II SA/Go 834/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Ruszyński Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Piątek Asesor WSA Kamila Karwatowicz (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 2 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi A.S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2021 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako SKO lub Kolegium), działając na podstawie art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tj.: Dz.U. z 2018 r. poz. 570 ze zm.) oraz art. 58 § 1 i 2, art. 59 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj.: Dz.U. z 2021 r. poz. 735, dalej jako k.p.a.), art. 15 zzzzzn2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm., dalej jako ustawa o COVID-19), odmówiło A.S. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, iż decyzją z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] Burmistrza, z upoważnienia którego działał Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej, przyznał A.S. dodatek mieszkaniowy na okres od [...] czerwca 2021r. do [...] listopada 2021r. w wysokości 164,48 zł miesięcznie, w tym ryczałt na zakup opału w wysokości 2,55 zł. Decyzja ta doręczona stronie w dniu 24 maja 2021r., a termin do wniesienia odwołania upłynął 7 czerwca 2021 r. Organ podał, iż strona wniosła odwołanie w dniu 8 czerwca 2021 r., za pośrednictwem Ośrodka Pomocy Społecznej i bezpośrednio do Kolegium, nadane “zwykłym “ e-mailem. Następnie SKO w piśmie z [...] lipca 2021 r., działając na podstawie art. 15 zzzzzn2 ustawy o COVID-19, poinformowało stronę o wniesieniu odwołania z uchybieniem terminu i wyznaczyło stronie 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza z dnia [...] maja 2021 r. w sprawie przyznania dodatku mieszkaniowego. W odpowiedzi, pismem z dnia [...] lipca 2021 r. A.S. zwróciła się do SKO z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] maja 2021 r. w sprawie przyznania dodatku mieszkaniowego. SKO wskazało, iż zgodnie z art. 58 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, a prośba została złożona z odwołaniem w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, dodając, iż okoliczność tę strona musi uprawdopodobnić. Organ wyjaśnił, iż brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar. Nadto strona zainteresowana ma uprawdopodobnić brak swojej winy, czyli powinna ona uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała cały czas. Kolegium uznało, iż w rozpoznawanej sprawie nie można przywrócić terminu z uwagi na fakt, że wnioskodawczyni w żaden sposób nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy, gdyż w żaden sposób nie wyjaśniła dlaczego nie dotrzymała terminu do wniesienia odwołania. Następnie postanowieniem z dnia [...] lipca 2021r., nr [...] SKO, działając na podstawie art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o Samorządowych kolegiach odwoławczych (tj.: Dz.U. z 2018 r. poz. 570 ze zm.) oraz art. 134 i art. 129 § 2 k.p.a. (tj.: Dz.U. z 2021 r. poz. 735) stwierdziło uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu organ wskazał, iż odwołanie od decyzji zostało wniesione po upływie terminu do jego wniesienia. Przewidziany w art. 129 § 2 k.p.a. termin 14 dni na złożenie odwołania jest terminem ustawowym zawitym, którego niedotrzymanie powoduje niedopuszczalność odwołania. SKO podało, iż według akt sprawy decyzja została doręczona stronie w dniu 24 maja 2021r., przy czym strona została w wydanej decyzji pouczona o terminie złożenia odwołania. Powyższe oznacza, że termin do wniesienia odwołania upłynął z dniem 7 czerwca 2021 r., a z dniem 8 czerwca 2021 r. decyzja stała się ostateczna. Następnie Kolegium wyjaśniło, iż odwołująca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, lecz nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy, dlatego SKO postanowieniem z dnia [...] lipca 2021r. Nr [...] odmówiło A.S. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Pismem z dnia [...] sierpnia 2021 r. A.S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. Po jej sprecyzowaniu, w piśmie z dnia [...] września 2021r. skarga została rozdzielona w ten sposób, iż skarga na postanowienie SKO z dnia [...] lipca 2021 r. zarejestrowana została pod sygn. akt II SA/Go 749/21, a skarga na postanowienie SKO z [...] lipca 2021 r. zarejestrowana została pod sygn. akt II SA/Go 834/21. Skarżąca podała w skardze, iż złożyła odwołanie dzień po terminie nie ze swojej winy, gdyż uniemożliwiała jej to choroba, z powodu której trafiła nawet do szpitala (na tę okoliczność skarżąca załączyła dokumenty) i dodatkowo żałoba po stracie bliskiej osoby. Skarżąca podniosła okoliczność braku poinformowania jej przez organ o potrzebie uzasadnienia wniosku o przywrócenie terminu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest uzasadniona. Na wstępie wyjaśnić należy, iż Sąd rozpoznał przedmiotową sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2020 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej jako p.p.s.a.). Zgodnie z treścią cyt. art. 119 pkt 3p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a. Przedmiot tak rozumianej kontroli w przedmiotowej sprawie stanowiło postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2021r., w którym Kolegium stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza [...] maja 2021 r. w przedmiocie przyznania dodatku mieszkaniowego. Poddawszy zaskarżone postanowienie ocenie legalności w granicach wyżej opisanych, Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie przede wszystkim z przyczyn, które Sąd uwzględnił z urzędu. Na wstępie, podobnie jak uczynił to Sąd w uzasadnieniu do wyroku z dnia 2 grudnia 2021 r., sygn. akt II SA/Go 749/21, należy wyjaśnić, iż w przypadku uchybienia terminu do wniesienia odwołania oraz złożenia wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia, orzecznictwo i piśmiennictwo dopuszcza różne rozwiązania, możliwe do zastosowania przez organ. Mianowicie w sytuacji, gdy złożone zostało odwołanie z uchybieniem terminu do jego wniesienia, a strona nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu, organ postanowieniem wydanym na podstawie art. 134 k.p.a. stwierdza uchybienie terminu do wniesienia odwołania, które kończy postępowanie odwoławcze. Jeżeli dopiero po jego wydaniu złożony zostanie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania organ rozpozna ten wniosek po stwierdzeniu uchybienia terminu. Jednak w sytuacji, gdy wniosek o przywrócenie złożony został przed złożeniem odwołania, wraz z odwołaniem lub po złożeniu odwołania, ale przed rozpoznaniem tego odwołania przez organ, wskazuje się, że organ odwoławczy powinien najpierw wydać postanowienie w przedmiocie przywrócenia terminu i jeżeli termin ten nie zostanie przywrócony, powinien następnie wydać postanowienie stwierdzające uchybienie terminu (zob. wyroki przewołane w P. Przybysz [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. XIII, Warszawa 2021, art. 134, tj. wyrok NSA: z 1 października 2009r., I FSK 854/08, LEX nr 537058; z 29 lutego 2012 r., II FSK 1663/10, LEX nr 1123045; z 23 lutego 2011 r., II FSK 1342/10, LEX nr 1070934; z 4 lipca 2013 r., II OSK 588/12, LEX nr 1559823; z 20 października 2016 r., I GSK 1900/14, LEX nr 1986742). Za dopuszczalne przyjmuje się także w takiej sytuacji rozpatrzenie przez organ odwoławczy w jednym postanowieniu wniosku o przywrócenie terminu i stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania (zob. P. Przybysz [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. XIII, Warszawa 2021, art. 134). Natomiast w orzecznictwie jest też prezentowany pogląd prawny, iż niedopuszczalne jest wydanie postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do złożenia dowołania w sytuacji, kiedy strona wnosi o przywrócenie jej terminu do dokonania tej czynności, wobec czego organ zobligowany jest wydać postanowienie na podstawie art. 59 § 2 k.p.a. Dla przykładu przytoczyć można wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 września 2008 I OSK 1490/07, w którym stwierdzono, iż gdy strona wraz z wniesieniem odwołania składa wniosek o przywrócenie terminu wniesienia odwołania i organ odwoławczy postanowieniem odmówił przywrócenia terminu wniesienia odwołania (art. 59 § 2 k.p.a.), wyłączona zostaje możliwość wydania odrębnego postanowienia na podstawie art. 134 k.p.a., stwierdzającego uchybienie terminu wniesienia odwołania. Wszak postanowienie o odmowie przywrócenia terminu zawiera samo w sobie stwierdzenie, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu. Podobnie wypowiada się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 26 kwietnia 2018 III SA/Gd 154/18 wskazując, iż jeżeli strona wnosi odwołanie po terminie (co w realiach sprawy ma miejsce) i składa wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia, to badanie okoliczności związanych z terminowością odwołania, a także związanych z uchybieniem terminu i zasadnością jego przywrócenia następuje wyłącznie w ramach trybu określonego w art. 58 § 1 i 59 § 2 