I OZ 43/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Iwona Bogucka po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 10 marca 2022 r. sygn. akt II SA/Bd 1225/21 o odrzuceniu skargi K. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia 12 lipca 2021 r. nr SKO-4111/929/2021 w przedmiocie zasiłku rodzinnego postanawia: oddalić zażalenie. Decyzją z 12 lipca 2021 r. nr SKO-4111/929/2021 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bydgoszczy (dalej: Kolegium) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Bydgoszczy z 19 kwietnia 2021 r. nr 35886/21, którą odmówiono K. J. (dalej: skarżący) przyznania świadczeń rodzinnych. Powyższa decyzja Kolegium została doręczona skarżącemu w dniu 28 lipca 2021 r. W uzasadnieniu decyzji zawarto prawidłowe pouczenie o trybie i terminie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy za pośrednictwem Kolegium, w terminie 30 dni od daty doręczenia. Pismem z 5 sierpnia 2021 r., złożonym osobiście w siedzibie Urzędu Miasta Bydgoszcz przy ul. Gierczak 6 w Bydgoszczy w dniu 26 sierpnia 2021 r. (notatka służbowa z 13 września 2021 r.) skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na decyzję Kolegium. Jakkolwiek w treści skargi podał, że wnosi ją za pośrednictwem Kolegium, skarga faktycznie została złożona w placówce Urzędu Miasta Bydgoszczy. Pismem z 30 sierpnia 2021 r. skarga została przekazana do Kolegium. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Postanowieniem z 10 marca 2022 r., II SA/Bd 1225/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329; dalej: p.p.s.a.), odrzucił skargę. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że w przypadku złożenia przez stronę skarżącą skargi do organu niewłaściwego, organ do którego wniesiono skargę powinien przesłać ją właściwemu organowi administracji publicznej celem nadania dalszego biegu. W tej sytuacji o zachowaniu trzydziestodniowego terminu do wniesienia skargi decyduje data nadania skargi przez organ administracji w urzędzie pocztowym na adres właściwego organu administracji publicznej (por.: postanowienia NSA: z 12 stycznia 2009 r., II OSK 1918/08, z 11 marca 2009 r., I OSK 234/09 czy z 10 października 2007 r., II OSK 1433/07). W niniejszej sprawie bezspornym jest, że ostateczna decyzja Kolegium z 12 lipca 2021 r., w przedmiocie zasiłku rodzinnego została doręczona skarżącemu w dniu 28 lipca 2021 r. (zpo w aktach adm.). W konsekwencji Sąd I instancji stwierdził, że trzydziestodniowy termin do skutecznego wniesienia skargi upływał z dniem 27 sierpnia 2021 r. Jak wynika z akt sprawy skarżący wniósł skargę za pośrednictwem Urzędu Miasta Bydgoszczy w dniu 26 sierpnia 2021 r., nie został zatem spełniony warunek wniesienia skargi za pośrednictwem organu, którego działalności skarga dotyczy. W związku z powyższym, celem nadania skardze prawidłowego biegu, Prezydent Miasta Bydgoszczy zobowiązany był przesłać skargę właściwemu organowi, co uczyniono w dniu 30 sierpnia 2021 r., a skarga wpłynęła do Kolegium 2 września 2021 r. W konsekwencji, pomimo prawidłowego pouczenia o trybie i terminie zaskarżenia, na skutek błędnego skierowania skargi do Urzędu Miasta Bydgoszczy, została ona wniesiona skutecznie dopiero w dniu 30 sierpnia 2021 r., czyli z uchybieniem ustawowego terminu. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, wnosząc o jego odrzucenie, stwierdzenie oczywistego i rażącego naruszenia prawa, zwrot poniesionych kosztów sporządzenia odwołania 5.000 zł, zwrot utraconych korzyść w związku wielomiesięcznym dochodzenia prawa nie z winy skarżącego 10.000 zł, razem 15.000 zł, a ponadto o stwierdzenie, że w przedmiotowej sprawie organy działały z premedytacją z zamiarem bezpośrednim na szkodę rodziny skarżącego, "działania na szkodę narodu polskiego, narzucanie obcego światopoglądu, nowomowę, fikcję prawne". W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że zaskarżonym postanowieniem naruszono przepis art. 65 § 1 k.p.a. oraz art. 63 § 1 k.p.a. Skarżący nie zaprzeczył jednak ustaleniom Sądu I instancji dotyczącym trybu i terminu wniesienia skargi. Powołał się natomiast na art. 65 k.p.a. wskazując, że podanie wniesione do organu niewłaściwego podlegało przekazaniu, a wniesienie w terminie do organu niewłaściwego skutkuje zachowaniem