II SA/Łd 16/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka Asesor WSA Marcin Olejniczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 maja 2022 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w S. na uchwałę Rady Miejskiej w Sieradzu z dnia 24 listopada 2020 r. nr XXXVI/229/2020 w przedmiocie przyjęcia Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy Miasto Sieradz stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w zakresie § 5 pkt 1 ppkt 1 i 3; § 7 pkt 1 w następującej części: ,,oraz instruowanie użytkowników nieruchomości w sposobie korzystania z pojemnika"; § 11 pkt 1; § 12 pkt 1 ppkt 3 i 4. dc W dniu 24 listopada 2020 r. Rada Miejska w Sieradzu, działając na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15, art. 40 ust. 1 i art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 713, 1378), powoływanej dalej jako: "u.s.g." oraz art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1439), powoływanej dalej jako: "u.c.p.g.", po zasięgnięciu opinii Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Sieradzu podjęła uchwałę nr XXXVI/229/2020 w sprawie przyjęcia Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy Miasto Sieradz, powoływanego dalej jako: "Regulamin". Skargę na powyższą uchwałę wywiódł Prokurator Rejonowy w S. wnosząc o stwierdzenie jej nieważności w zaskarżonej części, tj. w zakresie § 5 ust. 1 pkt 1 i 3, § 7 ust. 1, § 11 ust. 1, § 12 ust. 3 i 4 załącznika do zaskarżonej uchwały. W ocenie Prokuratora zaskarżona uchwała została wydana z istotnym naruszeniem prawa: 1. art. 7, art. 94 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483), przywoływanej dalej jako: "Konstytucja RP" oraz art. 4 ust. 2 pkt 2 u.c.p.g. polegającym na przekroczeniu delegacji ustawowej i wprowadzeniu w § 5 ust. 1 pkt 1 i 3 Regulaminu przepisu określającego maksymalną pojemność pojemników na odpady komunalne oraz odpady komunalne i gruz, podczas gdy przepis art. 4 ust. 2 pkt 2 u.c.p.g. wskazuje na możliwość uregulowania jedynie minimalnej powierzchni pojemników; 2. art. 7, art. 94 Konstytucji RP oraz art. 4 ust. 2 pkt 2 u.c.p.g. polegającym na przekroczeniu delegacji ustawowej i wprowadzeniu w § 7 ust. 1 Regulaminu obowiązku instruowania użytkowników nieruchomości w sposobie korzystania z pojemnika podczas gdy 4 ust. 2 pkt 2 u.c.p.g. wskazuje na możliwość uregulowania jedynie warunków rozmieszczania (...) pojemników i worków oraz utrzymania pojemników w odpowiednim stanie sanitarnym, porządkowym i technicznym; 3. art. 7, art. 94 Konstytucji RP oraz art. 4 ust. 2 pkt 6 u.c.p.g. polegającym na zawarciu w § 11 ust. 1 Regulaminu przepisów sformułowanych jako postulaty podczas gdy art. 4 ust. 2 pkt 6 u.c.p.g. wskazuje, że regulamin określa szczegółowe zasady utrzymania czystości i porządku na terenie gminy dotyczące: obowiązków osób utrzymujących zwierzęta domowe, mających na celu ochronę przed zagrożeniem lub uciążliwością dla ludzi oraz przed zanieczyszczeniem terenów przeznaczonych do wspólnego użytku; 4. art. 7, art. 94 Konstytucji RP, art. 22 ust. 1 pkt 4 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, art. 5 ust. 1 pkt 4, ust. 3, ust. 4 pkt 2 i 3, ust. 5 u.c.p.g., art. 91 i art. 145 kodeksu wykroczeń polegającym na uregulowaniu uchwałą materii uregulowanej we wskazanych przepisach powszechnie obowiązujących na terenie państwa poprzez wprowadzenie w § 12 ust. 3 Regulaminu regulacji wskazującej na to, że właściciele zwierząt gospodarskich zobowiązani są do gromadzenia i usuwania odpadów związanych z chowem zwierząt w sposób niepowodujący zanieczyszczenia terenu nieruchomości oraz wód powierzchniowych oraz zawarcie w § 12 ust. 4 załącznika do uchwały regulacji wskazującej na to, że właściciele zwierząt gospodarskich mają obowiązek usuwania odchodów zwierzęcych, pozostałości karmy lub ściółki pozostawianych na ulicach, placach i innych miejscach publicznych. W uzasadnieniu skargi jej autor wskazał, że w § 5 ust. 1 pkt 1, 3 załącznika do uchwały zawiera ona treści sprzeczne z art. 4 ust. 2 pkt. 2 u.c.p.g., który nakłada na organ uchwałodawczy gminy obowiązek określenia minimalnej pojemności pojemników lub worków, bez możliwości określenia ich maksymalnej pojemności, tym bardziej bez prawa do standaryzacji wielkości używanych na terenie gminy pojemników i worków. Następnie Prokurator stwierdził, że w § 7 ust. 1 załącznika do uchwały uregulowano m.in. obowiązek instruowania użytkowników nieruchomości w sposobie korzystania z pojemnika, a z kolei w art. 4 ust. 2 pkt 2 u.c.p.g. jest mowa wyłącznie o uprawnieniu rady do określenia warunków utrzymywania pojemników przeznaczonych do zbierania odpadów w odpowiednim stanie sanitarnym, porządkowym i technicznym. Rada Gminy nie mogła nałożyć na właścicieli nieruchomości obowiązku instruowania użytkowników nieruchomości o sposobie korzystania z pojemnika przeznaczonego do zbierania odpadów, a jego nałożenie stanowi