II FSK 3627/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Sędzia WSA (del.) Bogusław Woźniak po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej P.S. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 sierpnia 2014 r., sygn. akt I SA/Gl 653/14 w sprawie ze skargi P.S. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 14 lutego 2014 r., Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych postanawia: oddalić skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z 18 sierpnia 2014 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 653/14 odrzucił skargę P.S. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 14 lutego 2014 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych. Sąd I instancji przedstawił następujący stan sprawy. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wezwano doradcę podatkowego G.N. (pełnomocnik skarżącej) do usunięcia braku formalnego wniesionej skargi poprzez złożenie pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi, stosownie do art. 35 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej w skrócie: "P.p.s.a."). Wezwanie Sądu, będące odwzorowaniem ww. zarządzenia, przesłano na adres kancelarii pełnomocnika w dniu 26 czerwca 2014 r. W tym zakresie pouczono nadto pełnomocnika, że nieusunięcie braku formalnego skargi w terminie siedmiu dni spowoduje jej odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Z uwagi na nieobecność adresata rzeczoną przesyłkę awizowano dwukrotnie w dniach 1 i 9 lipca 2014 r. Zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki we właściwym urzędzie pocztowym umieszczono na drzwiach adresata. W dalszej kolejności wobec nieodebrania przesyłki w terminie, właściwy urząd pocztowy dokonał jej zwrotu do Sądu w dniu 18 lipca 2014 r. z adnotacją "zwrot – nie podjęto w terminie". Pismem procesowym z dnia 29 lipca 2014 r. (nadanym w urzędzie pocztowym w dniu 30 lipca 2014 r.) pełnomocnik skarżącej oświadczyła, że wezwanie do złożenia pełnomocnictwa procesowego było bezpodstawne bowiem umocowanie takie znajduje się w aktach administracyjnych sprawy. Na poparcie swojego stanowiska przywołała szereg orzeczeń sądów administracyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 27 sierpnia 2002 r. odrzucił skargę wskazując, że powodem jest nieusunięcie jej braku formalnego. Za taki uznaje się między innymi brak pełnomocnictwa procesowego. W myśl bowiem art. 37 § 1 P.p.s.a. pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Obowiązek ten potwierdza art. 46 § 3 P.p.s.a. z którego wynika, że pełnomocnik wnoszący pismo dołącza do niego pełnomocnictwo, jeśli przedtem go nie złożył. Co więcej, w ślad za postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2014 r., sygn. akt II FSK 3769/13 (publ. LEX orzeczenia nr 1422796) Sąd I instancji podkreślił, że fakt, iż pełnomocnictwo znajduje się w aktach administracyjnych nie wyczerpuje dyspozycji art. 37 § 1 w zw. z art. 46 § 3 P.p.s.a. i nie zwalnia pełnomocnika z obowiązku doręczenia na wezwanie sądu pełnomocnictwa. Nadto Sąd I instancji zwrócił uwagę, że celem art. 37 § 1 P.p.s.a. jest pozostawienie w aktach sądowych sprawy wiarygodnego odpisu pełnomocnictwa dla osoby reprezentującej stronę. Po prawomocnym zakończeniu postępowania, akta administracyjne są zwracane do organu podatkowego. Gdyby przyjąć tak jak chce tego pełnomocnik skarżącej, że wystarczy sam fakt, iż pełnomocnictwo znajdowało się w aktach administracyjnych, to po ich odesłaniu do organu wątpliwości mogłoby budzić umocowanie pełnomocnika do reprezentowania strony - a w konsekwencji można by stawiać zarzut braku należytego reprezentowania strony w toku tego postępowania. Skargę kasacyjną na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła strona skarżąca, zaskarżając to postanowienie w całości i wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, których uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 37 § 1 oraz art. 49 p.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi, na skutek nieuzupełnienia braku formalnego w postaci dołączenia pełnomocnictwa do skargi, podczas gdy brak formalny w rzeczywistości nie istniał, bowiem pełnomocnictwo do występowania przed sądem administracyjnym znajdowało się w aktach postępowania podatkowego, na które pełnomocnik się powołał. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że pełnomocnik skarżącej doradca podatkowy G.N. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Gliwicach nie załączając do niej stosownego pełnomocnictwa. Jest okolicznością bezsporną także i to, że pomimo prawidłowego wezwania przez Sąd do usunięcia tego braku formalnego pełnomocnik tego obowiązku nie wykonał. Pełnomocnik skarżącej wskazuje, że w aktach administracyjnych znajduje się stosowne pełnomocnictwo stąd też wezwanie Sądu I instancji do usunięcia stwierdzonego braku formalnego było niezasadne. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z twierdzeniami skarżącej nie można się zgodzić. Jak wynika z treści art. 37 § 1 P.p.s.a. pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Adwokat, radca prawny, doradca podatkowy i rzecznik patentowy mogą sami uwierzytelnić odpis udzielonego im pełnomocnictwa. Sąd może w razie wątpliwości zażądać urzędowego poświadczenia podpisu strony. Zdaniem Sądu okoliczność, że pełnomocnictwo znajduje się w aktach administracyjnych przedstawionych Sądowi I instancji wraz ze skargą nie wyczerpuje dyspozycji art. 37 § 1 w zw. z art. 46 § 3 p.p.s.a. i nie zwalnia pełnomocnika z obowiązku doręczenia na wezwanie sądu pełnomocnictwa. Przede wszystkim jednak podkreślić należy, że stronie wezwanej do usunięcia braków formalnych złożonego pisma nie przysługuje jakikolwiek margines interpretacyjny odnośnie do sposobu wykonania wezwania, jeżeli zawiera ono w sposób szczegółowy i wyraźny czynności, których dopełnienie jest wymagane do nadania sprawie dalszego biegu (postanowienie NSA z 5 września 2008 r., I FSK 536/08, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z akt rozpoznawanej sprawy wynika, i okoliczność ta nie jest kwestionowana w skardze kasacyjnej, że wezwanie w sposób szczegółowy i wyraźny określało czynność, której dopełnienie stało się konieczne, termin wykonania wezwania oraz skutki braku wykonania wezwania. Nadto, co w okolicznościach rozpoznawanej sprawy należy także podkreślić, strona skarżąca nie kwestionuje prawidłowości doręczenia wezwania do uzupełnienia braków formalnych. Z przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie wynika aby pełnomocnik był uprawniony do wykonywania w sposób dowolny kierowanych do niego wezwań przez sąd, czy też oceniania, czy wezwanie jest zasadne czy też zasadne nie jest. Odnosząc się z kolei do twierdzenia, iż pełnomocnictwo znajdowało się w aktach administracyjnych sprawy trzeba stwierdzić, że nie ma ono znaczenia dla sprawy. Za prawidłowością dokonanej przez Sąd pierwszej instancji wykładni art. 37 § 1 P.p.s.a. przemawia nie tylko wykładnia językowa ale także wykładnia systemowa i celowościowa. Treść tego przepisu jednoznacznie wskazuje, że pełnomocnik już przy dokonaniu pierwszej czynności procesowej w imieniu strony, organu lub przedstawiciela ustawowego ma obowiązek dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis. Zatem obowiązek złożenia pełnomocnictwa jest powiązany z "pierwszą czynnością procesową". W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można utożsamiać wskazanej w art. 37 § 1 P.p.s.a. pierwszej czynności procesowej z czynnością dokonaną przed organami podatkowymi. Wspomniana w art. 37 § 1 P.p.s.a. regulacja dotyczy postępowania sądowego, tak samo jak zawarty w art. 46 § 3 P.p.s.a. obowiązek pełnomocnika dołączania pełnomocnictwa. Zdaniem Sądu nie budzi wątpliwości, że oba te przepisy odnoszą się do postępowania przed sądami administracyjnymi i oba dotyczą akt sądowych danej sprawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można zgodzić się z twierdzeniem, że argumentacja skarżącej znajduje potwierdzenie w okoliczności, iż ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zawiera definicji pojęcia "akta sprawy" a sposób użycia tego pojęcia wskazuje, że chodzi zarówno o akta sądowe jak i o akta administracyjne. Trzeba więc zauważyć, że zgodnie z treścią art. 12a § 1 P.p.s.a. dla każdej sprawy z zakresu, o którym mowa w art. 1, tworzy się akta. Akta mogą być tworzone i przetwarzane także z wykorzystaniem technik informatycznych. Artykuł 1 P.p.s.a. zawiera definicję legalną sprawy sądowoadministracyjnej; jest to sprawa z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz każda inna sprawa, do której stosuje się przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi na podstawie odrębnych ustaw. Stosownie do § 2 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 18 kwietnia 2011 r. w sprawie sposobu postępowania z aktami spraw sądowoadministracyjnych w wojewódzkich sądach administracyjnych i Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. z 2011 r. Nr 89, poz. 505) tworzenie akt sprawy następuje na podstawie zarządzenia przewodniczącego wydziału. Dokumentację w aktach sprawy gromadzi się w porządku chronologicznym (ust. 2). Przyjąć należy więc, że akta sprawy to dokumenty zgromadzone w toku postępowania przed określonym organem, z tym że dla każdej sprawy zakłada się osobne akta. Zatem używane w ustawie - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi pojęcie "akta sprawy" musi być każdorazowo interpretowane w kontekście w jakim zostało użyte, co z kolei pozwala ocenić, o akta jakiej sprawy w danym przypadku chodzi - sprawy sądowoadministracyjnej czy sprawy administracyjnej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z treści art. 37 § 1 P.p.s.a. należy więc wyprowadzić wniosek, że przy pierwszej czynności sądowej pełnomocnik ma obowiązek złożyć pełnomocnictwo, do akt sprawy sądowoadministracyjenej jako sprawy nowej i odrębnej od sprawy administracyjnej, której rozstrzygnięcie jest przedmiotem postępowania przed sądem administracyjnym. Wypada także dodać, że obowiązku złożenia pełnomocnictwa ustawa nie wiąże z ustaleniem, czy znajduje się ono w aktach sprawy, ale z dokonaniem pierwszej czynności procesowej; akta sprawy to określony, indywidualny dla każdej sprawy, zbór dokumentów, do którego złożone pełnomocnictwo należy włączyć. Tym samy Sąd podziela dominującą w orzecznictwie wykładnię art. 37 § 1 P.p.s.a., w myśl której nie zwalnia od obowiązku przedłożenia pełnomocnictwa w postępowaniu sądowoadministracyjnym fakt, że stosowny dokument został już dołączony do akt administracyjnych sprawy (por. np. wyroki z dnia: 21 kwietnia 2005 r., FSK 1551/04; 7 października 2005 r., FSK 2137/04; 4 stycznia 2006 r., I FSK 334/05; 26 maja 2006 r., II FSK 322/05; post. z dnia: 15 czerwca 2007 r., II FSK 707/06; 22 sierpnia 2008 r., II FSK 829/07; 23 września 2008 r., I FSK 347/08; 13 lutego 2009 r., II FSK 1692/07; 26 maja 2009 r., II FSK 413/09; 27 listopada 2009 r., II FSK 430/09, z 17 grudnia 2013 r., sygn. akt II FSK 3487/13, z 11 lutego 2014 r., sygn.. akt II FSK 3769/13, 7 sierpnia 2014 r., sygn. akt I FSK 1175/14). Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny, orzekł jak w sentencji.