 16 § 1 ab initio k.p.a.). Wzruszenie zatem decyzji umarzającej postępowanie może nastąpić jedynie w jednym z nadzwyczajnych trybów, a decyzja rozstrzygająca co do istoty sprawę, w której decyzją ostateczną postępowanie umorzono, wydana jest w warunkach res iudicata, stosownie do art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. (vide: wyrok NSA z dnia 23 stycznia 1998 r., III SA 103/97; wyrok NSA z dnia 29 kwietnia 1998 r., I SA/Gd 1279/96; wyrok NSA z dnia 5 marca 2010, II OSK 367/09; wyrok NSA z dnia 27 lutego 2022 r., II OSK 2366/19, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). W okolicznościach badanej sprawy nie ma kontrowersji co do tożsamości podmiotowej spraw, bowiem obie wszczęte zostały przez skarżącego, a także tożsamości przedmiotowej w zakresie konkretyzowanych uprawnień, bowiem obie dotyczyły prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Jakkolwiek wniosek skarżącego z dnia [...] marca 1991 r. złożony został do Urzędu Rejonowego w K. przed wejściem w życie ustawy zabużańskiej, to jednak podlegał rozpoznaniu na podstawie jej przepisów (art. 27 ustawy zabużańskiej). Kontrowersja dotyczy natomiast okoliczności faktycznych sprawy, które w ocenie skarżącego uległy zmianie już po wydaniu decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] października 2015 r. W tym zakresie skarżący odwołał się do potwierdzenia obywatelstwa polskiego M.P. decyzją Wojewody M. z dnia [...] sierpnia 2015 r. oraz postanowienia Sądu Rejonowego dla K. w K. z dnia [...] października 2016 r. stwierdzającego nabycie spadku po M. P. Jakkolwiek tylko ww. postanowienie spadkowe wydane zostało po dacie decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] października 2015 r., to jednak przede wszystkim trzeba zaakcentować, że każda decyzja administracyjna zostaje przy jej wydaniu obciążona dorozumianą klauzulą, zgodnie z którą wiąże tak długo, jak długo istnieją stosunki faktyczne leżące u podstaw jej wydania (klauzula rebus sic stantibus) (vide: T.Woś, Moc wiążąca aktów administracyjnych w czasie, PWN 1978, s. 121–125). Decyzja Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] października 2015 r. wydana została z uwagi na to, że żadna ze stron postępowania nie zwróciła się o podjęcie postępowania zawieszonego na wniosek skarżącego. W takiej sytuacji żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego uważa się za wycofane (art. 98 § 2 k.p.a.), co rodzi konieczność umorzenia postępowania (art. 105 § 1 k.p.a.). Nie ulega wątpliwości, iż decyzja umarzająca postępowanie jest w każdym przypadku decyzją formalną (vide: wyrok NSA z dnia 20 lutego 1985 r., III SA 1219/84; wyrok NSA z dnia 16 czerwca 2021 r., II OSK 2695/18, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ), kończącą postępowanie i wywołującą ten skutek, że nie ma podstaw do merytorycznego orzekania co do istoty sprawy. Skutki tej decyzji mają charakter procesowy. W określonych wypadkach skutki te oddziaływają jednak także na sferę materialnych praw i obowiązków stron, kształtując w pośredni sposób stosunek materialnoprawny. Prawo do rekompensaty na gruncie ustawy zabużańskiej, tak jak każde prawo majątkowe o charakterze publicznym, nie ma charakteru absolutnego. Może być zatem zrealizowane tylko w granicach wyznaczonych przepisami prawa pozytywnego. Potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o to, złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r. (art. 5 ust. 1 ustawy zabużańskiej). Termin zastrzeżony w tym zakresie jest terminem prawa materialnego o charakterze prekluzyjnym, a jego uchybienie powoduje wygaśnięcie uprawnienia (vide: wyrok NSA z dnia 24 maja 2013 r., I OSK 594/12. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Skutek w postaci wycofania żądania wszczęcia postępowania, o jakim mówi art. 98 § 2 k.p.a., ma swoje konsekwencji także w sferze uprawnień materialnych strony. Upadają bowiem skutki zachowania terminu do domagania się potwierdzenia prawa do rekompensaty, co prowadzi do wygaśnięcia tego uprawnienia. W konsekwencji powyższych uwag należy wskazać, iż stan faktyczny sprawy, który doprowadził do umorzenia postępowania ostateczną decyzją Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] października 2015 r., pozostaje aktualny. Skoro nadal istnieją stosunki faktyczne leżące u podstaw wydania powyższej decyzji, ukształtowane treścią art. 98 § 2 k.pa., to nowe fakty, na które powołuje się skarżący, nie stanowią o zmianie okoliczności faktycznych sprawy. Fakty te nie świadczą o braku tożsamości spraw, a w rezultacie niemożliwe jest prowadzenie następnego postępowania w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty bez wyeliminowania z obrotu prawnego, w sposób, o którym stanowi art. 16 § 1 k.p.a., ww. decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] października 2015 r., uchylając tym samym stan rei iudicatae. W okolicznościach badanej sprawy nie można zatem potwierdzić trafności zarzutu kasacyjnego naruszenia art. 156 1 pkt 3 oraz art. 105 § 1 w zw. z art. 98 § 2 k.p.a. i w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Nie można również potwierdzić zasadności zarzutu naruszenia art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 2 i 3 i w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy zabużańskiej, stawianego w zakresie wad uzasadnienia zaskarżonego wyroku. Uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie (art. 141 § 4 p.p.s.a.). W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia ww. przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z tej normy prawnej. O naruszeniu tego przepisu można zatem mówić w przypadku gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera jednego z ww. elementów. W skardze kasacyjnej nie podniesiono zarzutów tego rodzaju. Dodatkowo należy zauważyć, iż w doktrynie i judykaturze przyjmuje się, że wadliwość uzasadnienia wyroku podniesiona w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej jedynie wówczas gdy to uzasadnienie nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia. Dzieje się tak wówczas, gdy nie ma możliwości jednoznacznej rekonstrukcji podstawy rozstrzygnięcia (vide: J.P.Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. LexisNexis 2011 r., uwaga 7 do art. 141; wyrok NSA z dnia 28 listopada 2011 r., I GSK 952/10; wyrok NSA z dnia 5 lipca 2017 r., I OSK 2693/15, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). W skardze kasacyjnej nie wskazano na tego rodzaju wadliwość, co zresztą nie miałoby potwierdzenia w treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku, z którego jasno wynika podstawa faktyczna i prawna wyrokowania. Nietrafny jest także zarzut naruszenia art. 3 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. Przepis art. 3 § 1 p.p.s.a. stanowi, iż sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Powyższa regulacja nie ma charakteru procesowego ale ustrojowy. Sąd może naruszyć powołany przepis wyłącznie, gdy oceni działalność podmiotu spoza administracji publicznej albo zastosuje środki nieznane przepisom p.p.s.a. (vide: wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2017 r., II OSK 1998/15, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). W skardze kasacyjnej brak jest natomiast zarzutów w tym zakresie. Ponadto ustrojowy charakter powyższej regulacji powoduje, że to, czy ocena legalności zaskarżonej decyzji była prawidłowa czy też błędna, nie może być utożsamiane z naruszeniem tegoż przepisu (vide: R.Hauser, A.Kabat, Właściwość sądów administracyjnych, RPEiS 2004/2/25; wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2011 r., I OSK 345/2010; wyrok NSA z dnia 8 października 2015 r., II GSK 2991/14; www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Z kolei przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowi, iż sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie granicami skargi oznacza, że sąd ten ma prawo, a jednocześnie i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nawet wówczas, gdy w skardze dany zarzut nie został podniesiony. Nie jest przy tym skrępowany sposobem sformułowania skargi, użytymi argumentami, a także zgłoszonymi wnioskami, zarzutami i żądaniami (vide: wyrok NSA z dnia 27 lipca 2004 r., OSK 628/04, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Dla skuteczności zarzutu skargi kasacyjnej opartego na tym przepisie należy wykazać, że sąd I instancji rozpoznając skargę dokonał oceny pod względem zgodności z prawem innej sprawy (w znaczeniu przedmiotowym i podmiotowym) lub z przekroczeniem granic danej sprawy (vide: wyrok NSA z dnia 20 grudnia 2012 r., II OSK 1580/11, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ) albo sąd powinien był wyjść poza granice zakreślone zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, a tego nie uczynił, i że owo zaniechanie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (vide: wyrok NSA z dnia 21 stycznia 2014 r., II GSK 1560/12, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ), albo też gdy strona w postępowaniu sądowym wskazywała na istotne dla sprawy uchybienia popełnione na etapie postępowania administracyjnego bądź powołała w postępowaniu sądowym dowody, które zostały przez sąd pominięte, względnie, gdy w postępowaniu administracyjnym popełniono uchybienia na tyle istotne, a przy tym oczywiste, iż bez względu na treść zarzutów sąd nie powinien był przechodzić nad nimi do porządku (vide: wyrok NSA z dnia 28 lutego 2012 r., II OSK 2395/10; wyrok NSA z dnia 11 września 2012 r., I OSK 1234/12, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Analiza powyższego zarzutu i jego uzasadnienia prowadzi do wniosku, iż autor kasacji naruszenia powyższego przepisu dopatruje się w związku z nieuwzględnieniem nowych okoliczności w postaci potwierdzenia obywatelstwa polskiego M. P. oraz stwierdzenia nabycia spadku po M. P. Jak jednak była o tym mowa powyżej, okoliczności faktyczne leżące u podstaw wydania decyzji umarzającej postępowanie, ukształtowane treścią art. 98 § 2 k.p.a., pozostają nadal aktualne. Fakty, na które powołuje się skarżący, nie stanowią o zmianie okoliczności faktycznych, które stanowią o tożsamości sprawy aktualnie ocenianej ze sprawą zakończoną decyzją Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] października 2015 r. Nie nastąpiło zatem naruszenie przez Sąd I instancji art. 134 § 1 p.p.s.a. Z tych względów skarga kasacyjna jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlegała oddaleniu zgodnie z art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. odstępując od uwzględnienia żądania odpowiedzi na skargę kasacyjną uznając, iż status skarżącego i przedmiot sprawy stanowią przypadek szczególnie uzasadniony. Uzasadnienie wyroku sporządzono stosownie do art. 193 zdanie 2 p.p.s.a. z uwagi na oddalenie skargi kasacyjnej. W takiej sytuacji przepis ten wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie 1 p.p.s.a., zawężając je do oceny zarzutów skargi kasacyjnej.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło