III FSK 1424/21
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2023-01-12
Skład orzekający: Wojciech Stachurski, Jolanta Sokołowska, Bogusław Woźniak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością może być pociągnięty do solidarnej odpowiedzialności za zaległości spółki z tytułu wpłat na PFRON, jeśli wniosek o ogłoszenie upadłości został złożony po terminie, a spółka miała tylko jednego wierzyciela?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że odpowiedzialność członka zarządu za zaległości spółki z tytułu wpłat na PFRON jest oparta na przepisach Ordynacji podatkowej, a nie na zasadzie ryzyka czy winy. Sąd podkreślił, że nawet jeśli spółka ma tylko jednego wierzyciela, a nie wykonuje swoich zobowiązań, członek zarządu ma obowiązek zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Spóźnione złożenie wniosku o upadłość, bez wykazania braku winy lub wskazania mienia spółki pozwalającego na zaspokojenie wierzycieli, skutkuje odpowiedzialnością członka zarządu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej L. N. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej orzekającą o solidarnej odpowiedzialności L. N. jako członka zarządu spółki 'N.' sp. z o.o. za zaległości wobec PFRON za lata 2011-2012. Skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego i procesowego, w tym błędną wykładnię przepisów dotyczących upadłości i odpowiedzialności członków zarządu, a także niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego i odmowę przeprowadzenia dowodów. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Wojciech Stachurski (sprawozdawca), Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia WSA (del.) Bogusław Woźniak, Protokolant Anna Błażejczyk, po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2023 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej L. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 maja 2019 r. sygn. akt III SA/Wa 2622/18 w sprawie ze skargi L. N. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 17 września 2018 r. nr BON.III.5220.83.7.2018.IN w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości spółki z tytułu wpłat na PFRON oddala skargę kasacyjną.
1. Wyrok sądu pierwszej instancji.
Wyrokiem z 30 maja 2019 r., III SA/Wa 2622/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę L. N. (dalej jako: "Skarżący") na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 17 września 2018 r., nr BON.III.5220.83.7.2018.IN, w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu za zaległości "N." sp. z o.o. (dalej: "Spółka") z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za poszczególne okresy rozliczeniowe 2011 r. i 2012 r.
W uzasadnieniu wyroku sąd stwierdził, że w tej sprawie organy wykazały tzw. pozytywne przesłanki zawarte w art. 116 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r. poz. 1325 z późn. zm., dalej jako: "o.p."), wymagane do orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu, tj. pełnienie przez skarżącego funkcji członka zarządu spółki w terminie, w którym powstały zaległości, co do których orzeczono o solidarnej odpowiedzialności skarżącego. Skarżący pełnił funkcję członka zarządu spółki w okresie od 21 września 2011 r. do 10 kwietnia 2017 r. Organy wykazały także bezskuteczność egzekucji z majątku spółki, gdyż postępowanie upadłościowe prowadzone w stosunku do całego majątku spółki nie doprowadziło do zaspokojenia wierzytelności zgłoszonych przez Prezesa Zarządu PFRON. Odnosząc się do przesłanek wyłączających odpowiedzialność, sąd wskazał, że złożenie 29 września 2012 r. wniosku o ogłoszenie upadłości spółki nastąpiło poza terminem, który uznać należałoby za właściwy. Skarżący nie wykazał także braku winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości w terminie, jak też nie wskazał mienia Spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części. Sąd stwierdził również, że w sprawie nie doszło do przedawnienia przedmiotowych zobowiązań.