przekroczenie delegacji ustawowej. Odnosząc się do § 11 ust. 1 załącznika do uchwały, strona skarżąca wskazała, że zagadnienia przyjmują formę postulatów, nie są jednoznaczne i mogą być różnie interpretowane. Prawidłowa interpretacja art. 4 ust. 2 pkt 6 u.c.p.g. powinna być taka, że na jego podstawie organ stanowiący gminy może nakładać konkretne obowiązki (nakazy lub zakazy) na właścicieli zwierząt, jednak obowiązki te muszą zmierzać do zapewniania ochrony przed zagrożeniem lub uciążliwością dla ludzi oraz przed zanieczyszczeniem terenów przeznaczonych do wspólnego użytku. Takie unormowanie ma charakter nieprecyzyjny i postulacyjny, co nie stanowi realizacji upoważnienia ustawowego z art. 4 ust. 2 pkt 6 u.c.p.g., a tym samym jest naruszeniem prawa w stopniu istotnym. Ponadto regulamin ma określać wymagania wobec osób utrzymujących zwierzęta domowe w zakresie bezpieczeństwa i czystości w miejscach publicznych, natomiast obwiązek zawarty w § 11 ust. 1 załącznika do uchwały może być interpretowany do słów "...dla otoczenia" jako dotyczący także nieruchomości prywatnych. Poza tym obowiązek opieki nad zwierzętami nałożony na osoby utrzymujące psy wkracza również w materię uregulowaną przepisami rangi ustawowej, np. art. 77 kodeksu wykroczeń czy art. 10a ust. 3 i ust. 4 ustawy o ochronie zwierząt. Ponadto zanieczyszczanie miejsc dostępnych dla publiczności, stanowi czyny zabronione określone w art 91 oraz art. 145 kodeksu wykroczeń. Z kolei w § 12 ust. 3 i ust. 4 Rada Gminy nałożyła na właścicieli zwierząt gospodarskich obowiązek usuwania odpadów związanych z ich chowem, odchodów, pozostałości karmy i ściółki przez niepozostawianie ich na terenach przeznaczonych do wspólnego użytku. Tymczasem zanieczyszczanie miejsc dostępnych dla publiczności, w szczególności ulic, plac i innych miejsc publicznych stanowi czyny zabronione określone w art. 91 oraz art. 145 kodeksu wykroczeń. Ponadto kwestia obowiązku usuwania zanieczyszczeń spowodowanych przez zwierzęta, w tym odchodów zwierząt z nieruchomości uregulowana zatem została przepisami rangi ustawy, w tym art. 22 ust. 1 pkt 4 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz art. 5 ust. 1 pkt 4, ust. 3, ust. 4 i ust. 5 u.c.p.g. Zdaniem Prokuratora powyższe naruszenia mają charakter istotny, bowiem jako skutkujące wprost naruszeniem wyraźnej dyspozycji przepisów ustawy nie mogą być zaakceptowane w demokratycznym państwie prawa. Sytuacja, w której organy jednostek samorządu terytorialnego w realizacji zadań własnych wykraczają poza normy ustawowo określone lub nie wypełniają delegacji ustawowej kłóci się z zasadą legalizmu, jak też osłabia zasadę pogłębiania zaufania obywateli do państwa. W odpowiedzi na skargę, Rada Miejska w Sieradzu, reprezentowana przez pełnomocnika w osobie adwokata, wniosła w pierwszej kolejności o oddalenie skargi w całości. W sytuacji uznania, że zachodzi podstawa do uwzględnienia skargi w zakresie dotyczącym § 7 ust. 1 załącznika do zaskarżonej uchwały to w pierwszej kolejności wniosła o rozważenie ograniczenia się jedynie do stwierdzenia, że przepis ten w części słów "oraz instruowanie użytkowników nieruchomości w sposobie korzystania z pojemnika" został wydany z naruszeniem prawa, a w ostateczności dopiero o stwierdzenie nieważności przepisu § 7 ust. 1 załącznika do zaskarżonej uchwały. Ponadto wniesiono o nieobciążanie Gminy Miasto Sieradz kosztami postępowania w jakiejkolwiek części. Odnosząc się do sprzeczności przepisu § 5 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 załącznika do uchwały, pełnomocnik organu stwierdził, że Prokurator Rejonowy w S. błędnie interpretuje przepis twierdząc, że w sposób nieuprawniony określa on maksymalną pojemność pojemników na odpady komunalne oraz odpady komunalne i gruz. Rada Miejska w Sieradzu w kwestionowanym § 5 ust. 1 pkt 1 i 3 Regulaminu określiła jedynie rodzaje pojemników i kontenerów, jakie właściciele nieruchomości powinni stosować w celu zbierania odpadów komunalnych. Nigdzie w kwestionowanych przepisach nie posłużono się funktorem maksymalnej pojemności pojemników. Wskazanie wartości litrażu pojemników od 60 litrów do 1.100 litrów jak również kontenerów na odpady komunalne lub na gruz o pojemności od 3.000 litrów do 7.000 litrów nie stanowi zapisu o maksymalnej pojemności pojemników lub kontenerów, ale odnosi się do ich rodzajów. Właściciel nieruchomości wedle swojego uznania może zatem wyposażyć daną nieruchomość w nieograniczoną ilość pojemników lub worków wskazanych w §5 ust. 1 Regulaminu. Natomiast wypełnienie delegacji ustawowej dotyczącej określenia minimalnej pojemności pojemników (nie powierzchni jak napisano w skardze) zostało zawarte w § 5 ust. 3 i 4 Regulaminu. Następnie pełnomocnik organu stwierdził, że zasadny jest zarzut sprzeczności § 7 ust. 1 Regulaminu w zakresie obejmującym słowa "oraz instruowanie użytkowników nieruchomości w sposobie korzystania z pojemnika" z