III FZ 193/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Krzysztof Winiarski po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia S. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 10 lutego 2025 r., sygn. akt I SA/Gd 27/25, w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi S. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 4 grudnia 2024 r., nr SKO Gd/5364/24, w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2019 r. postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z 10 lutego 2025 r., sygn. akt I SA/Gd 27/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę S. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: Skarżąca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 4 grudnia 2024 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2019 r. Przedstawiając w uzasadnieniu powyższego postanowienia stan sprawy Sąd pierwszej instancji podał, że w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 14 stycznia 2025 r., Skarżąca pismem z 21 stycznia 2025 r. została wezwana do usunięcia braków formalnych złożonej skargi, poprzez złożenie dokumentu lub jego uwierzytelnionego odpisu wykazującego umocowanie do wniesienia skargi i określającego sposób reprezentacji strony skarżącej. Przesyłka zawierająca powyższe wezwanie została doręczona stronie 23 stycznia 2025 r. W odpowiedzi na wezwanie - 29 stycznia 2025 r. (data stempla pocztowego) Skarżąca złożyła pełnomocnictwo szczególne oraz w piśmie z 28 stycznia 2025 r. wskazała numer KRS. Nie przedłożyła natomiast dokumentu wykazującego umocowanie do wniesienia skargi i określającego sposób reprezentacji Skarżącej W ocenie Sądu pierwszej instancji nieprzedłożenie dokumentu w postaci odpisu z rejestru przedsiębiorców KRS, a jedynie podanie numeru, pod którym spółka jest zarejestrowana nie wypełnia przesłanki uzupełnienia braku formalnego skargi, co uzasadniało jej odrzucenie. W zażaleniu na powyższe postanowienie Spółka zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 49 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 58 §1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez sformułowanie wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi w sposób nieprecyzyjny, niejasny i niezrozumiały dla strony, która nie jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. W wezwaniu wskazano bowiem, że stron ma złożyć dokument "KRS". W wezwaniu nie sprecyzowano, czy chodzi o "odpis aktualny z KRS", czy też o "numer KRS", bądź jeszcze inny dokument z akt rejestrowych skarżącej spółki. 2. art. 1 p.p.s.a. poprzez uznanie, że w sprawie zachodził brak formalny w postaci braku odpis z KRS skarżącej, pomimo iż skarżąca była reprezentowana przez tego samego pełnomocnika w postępowaniu administracyjnym, a w aktach tegoż postępowania znajdowały się wszystkie dokumenty potwierdzające należyte umocowanie pełnomocnika, 3. art. 8, art. 13 ust. 1, art. 15 ust, 1 oraz art. 17 ust. 1 ustawy z 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 2024 r. poz. 979 ze zm., dalej: ustawa o KRS) w zw. z art. 106 § 4 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie, że treść wpisu do rejestru przedsiębiorców KRS jest faktem powszechnie znanym, który Sąd ma obowiązek wziąć pod uwagę z urzędu. W oparciu o powyższe Skarżąca wniosła o uchylenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zaskarżonego postanowienia w całości oraz nadanie sprawie dalszego biegu, ewentualnie ponowne wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi, z jednoznacznym wskazaniem obowiązku dołączenia "odpisu z KRS". W dalszej kolejności, jako ewentualność, Skarżąca zawnioskowała o uchylenie postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Zgodnie z art. 29 p.p.s.a. brak dokumentu stwierdzającego umocowanie do reprezentacji strony stanowi brak formalny, którego usunięcie w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a. w odniesieniu do spółek polega na przedstawieniu aktualnego odpisu z rejestru przedsiębiorców KRS. Powyższego stanowiska nie zmienia wskazana w art. 15 ustawy o KRS zasada domniemania znajomości ogłoszonych wpisów, jak i okoliczność, że zgodnie z art. 4 ust. 4aa ustawy o KRS pobrane samodzielnie wydruki komputerowe aktualnych i pełnych informacji o podmiotach wpisanych do Rejestru mają moc zrównaną z mocą dokumentów wydawanych przez Centralną Informację. Obowiązek wykazania umocowania spoczywa na stronie skarżącej, a rolą sądu nie jest wyręczanie strony w zakresie wykazania istnienia umocowania do jej reprezentacji przed sądem administracyjnym (zob.: postanowienia NSA: z 9 maja 2018 r., II GZ 156/18; z 23 października 2015 r., II OSK 2456/15). Oceny tej nie podważa okoliczność, że zgodnie z zasadą jawności rejestru, wyrażoną w art. 8 ustawy o KRS, WSA ma możliwość zapoznania się ze sposobem reprezentacji strony przez ogólnodostępny rejestr KRS. WSA może korzystać z pozyskiwanych samodzielnie dokumentów, lecz jedynie informacyjnie, kontrolnie, na etapie prowadzenia postępowania sądowego, nie zaś na etapie oceny, czy postępowanie to zostało wszczęte przez osobę należycie umocowaną do reprezentowania strony, która – pomimo wezwania – nie przedstawiła stosownych dokumentów. W tej sprawie pismem z 21 stycznia 2025 r., wezwano Spółkę do uzupełnienia braków formalnych skargi przez "złożenie dokumentu lub jego uwierzytelnionego odpisu wykazującego umocowanie do wniesienia skargi i określającego sposób reprezentacji strony skarżącej (KRS, statut ...) zgodnie z art. 29 p.p.s.a.". Z treści wezwania wynikało jakich dokumentów, potwierdzających uprawnienie do reprezentowania spółki, oczekiwał sąd pierwszej instancji. W wykonaniu tego wezwania Skarżąca przedłożyła pełnomocnictwo szczególne oraz wskazała numer KRS, pod którym jest zarejestrowana. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że nadesłanie jedynie numeru z rejestru przedsiębiorców nie może zostać uznane za wykonanie wezwania, które jednoznacznie odnosiło się do konieczności przedstawienia dokumentu lub jego uwierzytelnionego odpisu, pozwalającego na ustalenie, kto w dacie wniesienia skargi był uprawniony do działania w imieniu spółki. W świetle art. 29 p.p.s.a., osoby reprezentujące osoby prawne obowiązane są wykazać to umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności procesowej. W sytuacji, gdy sąd wezwał do złożenia odpisu z KRS lub równoważnego dokumentu rejestrowego, wskazanie jedynie numeru rejestracyjnego nie może zostać uznane za wystarczające. Spółka nie przedłożyła dokumentu, na podstawie którego sąd mógłby ocenić, czy osoba podpisana pod skargą działała jako organ spółki lub jej prawidłowo umocowany przedstawiciel. Brak ten, jako istotny, uniemożliwiał sądowi ocenę prawidłowości reprezentacji procesowej i stanowił przeszkodę do nadania skardze dalszego biegu. Zarzut skarżącej dotyczący nieprecyzyjnego sformułowania wezwania jest bezzasadny. Wezwanie z 21 stycznia 2025 r. jednoznacznie wskazywało na konieczność złożenia dokumentu "określającego umocowanie do reprezentowania strony skarżącej". W świetle ugruntowanego orzecznictwa, przez taki dokument rozumie się aktualny odpis z rejestru przedsiębiorców KRS, który pozwala sądowi ustalić, czy osoba podpisana pod pełnomocnictwem była uprawniona do działania w imieniu spółki. Podanie numeru KRS nie pozwala na dokonanie tej oceny i nie spełnia wymogu wynikającego z art. 29 p.p.s.a. oraz art. 46 § 3 p.p.s.a. Nie sposób również podzielić zarzutu, jakoby sąd pierwszej instancji powinien był z urzędu skorzystać z jawności Krajowego Rejestru Sądowego i samodzielnie ustalić umocowanie osoby reprezentującej skarżącą Spółkę. Choć jawność rejestru przewidziana w art. 8 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 2024 r. poz. 979 ze zm.) oznacza, że każdy ma prawo dostępu do danych rejestrowych, nie oznacza to, że sąd ma obowiązek poszukiwać i gromadzić dokumenty za stronę. W utrwalonym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że odwoływanie się do ustawy o KRS nie może skutecznie usprawiedliwiać zaniechania uzupełnienia braków formalnych pisma procesowego (zob. m.in. postanowienia NSA z: 10 lipca 2018 r., II FZ 319/18; 20 lutego 2019 r., II OZ 107/19; 14 czerwca 2019 r., I FZ 101/19; 12 września 2019 r., I FZ 186/19; 18 listopada 2019 r., II FZ 681/19; 19 czerwca 2023 r., III FZ 236/23). Naczelny Sąd Administracyjny w pełni aprobuje poglądy wyrażone w tych orzeczeniach. Sam fakt ujawnienia stosownych danych w rejestrze przedsiębiorców KRS, czy opublikowania ich w Monitorze Sądowym i Gospodarczym, nie zwalnia strony postępowania – niezależnie od tego, czy działa osobiście, czy przez pełnomocnika – z powinności uzupełnienia braków formalnych skargi. Ciężar czynienia tych ustaleń nie może zostać przeniesiony na sąd, który nie jest zobowiązany do samodzielnego poszukiwania i weryfikowania tego rodzaju informacji. Gdyby zamiarem ustawodawcy było zwolnienie uczestnika postępowania z obowiązku przedstawienia dokumentu potwierdzającego umocowanie z uwagi na dostęp sądu do publicznych rejestrów, to stosowne wyłączenie zostałoby wyraźnie przewidziane w przepisach. Tymczasem zwolnienie strony z obowiązku dokonania określonej czynności procesowej, zwłaszcza takiej, jak uzupełnienie braku formalnego polegającego na niedołączeniu odpisu z KRS, nie może być domniemywane – musi wynikać wprost z ustawy. Potwierdzenie tego stanowiska odnaleźć można w uchwale siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 13/13. W tym miejscu należy również wskazać, ze nie zwalnia z wypełnienia dyspozycji art. 29 p.p.s.a. złożenie odpisu ze stosownego rejestru, wykazującego umocowanie do działania w imieniu spółki w innej sprawie tego podmiotu i poinformowanie Sądu, że taki odpis znajduje się w jego posiadaniu ale w innych aktach - w niniejszej sprawie w aktach administracyjnych sprawy. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 października 2024 r., sygn. akt I FZ 151/24). Ubocznie warto dostrzec. że zgromadzony w aktach sprawy administracyjnej materiał zostaje zwrócony organowi administracji po zakończeniu postępowania sądowego, a więc również ta okoliczność przemawia za koniecznością załączenia odrębnego dokumentu wykazującego umocowanie do każdej sprawy sądowoadministracyjnej. Końcowo należy odmówić zasadności zarzutowi naruszenia art. 1 p.p.s.a., którego treść wskazuje, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przepis ten, jako norma ustrojowa, nie może stanowić samodzielnej podstawy do pomijania obowiązków wynikających z przepisów szczególnych, zwłaszcza że wykazanie umocowania pełnomocnika jest warunkiem skuteczności wniesienia skargi. Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.