III OZ 688/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec po rozpoznaniu w dniu 30 września 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 8 kwietnia 2021 r. sygn. akt II SA/Kr 70/21 o odrzuceniu skargi A.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia[...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie nakazu usunięcia odpadów postanawia oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2021 r. sygn. akt II SA/Kr 70/21, po rozpoznaniu skargi A.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie nakazu usunięcia odpadów postanawia, odrzucił skargę (pkt 1); zwrócił skarżącemu A.K. uiszczony wpis od skargi w kwocie 200 zł (pkt 2). W uzasadnieniu postanowienia podał, że pismem z dnia 3 grudnia 2020 r. A.K. wniósł skargę na w/w decyzję. Skarga nie zawierała numeru PESEL skarżącego. W wykonaniu zarządzenia z dnia 1 lutego 2021 r., skarżący został wezwany do uzupełnienia braku formalnego skargi – w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia – przez podanie swojego numeru PESEL. Wezwanie zostało doręczone skarżącemu w dniu 23 lutego 2021 r., jednak przedmiotowy brak formalny nie został w zakreślonym terminie uzupełniony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał skargę za niedopuszczalną. Stwierdził, że w świetle art. 57 § 1 i art. 46 § 2 pkt 1b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej w skrócie "P.p.s.a."), skarga powinna zawierać numer PESEL skarżącego. Brak tego elementu skargi to brak formalny skargi, który powoduje, że nie może ona otrzymać prawidłowego biegu (por. postanowienie NSA z dnia 4 marca 2020 r., sygn. akt I OZ 175/20). Brakiem tym jest dotknięta przedmiotowa skarga i – mimo stosownego wezwania Sądu – brak ten nie został przez skarżącego usunięty w wyznaczonym terminie, co skutkowało odrzuceniem skargi w oparciu o art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia A.K. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym zarzucił naruszenie przepisów postępowania: 1) art. 58 § 1 pkt 3 i art. 49 § 1 w zw. z art. 46 § 2 pkt 1 lit. b P.p.s.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem nr PESEL skarżącego znajdował się w aktach sprawy, tj. w dokumentach, na podstawie których organ administracji publicznej ustalił, że to skarżący jestem właścicielem dz. ew. nr [...], na której znajdują się opony, usunięcia których dotyczy zaskarżona skargą decyzja, a więc numer PESEL widnieje w wypisie z rejestru gruntów – wobec czego Sąd pierwszej instancji mógł ustalić nr PESEL skarżącego bez konieczności wzywania go do uzupełnienia braków formalnych, a w konsekwencji odrzucenie skargi było nieprawidłowe; 2) art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez dokonanie wykładni art. 58 § 1 pkt 3 i art. 49 § 1 w zw. z art. 46 § 2 pkt 1 lit. b P.p.s.a. w sposób zbyt rygorystyczny i zamykający stronie drogę do merytorycznego rozpoznania sprawy przez sąd. Wskazując na powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i zasądzenie zwrotu uiszczonej opłaty od zażalenia. W uzasadnieniu zażalenia przedstawił argumentację oraz orzecznictwo mające wykazać zasadność podniesionych w nim zarzutów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 57 § 1 P.p.s.a., skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Pismo procesowe strony powinno spełniać określone warunki formalne, bez których nie można mu nadać prawidłowego biegu. Wymogi formalne składanych pism zostały uregulowane w art. 46 P.p.s.a. Zgodnie z art. 46 § 2 pkt 1 lit. b P.p.s.a., poza elementami wymienionymi w § 1 tego przepisu pismo strony powinno ponadto zawierać, w przypadku, gdy jest pierwszym pismem w sprawie – numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną, oraz numer PESEL jej przedstawiciela ustawowego, jeżeli są obowiązani do jego posiadania albo posiadają go, nie mając takiego obowiązku. W sytuacji, gdy brak jest jednego z elementów pisma wymienionych w art. 46 P.p.s.a., obowiązkiem sądu, zgodnie z art. 49 § 1 P.p.s.a., jest wezwanie strony do uzupełnienia lub poprawienia pisma w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Takim przepisem szczególnym jest przepis art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Przepis ten stanowi, że sąd odrzuca skargę, jeżeli w wyznaczonym terminie nie uzupełniono jej braków formalnych. Powyższe przepisy mają charakter bezwzględnie obowiązujący, a zatem w przypadku nieuzupełnienia przez stronę skarżącą braków formalnych skargi w wyznaczonym terminie, sąd zobowiązany jest do odrzucenia skargi. Naczelny Sąd Administracyjny, odnosząc się do podniesionej w zażaleniu argumentacji dotyczącej niezasadnego wezwania A.K. przez Sąd pierwszej instancji do uzupełnienia braków formalnych skargi, w sytuacji, gdy numer PESEL skarżącego znajdował się w aktach administracyjnych sprawy, wyjaśnia, że z treści art. 46 § 2 pkt 1 lit. b P.p.s.a. wyraźnie wynika, że jeśli pismo strony będącej osobą fizyczną jest pierwszym pismem w konkretnej sprawie sądowoadministracyjnej (a tak było w niniejszej sprawie), to powinno zawierać numer PESEL. Przy tym bez znaczenia jest to, czy numer PESEL strony skarżącej znajduje się w aktach administracyjnych sprawy, gdyż postępowanie administracyjne i postępowanie sądowoadministracyjne są postępowaniami odrębnymi, prowadzonymi na podstawie odrębnych przepisów i w formie osobnych akt sprawy. Jednocześnie ustawodawca wyraźnie zastrzegł konieczność wskazania numeru PESEL osoby fizycznej przy pierwszej czynności w sprawie. Z uzasadnienia projektu ustawy z dnia 12 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz niektórych innych ustaw (druk Sejmu VIII kadencji nr 3260) wynika, że obowiązek podania numeru PESEL strony postępowania wnoszącej pismo procesowe do sądu jest związany z wprowadzeniem do postępowania przed sądami administracyjnymi możliwości doręczania pism i orzeczeń w formie dokumentu elektronicznego zawierającego dane z systemu teleinformatycznego sądu i konieczną w takim przypadku jednoznaczną identyfikacją strony postępowania. Z kolei z art. 74a P.p.s.a. stanowi, że doręczanie pism przez sąd za pomocą środków komunikacji elektronicznej jest zależne od woli strony. Korzystanie albo niekorzystanie ze środków komunikacji elektronicznej w postępowaniu przed sądem administracyjnym nie jest zatem ciągłe w toku całego postępowania. Uzasadnia to stwierdzenie, że obowiązek podania numeru PESEL w pierwszym piśmie procesowym ma wymiar ogólny, a nie tylko taki, że numer ten jest konieczny w celu nadania biegu pismu procesowemu, w którym powinien być zamieszczony. W związku z tym, że na każdym etapie postępowania może powstać obowiązek sądu doręczania pism i orzeczeń w formie dokumentu elektronicznego zawierającego dane z systemu teleinformatycznego sądu, zrozumiałe jest, że ustawodawca uznał, iż strona postępowania powinna ten numer podać w pierwszym piśmie procesowym, niezależnie od tego, czy już zdecydowała się na doręczanie pism i orzeczeń w formie dokumentu elektronicznego. Ponadto zaznaczyć należy, że także po uprawomocnieniu się orzeczenia kończącego postępowanie, a więc już po zwrocie akt administracyjnych organowi, może powstać obowiązek doręczania pism i orzeczeń w formie dokumentu elektronicznego zawierającego dane z systemu teleinformatycznego sądu. Okoliczność ewentualnego znajdowania się numeru PESEL w aktach administracyjnych nie ma zatem przesądzającego znaczenia, gdyż – jak już wskazano – wszystkie dane powinny znajdować się w aktach sądowych. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w okolicznościach niniejszej sprawy Sąd pierwszej instancji prawidłowo zatem stwierdził, że nieuzupełnienie przez A.K. wskazanego wyżej braku formalnego jego skargi w zakreślonym siedmiodniowym terminie musiało skutkować odrzuceniem skargi w oparciu o art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko wyrażone m.in. w postanowieniach tego Sądu z dnia: 25 października 2019 r., sygn. akt I OZ 1017/19; 5 grudnia 2019 r., sygn. akt I OZ 1211/19 i I OZ 1218/19; 30 stycznia 2020 r., sygn. akt II FZ 18/20; 13 października 2020 r., sygn. akt II OZ 745/20 i II OZ 774/20; 16 marca 2021 r., sygn. akt III OZ 157/21, 16 kwietnia 2021 r., sygn. akt II OZ 224/21 oraz 21 września 2021 r. sygn. akt I OZ 325/21. Zgodnie z tym stanowiskiem, brak podania w piśmie wszczynającym postępowanie sądowoadministracyjne numeru PESEL strony będącej osobą fizyczną stanowi brak formalny takiego pisma, zgodnie z art. 46 § 2 pkt 1 lit. b P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela natomiast przeciwnego poglądu wyrażonego m.in. w postanowieniach z dnia: 27 listopada 2019 r., sygn. akt I GZ 366/19; 4 grudnia 2019 r., sygn. akt I OZ 1204/19; 19 grudnia 2019 r., sygn. akt II OZ 1154/19; 12 lutego 2020 r., sygn. akt I FZ 19/20 oraz 19 maja 2020 r., sygn. akt II GZ 135/20, który nie znajduje oparcia w jednoznacznie sformułowanych przepisach obowiązującego prawa. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł, jak w postanowieniu.