art. 4 ust. 2 pkt 2 u.c.p.g. Rada Miejska w Sieradzu sama dostrzegła tę wadliwość czego efektem było podjęcie Uchwały Nr XXXVII/243/2020 Rady Miejskiej w Sieradzu z dnia 15 grudnia 2020 roku zmieniającej uchwałę w sprawie przyjęcia Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy Miasto Sieradz (Dziennik Urzędowy Województwa Łódzkiego z dnia 23 grudnia 2020 roku, pozycja nr 7147). Przepis § 7 ust. 1 Regulaminu w brzmieniu zakwestionowanym przez Prokuratora Rejonowego w Sieradzu wszedł w życie w dniu 1 stycznia 2021 r. Natomiast ww. Uchwała zmieniająca weszła w życie w dniu 7 stycznia 2021 r. W rezultacie w okresie od 1 do 6 stycznia 2021 r. w obrocie prawnym pozostawał wadliwy przepis § 7 ust. 1 Regulaminu ale wyłącznie w zakresie słów "oraz instruowanie użytkowników nieruchomości w sposobie korzystania z pojemnika". W ocenie pełnomocnika strony skarżącej przepis § 11 ust. 1 Regulaminu jest zgodny z art. 4 ust. 2 pkt 6 u.c.p.g. Wykładnię funktora normotwórczego w brzmieniu "dla otoczenia", jako zdaniem Prokuratora Rejonowego w Sieradzu odnoszącą się do nieruchomości prywatnych zdaniem Gminy Miasto Sieradz, należy postrzegać jako nadinterpretację skarżącego. W podobnym tonie pełnomocnik wypowiedział się do niezasadności zarzutu domniemanej niezgodności § 12 ust. 3 i 4 Regulaminu z prawem, gdzie taka sprzeczność jednak, w jego ocenie, nie zachodzi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wyjaśnić, że podstawę rozpoznania niniejszej sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów stanowił art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.), powoływanej dalej jako: "ustawa covidowa". W związku ze zmianą art. 15 zzs4 tej ustawy wynikającą z art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1090), która weszła w życie 3 lipca 2021 r., w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. Zgodnie zaś z art. 15 zzs4 ust. 3 wskazanej ustawy covidowej przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego na tle powołanego przepisu wyrażono pogląd, że "prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami uCOVID-19 jest m.in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19(...). Z perspektywy zachowania prawa do rzetelnego procesu sądowego najistotniejsze jest zachowanie prawa przedstawienia przez stronę swojego stanowiska w sprawie (gwarancja prawa do obrony). (...) Dopuszczalne przepisami szczególnymi odstępstwo od posiedzenia jawnego sądu administracyjnego na rzecz formy niejawnej winno bowiem następować z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego" (zob. uchwała NSA z dnia 30 listopada 2020 r., sygn. akt II OPS 6/19, dostępna w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej jako: "CBOSA"). W okolicznościach niniejszej sprawy należy stwierdzić wypełnienie się warunków określonych w art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy covidowej. Rozpoznanie przedmiotowej sprawy jest konieczne, co znajduje potwierdzenie w zarządzeniu o rozprawie zdalnej z dnia 22 marca 2022 r., jednakże rozprawy tej, wymaganej przez ustawę, nie można przeprowadzić na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku z uwagi na fakt, że strona skarżąca nie potwierdziła możliwości technicznych w zakresie uczestniczenia w tej rozprawie, mimo wezwania, jednocześnie wnosząc pismem z dnia 1 kwietnia 2022 r. o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, co skutkowało skierowaniem sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie wskazanego przepisu, o czym strony zostały zawiadomione w drodze zarządzenia z dnia 7 kwietnia 2022 r. Nie ulega przy tym wątpliwości, że wymagany przywołaną wyżej uchwałą NSA standard ochrony praw stron w niniejszej sprawie został zachowany, skoro wskazanym powyżej zarządzeniem, strony zostały powiadomione o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i miały możliwość zajęcia stanowiska w sprawie, względnie uzupełnienia dotychczasowej argumentacji (zarządzenie o rozprawie zdalnej z dnia 22 marca 2022 r.). Następnie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przepis art. 3 § 1 w związku z art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", poddaje tak określonej kontroli administracji publicznej także orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej. Sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a., stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności (art. 147 § 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala w całości lub w części (art. 151 p.p.s.a.). Z kolei podstawę prawną udziału prokuratora w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi natomiast art. 8 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym prokurator oraz Rzecznik Praw Obywatelskich mogą wziąć udział w każdym toczącym się postępowaniu, a także wnieść skargę, skargę kasacyjną, zażalenie oraz skargę o wznowienie postępowania, jeżeli według ich oceny wymagają tego ochrona praworządności lub praw człowieka i obywatela. W takim wypadku przysługują im prawa strony. Podkreślić należy, że w świetle art. 8 p.p.s.a. prokurator według własnej oceny podejmuje decyzję o udziale w postępowaniu sądowoadministracyjnym, a zasadność tej decyzji nie podlega ocenie organu administracji, którego działanie lub bezczynność zakwestionował prokurator. O tym, czy udział prokuratora w konkretnym postępowaniu jest potrzebny, decyduje więc sam prokurator. Udział prokuratora w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest jednym z aspektów realizacji zasady państwa prawnego. Prawo wniesienia przez prokuratora skargi na akt prawa miejscowego nie jest ograniczone żadnym terminem, a zwłaszcza terminem wynikającym z art. 53 § 3 p.p.s.a. Przywołany przepis art. 147 § 1 p.p.s.a. pozostaje w związku z art. 91 ust. 1 u.s.g., w myśl którego nieważna jest uchwała organu gminy sprzeczna z prawem. Ustawa o samorządzie gminnym w art. 91 ust. 4 posługuje się określeniem "nieistotnego naruszenia prawa" i wówczas w takim przypadku wykluczone jest stwierdzenie nieważności uchwały organu gminy. Według art. 94 ust. 1 u.s.g. nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy po upływie jednego roku od dnia ich podjęcia, chyba że uchybiono obowiązkowi przedłożenia uchwały lub zarządzenia w terminie określonym w art. 90 ust. 1, albo jeżeli są one aktem prawa miejscowego. Kontrolowana na gruncie rozpatrywanej sprawy uchwała nr XXXVI/229/2020 Rady Miejskiej w Sieradzu z dnia 24 listopada 2020 r. w sprawie przyjęcia Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy Miasto Sieradz, jest aktem prawa miejscowego w rozumieniu art. 4 ust. 1 u.c.p.g. Te zaś, co jasno wynika z regulacji art. 87 ust. 2 i art. 94 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1997 r., nr 78, poz. 483), powoływanej dalej jako: "Konstytucja RP", są źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej na obszarze działania organów, które je ustanowiły. Ustanawianie aktów prawa miejscowego należy do kompetencji organów samorządu terytorialnego, które czynią to wyłącznie, na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie. Zasady i tryb wydawania aktów prawa miejscowego określa ustawa. W świetle art. 7 Konstytucji RP organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. To zaś oznacza, że materia uregulowana wydanym aktem normatywnym powinna wynikać z upoważnienia ustawowego i nie może przekraczać zakresu tego upoważnienia. Regulacje zawarte w akcie prawa miejscowego mają na celu jedynie "uzupełnienie" przepisów powszechnie obowiązujących rangi ustawowej, kształtujących prawa i obowiązki ich adresatów, a więc nie są wydawane w celu wykonania ustawy, tak ja ma to miejsce w przypadku rozporządzenia w myśl art. 92 Konstytucji RP. Uwzględniając hierarchiczność źródeł prawa akty tego typu mają charakter zależny od źródeł prawa wyższego rzędu, czego konsekwencją jest stanowisko, iż nie mogą normować materii uregulowanych aktami wyższego rzędu, nadto nie mogą wykraczać poza zakres delegacji ustawowej. Stosownie do treści art. 40 ust. 1 u.s.g. gmina na podstawie upoważnień ustawowych ma prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązujących na obszarze gminy. Takie upoważnienie ustawowe zostało zawarte przez ustawodawcę w art. 4 u.c.p.g., który stanowi podstawę materialnoprawną zaskarżonej uchwały. Przepis ten w dacie podjęcia zaskarżonej uchwały stanowił, że Rada gminy, po zasięgnięciu opinii państwowego powiatowego inspektora sanitarnego, uchwala regulamin utrzymania czystości i porządku na terenie gminy, zwany dalej "regulaminem"; regulamin jest aktem prawa miejscowego (art. 4 ust. 1 u.c.p.g.). Zgodnie zaś z art. 4 ust. 2 u.c.p.g., Regulamin określa szczegółowe zasady utrzymania czystości i porządku na terenie gminy dotyczące: 1) wymagań w zakresie: a) selektywnego zbierania i odbierania odpadów komunalnych obejmującego co najmniej: papier, metale, tworzywa sztuczne, szkło, odpady opakowaniowe wielomateriałowe oraz bioodpady, b) selektywnego zbierania odpadów komunalnych prowadzonego przez punkty selektywnego zbierania odpadów komunalnych w sposób umożliwiający łatwy dostęp dla wszystkich mieszkańców gminy, które zapewniają przyjmowanie co najmniej odpadów komunalnych: wymienionych w lit. a, odpadów niebezpiecznych, przeterminowanych leków i chemikaliów, odpadów niekwalifikujących się do odpadów medycznych powstałych w gospodarstwie domowym w wyniku przyjmowania produktów leczniczych w formie iniekcji i prowadzenia monitoringu poziomu substancji we krwi, w szczególności igieł i strzykawek, zużytych baterii i akumulatorów, zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego, mebli i innych odpadów wielkogabarytowych, zużytych opon, odpadów budowlanych i rozbiórkowych oraz odpadów tekstyliów i odzieży, c) uprzątania błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z części nieruchomości służących do użytku publicznego, d) mycia i naprawy pojazdów samochodowych poza myjniami i warsztatami naprawczymi; 2) rodzaju i minimalnej pojemności pojemników lub worków, przeznaczonych do zbierania odpadów komunalnych na terenie nieruchomości, w tym na terenach przeznaczonych do użytku publicznego oraz na drogach publicznych, warunków rozmieszczania tych pojemników i worków oraz utrzymania pojemników w odpowiednim stanie sanitarnym, porządkowym i technicznym, przy uwzględnieniu: a) średniej ilości odpadów komunalnych wytwarzanych w gospodarstwach domowych bądź w innych źródłach, b) liczby osób korzystających z tych pojemników lub worków; 2a) utrzymania w odpowiednim stanie sanitarnym i porządkowym miejsc gromadzenia odpadów; 3) częstotliwości i sposobu pozbywania się odpadów komunalnych i nieczystości ciekłych z terenu nieruchomości oraz z terenów przeznaczonych do użytku publicznego; 4) (uchylony); 5) innych wymagań wynikających z wojewódzkiego planu gospodarki odpadami; 6) obowiązków osób utrzymujących zwierzęta domowe, mających na celu ochronę przed zagrożeniem lub uciążliwością dla ludzi oraz przed zanieczyszczeniem terenów przeznaczonych do wspólnego użytku; 7) wymagań utrzymywania zwierząt gospodarskich na terenach wyłączonych z produkcji rolniczej, w tym także zakazu ich utrzymywania na określonych obszarach lub w poszczególnych nieruchomościach; 8) wyznaczania obszarów podlegających obowiązkowej deratyzacji i terminów jej przeprowadzania. Uwzględniając poczynione na wstępie rozważań uwagi należy stwierdzić, że regulamin utrzymania czystości i porządku nie może wykraczać poza materię przewidzianą w art. 4 ust. 2 u.c.p.g. Przepis art. 4 u.c.p.g. stanowi delegację ustawową dla wydania aktu prawa niższej rangi, ściśle określając zakres spraw, które mogą być przedmiotem unormowania uchwały rady gminy. Nie daje on prawa radzie gminy ani do stanowienia aktów prawa miejscowego regulujących zagadnienia inne niż wymienione w przywołanym przepisie, ani podejmowania regulacji w inny sposób niż wskazany przez ustawodawcę, gdyż oznaczałoby to wykroczenie poza zakres delegacji ustawowej. Regulacja ta ma charakter wyczerpujący, co należy rozumieć w ten sposób, że uchwalając na jego podstawie regulamin czystości i porządku rada powinna zawrzeć w nim postanowienia odnoszące się do wszystkich enumeratywnie wymienionych w ustawie zagadnień. Wskazując zakres zagadnień mających być objętych regulaminem czystości i porządku, ustawodawca w skonstruowaniu delegacji ustawowej nie posłużył się sformułowaniem "w szczególności", "może określić", ale sformułowaniem "regulamin określa", co prowadzi do wniosku, że treść tego regulaminu musi bezwzględnie odpowiadać zakresowi delegacji ustawowej. Gmina nie może bowiem wykraczać poza swoje kompetencje nawet, jeśli cel wprowadzanych wymogów dla mieszkańców jest słuszny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 września 2014 r., sygn. akt II OSK 654/14, CBOSA). A zatem, skoro w regulaminie powinny znaleźć się tylko takie postanowienia, których przedmiot mieści się w zakresie wyznaczonym przez omawiany przepis, to wszelkie odstępstwa od katalogu sformułowanego w art. 4 ust. 2 u.c.p.g. przesądzają o naruszeniu przepisu upoważniającego, jak i konstytucyjnej zasady praworządności w zakresie legalności aktu prawa miejscowego, co stanowi istotne naruszenie prawa, którego skutkiem jest stwierdzenie jego nieważności w całości bądź w części. W orzecznictwie ugruntował się pogląd, że akty prawa miejscowego nie mogą zawierać powtórzeń ustawowych ani też ich modyfikować lub uzupełniać, gdyż jest to niezgodne z zasadami prawidłowej legislacji. Rada gminy nie może jeszcze raz normować materii uregulowanych w obowiązujących ustawach, a uchwała zawierająca takie unormowania, jako istotnie naruszająca prawo, powinna być uznana za nieważną w części, w jakiej zawiera takie regulacje. Powtórzony przepis ustawy będzie interpretowany w kontekście uchwały, w której go powtórzono, co może w istocie prowadzić do całkowitej lub częściowej zmiany intencji prawodawcy. W sytuacji gdy w jednym akcie następuje pomieszanie materii ustawowej i tej, którą winien normować regulamin w granicach ustanowionego upoważnienia ustawowego, dochodzi do obniżenia rangi przepisów ustawowych do rangi przepisów prawa miejscowego. Ponadto porządek prawny narusza modyfikowanie przepisu ustawowego przez akt wykonawczy niższego rzędu - co dopuszczalne jest tylko w granicach wyraźnie przewidzianego upoważnienia (por. wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2013 r., sygn. akt II GSK 2114/11, CBOSA). Uchwała organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego, będąca aktem prawa miejscowego, jest jednocześnie źródłem powszechnie obowiązującego prawa na obszarze danej jednostki terytorialnej, musi więc respektować unormowania zawarte w aktach prawnych wyższego rzędu (por. wyrok NSA z dnia 8 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OSK 370/07; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 14 lipca 2011 r., sygn. akt II SA/Wr 300/11). Stanowisko to znajduje dodatkowe oparcie w treści § 118 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 283), powoływanego dalej jako: "rozporządzenie", stosowanego do aktów prawa miejscowego na mocy § 143 rozporządzenia, zgodnie z którym w rozporządzeniu (tu: w akcie prawa miejscowego) nie powtarza się przepisów ustawy upoważniającej oraz przepisów innych aktów normatywnych. Naruszenie tej zasady techniki prawodawczej w konsekwencji prowadzi do nieuprawnionego wejścia prawodawcy miejscowego w sferę kompetencji zastrzeżonych wyłącznie dla ustawodawcy, co może wywołać u adresatów norm wadliwe przekonanie, że transponowane na grunt lokalny normy prawa powszechnie obowiązującego, są jedynie normami prawa miejscowego, które wiążą wyłącznie na obszarze właściwości lokalnego prawodawcy. Ponadto należy zauważyć, że unikanie powtórzeń stanowi o przejrzystości systemu prawa. Natomiast ich wprowadzenie może być przyczyną niejasności interpretacyjnych, gdyż powtórzone ustawowo zdefiniowane pojęcie mogłoby być odmiennie zinterpretowane niż pojęcie zawarte w ustawie (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2017 r., sygn. akt II OSK 991/07, CBOSA). W orzecznictwie wskazuje się także, że chociaż przepisy tego rozporządzenia nie mogą stanowić samodzielnej podstawy do oceny legalności zaskarżonego regulaminu, jednakże wskazane w nich zasady w rzeczywistości uszczegóławiają konstytucyjne wymogi w zakresie poprawnej legislacji, określone w art. 7 i art. 94 Konstytucji RP. Zasady te stanowią element demokratycznego państwa prawnego. Są związane z zasadą pewności i bezpieczeństwa prawnego oraz zasadą zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa. Tylko w sytuacji powiązania naruszenia zasad techniki prawodawczej z naruszeniem zasady konstytucyjnej można mówić o wystąpieniu istotnego naruszenia prawa uzasadniającego stwierdzenie nieważności aktu prawnego, co ma miejsce chociażby wówczas, kiedy w wyniku naruszenia zasad techniki prawodawczej dochodzi do sytuacji, kiedy prawodawca lokalny reguluje materię uregulowaną już aktami wyższego rzędu (tj. ustawami), ewentualnie wykracza poza zakres upoważnienia ustawowego do wydania aktu prawa miejscowego (por. wyrok NSA z dnia 24 października 2018 r., sygn. akt II OSK 2498/16, CBOSA). Przenosząc poczynione dotychczas uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić w pierwszej kolejności trzeba, że trafny jest zarzut naruszenia art. 7 i art. 94 Konstytucji oraz art. 4 ust. 2 pkt 2 u.c.p.g. poprzez przekroczenie delegacji ustawowej w § 5 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 Regulaminu, w którym stwierdzono, że "Odpady komunalne powinny być zbierane w następujących pojemnikach i workach: pojemniki na odpady komunalne o pojemności od 60 litrów do 1 100 litrów (pkt 1); kontenery na odpady komunalne lub na gruz o pojemności od 3 000 litrów do 7 000 litrów (pkt 3). Z kolei przepis art. 4 ust. 2 pkt 2 u.c.p.g. stanowi, że Regulamin określa szczegółowe zasady utrzymania czystości i porządku na terenie gminy dotyczące rodzaju i minimalnej pojemności pojemników lub worków, przeznaczonych do zbierania odpadów komunalnych na terenie nieruchomości, w tym na terenach przeznaczonych do użytku publicznego oraz na drogach publicznych, warunków rozmieszczania tych pojemników i worków oraz utrzymania pojemników w odpowiednim stanie sanitarnym, porządkowym i technicznym, przy uwzględnieniu: średniej ilości odpadów komunalnych wytwarzanych w gospodarstwach domowych bądź w innych źródłach (lit. a); liczby osób korzystających z tych pojemników lub worków (lit. b). Zakwestionowane przez Prokuratora przepisy określają minimalne i maksymalne pojemości pojemników na odpady komunalne i kontenerów na odpady komunalne lub na gruz, co stanowi przekroczenie delegacji ustawowej zawartej w art. 4 ust. 2 pkt 2 u.c.p.g. Powyższe oznacza, że u.c.p.g. nie upoważnia do określania maksymalnej pojemności pojemników na odpady komunalne i kontenerów na odpady komunalne lub na gruz, a upoważnia jedynie do określenia minimalnej pojemności pojemników (w tym również kontenerów) lub worków przeznaczonych do zbierania odpadów komunalnych. W konsekwencji powyższych rozważań, należy jednoznacznie stwierdzić, że Rada Miejska w Sieradzu wadliwie określiła maksymalne pojemności urządzeń do zbiórki odpadów komunalnych § 5 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 Regulaminu (por. wyroki WSA w Warszawie z dnia 9 lipca 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 1217/20 oraz z dnia 30 sierpnia 2021 r., sygn. akt IV SA/Wa 533/21, CBOSA). Następnie należy podzielić zarzut naruszenia art. 7 i art. 94 Konstytucji oraz art. 4 ust. 2 pkt 2 u.c.p.g. poprzez przekroczenie przez organ uchwałodawczy delegacji ustawowej w § 7 ust. 1 Regulaminu. Zgodnie z jego treścią "właściciele nieruchomości utrzymują pojemniki do zbierania odpadów w należytym stanie sanitarnym poprzez zapewnienie odpowiedniej wielkości pojemników, aby nie dochodziło do ich przepełnienia oraz instruowanie użytkowników nieruchomości w sposobie korzystania z pojemnika". Obowiązek utrzymywania pojemników w odpowiednim stanie sanitarnym, porządkowym i technicznym ma swoje uzasadnienie w brzmieniu przywołanego powyżej art. 4 ust. 2 pkt 2 u.c.p.g. Nie budzi przy tym wątpliwości, że przywołany przepis nie zawiera umocowania w zakresie obowiązku instruowania użytkowników nieruchomości w sposobie korzystania z pojemnika. Art. 4 ust. 2 pkt 2 u.c.p.g. nie upoważnia do nałożenia na właścicieli nieruchomości obowiązku instruowania czy też pouczania użytkowników nieruchomości, jak prawidłowo korzystać z pojemników do zbierania odpadów. Wobec tego Rada Miejska w Sieradzu nie mogła nałożyć na właścicieli nieruchomości obowiązku instruowania użytkowników nieruchomości o sposobie korzystania z pojemnika przeznaczonego do zbierania odpadów, a jego nałożenie świadczy o przekroczeniu delegacji ustawowej przez organ i stanowi dostateczną podstawę do stwierdzenia jego nieważności w omówionym wyżej zakresie (por. wyroki WSA w Łodzi z dnia 8 września 2020 r., sygn. akt II SA/Łd 52/20 oraz z dnia 17 grudnia 2020 r., sygn. akt II SA/Łd 747/20, CBOSA). W tym miejscu należy również wyjaśnić, że podjęcie Uchwały Nr XXXVII/243/2020 Rady Miejskiej w Sieradzu z dnia 15 grudnia 2020 r., zmieniającej uchwałę w sprawie przyjęcia Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy Miasto Sieradz (Dz. U. Woj. Łódzkiego z dnia 23 grudnia 2020 r., poz. 7147) nie czyni sprawy niniejszej bezprzedmiotową. Przy ocenie zgodności z prawem uchwały należy bowiem wziąć pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie jej podejmowania. W orzecznictwie wielokrotnie wskazywano, że zmiana lub uchylenie uchwały podjętej przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej nie czyni zbędnym wydania przez sąd wyroku, jeżeli zaskarżona uchwała mogła być stosowana do sytuacji z okresu poprzedzającego jej uchylenie lub zmianę (por. uchwała Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 września 1994 r., sygn. akt W 5/94, a także wyroki NSA: z dnia 4 sierpnia 2005 r., sygn. akt OSK 1290/04; z dnia 27 września 2007 r., sygn. akt II OSK 1046/07; z dnia 1 września 2010 r., sygn. akt I OSK 368/10 oraz z dnia 4 listopada 2010 r., sygn. akt II OSK 1783/10). Dopiero stwierdzenie nieważności uchwały wywołuje skutek od chwili jej wydania. Z tego względu okoliczność zmiany zaskarżonej uchwały, nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, skoro obowiązywała ona do 6 stycznia 2021 r. Zgodzić się jednocześnie należy z zarzutem naruszenia art. 7, art. 94 Konstytucji RP oraz art. 4 ust. 2 pkt 6 u.c.p.g. polegającym na zawarciu w § 11 ust. 1 Regulaminu przepisów sformułowanych jako postulaty. Zgodnie z przywołanym przepisem Regulaminu "osoby utrzymujące psy lub inne zwierzęta domowe sprawują opiekę nad tymi zwierzętami, w taki sposób, aby zwierzęta te nie stanowiły zagrożenia oraz uciążliwości dla otoczenia oraz nie zanieczyszczały terenów przeznaczonych do użytku publicznego". W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, taki zapis jest zbyt ogólny i nie zawiera w sobie treści normatywnej. Zgodnie z treścią art. 4 ust. 2 pkt 6 u.c.p.g. Regulamin określa szczegółowe zasady utrzymania czystości i porządku na terenie gminy dotyczące obowiązków osób utrzymujących zwierzęta domowe, mających na celu ochronę przed zagrożeniem lub uciążliwością dla ludzi oraz przed zanieczyszczeniem terenów przeznaczonych do wspólnego użytku. Powołany przepis zobowiązuje organ uchwałodawczy do szczegółowego określenia zasad utrzymania czystości i porządku związanych z utrzymywaniem zwierząt domowych w taki sposób, aby chroniły one przed zagrożeniem lub uciążliwością dla ludzi oraz przed zanieczyszczenie terenów przeznaczonych do wspólnego użytku. W związku z tym organ stanowiący musi w regulaminie w sposób wszechstronny i wyczerpujący wskazać działania, które zobowiązana będzie podjąć osoba utrzymująca zwierzęta domowe, aby uchronić ludzi przed zagrożeniem lub uciążliwością z ich strony. Należy zaznaczyć, że nałożone na właścicieli zwierząt domowych obowiązku muszą być nie tylko konkretne, ale jednocześnie egzekwowalne. Tymczasem zapis § 11 Regulaminu nie wskazuje kiedy utrzymywanie zwierząt domowych nie będzie wiązało się z zagrożeniem dla ludzi oraz uciążliwością wynikającą z utrzymywania zwierząt domowych, nie precyzuje na czym polegać mają działania prowadzące do ochrony ludzi przed zagrożeniami ze strony zwierząt domowych (innych niż psy, gdyż w § 11 ust. 2 Regulaminu określono warunki ich wyprowadzania w miejscu publicznym) i ochrony przed uciążliwościami