Wyrok wraz z uzasadnieniem, a także inne powoływane w dalszej części orzeczenia sądów administracyjnych, są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
2. Skarga kasacyjna.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika. Zaskarżonemu w całości wyrokowi autor skargi kasacyjnej zarzucił:
I. naruszenie prawa materialnego, tj.:
1) art. 10 i 11 ust. 1 w związku z art. 1 ust. 1 pkt.1 i art. 21 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2019 r. poz. 498 z późn. zm., dalej jako: "p.u.n.") w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2015 r., poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że stan niewypłacalności spółki, obligujący skarżącego do złożenia wniosku o ogłoszenie jej upadłości, powstał z chwilą upływu terminu płatności należności wobec PFRON za drugi okres rozliczeniowy bez względu na to czy Spółka w tej dacie miała jakieś przeterminowane zobowiązanie w stosunku do innego wierzyciela czy nie, a tym samym, iż termin na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości upłynął 3 marca 2012 r., gdy z ww. przepisów - o jednoznacznym brzmieniu i ugruntowanej wykładni - wynika, iż ogłoszenie upadłości może nastąpić tylko wówczas, gdy istnieje co najmniej dwóch wierzycieli podmiotu gospodarczego, którego dotyczy wniosek;
2) art. 116 § 1 i 2 o.p. w zw. art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 127 poz. 721 z późn. zm., dalej jako: "u.r.o.n."), poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że:
a) o odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki decydują wyłącznie względy formalne, pomimo że przy ocenie odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółek należy brać pod uwagę faktyczne sprawowanie funkcji członka zarządu, zaś przy ocenie odpowiedzialności solidarnej konkretnej osoby za zaległości jednostki organizacyjnej, którą zarządza, istotnym jest ustalenie czy ta osoba podejmowała w danym czasie aktywne działania z zakresu prowadzenia spraw spółki;
b) orzekanie o odpowiedzialności członków zarządu nie jest oparte na zasadzie ryzyka, pomimo tego, że z samego brzmienia art. 116 § 1 pkt 1 lit. b o.p jednoznacznie wynika, że odpowiedzialność z art. 116 § 1 o.p oparta jest na zasadzie winy;
c) dla oceny bezskuteczności egzekucji z majątku spółki, a także oceny tego czy wniosek o ogłoszenie upadłości został złożony w czasie właściwym, bez znaczenia jest prawidłowość prowadzonego postępowania upadłościowego, pomimo że brak jest podstaw obciążania członka zarządu odpowiedzialnością za zobowiązania spółki w sytuacji, gdy niemożność zaspokojenia wierzyciela nie wynika ze spóźnionego złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, lecz tylko z wadliwego prowadzenia postępowania egzekucyjnego, czy też zaniechać samego wierzyciela;
d) dla oceny braku zawinienia w spóźnionym złożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości bez znaczenia jest podział obowiązków pomiędzy członkami zarządu i ich rzeczywisty wpływ na działania spółki, a także fakt podejmowania działań naprawczych, pomimo że zgodnie z ugruntowaną wykładnią odpowiedzialność za zobowiązania spółki może wyłączyć podział kompetencji pomiędzy członkami zarządu, jeżeli istnieją obiektywne, uzasadnione podstawy do tego podziału, a także niedopuszczenie członka zarządu do informacji dotyczących spółki pod warunkiem podejmowania czynności w tym celu idącym, czy też podejmowanie przez niego działań naprawczych, jeżeli są one racjonalne i miały szanse doprowadzić do przezwyciężenia kryzysu i zaspokojenia wierzycieli;
e) czasem właściwym dla złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości jest upływ dwóch tygodni od dnia powstania podstaw do ogłoszenia upadłości, pomimo że właściwy czas oznacza taki moment, w którym wprawdzie wszystkich wierzycieli nie da się już zaspokoić, ale istnieje jeszcze majątek spółki pozwalający na co najmniej częściowe zaspokojenie jej wierzycieli w postępowaniu upadłościowym;
3) naruszenie art. 116 o.p w zw. z art. 49 ust. 1 u.r.o.n., przez jego zastosowanie, pomimo że ustalony przez organy obu instancji stan faktyczny był niekompletny i tym samym nie pozwalał na ocenę ziszczenia się przesłanek pozytywnych i negatywnych określonych przedmiotowym przepisem;
II. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 122, art. 187 § 1, art. 191 i art. 197 § 1 o.p. w zw. z art. 49 ust. 1 u.r.o.n., poprzez niezauważenie przez sąd pierwszej instancji naruszenia przez organy obu instancji powołanych wyżej przepisów o.p. i oddalenie skargi na decyzję organu drugiej instancji, pomimo że ze względu na powyższe uchybienia, w tym niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego, niezgromadzenie dowodów niezbędnych dla wyjaśnienia przedmiotowego stanu, w tym nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego rewidenta i tym samym niemożność dokonania prawidłowej oceny, decyzja winna ulec uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.,
2) art. 151 p.p.s.a w zw. z art. 188 i 229 o.p. w zw. z art. 49 ust. 1 u.r.o.n., poprzez uznanie, że organy obu instancji zasadnie odmówiły przeprowadzenia dowodów zawnioskowanych przez skarżącego i uzupełnienia postępowania o przedmiotowe dowody, pomimo że dowody te zostały powołane na okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, które nie zostały wykazane - zgodnie z tezą skarżącego - innymi dowodami, a tym samym odmowa ich przeprowadzenia została dokonana z naruszeniem art. 188 i 229 o.p., co winno skutkować uwzględnieniem skargi i uchyleniem decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a.
W oparciu o powyższe zarzuty autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uwzględnienie skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Organ nie złożył odpowiedzi na skargę kasacyjną.
W piśmie procesowym z 12 grudnia 2019 r. pełnomocnik skarżącego odwołał się do wyroku WSA w Warszawie z 22 maja 2019 r., III SA/Wa 2709/18, którym uchylona została decyzja wydana wobec innego członka zarządu, odpowiadającego solidarnie ze Skarżącym za zaległości z tytułu wpłat na PFRON. Zdaniem pełnomocnika, w stosunku do dwóch członków zarządu spółki WSA w Warszawie wydał wykluczające się wzajemnie wyroki.
Na rozprawie 12 stycznia 2023 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał zarzuty i wnioski skargi kasacyjnej. Dodatkowo postawił zarzut przedawnienia dochodzonych należności z dniem 29 grudnia 2021 r.
3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu biorąc pod rozwagę nieważność postępowania (art. 183 § 1 p.p.s.a.), nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonego wyroku. W tej sprawie nie zachodzi nieważność postępowania, a zarzuty kasacyjne są niezasadne.
Skarga kasacyjna oparta została na obydwu podstawach kasacyjnych, tj. zarzutach naruszenia prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) oraz naruszenia prawa procesowego (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). W takich przypadkach z reguły w pierwszej kolejności podlegają rozpatrzeniu zarzuty procesowe, albowiem tylko wówczas, gdy stan faktyczny sprawy został poprawnie ustalony i nie doszło do mających wpływ na wynik sprawy naruszeń procesowych, można przejść do oceny zastosowania i wykładni prawa materialnego (wyrok NSA z dnia 9 maja 2013 r., sygn. I OSK 2355/11). Jednak w tej sprawie rozpoznanie zarzutów naruszenia prawa procesowego, tj.: art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 122, art. 187 § 1, art. 188, art. 191 i art. 197 § 1, art. 229 o.p. w zw. z art. 49 ust. 1 u.r.o.n., wymaga jednoczesnego odniesienia się do zarzutów błędnej wykładni art. 116 § 1 i 2 o.p. w zw. z art. 49 ust. 1 u.r.o.n., a także art. 10 i art. 11 w zw. z art. 1 ust. 1 pkt 1 i art. 21 ust.1 i 2 p.u.n., gdyż prawidłowa wykładnia tych przepisów rzutuje na ocenę stanowiska sądu pierwszej instancji w kwestii prawidłowości ustalenia stanu faktycznego sprawy.
Odnosząc się do zarzutu błędnej wykładni art. 116 § 1 i 2 o.p., należy przede wszystkim wyjaśnić, że odpowiedzialność członka zarządu za zaległości spółki nie jest – jak sugeruje autor skargi kasacyjnej - oparta na zasadzie ryzyka albo winy. Taki dychotomiczny podział – jakkolwiek właściwy na gruncie prawa cywilnego - nie przystaje do konstrukcji odpowiedzialności, o której mowa w art. 116 o.p. Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 116 § 1 o.p. (w stanie prawnym, którego sprawa dotyczy) za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu: (1) nie wykazał, że:(a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo (b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy; (2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. W myśl art. 116 § 2 o.p., odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu. Przepisy te, na mocy art. 49 ust. 1 u.r.o.n., stosuje się odpowiednio do wpłat należności wobec PFRON.
Wynikające z przywołanych przepisów przesłanki odpowiedzialności członka zarządu za zaległości spółki można podzielić na dwie grupy: pozytywne, które muszą być spełnione, aby wydanie decyzji w tym przedmiocie było możliwe; a także negatywne, które nie mogą zaistnieć, aby organ podatkowy mógł orzec o odpowiedzialności. Do przesłanek pozytywnych zaliczyć należy okoliczność, że dana osoba pełniła obowiązki członka zarządu spółki, w okresie, w którym powstała zaległość oraz konieczność stwierdzenia bezskuteczności egzekucji prowadzonej do majątku spółki. Przesłankami negatywnymi są natomiast te okoliczności, które może wskazać członek zarządu, a które potwierdzają podjęte przez niego działania zwalniające go z odpowiedzialności za zaległości spółki. Jedną z nich jest brak winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości spółki, drugą zaś wskazanie mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Przy czym użyty w art. 116 § 1 pkt 1 lit. b o.p. zwrot "niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości" oznacza niezgłoszenie wniosku w ogóle, jak też sytuację, w której wniosek został złożony po upływie właściwego terminu (zob. wyrok NSA z 27 lutego 2020 r., II FSK 765/18). Podsumowując ten fragment rozważań, należy stwierdzić, że kwestia winy, czy też jej braku, może być rozpatrywana tylko w odniesieniu do niezgłoszenia (we właściwym terminie) wniosku o ogłoszenie upadłości spółki. W przypadku pozostałych przesłanek odpowiedzialności za zaległości spółki wina członka zarządu jest irrelewantna.
Co do pierwszej przesłanki pozytywnej, tj. pełnienia obowiązków członka zarządu spółki w okresie, w którym powstała zaległość, należy podkreślić, że w tym zakresie nie ma znaczenia ani kwestia podziału zadań między członkami zarządu, ani też niezajmowanie się przez jednego członka zarządu sprawami spółki. Tego typu okoliczności nie stanowią przesłanki do wyłączenia odpowiedzialności członka zarządu za zaległości spółki. Osoba podejmująca się piastowania funkcji członka zarządu powinna zdawać sobie sprawę, że charakter prawny tej funkcji oznacza nie tylko obowiązek wykonywania czynności zarządzających, ale także odpowiedzialność za sprawy spółki. Oczywiście, w praktyce mogą wystąpić takie sytuacje, że członek zarządu, mimo pełnienia formalnie tej funkcji, obiektywnie nie ma żadnych możliwości kierowania jej sprawami, np. w związku ze stanem zdrowia wyłączającym możliwość jakiegokolwiek działania. Taki przypadek jednak w tej sprawie nie zachodzi. Skarżący pełnił obowiązki członka zarządu spółki w okresie, w którym powstały dochodzone należności i nie był pozbawiony możliwości prowadzenia spraw Spółki. Faktyczny podział obowiązków w Spółce jest bez znaczenia. Dlatego też przeprowadzenie dowodów na tę okoliczność, o co wnioskował Skarżący, nie było konieczne.
W sprawie nie budzi też wątpliwości, że spełniona została druga przesłanka pozytywna, tj. egzekucja z majątku Spółki okazała się bezskuteczna. W tym zakresie sąd pierwszej instancji słusznie stwierdził, że bezskuteczność egzekucji może być stwierdzona każdym prawnie dopuszczalnym dowodem i świadczyć o niej może również brak skuteczności czynności egzekucyjnych dokonanych w toku innego postępowania egzekucyjnego. Z przyjętych przez ten sąd ustaleń stanu faktycznego wynika, że wobec Spółki toczyło się postępowanie upadłościowe z wniosku członków zarządu Spółki. Prezes Zarządu PFRON zgłosił swoją wierzytelność do masy upadłości, lecz Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy poinformował PFRON, że nie został on ujęty w ostatecznym planie podziału funduszów masy upadłości sporządzonym w postępowaniu upadłościowym, a następnie postanowieniem z 6 grudnia 2016 r. sąd ten stwierdził zakończenie postępowania upadłościowego wobec Spółki.
W kwestii przesłanek negatywnych, które mogłyby uwolnić od odpowiedzialności za zaległości Spółki, zarzuty i argumentacja skargi kasacyjnej dotyczą braku winy skarżącego w niezgłoszeniu we właściwym czasie wniosku o upadłość Spółki. Według autora skargi kasacyjnej istnienie stanu niewypłacalności Spółki, a co za tym idzie konieczność złożenia wniosku o jej upadłość, nie uzasadniała okoliczność niewykonywania przez Spółkę zobowiązań jedynie na rzecz jednego wierzyciela – PFRON. Jego zdaniem stan niewypłacalności, w rozumieniu art. 11 p.u.n., to sytuacja, w której podmiot nie wykonuje zobowiązań wobec kilku wierzycieli. Tylko w takim przypadku sąd może ogłosić upadłość zobowiązanego. Istnienie zobowiązań wobec jednego wierzyciela (PFRON) nie uzasadniało składania wniosku o ogłoszenie upadłości.
Z takim stanowiskiem na gruncie odpowiedzialności, o której mowa w art. 116 op., nie można się zgodzić. Po pierwsze, przesłanka egzoneracyjna wymieniona w art. 116 § 1 o.p. odnosi się wyłącznie do zgłoszenia wniosku, a nie do skutku tego wniosku, jakim jest ogłoszenie upadłości (zob. wyrok NSA z 5 grudnia 2018 r., II FSK 1686/18). Odróżnić należy bowiem obowiązek zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości od skuteczności tego wniosku i ogłoszenia tej upadłości przez sąd upadłości. Dłużnik ma jedynie obowiązek dokonania oceny, czy wykonuje swoje wymagalne zobowiązania, natomiast oceny, czy faktycznie zaistniały przesłanki do ogłoszenia upadłości władny jest dokonać wyłącznie sąd właściwy w sprawach upadłości (por. wyrok SN z 7 listopada 2016 r., III UK 13/16, LEX nr 2183503; wyrok NSA z 6 czerwca 2017 r., I FSK 1951/15). Zatem nawet niewykonywanie wymagalnych zobowiązań wobec jednego wierzyciela nie zwalnia członka zarządu od zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości, nie do niego bowiem należy rozstrzygnięcie o zasadności wniosku. Dokonując wykładni art. 116 § 1 pkt 1 o.p., należy mieć ponadto na względzie gwarancyjny i subsydiarny charakter odpowiedzialności osoby trzeciej. Przyjęcie, że członek zarządu zwolniony jest z obowiązku złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości w sytuacji, gdy spółka zalega z płatnościami wyłącznie w stosunku do jednego wierzyciela, stawiałoby w uprzywilejowanej pozycji tych członków zarządu, których spółki miałyby tylko jednego wierzyciela - Skarb Państwa, w stosunku do tych, których spółki miałyby co najmniej dwóch wierzycieli. Doszłoby zatem do oczywistego nierównego traktowania członków zarządu (osób trzecich) w zależności od tego, ilu wierzycieli miały zarządzane przez nich spółki oraz do osłabienia funkcji gwarancyjnej odpowiedzialności osób trzecich. Dlatego w orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowany jest pogląd, który podziela również skład orzekający w tej sprawie, że z niewypłacalnością dłużnika, o czym mowa jest w art. 10 i art. 11 ust. 1 i 2 p.u.n., mamy również do czynienia, gdy dłużnik ten nie zaspakaja jednego tylko wierzyciela posiadającego znaczną wierzytelność (por. wyroki NSA: z 10 stycznia 2017 r., II FSK 3737/14; z 28 kwietnia 2017 r., I FSK 1624/15; z 6 czerwca 2017 r., I FSK 1951/15; z 23 października 2018 r., II FSK 3005/16; z 5 grudnia 2018 r., II FSK 1686/18; z 12 czerwca 2018 r., I FSK 909/16; z 12 lutego 2019 r., II FSK 3336/18; z 21 kwietnia 2021 r., III FSK 3105/21; z 1 grudnia 2021 r., III FSK 4220/21; z 3 marca 2022 r., III FSK 335/21).
Zatem w tej sprawie, wbrew skardze kasacyjnej, złożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości nie stał na przeszkodzie fakt, że Spółka miała tylko jednego wierzyciela. Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że już w pierwszej połowie 2012 r. zaistniała przesłanka do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki, z uwagi na nieregulowanie należności na rzecz PFRON. Wniosek złożony dopiero 29 września 2012 r. był spóźniony.
W konsekwencji niezasadne są zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia wymienionych w niej przepisów prawa materialnego (punkt I 1-3 ) oraz procesowego (punkt II 1-2).
Odnosząc się zaś do uwagi pełnomocnika Skarżącego zgłoszonej w piśmie procesowym z 12 grudnia 2019 r., że w stosunku do dwóch członków zarządu Spółki WSA w Warszawie wydał wykluczające się wzajemnie wyroki, należy stwierdzić, że w tej sprawie ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego podlega jedynie zaskarżony wyrok. Niemniej, konfrontując treść tego wyroku z wyrokiem z 22 maja 2019 r., III SA/Wa 2709/18, w którym uchylona została decyzja wydana wobec innego członka zarządu, odpowiadającego solidarnie ze Skarżącym za zaległości Spółki z tytułu wpłat na PFRON, trudno dostrzec wykluczające się elementy. W przywołanym wyroku sąd nakazał uzupełnić postępowanie dowodowe w kontekście braku winy w niezłożeniu wniosku o upadłość przez innego członka zarządu. W tym zakresie okoliczności tamtej sprawy są odmienne z uwagi na czas pełnienia funkcji tego członka zarządu.
Na uwzględnienie nie zasługuje również zgłoszony na rozprawie zarzut dotyczący przedawnienia dochodzonych należności, co miało nastąpić 29 grudnia 2021 r. Po pierwsze, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Po złożeniu skargi kasacyjnej w terminie, strony mogą jedynie przytaczać nowe uzasadnienie podstaw kasacyjnych (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Złożona w tej sprawie skarga kasacyjna nie zawierała zarzutu naruszenia prawa dotyczącego przedawnienia dochodzonych należności. Po drugie, zaskarżona w tej sprawie decyzja wydana została 17 września 2018 r., a więc jeszcze przed wskazanym terminem przedawnienia.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.
SWSA(del.)Bogusław Woźniak SNSA Wojciech Stachurski SNSA Jolanta Sokołowska
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło