I GZ 80/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Hanna Kamińska po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 listopada 2019 r. sygn. akt V SA/Wa 1621/19 w zakresie odrzucenia skargi oraz zwrotu wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 18 czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty długu celnego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 19 listopada 2019 r. sygn. akt V SA/Wa 1621/19 w pkt 1 odrzucił skargę [...] na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 18 czerwca 2019 r. w przedmiocie określenia kwoty długu celnego, zaś w pkt 2 wypłacił na rzecz spółki kwotę 200 zł tytułem zwrotu uiszczonego wpisu sądowego. W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że Przewodniczący Wydziału V WSA w Warszawie zarządzeniem z 17 września 2019 r. wezwał [...] – dalej: skarżącą lub spółkę - reprezentowaną przez pełnomocnika do usunięcia braków formalnych skargi przez nadesłanie pełnomocnictwa do reprezentowania Skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub sądami administracyjnymi oraz do nadesłania dokumentu potwierdzającego umocowanie do reprezentowania Spółki i udzielenia pełnomocnictwa, tj. odpisu pełnego z KRS – w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi Skarżącej 7 października 2019 r. (k. 21 akt sądowych). Żaden z powyższych braków nie został usunięty. Uzasadniając odrzucenie skargi spółki WSA w Warszawie podkreślił, że wobec nieusunięcia braków formalnych skargi, Sąd zobligowany był do jej odrzucenia w oparciu o art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej p.p.s.a.). Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła spółka domagając się jego uchylenia w całości i zwrócenia się przez WSA w Warszawie bezpośrednio do spółki o usunięcie braków formalnych ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie: 1. art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 p.p.s.a. poprzez niezasadne odrzucenie skargi w wyniku nieuzupełnienia braków formalnych przez pełnomocnika, kiedy w przypadku wystąpienia takiej sytuacji Sąd powinien zwrócić się bezpośrednio do strony celem uzupełnienia braków formalnych skargi. 2. art. 49 § 1, art. 57 § 1, art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. poprzez brak wezwania spółki do usunięcia braków formalnych skargi. Argumentację na poparcie powyższych zarzutów spółka przedstawiła w uzasadnieniu zażalenia. Zażalenie o zbieżnej treści wywiódł również pełnomocnik spółki. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że prawo do zastępstwa procesowego jest ściśle związane z prawem do sądu. Wykładnia przepisów dotyczących działania pełnomocnika nie powinna ograniczać stronie realizacji tego prawa. Problem skutków dla mocodawcy czynności dokonywanych przez wadliwie albo nieprawidłowo ustanowionego pełnomocnika był już przez sądy administracyjne rozstrzygany. W postanowieniu z 12 grudnia 2005 r., sygn. akt.: I GSK 2703/05 (ONSAiWSA 2006/3/77) Naczelny Sąd Administracyjny sformułował tezę, że podpisanie skargi przez osobę, która nie może być pełnomocnikiem, jest brakiem formalnym, który może podlegać usunięciu przez wezwanie strony do podpisania skargi na podstawie art. 49 § 1 w zw. z art. 57 § 1 i w zw. z art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. Obowiązek wezwania przez wojewódzki sąd administracyjny strony do podpisania skargi w sytuacji, gdy pełnomocnik, który podpisał skargę nie wykazał się stosownym umocowaniem, znajduje odzwierciedlenie w aktualnym orzecznictwie NSA (por. postanowienia NSA: z dnia 21 października 2011 r., sygn. akt: I FSK 1397/11; z dnia 13 stycznia 2012 r., sygn. akt: II OSK 2634/11; z dnia 5 lutego 2014 r., sygn. akt: II FSK 3634/13, z dnia 17 kwietnia 2014 r., sygn. akt: II FSK 557/14, z dnia 29 maja 2018 r., sygn. akt: I FZ 85/18). Także w literaturze wskazano, że podpisanie skargi przez osobę, która nie może być pełnomocnikiem, należy uznać za brak formalny, który może podlegać usunięciu przez wezwanie strony do podpisania skargi (Małgorzata Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", WKP 2018, pkt 1 art. 34). W sprawie, zatem uznanie, że braki formalne skargi nie zostały uzupełnione przez pełnomocnika strony obligowało Sąd I instancji do bezpośredniego skierowania do strony wezwania do uzupełnienia braków skargi poprzez nadesłanie pełnomocnictwa do reprezentowania Skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub sądami administracyjnymi oraz do nadesłania dokumentu potwierdzającego umocowanie do reprezentowania Spółki i udzielenia pełnomocnictwa, tj. odpisu pełnego z KRS. Wobec niedokonania tej czynności przez Sąd, zaskarżone orzeczenie należy uznać za przedwczesne. Podstawą odrzucenia może być jedynie brak istotny, tzn. taki, którego nieusunięcie uniemożliwia nadanie pismu dalszego biegu (por. postanowienia NSA: z dnia 25 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OZ 270/12; z dnia 30 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 677/12; z dnia 5 lutego 2014 r., sygn. akt II FSK 3664/13). Przyjęcie stanowiska Sądu I instancji zamykałoby stronie prawo do sądu, co stanowiłoby naruszenie zasad wyrażonych w art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 i art. 78 Konstytucji RP. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, stwierdzenie, że braki formalne skargi nie zostały uzupełnione przez pełnomocnika, obligowało przewodniczącego do bezpośredniego skierowania do strony wezwania do uzupełnienia braków skargi. Niedokonanie tej czynności uzasadnia ocenę, że odrzucenie skargi było w niniejszej sprawie przedwczesne (tak też NSA w postanowieniu z 28 lutego 2019 r., sygn. akt II FZ 791/18). Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.