I SA/Bd 182/20

WyrokWSA w Bydgoszczy2020-08-11

Skład orzekający: Mirella Łent, Leszek Kleczkowski, Tomasz Wójcik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w postępowaniu dotyczącym ustalenia wysokości kosztów egzekucyjnych organ egzekucyjny jest uprawniony do samodzielnego badania zgodności z prawem wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego, czy też powinien opierać się na istniejącym postanowieniu stwierdzającym taką niezgodność?
Ratio decidendi
Sąd administracyjny uznał, że organ egzekucyjny w postępowaniu o ustalenie kosztów egzekucyjnych nie jest uprawniony do samodzielnego badania zgodności z prawem wszczęcia i prowadzenia egzekucji. Powinien jedynie sprawdzić, czy w toku postępowania egzekucyjnego zostało wydane postanowienie stwierdzające taką niezgodność, i uwzględnić je przy orzekaniu o kosztach. Postępowanie w sprawie kosztów egzekucyjnych nie jest postępowaniem służącym do końcowej oceny legalności całej egzekucji.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi Ł. T. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta B. ustalające wysokość kosztów egzekucyjnych. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej, Kodeksu postępowania administracyjnego oraz ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w tym brak doręczenia decyzji i tytułów wykonawczych pełnomocnikowi ogólnemu, niezastosowanie przepisu nakazującego zwrot nienależnie pobranych kosztów egzekucyjnych, nieuwzględnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego oraz udział w wydaniu postanowienia osób wyłączonych z mocy prawa.
Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Mirella Łent Sędziowie: sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) sędzia WSA Tomasz Wójcik Protokolant: starszy sekretarz sądowy Natalia Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi Ł. T. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wysokości kosztów egzekucyjnych oddala skargę Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2019 r. Prezydent M. B. ustalił na wniosek zobowiązanego - Ł. T., wysokość kosztów egzekucyjnych w kwocie [...]zł. Na powyższe postanowienie skarżący złożył zażalenie, zarzucając naruszenie m.in.: art. 145 § 2 w zw. z art. 130d ustawy z dnia [...] sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (dalej: "O.p."), art. 40 § 2 ustawy z dnia [...] czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 138d O.p., art. 64c § 3 ustawy z dnia [...] czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej: "u.p.e.a."), art. 8 k.p.a. w zw. z art. 190 ust. 1-3 Konstytucji RP oraz art. 2 w zw. z art. 64 ust. 1 i w zw. z art. 84 Konstytucji RP, art. 64 § 1 pkt 4 oraz art. 64 § 6 u.p.e.a. w zw. z art. 2, art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji RP. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2020r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ, odnosząc się do zarzuty skarżącego dotyczącego niezastosowania w sprawie art. 64 § 3 u.p.e.a., wskazał, że warunkiem nieobciążania zobowiązanego kosztami egzekucyjnymi jest, by wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem. Oznacza to, że do stwierdzenia powyższej okoliczności powinno dojść w innymi postępowaniu niż to, którego przedmiotem jest sprawa kosztów egzekucyjnych. W tym ostatnim postępowaniu organ egzekucyjny jedynie bada, czy zapadło rozstrzygnięcie stwierdzające wszczęcie i prowadzenie egzekucji niezgodnie z prawem. Organ stwierdził, że w realiach niniejszej sprawy skarżący nie powołał się na żadne postanowienie, które stwierdzałoby, że egzekucja została wszczęta i była prowadzona niezgodnie z prawem. Nie przedstawiono takiego rozstrzygnięcia, wydanego w następstwie wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, skargi na czynności egzekucyjne względnie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Skoro tak, to zdaniem organu odwoławczego, rozstrzygając kwestię kosztów egzekucyjnych organ pierwszej instancji, po pierwsze, nie był uprawniony do samodzielnego badania, czy egzekucja była wszczęta i prowadzona niezgodnie z prawem oraz, po drugie, nie mógł uznać tej przesłanki za spełnioną. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 145 § 2 w zw. z art. 130d O.p., poprzez niedoręczenie pełnomocnikowi ogólnemu decyzji, która była podstawą prowadzonego postępowania oraz naliczenia kosztów egzekucyjnych, Kolegium wskazało, że zgodność z prawem decyzji podatkowej, na podstawie której wierzyciel wystawił tytuł wykonawczy, nie stanowi kryterium oceny zgodności z prawem wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego, o którym mowa w art. 64 § 3 u.p.e.a., ponieważ dysponując decyzją, mogącą stanowić podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego, podmiot wykonujący funkcje wierzyciela obciążony jest prawnym obowiązkiem podjęcia działań zmierzających do wszczęcia i przeprowadzenia na jej podstawie postępowania egzekucyjnego, natomiast ocena zgodności z prawem decyzji stanowić może przedmiot odrębnego od egzekucyjnego, właściwego postępowania administracyjnego - tak podatkowego postępowania odwoławczego, jak i postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji podatkowej. W zakresie zarzutu dotyczącego naruszenia art. 8 k.p.a. w zw. z art. 190 ust. 1-3 Konstytucji RP oraz art. 2 w zw. z art. 64 ust. 1 i w zw. z art. 84 Konstytucji RP poprzez nieuwzględnienie w rozstrzygnięciu sprawy wyroku Trybunału Konstytucyjnego o sygn. SK 31/14 oraz naruszenia art. 64 § 1 pkt 4 oraz art. 64 § 6 u.p.e.a. w zw. z art. 2, art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji RP poprzez zastosowanie ww. przepisów, bez uwzględnienia przepisów Konstytucji RP według wskazań z wyroku Trybunału Konstytucyjnego o sygn. SK 31/14, organ odwoławczy stwierdził, że jest on nieuzasadniony. Podkreślił, że wbrew twierdzeniom skarżącego, powołany wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie wyeliminował z porządku prawnego art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. i art. 64 § 6 u.p.e.a. w całości. W konsekwencji, co do zasady istnieje nadal podstawa prawna do orzekania o wysokości kosztów egzekucyjnych na podstawie art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a. z zastosowaniem procentowego sposobu obliczania opłaty za dokonanie czynności egzekucyjnej i opłaty manipulacyjnej w odniesieniu do kwoty egzekwowanych należności. Dlatego też Kolegium uznało za prawidłowe zastosowanie przez organ pierwszej instancji stawek procentowych dla określania wysokości kosztów egzekucyjnych. Zastosowane stawki są obciążeniem proporcjonalnym do wysokości kwot podlegających egzekucji. W skardze do tut. Sądu skarżący wniósł o uchylenie postanowień organów obu instancji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił: - naruszenie art. 145 § 2 w zw. z art. 138d O.p. poprzez niedoręczenie pełnomocnikowi ogólnemu decyzji, która była podstawą prowadzonego postępowania oraz naliczenia kosztów egzekucyjnych, - naruszenie art. 40 § 2 k.p.a. w zw. z art. 138d ustawy O.p. poprzez niedoręczenie upomnienia, tytułów wykonawczych w postępowaniu egzekucyjnym ustanowionemu pełnomocnikowi ogólnemu, - niezastosowanie w sprawie art. 64c § 3 u.p.e.a. nakazującym zwrot nienależnie pobranych kosztów egzekucyjnych, jeżeli po pobraniu od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem w zakresie braku doręczeń pełnomocnikowi ogólnemu, - naruszenie art. 8 k.p.a. w zw. z art. 190 ust. 1-3 Konstytucji oraz art. 2 w zw. z art. 64 ust. 1 oraz z art. 84 Konstytucji poprzez nieuwzględnienie w rozstrzygnięciu sprawy wyroku Trybunału Konstytucyjnego, - naruszenie art. 64 § 1 pkt 4 oraz art. 64 § 6 u.p.e.a. w związku z art. 2, art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji poprzez zastosowanie ww. przepisów u.p.e.a., bez uwzględnienia przepisów Konstytucji według wskazań z wyroku Trybunału Konstytucyjnego o sygn. SK 31/14, - naruszenie przepisu art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 27 § 1a k.p.a. poprzez udział w wydaniu zaskarżonego postanowienia osób wyłączonych z mocy prawa: A. F. oraz K. A. - członków Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności tego postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia [...] sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem stwierdzić należy, iż nie narusza ono prawa. Z akt sprawy wynika, że wnioskiem z dnia [...] czerwca 2019 r. skarżący, na podstawie art. 64c § 7 u.p.e.a., zwrócił się do organu egzekucyjnego