I OZ 1322/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tamara Dziełakowska po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia [...] S.A. w P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 września 2019 r. sygn. akt II SA/Po 713/19 o odrzuceniu skargi [...] S.A. w P. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z 19 września 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę [...] S.A. w P. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z [...] lipca 2019 r. w przedmiocie odszkodowania za ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości oraz zwrócił stronie skarżącej uiszczony wpis od skargi. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżąca została wezwana do usunięcia braków formalnych skargi, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, poprzez nadesłanie 1 odpisu skargi poświadczonego za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanego, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie to zostało skutecznie doręczone pełnomocnikowi skarżącej 4 września 2019 r., a więc siedmiodniowy termin do jego wykonania upłynął 11 września 2019 r. Tymczasem pełnomocnik skarżącej zamiast do Sądu, odpis skargi skierował do Wojewody Wielkopolskiego. Za datę nadania przez stronę skarżącą odpisu skargi należało uznać datę przekazania jej przez organ do Sądu, co miało miejsce w dniu 12 września 2019 r., a więc po terminie, który upłynął 11 września 2019 r. Tryb pośredni wnoszenia pism do Sądu stanowi ściśle określony w ustawie wyjątek, który wiąże się z koniecznością dokonania dodatkowych czynności bądź realizacji określonych uprawnień przez organ pośredniczący w przekazaniu pisma. Przewidziany tryb wnoszenia skargi za pośrednictwem organu ma na celu ustosunkowanie się do niej i możliwość wykorzystania przez organ uprawnień autokontrolnych (art. 54 § 2 i § 3 P.p.s.a.). Niemniej jednak w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest prowadzenie korespondencji bezpośrednio z sądem, przed którym wszczynane jest postępowanie. W tym stanie sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak na wstępie na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 i art. 232 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.). Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca Spółka, zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie: 1. art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 w zw. z art. 57 § 1 i 3 P.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że nieprzedłożenie bezpośrednio Sądowi brakującego odpisu skargi a w to miejsce doręczenia skargi organowi, winno skutkować uznaniem czynności za bezskuteczną pomimo tego, że podmiot któremu brakujący odpis miał zostać doręczony był w posiadaniu odpisu skargi z uwagi na reprezentowanie obu podmiotów przez wspólnego pełnomocnika a nadto niedoręczenie odpisu skargi nie uniemożliwia nadanie sprawie dalszego biegu; 2. art. 54 § 2 i 3 P.p.s.a. poprzez błędną wykładnię polegająca na uznaniu, że wniesienie przez skarżącą brakującego odpisu skargi do organu w zakreślonym przez Sąd terminie stanowi dokonanie czynności po terminie wyznaczonym, w szczególności w sytuacji gdy brakujący odpis skargi jest w posiadaniu innych uczestników postępowania z uwagi na wspólne reprezentowanie przez jednego pełnomocnika, 3. art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. poprzez błędną wykładnię polegająca na uznaniu, że niedoręczenie na wezwanie Sądu brakującego odpisu skargi stanowi przeszkodę uniemożliwiającą nadanie sprawie dalszego biegu, w sytuacji w której podmiot któremu brakujący odpis miał zostać doręczony był w posiadaniu odpisu skargi z uwagi na reprezentowanie obu podmiotów przez wspólnego pełnomocnika. Wskazując na powyższe zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu, a także o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania oraz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest niezasadne. Stosownie do treści art. 49 § 1 P.p.s.a. jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Jeżeli braki skargi nie zostały uzupełnione w wyznaczonym terminie skarga podlega odrzuceniu (art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a.). Celem tego przepisu jest zdyscyplinowanie strony składającej skargę do podporządkowania się sprawności postępowania sądowego. Natomiast brak odpisu skargi jest jej brakiem formalnym (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 września 2013 r. sygn. akt I OPS 13/13, ONSAiWSA z 2014 r., nr 3, poz. 39). W okolicznościach niniejszej sprawy należy zgodzić się z Sądem pierwszej instancji, że pośredni tryb wnoszenia pism procesowych do wojewódzkiego sądu administracyjnego, a więc za pośrednictwem organu, stanowi wyjątek od zasady bezpośredniego wnoszenia pism do sądu i dlatego też przypadki jego stosowania zostały wprost wymienione w ustawie – por. art. 54 § 1, art. 64c § 2 i art. 87 § 2 P.p.s.a. Natomiast w toku już wszczętego postępowania sądowoadministracyjnego strona winna każde pismo procesowe kierować bezpośrednio do sądu, w tym wezwanie do uzupełnienia braków skargi. W sytuacji wniesienia pisma procesowego, które powinno być skierowane bezpośrednio do Sądu, a złożone zostało do organu, najwcześniejszą datą, jaką można przyjąć za datę złożenia tego pisma jest data przesłania tego pisma przez organ do Sądu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 kwietnia 2014 r. sygn. akt I OSK 889/15; 10 stycznia 2018 r. sygn. akt II OZ 1609/17; 24 października 2018 r. sygn. akt II OZ 1042/18 – orzeczenia przywołane w uzasadnieniu są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym: orzeczenia.nsa.gov.pl). Zaznaczyć również należy, że termin siedmiodniowy przewidziany na uzupełnienie braków formalnych skargi jest terminem ustawowym i sąd nie jest uprawniony do modyfikacji jego długości. W zaistniałej sytuacji, skoro przekroczenie terminu nastąpiło wskutek nieprawidłowo dokonanej czynności związanej z wysłaniem podpisanego egzemplarza skargi do organu zamiast do Sądu, a czego skarżący nie kwestionuje w rozpoznawanym zażaleniu, to Wojewódzki Sąd Administracyjny miał obowiązek uwzględnić z urzędu jego upływ i z tej przyczyny odrzucić skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Nie można natomiast uznać za skuteczną argumentacji zażalenia odnośnie ilości wymaganych odpisów skargi. Zauważyć trzeba, że w świetle art. 37 § 1 zdanie pierwsze P.p.s.a.: "Pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa". Z przepisu tego wynika zatem, że to strona lub jej pełnomocnik powinni uzewnętrznić fakt udzielenia pełnomocnictwa w postępowaniu sądowoadministracyjnym i nie można utożsamiać wskazanej w tym przepisie "pierwszej czynności procesowej" z czynnością dokonaną przed organami administracyjnymi. Wspomniana regulacja dotyczy postępowania sądowego, tak samo jak zawarty w art. 46 § 3 P.p.s.a. obowiązek pełnomocnika dołączenia pełnomocnictwa (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 stycznia 2015 r. sygn. akt II FSK 3627/14 i wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 maja 2018 r. sygn. akt I FSK 1379/16). Od obowiązku dołączenia do akt sprawy pełnomocnictwa przy pierwszej czynności procesowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie zwalnia złożenie pełnomocnictwa do reprezentowania strony w postępowaniu administracyjnym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 maja 2018 r. sygn. akt I FSK 1379/16; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 czerwca 2016 r. sygn. akt II GSK 241/15; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 marca 2013 r. sygn. akt I OSK 503/13). Już tylko z tego powodu powoływanie się przez pełnomocnika na fakt reprezentowania innej strony w postępowaniu administracyjnym pozostaje bez wpływu na postępowanie sądowoadministracyjne. Zwrócić również należało uwagę, że skarga została wyraźnie wniesiona w imieniu [...] S.A. w P., z załączeniem stosownego pełnomocnictwa wyłącznie od tej Spółki. W nagłówku tejże skargi wymieniono również [...] sp. z o.o., ale autor skargi nie powołał się na fakt reprezentowania tejże Spółki jak i nie załączył żadnego dokumentu, który mógłby o tym świadczyć. Z tego też powodu powoływana w zażaleniu okoliczność reprezentowania strony skarżącej ([...]S.A ) i uczestnika postępowania ([...] sp. z o.o.) w postępowaniu sądowym przez jednego pełnomocnika nie znajdowała potwierdzenia w aktach sprawy i nie mogła zostać uwzględniona. Mając powyższe na uwadze, jako niezasadne należało ocenić zarzuty naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów art. 52 § 2 i 3, art. 58 § 1 pkt 3 i § 3, art. 57 § 1 i 3, art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. W tym stanie sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. oddalił rozpoznawane zażalenie.