k.p.a. Wydanie postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu, o którym mowa w art. 134 k.p.a. odnosi się do sytuacji, gdy strona składa odwołanie po terminie, ale nie domaga się przywrócenia terminu do dokonania tej czynności. Wówczas badanie terminowości odwołania następuje przy zastosowaniu trybu określonego w art. 134 k.p.a. (por. też wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 września 2008 r. I OSK 1490/07, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 7 lutego 2017 r. sygn. akt III SA/Lu 1065/16, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 24 listopada 2011 r. sygn. akt IV SA/Wr 506/11, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 21 lutego 2018 II SA/Go 796/17). Dodatkowo wskazać należy, iż w wyroku z 4 lipca 2013r. sygn. akt. II OSK 588/12 NSA zwrócił uwagę, że pomiędzy stwierdzeniem uchybienia terminu a przywróceniem terminu istnieją ścisłe powiązania systemowe. NSA słusznie zauważył przy tym, iż postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania jest ostateczne, ale w przypadku złożenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego nie staje się ono ostateczne. Uchylenie go przez sąd administracyjny powoduje, że brak jest podstaw do stwierdzenia zaistnienia przesłanki uchybienia terminu, warunkującej wydanie postanowienia na podstawie art. 134 k.p.a. W przedmiotowej sprawie skarżąca złożyła najpierw odwołanie i następnie zanim doszło do wydania w tym zakresie rozstrzygnięcia przez SKO, złożyła także wniosek o przywrócenie terminu do jego złożenia. Kolegium zaś w pierwszej kolejności rozpoznało wniosek o przywrócenie terminu odmawiając stronie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, a następnie dzień po wydaniu w/w postanowienia wydało postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Dodać należy, iż skarga, której przedmiotem jest postanowienie z [...] lipca 2021 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania zarejestrowana została pod sygn. akt II SA/Go 749/21. Z akt administracyjnych sprawy wynika, i nie było to kwestionowane przez skarżącą, że decyzja Burmistrza z dnia [...] maja 2021 r. w przedmiocie dodatku mieszkaniowego została doręczona skarżącej skutecznie w dniu 24 maja 2021 r. Zatem termin do wniesienia odwołania upływał w dniu 7 czerwca 2021 r. Tymczasem odwołanie złożone zostało przez skarżącą w dniu 8 czerwca 2021 r., a zatem dzień po upływie terminu do jego wniesienia. Skarżąca nie zaprzeczyła powyższym okolicznościom w treści skargi. Zasadnicze znaczenia dla rozpoznania niniejszej sprawy ma okoliczność rozpoznania przed wydaniem zaskarżonego postanowienia przez SKO postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Okoliczność ta została także przywołana w treści zaskarżonego postanowienia, stanowiąc w ocenie organu element przemawiający za stwierdzeniem uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Skoro bowiem termin do wniesienia odwołania nie został przywrócony, za uzasadnione uznał organ stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W tak ustalonym stanie faktycznym i prawnym uznać należało wydanie zaskarżonego postanowienia za co najmniej przedwczesne, a w szczególności mając na uwadze, że wyrokiem z dnia 2 grudnia 2021 r., sygn. akt II SA/Go 749/21 tutejszy Sąd uchylił postanowienie SKO z dnia [...] lipca 2021 r. o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Nie ulega wątpliwości, iż przedmiotowe postępowanie, dotyczące odwołania złożonego przez skarżącą od decyzji z dnia [...] maja 2021 r., uzależnione jest od uprzedniego zakończenia postępowania prowadzonego z wniosku skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] maja 2021 r. W tych okolicznościach brak podstaw do określenia na tym etapie postępowania wskazań dla organu co do dalszego postępowania. W sytuacji bowiem uwzględnienia wniosku skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania rozpoznaniu merytorycznemu podlegać będzie odwołanie. W sytuacji zaś stwierdzenia braku podstaw do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania organ może, jak wskazano powyżej, orzec bądź w jednym postanowieniu jednocześnie o odmowie przywrócenia terminu i stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania, bądź orzec odrębnymi postanowieniami. Mając na uwadze powyższe, w tym przede wszystkim, że wyrokiem z dnia 2 grudnia 2021 r., w sprawie o sygn. akt II SA/Go 749/21 Sąd uchylił zaskarżone postanowienie organu o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.