terminu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 53 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Stosownie zaś do art. 54 § 1 p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. W myśl art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia. Z powyższego wynika, że zasadą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest wnoszenie skargi za pośrednictwem organu, który wydał zaskarżony akt. W związku z tym, fakt złożenia skargi do niewłaściwego – w rozumieniu art. 54 § 1 p.p.s.a. – organu, nawet w terminie 30 dni od dnia doręczenia skarżonego aktu, nie skutkuje wniesieniem skargi z zachowaniem terminu, o którym mowa w art. 53 § 1 p.p.s.a. Zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie sądowym utrwalone jest stanowisko, że w przypadku wniesienia skargi za pośrednictwem niewłaściwego organu administracji publicznej, organ ten powinien przekazać sprawę właściwemu organowi, a o zachowaniu terminu do wniesienia skargi decyduje data nadania skargi pod adres właściwego organu (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 192; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, s. 284 oraz postanowienia NSA: z 12 lutego 2015 r., II GSK 99/15; z 11 czerwca 2013 r., II GSK 937/13; z 21 grudnia 2011 r., II FSK 2691/11; z 29 maja 2008 r., I FSK 631/08, z 5 lipca 2022 r., III OZ 430/22; z 27 lutego 2009 r., I FSK 1597/08; z 12 stycznia 2009 r., II OSK 1918/08; z 11 marca 2009 r., I OSK 234/09; z 10 października 2007 r., II OSK 1433/07 oraz z 7 kwietnia 2022 r., I GZ 97/22). Potwierdzeniem zasadności takiej wykładni przepisów prawa jest art. 53 § 4 p.p.s.a., w którym przewidziano, że termin do wniesienia skargi uznaje się zachowany, jeżeli skarga zostanie wniesiona wprost do sądu administracyjnego. Znamienne jest, że ustawodawca nie przewidział skutku w postaci uznania terminu za zachowany, gdy skarga została wniesiona do innego organu administracji niż ten, którego działanie albo bezczynność zostały zaskarżone. Przy wnoszeniu skargi do sadu administracyjnego nie ma zastosowania art. 65 k.p.a., dotyczy on tyko postępowania administracyjnego. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z 12 lipca 2021 r., a zatem skargę należało wnieść za pośrednictwem tego organu. Zaskarżona decyzja wraz z prawidłowym pouczeniem o sposobie i terminie jej zaskarżania została doręczona skarżącemu w dniu 28 lipca 2021 r., tym samym termin do wniesienia skargi upłynął w dniu 27 sierpnia 2021 r. O zachowaniu terminu do wniesienia skargi decyduje dzień jej nadania do organu właściwego, bez względu na to, czy czyni to sam skarżący, czy organ niewłaściwy. W rozpoznawanej sprawie organ, do którego złożona została skarga, czyli Prezydent Miasta Bydgoszczy (Urząd Miasta Bydgoszczy), przekazał przedmiotową skargę organowi właściwemu – Kolegium – w dniu 30 sierpnia 2021 r., a zatem po upływie 30-dniowego terminu do jej wniesienia. W takim stanie sprawy Sąd I instancji prawidłowo odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. jako wniesioną z uchybieniem terminu określonego w art. 53 § 1 p.p.s.a. W odniesieniu zaś do argumentacji przedstawionej w uzasadnieniu przedmiotowego zażalenia wyjaśnić należy, że w procedurze administracyjnej podanie wniesione do organu niewłaściwego przed upływem przepisanego terminu uważa się za wniesione z zachowaniem terminu (art. 65 § 2 k.p.a.). Przy czym skarga, w odróżnieniu od podania składanego na podstawie przepisów k.p.a., podlega rygorom wynikającym z p.p.s.a. Oznacza to – jak już wskazano – że w przypadku wniesienia skargi do niewłaściwego podmiotu, termin do jej wniesienia jest zachowany tylko wówczas, gdy skarga zostanie przed upływem trzydziestodniowego terminu przekazana właściwemu organowi, czyli temu, za pośrednictwem którego skarżący winien ją skierować do właściwego sądu administracyjnego. Ewentualne ryzyko przekroczenia w/w terminu procesowego oraz skutki z tym związane (odrzucenie skargi) obciążają stronę postępowania. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Odnosząc się do wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, stwierdzić należy, że nie może być on uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny, bowiem art. 203 i 204 p.p.s.a, które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na rozstrzygnięcie Sądu I instancji.