związanym z ich utrzymywaniem. Przywołać w tym miejscu należy jednocześnie treść art. 77 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 821 ze zm.), powoływanej dalej jako: "k.w.", z którego wynika obowiązek zachowania zwykłych lub nakazanych środków ostrożności przy trzymaniu zwierząt. Zgodnie z jego treścią w brzmieniu obowiązującym w dacie podjęcia zaskarżonej uchwały: kto nie zachowuje zwykłych lub nakazanych środków ostrożności przy trzymaniu zwierzęcia, podlega karze ograniczenia wolności, grzywny do 1000 złotych albo karze nagany (§ 1). Kto dopuszcza się czynu określonego w § 1 przy trzymaniu zwierzęcia, które swoim zachowaniem stwarza niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia człowieka, podlega karze ograniczenia wolności, grzywny albo karze nagany (§ 2). Zdaniem Sądu, brak jednoznacznego określenia obowiązków stwarza ryzyko dowolnego ich realizowania, co prowadzi do braku możliwości ich egzekwowania i sprawia, że sytuacja prawna podmiotów, których dotyczy ten obowiązek jest niepewna. Zapis zawarty w Regulaminie jest zbyt ogólny i nieprecyzyjny, stanowi jedynie zmodyfikowane powtórzenie regulacji zawartej w art. 4 ust. 2 pkt 6 u.c.p.g., a więc jego przekształcenie i w sposób istotny go narusza (por. wyroki WSA w Łodzi z dnia 22 września 2020 r., sygn. akt II SA/Łd 60/20 oraz WSA w Lublinie z dnia 15 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Lu 93/21, CBOSA). Sąd podziela również ostatni zarzut wskazany w skardze, a więc uregulowanie w § 12 ust. 3 i ust. 4 Regulaminu materii unormowanej w przepisach powszechnie obowiązujących. Zapisy § 12 ust. 3, zgodnie z którym: "właściciele zwierząt gospodarskich zobowiązani są do gromadzenia i usuwania odpadów związanych z chowem zwierząt w sposób niepowodujący zanieczyszczania terenu nieruchomości oraz wód powierzchniowych oraz ust. 4: "właściciele zwierząt gospodarskich mają obowiązek usuwania odchodów zwierzęcych, pozostałości karmy lub ściółki pozostawianych na ulicach, placach i innych miejscach publicznych" stanowią przekroczenie delegacji ustawowej zawarte w art. 4 ust. 2 pkt 7 u.c.p.g. zgodnie z którym: Regulamin określa szczegółowe zasady utrzymania czystości i porządku na terenie gminy dotyczące wymagań utrzymywania zwierząt gospodarskich na terenach wyłączonych z produkcji rolniczej, w tym także zakazu ich utrzymywania na określonych obszarach lub w poszczególnych nieruchomościach. Wprowadzone w przywołanych przepisach Regulaminu nakazy, unormowane są przepisami ustawowymi i mieszczą się w dyspozycji czynów zabronionych wynikających z powszechnie obowiązującego prawa, tj. art. 91 k.w., zgodnie z którym: kto zanieczyszcza drogę publiczną lub na tej drodze pozostawia pojazd lub inny przedmiot albo zwierzę w okolicznościach, w których może to spowodować niebezpieczeństwo lub stanowić utrudnienie w ruchu drogowym, podlega karze grzywny do 1500 złotych albo karze nagany i art. 145 k.w. w myśl którego: kto zanieczyszcza lub zaśmieca miejsca dostępne dla publiczności, a w szczególności drogę, ulicę, plac, ogród, trawnik lub zieleniec, podlega karze grzywny do 500 złotych albo karze nagany (por. wyroki WSA w Olsztynie z dnia 25 sierpnia 2020 r., sygn. akt II SA/Ol 431/20 oraz WSA w Łodzi z dnia 15 stycznia 2021 r., sygn. akt II SA/Łd 187/20, CBOSA). Ponadto kwestia obowiązku usuwania zanieczyszczeń spowodowanych przez zwierzęta, także gospodarskie, w tym odchodów zwierząt z nieruchomości uregulowana została przepisami rangi ustawy. Zgodnie z art. 22 ust. 1 pkt 4 z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (tekst jedn.: Dz. U. z 2020 r., poz. 1845) obowiązek usuwania odchodów zwierząt z nieruchomości obciąża właścicieli, posiadaczy, zarządzających nieruchomościami, natomiast w art. 5 ust. 1 pkt 4, ust. 3, ust. 4 i ust. 5 u.c.p.g. określono zakres obowiązków zarządców dróg, przedsiębiorców użytkujących torowiska, właścicieli nieruchomości przyległych do drogi publicznej oraz gminy dotyczący uprzątnięcia i pozbycia się zanieczyszczeń z nieruchomości. W związku z tym, obowiązek usuwania zanieczyszczeń spowodowanych przez zwierzęta, w tym odchodów zwierząt z nieruchomości, uregulowany został przepisami rangi ustawy. Jednocześnie Sąd zauważa, że określony w § 12 ust. 3 Regulaminu obowiązek gromadzenia i usuwania odpadów związanych z chowem zwierząt "w sposób niepowodujący zanieczyszczania terenu nieruchomości oraz wód powierzchniowych" pozostawia zbyt dużą swobodę interpretacji, by możliwa była skuteczna kontrola zachowań adresatów owej normy prawnej, a warunek jest zbyt ogólny, aby adresaci normy mogli go dochować (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 listopada 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 1651/20, CBOSA). Mając na względzie zakres i wagę stwierdzonych naruszeń prawa, którym przypisać należało cechę istotności Sąd, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. dc