o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2019 r. Prezydent M. B. ustalił koszty egzekucyjne w wysokości [...] zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] września 2019 r. stwierdziło niedopuszczalność wniesionego przez stronę zażalenia, z uwagi na brak doręczenia postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych pełnomocnikowi – K. P.. Jak zauważył organ, pełnomocnictwo ogólne dla wyżej wymienionego zostało wpisane do Centralnego Rejestru Pełnomocnictw Ogólnych w dniu [...] lipca 2017 r. Po doręczeniu pełnomocnikowi postanowienia z dnia [...] sierpnia 2019 r. i rozpatrzeniu wniesionego zażalenia, Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] stycznia 2020 r. utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Nie zgadzając się z wydanym rozstrzygnięciem strona złożyła skargę do sądu administracyjnego, podnosząc zarzuty odnoszące się nie tylko do samej kwestii ustalenia kosztów egzekucyjnych, lecz także zarzuty dotyczące zasadności prowadzonego wobec niej postępowania egzekucyjnego. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że sąd administracyjny nie jest wprawdzie związany granicami skargi, ale zawsze jest związany, na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a., granicami sprawy, w której skarga została wniesiona i nie może swoimi ocenami prawnymi wkraczać w sprawę nową w stosunku do tej, która jest przedmiotem postępowania. W podobny sposób ujęto tę kwestię w uchwale NSA z dnia [...] lutego 1997 r., OPS 12/96, w której stwierdzono, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym wprawdzie obowiązuje zasada niezwiązania sądu granicami skargi, jednakże nie oznacza ona, że sąd nie jest związany granicami przedmiotu zaskarżenia, którym jest konkretny akt lub czynność, kwestionowana przez uprawniony podmiot. Granice te wyznacza istota stosunku administracyjnoprawnego podlegająca załatwieniu w danej sprawie. Tym samym w sytuacji, gdy przedmiotem postępowania są, jak w niniejszym przypadku, koszty egzekucyjne to przedmiotem kontroli sądu nie może być całe postępowanie egzekucyjne. Tymczasem sformułowane w skardze zarzuty dotyczą prawidłowości prowadzonego przeciwko skarżącemu postępowania egzekucyjnego, począwszy od jego wszczęcia. Skarżący podnosi bowiem brak doręczenia pełnomocnikowi: decyzji wymiarowej w zakresie podatku od nieruchomości, tytułów wykonawczych oraz upomnienia. Należy też podkreślić, że w postępowaniu egzekucyjnym obowiązuje zasada niekonkurencyjności środków, która wyraża się w niedopuszczalności stosowania zamiennych środków ochrony przy naruszeniu tego samego dobra prawnego (por. wyrok NSA z dnia [...] czerwca 2010 r., II FSK 167/09). Na gruncie niniejszej sprawy oznacza to, iż zobowiązany nie może podnosić zarzutów dotyczących prowadzonej egzekucji w ramach postępowania w przedmiocie kosztów egzekucyjnych, gdyż to uprawnienie przysługiwało mu w czasie trwania postępowania egzekucyjnego. Wskazać trzeba, że po otrzymaniu odpisu tytułu wykonawczego zobowiązanemu przysługuje prawo zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Zarzuty są środkiem ochrony przysługującym zobowiązanemu przed niezgodnym z prawem skierowaniem i prowadzeniem do jego majątku egzekucji administracyjnej. Podstawy zarzutów zostały enumeratywnie wymienione w art. 33 § 1 u.p.e.a. Nadto, u.p.e.a. przyznaje zobowiązanemu także możliwość złożenia wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego na każdym jego etapie. Sytuacje, w których następuje umorzenie postepowania egzekucyjnego określone zostały w art. 59 § 1 u.p.e.a. W przypadku uruchomienia powyższych środków organ zobowiązany jest wydać postanowienie, które może być poddane kontroli organu wyższej instancji, a potem sądu administracyjnego. Zatem zobowiązany, wobec majątku którego jest prowadzona egzekucja, nie jest pozbawiony ochrony prawnej przed niezgodnym z prawem prowadzeniem egzekucji administracyjnej. W rezultacie nie można zaakceptować stanowiska skarżącego, iż organ egzekucyjny w ramach postępowania w przedmiocie kosztów egzekucyjnych powinien poczynić ustalenia w zakresie prawidłowości postępowania egzekucyjnego, począwszy od jego wszczęcia. Stanowisko takie zobowiązany wywiódł z treści art. 64c § 3 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli po pobraniu od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, należności te, wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi, organ egzekucyjny zwraca zobowiązanemu, a jeżeli niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel, obciąża nimi wierzyciela, z zastrzeżeniem § 3a. Zdaniem Sądu z przepisu tego nie można wywieść obowiązku organu wydającego rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów egzekucyjnych, badania, czy wszczęcie i prowadzenie egzekucji było zgodne z prawem. Rolą tego organu jest natomiast sprawdzenie, czy w toku postępowania egzekucyjnego zostało ewentualnie wydane postanowienie, z którego wynika, że wszczęcie lub prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, a następnie uwzględnienie tego postanowienia przy orzekaniu o kosztach. Zatem wniosek zobowiązanego o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych, załatwiany w trybie art. 64c § 7 u.p.e.a., nie uprawnia do kontroli prawidłowości całej egzekucji administracyjnej. Postępowanie w sprawie kosztów egzekucyjnych nie jest jakimś szczególnym postępowaniem, w którym dokonuje się końcowej oceny legalności prowadzonej egzekucji. W konsekwencji, skoro w toku postępowania egzekucyjnego nie stwierdzono wad uniemożliwiających przeprowadzenie tego postępowania, to zobowiązany nie może na istnienie tych wad powoływać się na etapie ustalenia kosztów egzekucyjnych (por. wyrok NSA z dnia [...] czerwca 2010 r., II FSK 168/09; wyrok NSA z dnia [...] sierpnia 2014 r., II FSK 2025/12; wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia [...] czerwca 2017 r., I SA/Go 137/17; wyrok WSA w Warszawie z [...] lutego 2007 r., III SA/Wa 3125/06; wyrok WSA w Warszawie z [...] maja 2007 r., III SA/Wa 194/07; wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia [...] października 2013 r., I SA/Bd 531/13; W. Grześkiewicz (w:) Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, pod red. D. Kijowskiego, Lex 2014, Komentarz do art. 64c; P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Lex 2018, Komentarz do art. 64c). W świetle powyższego bezzasadny jest zarzut naruszenia przez organ art. 145 § 2 w zw. z art. 138d O.p., art. 40 § 2 k.p.a. w zw. z art. 138d O.p. oraz art. 64c 3 u.p.e.a. Organ nie mógł naruszyć przepisów Ordynacji podatkowej także z tego powodu, że w postępowaniu egzekucyjnym nie stosuje się jej przepisów. W sprawach nieuregulowanych w u.p.e.a. odpowiednio bowiem stosuje się przepisy k.p.a. (art. 18 u.p.e.a.). Sąd nie podziela także stanowiska skarżącego, że w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia [...] czerwca 2016 r., SK 31/14 przyjąć należy, iż stosowanie art. 64 § 1 pkt 4 i art. 64 § 6 u.p.e.a. w zgodzie z Konstytucją wskutek pominięcia prawodawczego, wymaga zrezygnowania z pobierania opłat. Należy zauważyć, że w myśl art. 64 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny, w egzekucji należności pieniężnych, pobiera określone w tym przepisie opłaty za dokonane czynności egzekucyjne. Organ egzekucyjny pobiera opłatę m.in. za zajęcie innych niż wymienione w pkt 2 i 3 tego przepisu wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych w wysokości 5% kwoty egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż 4 zł 20 gr (art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a.), oraz opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych, która wynosi 1% kwoty egzekwowanych należności objętych każdym tytułem wykonawczym, nie mniej jednak niż 1, 40 zł (art. 64 § 6 u.p.e.a.). W wyroku z dnia 28 czerwca 2016 r., SK 31/14 Trybunał Konstytucyjny orzekł m.in., że art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji, oraz że art. 64 § 6 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Recepcja powyższego wyroku Trybunału Konstytucyjnego doprowadziła do rozbieżności w orzecznictwie sadowoadministracyjnym. Obok judykatów, które w wyroku tym odnajdują skutek derogacyjny, co w ogóle wyklucza możność stosowania art. 64 § 1 u.p.e.a. i co prowadzić powinno do całkowitego zrezygnowania z pobierania tych opłat (por. wyroki NSA: z dnia [...] stycznia 2019 r., II FSK 2576/18; z dnia [...] września 2019 r., II FSK 3238/17), odnotować można rozstrzygnięcia, które w orzeczeniu Trybunału odnajdują podstawę do miarkowania wysokości opłat w każdym przypadku, uzależniając ich wysokość od realiów konkretnego postępowania egzekucyjnego, czyli jego pracochłonności, czasochłonności i stopnia skomplikowania (por. wyroki NSA: z dnia [...] kwietnia 2017 r., II FSK 693/15; z dnia [...] kwietnia 2018 r., II FSK 914/16; z dnia [...] kwietnia 2018 r., II FSK 2621/17; z dnia [...] marca 2019 r., II FSK 3700 i 3701/18; z dnia [...] stycznia 2020 r., II FSK 869/18), a także orzeczenia wskazujące, że skoro Trybunał Konstytucyjny zakwestionował tylko brak maksymalnych stawek opłat, a nie ich stosunkowy charakter, miarkowanie tych opłat może odnosić się tylko do przypadków przekraczania rozsądnych granic, których wyznaczenie może nastąpić z zastosowaniem obiektywnego kryterium w postaci maksymalnej stawki opłaty za zajęcie nieruchomości, z uwzględnieniem jednak mniejszego stopnia skomplikowania innych czynności egzekucyjnych, odzwierciedlonego w przewidzianej w odnośnych przepisach niższej stawce procentowej (por. wyroki NSA: z dnia [...] lutego 2019 r., II FSK 2094/18; z dnia [...] maja 2019 r., II FSK 407/19; z dnia [...] czerwca 2019 r., II FSK 2549/17; z dnia [...] maja 2020 r., II FSK 2950/19). Sąd orzekający w niniejszej sprawie przychyla się do tej ostatniej linii orzeczniczej. Trudno podzielić zapatrywanie wyrażone w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] stycznia 2019 r., II FSK 2576/18 i z dnia [...] września 2019 r., II FSK 3238/17, że skoro niezgodne z Konstytucją jest pominięcie w art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a. maksymalnej wysokości opłaty za dokonanie czynności egzekucyjnej oraz opłaty manipulacyjnej, to należy przyjąć, iż stosowanie tych przepisów w zgodzie z Konstytucją wymaga zrezygnowania z pobierania tych opłat. Zapadły wyrok zakresowy nie powoduje bowiem uchylenia pewnego fragmentu normy, co jest typowe dla wyroku o charakterze zakresowym negatoryjnym, ale stwierdza będący skutkiem pominięcia prawodawczego brak normy (części normy), której istnienie jest niezbędne dla doprowadzenia do stanu zgodności z Konstytucją. Nie eliminuje więc z porządku prawnego normy (tej części normy), która wykazuje zgodność z Konstytucją, ale stwierdza konieczność jej uzupełnienia o określoną treść normatywną. Nie przekonuje więc pogląd wyrażony w omawianych wyrokach, jakoby wyrok stwierdzający niekonstytucyjność pominięcia ustawodawczego mógł powodować utratę mocy obowiązującej normy niezupełnej, a zatem tylko częściowo wadliwie ukształtowanej. Prowadziłoby to bowiem do nadania wyrokowi Trybunału sensu sprzecznego z treścią, wyrażoną w jego sentencji, którą nie jest uznanie niekonstytucyjności normy (całej normy), a jedynie stwierdzenie niekonstytucyjności stwierdzonej w niej luki prawnej w postaci braku uregulowania pewnego aspektu przedmiotu regulacji (por. wyrok NSA z dnia [...] maja 2020 r., II FSK 2950/19). Aby prawidłowo odczytać sens oraz skutki wyroku Trybunału Konstytucyjnego wskazać należy, że w wyroku tym zakwestionowano tylko brak maksymalnych stawek opłat, a nie ich stosunkowy charakter, nadal zatem prawidłowe jest ich obliczanie w oparciu o kryterium stosunkowe - w określonym procencie do kwoty egzekwowanej należności (wysokości obowiązku pieniężnego), z zastrzeżeniem limitu kwotowego, które opłaty te nie mogą przekroczyć. Celem uniknięcia dowolności w określeniu tego limitu, otwierającej drogę do sporów i subiektywizmu rozstrzygnięć, warto odwołać się do kryterium tyleż obiektywnego, co mającego niepodważalną podstawę normatywną. Tym kryterium jest przewidziana w art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a. maksymalna kwota opłaty za czynność egzekucyjną w postaci zajęcia nieruchomości, jest to bowiem jedyny przepis stanowiący o wysokości opłat, który wspomniany limit kwotowy przewiduje. P. opłatę tę także oblicza się stosunkowo jako określony procent kwoty egzekwowanej należności, tym samym spełnia on wszelkie kryteria konstytucyjności, opisane w wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Stosując zatem uprawnioną i uzasadnioną w tym przypadku zasadę wnioskowania z analogii legis, można uregulowanie przyjęte dla określenia wysokości opłaty maksymalnej za zajęcie nieruchomości odpowiednio zastosować do określenia maksymalnej opłaty egzekucyjnej oraz maksymalnej opłaty manipulacyjnej. Z uwagi jednak na to, że w przypadku egzekucji z nieruchomości opłata maksymalna wynosi [...] zł, a stawka stosunkowa - 8% od kwoty egzekwowanej należności, podczas gdy w przypadku zajęcia wierzytelności pieniężnych (art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a.) stawka stosunkowa wynosi 5%, a w przypadku opłaty manipulacyjnej (art. 64 § 6 u.p.e.a.) - 1%, zasadne jest odpowiednie skorygowanie wysokości opłat maksymalnych, z uwzględnieniem niższego poziomu stawek procentowych, niż w przypadku zajęcia nieruchomości. P. podzielenie maksymalnej kwoty opłaty za zajęcie nieruchomości (32.400 zł) przez przewidzianą dla tej czynności egzekucyjnej stawkę procentową w wysokości 8 daje kwotę [...]zł, można ją uznać za maksymalną wysokość opłaty manipulacyjnej, która zasadniczo stanowi 1% egzekwowanej należności. Stosując ten sam sposób liczenia, maksymalna wysokość opłaty egzekucyjnej za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego, która zasadniczo stanowi 5% kwoty egzekwowanej należności, stanowi kwotę [...]zł. W ten sposób z treści art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz odnoszącego się do niego wyroku Trybunału Konstytucyjnego można wyprowadzić normę, że za zajęcie innych, niż wymienione w pkt 2 i 3 wierzytelności pieniężnych lub praw majątkowych organ egzekucyjny pobiera 5% kwoty egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż [...] zł 20 gr i nie więcej niż [...] zł; natomiast z treści art. 64 § 6 u.p.e.a. oraz odnoszącego się do niego wyroku Trybunału Konstytucyjnego - że z tytułu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych organ egzekucyjny pobiera opłatę manipulacyjną w wysokości 1% kwoty egzekwowanych należności pieniężnych objętych każdym tytułem wykonawczym, nie mniej jednak niż [...] zł 40 gr i nie więcej niż [...] zł. Taki właśnie sposób recepcji wyroku Trybunału Konstytucyjnego najpełniej odpowiada wyrażonej w nim ocenie wymogów konstytucyjnych, które cechować powinny przepisy regulujące wysokość opłat egzekucyjnych. W rozpoznawanej sprawie, jak wynika z postanowienia organu pierwszej instancji kwoty pobranych opłat manipulacyjnych i opłat egzekucyjnych za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego, daleko odbiegają od maksymalnych kwot tych opłat (odpowiednio: [...] zł i [...] zł). Miarkowanie tych opłat w oparciu o kryterium pracochłonności, skuteczności i ekwiwalentności czynności egzekucyjnych w sytuacji, gdy nie przekraczają kwot maksymalnych, nie ma uzasadnienia prawnego (por. wyrok NSA z dnia [...] maja 2020 r., II FSK 2950/19). Tym samym podniesione w powyższym zakresie zarzuty strony są pozbawione podstaw. Nieuzasadniony jest również zarzut naruszenia przez organ art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 27 § 1a k.p.a., poprzez udział w wydaniu zaskarżonego postanowienia członków SKO wyłączonych z mocy prawa, tj. A. F. i K. A., z uwagi na to, że zasiadali oni w składzie orzekającym, które wydało postanowienie z dnia [...] września 2019 r. stwierdzające niedopuszczalność wniesionego przez stronę zażalenia. Art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. stanowi, że pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Oznacza to, że pracownik, który brał udział w wydaniu postanowienia nie może brać udziału w wydaniu postanowienia w postępowaniu związanym z jego weryfikacją. W świetle tej regulacji okoliczność, że wskazani członkowie Kolegium brali udział w wydaniu postanowienie z dnia [...] września 2019 r., nie wyłączała ich od udziału w wydaniu zaskarżonego postanowienia. Natomiast zgodnie z art. 27 § 1a k.p.a. członek samorządowego kolegium odwoławczego podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, jeżeli brał udział w wydaniu decyzji objętej wnioskiem. Z taką sytuacją również nie mamy do czynienia w rozpatrywanej sprawie, gdyż zaskarżone postanowienie nie zapadło w wyniku złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Mając na uwadze, że zaskarżone postanowienie nie narusza wskazanych w skardze przepisów prawa, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło