II SA/Kr 125/25
WyrokWSA w Krakowie2025-03-28
Skład orzekający: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska, WSA Agnieszka Nawara – Dubiel, WSA Magda Froncisz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy w sprawie regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie gminy, która zawiera przepisy wykraczające poza upoważnienie ustawowe lub nie wypełnia delegacji ustawowej, może zostać uznana za nieważną w całości?Ratio decidendi
Uchwała rady gminy w sprawie regulaminu utrzymania czystości i porządku, która zawiera przepisy wykraczające poza upoważnienie ustawowe lub nie wypełnia delegacji ustawowej, narusza prawo w sposób istotny. W przypadku, gdy naruszenia dotyczą kluczowych elementów regulaminu, a stwierdzenie nieważności tylko części uchwały prowadziłoby do pozostawienia w obrocie prawnym tzw. "kadłubowej" formy niespełniającej wymagań ustawowych, uchwała podlega stwierdzeniu nieważności w całości.Stan faktyczny
Prokurator Rejonowy w B. wniósł skargę na uchwałę Rady Gminy D. w sprawie regulaminu utrzymania czystości i porządku, zarzucając jej istotne naruszenia prawa, w tym wykroczenie poza upoważnienie ustawowe i niewypełnienie delegacji ustawowej w wielu paragrafach. Rada Gminy D. w odpowiedzi na skargę przyznała zasadność części zarzutów i wniosła o stwierdzenie nieważności uchwały w części. Następnie Wójt Gminy poinformował o podjęciu nowej uchwały, która uchyliła zaskarżoną uchwałę, wnosząc o umorzenie postępowania.Rozstrzygnięcie
Stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska (spr.) Sędziowie: WSA Agnieszka Nawara – Dubiel WSA Magda Froncisz Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Migda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2025 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w B. na uchwałę nr I/529/2023 Rady Gminy D. z dnia 31 stycznia 2023 r. w sprawie regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy D. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały.
Rada Gminy Dębno podjęła w dniu 31 stycznia 2023 r. uchwałę nr I/529/2023 w sprawie regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy Dębno. Uchwałę podjęto na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 oraz art. 40 ust. 1 i art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 40 – dalej też jako: u.s.g.), art. 4 ust. 1, 2 i 2a pkt 4 i 5 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 888 z późn. zm. – dalej też jako: u.u.c.p.g.). Regulamin utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy Dębno (dalej też jako: Regulamin) stanowi załącznik do powyższej uchwały. Uchwała została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa Małopolskiego z dnia 3 lutego 2023 r. pod poz. 992.
Skargę na ww. uchwałę wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Prokurator Rejonowy w Brzesku (dalej jako: skarżący) w oparciu o art. 8 § 1, art. 50 § 1, art. 53 § 3 w zw. z art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 – dalej jako: p.p.s.a.), zarzucając istotne naruszenie:
I. art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. c u.u.c.p.g. w brzmieniu od 1 stycznia 2023 r. w zw. z art. 40 ust. 1 u.s.g. w brzmieniu od 5 stycznia 2023 r. w zw. z art. 7 i art. 94 Konstytucji RP, polegające na wykroczeniu poza upoważnienie ustawowe zawarte w art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. c u.u.c.p.g. i nałożeniu na właścicieli nieruchomości w § 3 ust. 1 pkt 1 Regulaminu obowiązku utrzymania czystości i porządku oraz należytego stanu sanitarno-higienicznego nieruchomości oraz znajdujących się przy nich urządzeń, co stanowi nadmierne i nieproporcjonalne ograniczenie praw właścicieli prywatnych nieruchomości;
II. art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. c u.u.c.p.g. w zw. z art. 40 ust. 1 u.s.g. w zw. z art. 7 i art. 94 Konstytucji RP, polegające na wykroczeniu poza upoważnienie ustawowe zawarte w art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. c u.u.c.p.g. i nałożeniu na właścicieli nieruchomości w § 3 ust. 1 pkt 2 Regulaminu obowiązku uprzątnięcia sopli lodowych i śniegu z dachów i gzymsów budynków niezwłocznie po ich pojawieniu się, w sposób niezagrażający życiu lub zdrowiu ludzi i zwierząt, co stanowi nadmierne i nieproporcjonalne ograniczenie praw właścicieli nieruchomości;
III. art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. d u.u.c.p.g. w zw. z art. 40 ust. 1 u.s.g. w zw. z art. 7 i art. 94 Konstytucji RP, polegające na zmodyfikowaniu i wykroczeniu poza upoważnienie ustawowe zawarte w art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. d u.u.c.p.g. poprzez wprowadzenie w § 6 ust. 2 Regulaminu niedookreślonego warunku dokonywania napraw pojazdów wyłącznie w miejscach, w których prace związane z naprawą nie będą uciążliwe dla sąsiednich nieruchomości;
IV. art. 4 ust. 2 pkt 2a u.u.c.p.g. w zw. z art. 40 ust. 1 u.s.g. w zw. z art. 7 i art. 94 Konstytucji RP, polegające na niewypełnieniu delegacji ustawowej i braku zawarcia w Regulaminie szczegółowych zasad utrzymania czystości i porządku na terenie gminy dotyczących utrzymania w odpowiednim stanie sanitarnym i porządkowym miejsc gromadzenia odpadów;
V. art. 4 ust. 2 pkt 6 u.u.c.p.g. w zw. z art. 40 ust. 1 u.s.g. w zw. z art. 7 i art. 94 Konstytucji RP, polegające na wykroczeniu poza upoważnienie ustawowe z art. 4 ust. 2 pkt 6 u.u.c.p.g. i nałożenie w § 32 ust. 2 Regulaminu na osoby utrzymujące zwierzęta domowe bezwzględnego zakazu niekontrolowanego nietrzymania psów w obrębach własnych nieruchomości, podczas gdy bezwarunkowe ukształtowanie wskazanego zakazu może prowadzić w konsekwencji do niehumanitarnych działań oraz stanowi nadmierne i nieproporcjonalne ograniczenie praw właścicieli zwierząt;
VI. art. 4 ust. 2 pkt 6 u.u.c.p.g. w zw. z art. 40 ust. 1 u.s.g. w zw. z art. 7 i art. 94 Konstytucji RP, polegające na wykroczeniu poza upoważnienie ustawowe z art. 4 ust. 2 pkt 6 u.u.c.p.g. i nałożenie w § 32 ust. 3 Regulaminu na osoby utrzymujące psy bezwzględnego obowiązku prowadzenia ich na smyczy na terenie gminy, zaś psów ras uznawanych za agresywne w kagańcu, podczas gdy bezwarunkowe ukształtowanie wskazanego nakazu może prowadzić w konsekwencji do niehumanitarnych działań oraz stanowi nadmierne i nieproporcjonalne ograniczenie praw właścicieli zwierząt;
VII. art. 4 ust. 2 pkt 6 u.u.c.p.g. w zw. z art. 40 ust. 1 u.s.g. w zw. z art. 7 i art. 94 Konstytucji RP, polegające na wykroczeniu poza upoważnienie ustawowe z art. 4 ust. 2 pkt 6 u.u.c.p.g. i nałożenie w § 32 ust. 4 Regulaminu bezwzględnego obowiązku oznaczania tabliczką z ostrzeżeniem nieruchomości, na terenie których utrzymywany jest pies lub psy, co stanowi ingerencję w prawo własności właścicieli nieruchomości;
VIII. art. 4 ust. 2 pkt 8 u.u.c.p.g. w zw. z art. 40 ust. 1 u.s.g. w zw. z art. 7 i art. 94 Konstytucji RP, polegające na wykroczeniu poza upoważnienie ustawowe z art. 4 ust. 2 pkt 8 u.u.c.p.g. i nałożenie w § 34 ust. 3 Regulaminu obowiązku ponoszenia kosztów przeprowadzania cyklicznej deratyzacji przez właścicieli nieruchomości, podczas gdy wskazana norma kompetencyjna nie obejmuje upoważnienia do nakładania obowiązku ponoszenia kosztów deratyzacji przez właścicieli nieruchomości, a jedynie do wyznaczania jej obszarów i terminów przeprowadzenia.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w całości.
W uzasadnieniu skargi, skarżący rozwinął podniesione zarzuty:
I. powołując się na treść art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. c. u.u.c.p.g. wskazał, że w jego ocenie z ww. delegacji ustawowej nie sposób wyprowadzić uprawnienia dla uchwałodawcy do uregulowania kwestii postępowania przez właścicieli prywatnych nieruchomości i nałożenia na nich obowiązków w zakresie utrzymywania ich czystości, porządku i należytego stanu sanitarno-higienicznego. W tym zakresie skarżący powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych podniósł, że taka regulacja stanowi nadmierną ingerencję w prawo własności. Zwrócono również uwagę, że Rada Gminy zobowiązała w omawianej jednostce redakcyjnej właścicieli nieruchomości także do utrzymywania znajdujących się przy nich urządzeń w czystości, porządku i należytym stanie sanitarno-higienicznym, która to regulacja – zdaniem skarżącego – poza nadmierną ingerencją w prawo własności, jest również dalece nieokreślona i nieostra. W ocenie skarżącego, trudno jest bowiem zinterpretować co uchwałodawca rozumie pod pojęciem "urządzeń", co z kolei przeczy konstytucyjnej zasadzie pewności i określoności prawa (art. 2 Konstytucji RP), naruszając jednocześnie sformułowany w § 6 Zasad techniki prawodawczej, wymóg m.in. precyzji tekstu aktu normatywnego, gdyż posługuje się nieokreślonymi prawnie pojęciami. Podkreślono przy tym, że zaskarżona uchwała, jako akt prawa miejscowego, powinna być sformułowana w sposób precyzyjny i czytelny, uniemożliwiający stosowanie sprzecznego z prawem luzu interpretacyjnego.
II. Odnosząc się do drugiego z podniesionych zarzutów oraz ponownie odwołując się do brzmienia art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. c u.u.c.p.g. skarżący podniósł, że w jego ocenie nie sposób wyprowadzić z treści tego przepisu uprawnienia do ustanowienia obowiązków dla właścicieli nieruchomości prywatnych w zakresie uprzątnięcia sopli lodowych i śniegu z dachów i z gzymsów. Zwrócono przy tym uwagę, że kwestia ta wielokrotnie była przedmiotem orzeczeń sądów administracyjnych i doczekała się ugruntowanego i jednolitego stanowiska. W tym zakresie wskazano, że z art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. b u.u.c.p.g. wynika, iż rozpatrywane wymagania obejmują uprzątnięcie błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z tych części nieruchomości, które służą do użytku publicznego, a za taką część można uznać tylko ten fragment nieruchomości, który jest dostępny dla osób niemających do niej tytułu prawnego, czyli np. dojście prowadzące do zlokalizowanego na niej budynku. Zdaniem skarżącego, nie było zatem podstaw do tego, by Regulamin przewidywał nakaz usuwania sopli lodowych i nawisów śnieżnych z okapów, rynien i innych części nieruchomości, nawet jeżeli mogą one stwarzać zagrożenie dla osób trzecich. Podniesiono przy tym, że dachy i gzymsy budynków nie stanowią części nieruchomości przeznaczonej do użytku publicznego, nawet jeżeli wystają nad publicznie dostępnymi ciągami komunikacyjnymi. Jednocześnie podkreślono, iż nie oznacza to, że właściciel nie ma takiego obowiązku i że nie może ponieść odpowiedzialności prawnej związanej z jego nieprzestrzeganiem, w szczególności odpowiedzialności za wyrządzoną w ten sposób szkodę. Zaznaczono jednak, że kwestii tych nie można normować w regulaminie utrzymania czystości i porządku na terenie gminy.
III. Uzasadniając trzeci z podniesionych zarzutów skarżący wskazał, że w jego ocenie nie można uznać za wykonanie delegacji ustawowej określenia szczegółowych zasad jakie muszą być spełnione, aby mycie i naprawa pojazdów samochodowych poza myjniami i warsztatami naprawczymi były dopuszczalne i wprowadzenia niedookreślonego warunku, że nie będą one uciążliwe dla nieruchomości sąsiednich. Zdaniem skarżącego, takie sformułowanie przeczy konstytucyjnej zasadzie pewności i określoności prawa (art. 2 Konstytucji RP), naruszając jednocześnie sformułowany w § 6 Zasad techniki prawodawczej, wymóg m.in. precyzji tekstu aktu normatywnego, gdyż posługuje się nieokreślonymi prawnie pojęciami. Ponownie podkreślono też, że zaskarżona uchwała, jako akt prawa miejscowego, powinna być sformułowana w sposób precyzyjny i czytelny, uniemożliwiający stosowanie sprzecznego z prawem luzu interpretacyjnego.
IV. W odniesieniu do czwartego z podniesionych zarzutów, Prokurator podał, że w § 13 Regulaminu określono wymogi w zakresie utrzymywania pojemników na odpady w należytym stanie sanitarnym, porządkowym i technicznym, zaś w zakresie miejsc przeznaczonych do gromadzenia odpadów, w treści § 13 ust. 2 Regulaminu, wskazano wyłącznie, że powinny one uwzględniać zapisy działu II rozdziału 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Tym samym, zdaniem skarżącego, Regulamin, wbrew kategorycznemu obowiązkowi wynikającemu z art. 4 ust. 2 pkt 2a u.u.c.p.g., nie określa szczegółowych zasad utrzymania czystości i porządku na terenie gminy dotyczących wymagań w zakresie utrzymania w odpowiednim stanie sanitarnym i porządkowym miejsc gromadzenia odpadów. W szczególności w ocenie skarżącego, za takie nie można uznać regulacji zawartej w § 13 ust. 2 Regulaminu. Dlatego też w ocenie skarżącego, skoro określenie powołanych wyżej wymagań było obligatoryjne, a Regulamin stanowiący załącznik do zaskarżonej uchwały takiej regulacji nie zawiera, to bezsprzecznie doszło do naruszenia art. 4 ust. 2 pkt 2a u.u.c.p.g., które to naruszenie ma charakter istotny.
V. Przedstawiając argumentację na poparcie piątego z zarzutów, skarżący powołał się na treść art. 10a ust. 3 i 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 122 z późn. zm. – dalej też jako: u.o.z.), w którym zawarto zakaz puszczania psów bez możliwości ich kontroli i bez oznakowania umożliwiającego identyfikację właściciela lub opiekuna. Podkreślono jednak, że zakaz ten nie dotyczy terenu prywatnego, jeżeli teren ten jest ogrodzony w sposób uniemożliwiający psu wyjście. Tymczasem skarżący zwrócił uwagę, że Regulamin wprowadził dodatkowe, nieprzewidziane ustawą o ochronie zwierząt obostrzenie, stanowiące de facto bezwzględny zakaz niekontrolowanego trzymania psów w obrębie własnej, prywatnej nieruchomości. Jednocześnie w ocenie skarżącego, regulacja Regulaminu w żaden sposób nie odnosi się do kwestii ogrodzenia tego obszaru, a wobec tego obejmuje również sytuacje, w których nieruchomość jest ogrodzona w sposób uniemożliwiający psu wyjście, co tym samym pozostaje jednoznacznie w sprzeczności z ww. przepisem rangi ustawowej, a to art. 10a ust. 3 i 4 u.o.z. Dodatkowo skarżący zwrócił uwagę na niezrozumiałe sformułowanie zawarte w ww. unormowaniu Regulaminu o treści "zabrania się (...) niekontrolowanego nietrzymania psów...", zaznaczając przy tym, że na potrzeby skargi przyjął, iż uchwałodawca miał na myśli zakaz "niekontrolowanego trzymania psów", co zdaniem skarżącego, nie zmieniało jednak faktu, iż należy mieć na uwadze sam charakter tego przepisu, jako wyjątkowo niejasny i niezrozumiały dla mieszkańców, a przez to naruszający wymóg precyzyjności, jasności i jednoznaczności tekstu prawnego, przez co nie może się ostać w obrocie prawnym.
VI. Co do szóstego zarzutu, skarżący wskazał, że zarówno w doktrynie, jak i w judykaturze utrwalony jest pogląd, iż wprowadzenie w regulaminie utrzymania czystości i porządku na terenie gminy bezwzględnego nakazu prowadzenia psów na smyczy jest nieuzasadnione, godzi w prawa właścicieli zwierząt, nadto może prowadzić do niehumanitarnego traktowania zwierząt, gdyż nie każdy pies może być prowadzony na uwięzi i nie we wszystkich okolicznościach prowadzenie psa na smyczy powinno być wymagane. Skarżący zwrócił też uwagę, że ustawodawca nie upoważnił rady gminy do sformułowania nakazu wyprowadzania psów na spacer wyłącznie na smyczy, a jedynie do określenia szczegółowych zasad utrzymania czystości i porządku na terenie gminy dotyczących obowiązków osób utrzymujących zwierzęta domowe, mających na celu ochronę przed zagrożeniem lub uciążliwością dla ludzi oraz przed zanieczyszczeniem terenów przeznaczonych do wspólnego użytku. Dlatego też, zdaniem skarżącego, wyprowadzanie z ww. regulacji ustawowej nakazu wyprowadzania psów na spacer na smyczy jest nieprawidłowe. Podkreślono przy tym, że nakazane Regulaminem środki ostrożności przy trzymaniu zwierzęcia nie mogą być bardziej rygorystyczne niż te przewidziane ustawami i w tym zakresie wskazano m.in. na uregulowanie art. 10a ust. 3 u.o.z., w którym przewidziano zakaz puszczania psów bez możliwości ich kontroli i bez oznakowania umożliwiającego identyfikację właściciela lub opiekuna. Jednocześnie powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazano, że nałożenie na właścicieli psów obowiązku bezwzględnego wyprowadzania na tereny przeznaczone do wspólnego użytku psów na smyczy, a psów rasy uznawanej za agresywną na smyczy i w kagańcu, narusza normę kompetencyjną art. 4 ust. 2 u.u.c.p.g. Kontynuując podano, że zwykłe środki ostrożności przy trzymaniu zwierzęcia określa się jako tradycyjne, przyjęte zwyczajowo, naturalne dla danego gatunku zwierzęcia, dodatkowo uzależnione od jego cech osobniczych i ewentualnego, potencjalnego zagrożenia. Wyjaśniono też, że środki nakazane to środki, o jakich mowa w wielu ustawach, m.in. w u.o.z., czy w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 kwietnia 2003 r. w sprawie wykazu ras psów uznawanych za agresywne. Ponadto dodano, że w u.o.z. przez "humanitarne traktowanie zwierząt" rozumie się traktowanie uwzględniające potrzeby zwierzęcia i zapewniające mu opiekę i ochronę. Stąd też zaznaczono, że generalny nakaz wyprowadzania psów na smyczy i w kagańcu, niezależnie od jego cech i innych uwarunkowań (w tym choroby), może w określonych sytuacjach prowadzić do działań niehumanitarnych. Dodano też, że jak wszelkie ograniczenia praw jednostki, także ograniczenia uprawnień właściciela psa bądź nałożenie na niego dodatkowych obowiązków, muszą być wprowadzane z poszanowaniem zasady proporcjonalności.
VII. Odnośnie do siódmego z podnoszonych zarzutów skarżący wskazał, że w jego ocenie art. 4 ust. 2 pkt 6 u.u.c.p.g. nie upoważniał Rady do ingerowania w prawo własności w ten sposób, aby nałożyć na właścicieli posesji obowiązek oznaczenia stosownym ostrzeżeniem nieruchomości, na terenie których przebywają psy zwolnione ze smyczy. Zdaniem skarżącego, uregulowanie to także narusza zasadę proporcjonalności, jeśli zobowiązuje właścicieli wszystkich nieruchomości do zamieszczenia stosownego ostrzeżenia niezależnie od tego, czy zwolniony z uwięzi pies stanowi – z uwagi na swą wielkość i cechy – jakiekolwiek zagrożenie.
VIII. Przechodząc do ostatniego z zarzutów skarżący, powołując się na treść art. 4 ust. 2 pkt 8 u.u.c.p.g., wskazał że z przepisu tego wynika, iż regulacją Regulaminu, w zakresie deratyzacji, należy obligatoryjnie objąć dwie kwestie. Po pierwsze, regulamin ma określać zasady wyznaczania obszarów obowiązkowej deratyzacji, a więc wskazać tereny, na których deratyzacja musi być przeprowadzona, a po drugie, regulamin ma określać terminy, kiedy przeprowadza się deratyzację. Tym samym w ocenie skarżącego, ustawodawca udziela gminie kompetencji w zakresie przedmiotowym, ponieważ czyni sprawy zwalczania szczurów i innych szkodliwych gryzoni obowiązkowym zadaniem własnym gminy (co wynika z art. 3 ust. 1 w zw. z art. 4 u.u.c.p.g.), a wobec tego jest to obowiązek gminy, w ramach realizacji którego to zadania gmina ma wskazać obszary, gdzie deratyzacja jest obowiązkowa i określić terminy jej przeprowadzenia. Tym niemniej, zdaniem skarżącego, z ww. przepisu art. 4 ust. 2 pkt 8 u.u.c.p.g. nie sposób jednak wyprowadzić wniosku, jakoby gmina mogła nakładać na właścicieli nieruchomości obowiązki w zakresie ponoszenia kosztów obowiązkowej, cyklicznej deratyzacji. W ocenie skarżącego, przepis ten nie obejmuje upoważnienia do regulowania przez radę kwestii nałożenia na podmioty prywatne takiego obowiązku, a także nie upoważnia do regulowania kwestii dotyczących ponoszenia kosztów deratyzacji, w tym do obciążenia tymi kosztami właścicieli nieruchomości.
Mając na uwadze powyższe, zdaniem skarżącego, zaskarżona uchwała została wydana z istotnym naruszeniem ww. przepisów, co uzasadnia jej wyeliminowanie z obrotu prawnego. Podniesiono przy tym, że wyszczególnione naruszenie prawa przejawiające się w niewypełnieniu przez lokalnego prawodawcę delegacji ustawowej, czynią wadliwą całą podjętą uchwałę. W tym zakresie skarżący zaznaczył, że skoro Rada Gminy nie wywiązała się z wynikających z delegacji ustawowej obowiązków i nie uregulowała kwestii przekazanych do uregulowania w takim akcie, to nie jest możliwe wypełnienie powstałej luki przez Sąd lub organ po zaskarżeniu uchwały do Sądu. Dodatkowo w ocenie skarżącego, z uwagi na liczebność uchybień w postaci wykroczeń poza delegację ustawową, stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały jedynie w części spowodowałoby pozostanie w obrocie prawnym uchwały w kształcie tzw. "kadłubowym", niespełniającej wymagań ustawowych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o zawieszenie postępowania na podstawie art. 56 p.p.s.a. wskazując, iż organ uchwałodawczy zgadzając się co do zasady ze stanowiskiem Prokuratora odnośnie zasadności wyeliminowania z porządku prawnego wskazanych w treści skargi postanowień Regulaminu podjął działania zmierzające do wyeliminowania zaskarżonych przez Prokuratora postanowień przedmiotowego Regulaminu, ewentualnie na wypadek nieuwzględnienia powyższego oraz uznając co do zasady zasadność zarzutów podniesionych przez Prokuratora w treści skargi, wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w części, tj. w zakresie § 3 ust. 1 pkt 1, § 32 ust. 2, § 32 ust. 3 i § 34 ust. 3 Regulaminu, stanowiącego załącznik do zaskarżonej uchwały i oddalenie skargi w pozostałej części.
W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę organ zaznaczył na wstępie, że organ nadzoru – Wojewoda nie wydał w stosunku do zaskarżonej uchwały rozstrzygnięcia nadzorczego, jak też nie zaskarżył dotychczas ww. uchwały do sądu administracyjnego. W dalszej kolejności wskazano, że w przedmiotowej sprawie ww. uchwała została zaskarżona w całości, natomiast postawione w skardze zarzuty dotyczyły jedynie niektórych postanowień zawartych w uchwale. W ocenie organu, istnieje zatem brak korelacji pomiędzy zarzutami skargi i jej wnioskiem, w którym zwrócono się o stwierdzenie nieważności uchwały w całości, pomimo, że skarżący kwestionuje jedynie część postanowień uchwały. Jednocześnie, zdaniem organu, nawet gdyby hipotetycznie podzielić w całości zarzuty skargi, to i tak nadal pozostałaby, nieobjęta zarzutami skargi, liczna grupa postanowień uchwały tworzących samoistną i logiczną materię prawną, kształtującą wymogi w zakresie utrzymaniu czystości i porządku na terenie gminy. Tym samym podniesiono, że nawet i w takiej sytuacji brak byłoby wystarczających podstaw do uwzględnienia wniosku skargi, tj. stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały w całości.
Odnosząc się natomiast do poszczególnych zarzutów podniesionych w skardze organ wskazał kolejno, że:
I. w przypadku pierwszego z zarzutów, uznając zasadność dostrzeżonego przez skarżącego uchybienia wnosi o stwierdzenie nieważności Regulaminu w tym zakresie.
II. ustosunkowując się do drugiego z zarzutów organ zaznaczył, że w jego ocenie postanowienie § 3 ust. 1 pkt 2 Regulaminu mieści się w granicach upoważnienia wynikającego z art. 4 ust. 1 i 2 pkt 1 lit. b u.u.c.p.g. W tym zakresie podkreślono, że użycie wyrażenia "niezwłocznie", co do obowiązku usuwania błota, śniegu i lodu z części nieruchomości służących do użytku publicznego oraz ciągów pieszych, przyległych bezpośrednio do nieruchomości, stanowi wyłącznie uzupełnienie przepisów ustawy i ma na celu ochronę zdrowia oraz bezpieczeństwo osób tam się znajdujących. Ponadto zdaniem organu, posłużenie się określeniem "niezwłocznie" nie budzi wątpliwości interpretacyjnych, bowiem zobowiązuje właściciela, z uwagi na ochronę zdrowia i bezpieczeństwa osób, na wykonanie tych czynności w najkrótszym możliwym czasie. W ocenie organu, niewątpliwie kwestia określania w regulaminach utrzymania czystości i porządku terminu uprzątania błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z części nieruchomości służących do użytku publicznego, nie jest jednolicie oceniana w orzecznictwie sądów administracyjnych. Niemniej jednak, zdaniem organu, niezależnie od istniejących w tej kwestii rozbieżności stwierdzić należy, że sąd administracyjny nie jest uprawniony do kontrolowania postanowień aktów prawa miejscowego pod kątem ich celowości, a jedynie legalności, a więc zgodności z prawem. Podniesiono przy tym, że gmina posiada uprawnienie do uchwalania aktów prawa miejscowego regulujących określone sfery życia społeczności lokalnej w zakresie wyznaczonym przepisami prawa, zaś w art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. c u.u.c.p.g. upoważniono radę gminy do określenia wymagań w zakresie uprzątania błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z części nieruchomości służących do użytku publicznego. Wyjaśniono przy tym, że wymagania to inaczej warunki, którym ktoś lub coś musi odpowiadać, a zwrotu takiego nie można odnosić jedynie do określenia samych zasad wykonania danego obowiązku. Zdaniem organu, do wymagań dotyczących wykonania danego obowiązku zaliczać należy także wymagania związane z określeniem terminu, w jakim obowiązek taki powinien zostać wykonany. Jednocześnie, niezależnie od powyższego, wskazano, że w analogicznym w swej treści art. 5 ust. 1 pkt 4 u.u.c.p.g. również nie został określony termin realizacji tego obowiązku, a jak podnosi się w orzecznictwie jest tak zapewne dlatego, że ów wymóg "niezwłoczności" na gruncie tego przepisu należy uznać za dorozumiany – zgodnie z regułą, że skoro nie określono terminu realizacji obowiązku administracyjnego to należy to uczynić bez zbędnej zwłoki po zaktualizowaniu się tego obowiązku. W ocenie organu, stanowisko takie uznać należy za trafne i odnieść je również do § 3 ust. 1 pkt 2 Regulaminu, gdyż przyjęcie odmiennego poglądu prowadziłoby do uznania, że zobowiązany miałby niczym nieograniczoną dowolność w określeniu terminu wykonania obowiązku, a to z kolei prowadziłoby do absurdu, albowiem przyjęcie przykładowo kilkumiesięcznego terminu do uprzątnięcia śniegu czy lodu byłoby w istocie tożsame z zaniechaniem wykonania obowiązku. Tym samym, zdaniem organu, wyartykułowanie w uchwalanym Regulaminie dorozumianego terminu wykonania obowiązku z u.u.c.p.g. w sposób jasny i jednoznaczny, uznać należy nie tylko za zgodne z prawem, ale także i z zasadami prawidłowej legislacji.
III. odnosząc się do trzeciego zarzutu skargi, organ wskazał, że w kwestii regulacji dotyczącej naprawy pojazdów samochodowych poza warsztatami naprawczymi przepis § 6 ust. 2 Regulaminu nie stanowi przekroczenia upoważnienia ustawowego z u.u.c.p.g. W tym zakresie podniesiono, że art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. c u.u.c.p.g. zobowiązuje radę gminy do szczegółowego określenia wymagań w zakresie utrzymania czystości i porządku na terenie nieruchomości w zakresie mycia i naprawy pojazdów samochodowych i poza myjniami i warsztatami naprawczymi. Tym samym w ocenie organu, nie można przyjąć, iż wskazanie, że naprawa poza warsztatami jest możliwa, jeśli nie stwarza uciążliwości dla właścicieli sąsiednich nieruchomości oraz pod warunkiem niezanieczyszczania środowiska i usuwania powstających odpadów zgodnie z obowiązującymi przepisami w sposób prawnie nieuzasadniony narusza prawa właścicieli samochodów i prawo do dysponowania nieruchomością, w sytuacji, gdy ustawodawca w art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. c u.u.c.p.g. zobowiązując radę gminy do szczegółowego uregulowania możliwości naprawy samochodów poza warsztatami uznał za konieczne ograniczenie praw właścicieli samochodów oraz nieruchomości ze względu na konieczność ochrony środowiska. Dlatego też w ocenie organu, zaskarżona uchwała w tej części jest zgodna z prawem, gdyż wydana została w granicach upoważnienia ustawowego z art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. d u.u.c.p.g. W tym względzie zaznaczono też, że jak trafnie wskazuje się w utrwalonym już w tym przedmiocie orzecznictwie, organ podejmując uchwałę w tym zakresie jest zobligowany do wskazania warunków, by czynności te były dopuszczalne, nie zaś do ich ograniczania do określonych rodzajów. Wyjaśniono przy tym, że chodzi tu przede wszystkim o warunki zapewniające zgodne z ustawą odprowadzanie nieczystości powstałych w wyniku mycia i naprawy pojazdów. Ponadto dodano, że nie ma upoważnienia do ograniczania możliwości przeprowadzania napraw poza warsztatami naprawczymi wyłącznie drobnych napraw i wskazywania tylko co do nich określonych wymogów prowadzi do naruszenia delegacji ustawowej, ograniczając przy tym zakres przedmiotowych dozwolonych zachowań. Zdaniem organu, w taki też niesprzeczny z prawem sposób, kwestia ta została uregulowana w § 6 ust. 2 Regulaminu. Podkreślono bowiem, że w postanowieniu tym oznaczono jedynie pewne warunki, których dochowanie czyni czynności w postaci naprawy pojazdów samochodowych poza warsztatami naprawczymi dopuszczalnymi, gdyż tak ocenić należy warunek dokonywania napraw pojazdów w sposób niestwarzający uciążliwości dla właścicieli nieruchomości sąsiednich oraz wymóg niezanieczyszczania środowiska i usuwania powstających odpadów zgodnie z obowiązującymi przepisami. Wyjaśniono zarazem, że wymagania te mają na celu jedynie zapewnienie ochrony środowiska i ludzi przed zagrożeniem, zanieczyszczeniem lub uciążliwościami stwarzanymi na skutek wykonywania tego rodzaju czynności, a nie wprowadzenia generalnych zakazów i ograniczeń. Dodano też, że w Regulaminie nie zawarto przepisów ograniczających dokonywanie napraw pojazdów samochodowych poza myjniami i warsztatami naprawczymi do napraw określonego rodzaju, w tym zwłaszcza do "drobnych" napraw.
IV. ustosunkowując się do zarzutu czwartego skargi, organ wskazał, że przepis art. 4 ust. 2 pkt 2a u.u.c.p.g. zobowiązuje radę gminy do określenia w regulaminie szczegółowych zasad w tym zakresie, a wobec tego należało uznać ten zarzut za chybiony. W ocenie organu, Regulamin zawiera odpowiednie zapisy dotyczące utrzymania w odpowiednim stanie porządkowym miejsc gromadzenia odpadów, co ma zapewniać prawidłową realizację usług odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości. Oznacza to, że miejsca gromadzenia odpadów powinny zapewniać prawidłową realizację usług odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości.
V. organ uznał zasadność piątego z podnoszonych w skardze zarzutów.
VI. odnosząc się do zarzutu szóstego skargi, organ wskazał, że kwestionowane w tym zarzucie postanowienia nałożyły na właścicieli psów obowiązek wyposażania i prowadzenia psa na smyczy, a w przypadku ras uznawanych za agresywne lub w inny sposób zagrażających otoczeniu także w nałożonym kagańcu. Podniesiono przy tym, że kwestie związane z nałożeniem w regulaminie utrzymania czystości i porządku tego rodzaju obowiązków budzą istotne wątpliwości i rozbieżności w orzecznictwie, w tym także w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Tym niemniej w ocenie organu, przepis art. 4 ust. 2 pkt 6 u.u.c.p.g. upoważnia radę gminy do sformułowania obowiązków właścicieli zwierząt domowych zmierzających do zapewnienia ochrony przed zagrożeniami, uciążliwościami oraz zanieczyszczeniem terenów przeznaczonych do wspólnego użytku, w tym także tych przewidujących konieczność wyprowadzania psów na smyczy lub w kagańcu. Stąd też zdaniem organu, postanowienia Regulaminu wprowadzające obowiązek wyprowadzania psów na smyczy lub w kagańcu mają niewątpliwie na celu ochronę przed zagrożeniem lub uciążliwością dla ludzi. Powyższe, w ocenie organu, oznacza, że co do zasady przepis art. 4 ust. 2 pkt 6 u.u.c.p.g. może stanowić podstawę do nałożenia na właścicieli psów tego rodzaju obowiązków. Jednocześnie zdaniem organu, odmiennej oceny tej kwestii nie uzasadnia odwołanie się do treści art. 10a ust. 3 u.o.z., gdyż regulacja ta dotyczy całkowicie innej kwestii, a mianowicie puszczania zwierząt, a nie ich wyprowadzania (prowadzenia). Podkreślono bowiem, że czym innym jest wyprowadzanie zwierzęcia, a czym innym puszczanie go wolno, a w związku z tym, w ocenie organu, oba ta przepisy obejmują swymi hipotezami różne sytuacje faktyczne. Dlatego też zdaniem organu, co do zasady wprowadzenie nakazu prowadzania psa na smyczy, a przedstawicieli niektórych ras na smyczy i w kagańcu, nie koliduje z regulacją art. 4 ust. 2 pkt 6 u.u.c.p.g., a wręcz przeciwnie służy to osiągnięciu celu ustawowego, jakim jest ochrona osób trzecich przebywających w miejscach, w których psy są wyprowadzane. W tym zakresie zwrócono uwagę, że zagrożenie, o którym mowa w art. 4 ust. 2 pkt 6 u.u.c.p.g. to nie tylko zagrożenie samym atakiem zwierzęcia, ale także sama psychiczna obawa, czy też dyskomfort osoby trzeciej, spowodowany tym, że pies porusza się obok bez smyczy i kagańca.
Z drugiej strony, organ zgodził się z tym, że ograniczenia nakładane na właścicieli psów powinny mieć charakter proporcjonalny i ekwiwalentny wobec celu, któremu służy regulacja z art. 4 ust. 2 pkt 6 u.u.c.p.g. i w tym zakresie organ uznał zasadność zarzutu nr VI sprecyzowanego w petitum skargi Prokuratora.
VII. ustosunkowując się do siódmego z podnoszonych zarzutów organ wskazał, że w jego ocenie nie zasługuje on na uwzględnienie. W tym zakresie zaznaczono bowiem, że zapis zawarty w § 32 ust. 4 Regulaminu dotyczy ochrony przed zagrożeniem, jakie może stwarzać pies na nieruchomości ogrodzonej, ale niezamkniętej w sposób uniemożliwiający wejście na teren posesji osobie postronnej. Podniesiono przy tym, że osoba taka powinna zdawać sobie sprawę z potencjalnego niebezpieczeństwa związanego z wejściem na teren nieruchomości, czemu służy zapoznanie się z napisem na tabliczce ostrzegającej. Dodatkowo ponownie podkreślono, że w kwestiach regulacji związanych z ochroną przed niebezpieczeństwem, jakie stwarzają zwierzęta domowe prawodawca lokalny nie musi ograniczać się do terenów powszechnie dostępnych – przeznaczonych do wspólnego użytku (w odróżnieniu zapisów dotyczących przed zanieczyszczeniem), ale może też wprowadzać wiążące normy dotyczące terenów prywatnych, co, zdaniem organu, znajduje również potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych.
VII. organ uznał zasadność ostatniego z podnoszonych w skardze zarzutów, wnosząc przy tym o stwierdzenie nieważności § 34 ust. 3 Regulaminu.
Mając na uwadze powyższe, w ocenie organu, przedmiotowa skarga z uwagi na słuszność i zasadność zawartej w niej argumentacji, zasługuje na częściowe uwzględnienie, w którym to zakresie organ samoczynnie podjął prace mające na celu uchylenie i zmianę uchwały na odpowiadającą przepisom prawa. Jednocześnie podniesiono, że wskazana przez Prokuratora w treści skargi argumentacja pozwala na przyjęcie, że poza zaskarżonym zakresem uchwała jest prawidłowa i nie podlega wyeliminowaniu z obrotu prawnego w całości.
Pismem z dnia 20 marca 2025 r. Wójt Gminy Dębno poinformował Sąd, że w dniu 27 lutego 2025 r. Rada Gminy Dębno podjęła uchwałę Nr III/118/2025 w sprawie przyjęcia regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy Dębno, która weszła w życie 20 marca 2025 r. i usunęła z obrotu prawnego uchwałę Nr I/529/2023. Jednocześnie przedłożył w/w uchwałę wraz z uzasadnieniem. Dlatego też organ wniósł o umorzenie prowadzonego postepowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Na podstawie art.1 § 1 i § 2 z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2024.1267 t.j.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Z kolei zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Dz.U.2024.935 t.j.), zwanej dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Sądowa kontrola legalności obejmuje m.in. akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej i polega na badaniu zgodności kwestionowanego skargą aktu z przepisami prawa powszechnie obowiązującego (art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a.).
Na zasadzie art. 147 § 1 p.p.s.a., uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa art. 3 § 2 pkt 5, sąd stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.
Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 8 § 1 p.p.s.a. prokurator może wziąć udział w każdym toczącym się postępowaniu sądowoadministracyjnym, a także wnieść skargę, jeżeli według jego oceny wymagają tego ochrona praworządności lub praw człowieka i obywatela. W takim przypadku przysługują mu prawa strony. Zgodnie z art. 50 § 1 p.p.s.a. prokurator ma samodzielną legitymację skargową, a wedle 53 § 2a p.p.s.a., jeżeli w sprawach innych niż wymienione w art.3 § 2 pkt 1- 3 p.p.s.a. ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi i nie stanowi inaczej, skargę można wnieść w każdym czasie.
Zgodnie z art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (zwanej w skrócie u.s.g.) uchwała organu gminy sprzeczna z prawem jest nieważna. O sprzeczności z prawem, skutkującej stwierdzeniem nieważności, stosownie do art. 91 ust. 4 u.s.g., można mówić w sytuacji "istotnego naruszenia prawa". Wobec braku ustawowej definicji tego pojęcia, w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wypracowano pogląd, że są to takie naruszenia prawa jak: naruszenie przepisów wyznaczających kompetencję do podejmowania uchwał, przepisów wyznaczających podstawę prawną podejmowania uchwał, przepisów prawa ustrojowego i prawa materialnego oraz przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwał.
Przedmiotem zaskarżenia jest cała uchwała z dnia 31 stycznia 2023 r. Rady Gminy Dębno nr I/529/2023 w sprawie regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy Dębno. Regulamin utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy Dębno (dalej też jako: Regulamin) stanowi załącznik do powyższej uchwały.
Rozważania dotyczące legalności zaskarżonego aktu należy rozpocząć od wskazania, że będąca przedmiotem oceny Sądu uchwała należy do aktów prawa miejscowego. W tym zakresie wyjaśnić trzeba, że Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej zalicza do źródeł prawa powszechnie obowiązującego akty prawa miejscowego ustanowione przez organy na obszarze ich działania (art. 87 ust. 2 Konstytucji RP). Takie zaliczenie pociąga za sobą konsekwencje w postaci konieczności odnoszenia do nich (i spełniania przez nie) wszystkich zasad charakteryzujących tworzenie i obowiązywanie systemu źródeł prawa powszechnie obowiązującego, przede wszystkim zaś zasady prymatu ustawy w hierarchii aktów prawnych, i zasady, że wszelkie inne akty prawotwórcze mogą być stanowione wyłącznie na podstawie upoważnienia zawartego w ustawie (por. D. Dąbek: "Prawo miejscowe samorządu terytorialnego", Bydgoszcz - Kraków 2003 r., s. 58).
W stosunku do aktów prawa miejscowego zasady te wyraża art. 94 Konstytucji RP, według którego organy samorządu terytorialnego i organy administracji rządowej ustanawiają akty prawa miejscowego na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie. Ustawa określa też zasady i tryb wydawania aktów prawa miejscowego. Przeniesienie tej zasady na grunt ustawowy, gdy chodzi o szczebel samorządu gminnego, następuje w art. 40 ust. 1 u.s.g., zgodnie z którym, na podstawie upoważnień ustawowych gminie przysługuje prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązujących na obszarze gminy. Właściwe odczytanie sensu tych przepisów prowadzi do wniosku, że możliwość tworzenia źródeł prawa powszechnie obowiązującego - tu: aktów prawa miejscowego - przez organy administracji publicznej przynależne do władzy wykonawczej stanowi w demokratycznym państwie prawnym wyjątek. Zasadniczo kompetencje do tworzenia prawa powszechnie obowiązującego przysługują władzy ustawodawczej, zaś organy administracji publicznej mogą to prawo tworzyć jedynie na podstawie i w granicach upoważnienia ustawowego, co wynika z szerzej ujmowanej relacji władzy wykonawczej do władzy ustawodawczej oraz stanowi przejaw zasady, że w państwie tym administracja publiczna działa wyłącznie na podstawie i w granicach prawa. Prowadzi to do wniosku, że treść upoważnień ustawowych do tworzenia prawa przez organy administracyjne, w tym organy samorządowe, muszą zawsze być poddawane wykładni ścieśniającej. Rolą organu jest wykonanie upoważnienia, a nie swobodna działalność prawodawcza. Organ jest przy tym obowiązany wykonać upoważnienie w całości, a nie jedynie w części, tj. zawierając regulację prawną w kilku różnych akta prawnych, bądź też odsyłając w nieuregulowanym zakresie do innych aktów nieustalonej rangi normatywnej.
W świetle powyższego nie ulega wątpliwości, że w hierarchii źródeł prawa akty prawa miejscowego zajmują pozycję zależną, gdyż są uwarunkowane normami zawartymi w aktach prawnych wyższego rzędu.
Na wstępie, ustosunkowując się do wniosku Gminy Dębno o umorzenie postępowania, stwierdzić należy, że nie zasługuje on na uwzględnienie.
Bez znaczenia dla oceny bezprzedmiotowości postępowania sądowego jest fakt utraty mocy zaskarżonej uchwały z dniem wejścia w życie uchwały Nr III/118/2025 w sprawie przyjęcia "nowego" regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy Dębno. Zaskarżona uchwała z dnia 31 stycznia 2023 r. nr I/529/2023 w sprawie regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy Dębno ustanowiła określone nakazy i zakazy, dlatego może stanowić, już po tym jak została ona usunięta z obrotu prawnego, przedmiot oceny zachowania jej adresatów mających miejsce przed utratą jej mocy. Utrata mocy zaskarżonej uchwały nie stoi na przeszkodzie stwierdzeniu jej nieważności. Trybunał Konstytucyjny w uchwale z 14 września 1994 r., sygn. akt W 5/94 (OTK 1994, Nr 2, poz. 44) stwierdził, że skarga na uchwałę rady gminy jest dopuszczalna także, gdy uchwała taka została zmieniona lub uchylona, ale może być stosowana do sytuacji z okresu poprzedzającego jej zmianę lub uchylenie. Przepis obowiązuje w danym systemie prawa, jeśli można go zastosować do sytuacji z przeszłości, teraźniejszości lub przyszłości. Zakres czasowy obowiązywania prawa i jego stosowania nie pokrywają się ze sobą w przypadku uchylenia uchwały i stwierdzenia jej nieważności (por. orzeczenie TK z 14 lutego 1994 r., sygn. K 10/93, OTK 1994, cz. I, poz. 7). Odmienne są bowiem skutki prawne uchylenia aktu i stwierdzenia jego nieważności. Uchylenie uchwały przez radę gminy oznacza jej wyeliminowanie ze skutkiem od daty uchylenia (ex nunc). Stwierdzenie nieważności uchwały wywołuje natomiast skutki od chwili jej podjęcia (ex tunc). W tej ostatniej sytuacji uchwałę należy potraktować tak jakby nigdy nie została podjęta. Innymi słowy - stwierdzenie nieważności oznacza uznanie braku skuteczności stosowania aktu od chwili jego wydania. Ma to znaczenie dla czynności prawnych podjętych na podstawie takiej uchwały. Jak podkreśla się w judykaturze, jeżeli zaskarżona uchwała została uchylona lub zmieniona, lecz może być - nadal - stosowana do sytuacji z okresu poprzedzającego uchylenie lub zmianę, to nadal istnieje potrzeba weryfikacji twierdzeń co do naruszania przez uchwałę interesu prawnego lub uprawnień danego podmiotu (por. uchwała TK z dnia 14 września 1994 r., sygn. W 5/94; wyrok NSA z 22 marca 2007 r., sygn. akt II OSK 1776/06, LEX nr 327767; postanowienie NSA z 26 października 2010 r., sygn. akt I OSK 1765/19, LEX nr 741587). Nie sposób zatem stwierdzić, że pomimo wyeliminowania uchwały z systemu prawa jej regulacje nie wywołały określonych skutków prawnych, czy też nie wywołują już skutków, wobec czego nie zachodzi konieczność badania zgodności z prawem przepisów przedmiotowej uchwały, a w konsekwencji, że brak jest możliwości stwierdzenia jej nieważności. Nie bez znaczenia pozostaje też ocena legalności kar administracyjnych, które mogły być nałożone na adresatów zaskarżonych norm w związku z ich naruszeniem w okresie obowiązywania. Utrata mocy zaskarżonej uchwały nie uniemożliwia zatem stosowania zaskarżonych unormowań. Okoliczność ta, w świetle przytoczonego orzecznictwa, uzasadnia dokonanie kontroli legalności zaskarżonej uchwały.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej uchwały stanowiły przepisy art. 4 ust. 1, ust.2 i ust.2a pkt 4 i 5 i 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U.2022.2519 t.j., dalej powoływana jako u.c.p.g.)
I tak, stosownie do art.4 ust.1 u.c.p.g.) rada gminy, po zasięgnięciu opinii państwowego powiatowego inspektora sanitarnego, uchwala regulamin utrzymania czystości i porządku na terenie gminy, zwany dalej "regulaminem"; regulamin jest aktem prawa miejscowego.
Przyznane radzie gminy kompetencje do uchwalenia przedmiotowego regulaminu ograniczone zostały do ustalenia w nim jedynie szczegółowych zasad utrzymania czystości i porządku na terenie gminy i w zakresie ściśle określonym w ustawie. Jeżeli katalog spraw, w zakresie których ustawodawca upoważnił radę gminy do określenia szczegółowych zasad postępowania, jest zamknięty, to organ ten może dokonywać regulacji prawnych tylko w takim zakresie, w jakim został do tego upoważniony.
Rada gminy obowiązana jest przestrzegać zakresu upoważnienia ustawowego udzielonego jej przez ustawę w zakresie tworzenia aktów prawa miejscowego, a w ramach udzielonej jej delegacji w tych działaniach nie może wkraczać w materię uregulowaną ustawą. Uchwała rady gminy musi bowiem respektować unormowania zawarte w aktach wyższego rzędu, a prawo miejscowe może być stanowione w granicach upoważnień zawartych w ustawie (art. 87 ust. 2 i art. 94 Konstytucji). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym zgodnie podkreśla się, że uchwała rady gminy nie może regulować jeszcze raz tego co zostało już wcześniej przez ustawodawcę unormowane i stanowiło przepis powszechnie obowiązujący. W sytuacji, gdy w jednym akcie następuje pomieszanie materii ustawowej i tej, którą winien normować regulamin w granicach ustanowionego upoważnienia ustawowego, dochodzi do obniżenia rangi przepisów ustawowych do rangi przepisów prawa miejscowego. Ponadto porządek prawny narusza modyfikowanie przepisu ustawowego przez akt wykonawczy niższego rzędu - co dopuszczalne jest tylko w granicach wyraźnie przewidzianego upoważnienia (por.m.in. wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2013 r., sygn. akt II GSK 2114/11).
Powyższy wniosek wynika zarówno z opisanej wyżej istoty upoważnienia ustawowego, jak i z prawa adresatów norm prawnych do dobrej legislacji. Powszechnie uznawane zasady postępowania legislacyjnego zawarte zostały w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 283), określającym sposób tworzenia i redagowania aktów normatywnych. Zgodne z § 143 tego rozporządzenia, do aktów prawa miejscowego stosuje się odpowiednio zasady wyrażone w dziale VI, z wyjątkiem § 141, w dziale V, z wyjątkiem § 132, w dziale II oraz w dziale I rozdziały 2-7, a do przepisów porządkowych - również w dziale I rozdział 9, chyba że odrębne przepisy stanowią inaczej. Z regulacji zawartych w § 115 i § 135 w zw. z § 143 załącznika do wskazanego rozporządzenia wynika, że w akcie wykonawczym zamieszcza się tylko przepisy regulujące sprawy przekazane do unormowania w przepisie upoważniającym, z kolei zgodnie z § 118 i § 137 w zw. z § 143 w akcie wykonawczym nie powtarza się tego, co zostało wcześniej przez prawodawcę unormowane w przepisie powszechnie obowiązującym (w ustawie upoważniającej lub w innym akcie normatywnym - innej ustawie, ratyfikowanej umowie międzynarodowej, czy rozporządzeniu). Chociaż przepisy tego rozporządzenia nie mogą stanowić samodzielnej podstawy do oceny legalności zaskarżonego Regulaminu, jednakże wskazane w nich zasady w rzeczywistości uszczegóławiają konstytucyjne wymogi w zakresie poprawnej legislacji, określone w art. 7 i 94 Konstytucji. Zasady te stanowią element demokratycznego państwa prawnego i są związane z zasadą pewności i bezpieczeństwa prawnego oraz zasadą zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa. Tylko w sytuacji powiązania naruszenia zasad techniki prawodawczej z naruszeniem zasady konstytucyjnej można mówić o wystąpieniu istotnego naruszenia prawa uzasadniającego stwierdzenie nieważności aktu prawnego, co ma miejsce chociażby wówczas, kiedy w wyniku naruszenia zasad techniki prawodawczej dochodzi do sytuacji, kiedy prawodawca lokalny reguluje materię uregulowaną już aktami wyższego rzędu (tj. ustawami), ewentualnie wykracza poza zakres upoważnienia ustawowego do wydania aktu prawa miejscowego (wyrok NSA z dnia 24 października 2018 r., sygn. II OSK 2498/16).
W wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 października 2009 r., sygn. akt k.p. 3/09, zwrócono ponadto uwagę na zasadę konstruowania przepisów z zachowaniem odpowiedniej określoności regulacji prawnych, która ma charakter zasady prawa. Wprawdzie w wyroku tym mowa o tworzeniu przepisów ustaw i rozporządzeń, jednakże opisana reguła ma charakter uniwersalny, a wynikające z niej wnioski mogą stanowić podstawę ocen w zakresie formy tworzenia prawa miejscowego. Na ustawodawcy ciąży zatem obowiązek tworzenia przepisów prawa możliwie najbardziej określonych w danym wypadku, zarówno pod względem ich treści, jak i formy. Na oba wymiary określoności prawa składają się kryteria, które były wielokrotnie wskazywane w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, mianowicie: precyzyjność regulacji prawnej, jasność przepisu oraz jego legislacyjna poprawność. Kryteria te składają się na tzw. test określoności prawa, który każdorazowo powinien być odnoszony do badanej regulacji. Precyzyjność przepisu przejawia się w konkretności regulacji praw i obowiązków, tak by ich treść była oczywista i pozwalała na ich wyegzekwowanie. Jest to możliwe pod warunkiem skonstruowania przez prawodawcę precyzyjnych norm prawnych. Z kolei jasność przepisu gwarantować ma jego komunikatywność względem adresatów. Innymi słowy, chodzi o zrozumiałość przepisu na gruncie języka powszechnego. Niejasność przepisu w praktyce oznacza niepewność sytuacji prawnej adresata normy i pozostawienie jej ukształtowania organom stosującym prawo (por. WSA w Gdańsku z dnia 6 lutego 2019 r., sygn. II SA/Gd 827/19).
Jednocześnie należy wskazać na regulację rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz. U. z 2016 r. poz. 283, dalej także "z.t.p."), zgodnie z którą w akcie prawa miejscowego zamieszcza się tylko przepisy regulujące sprawy przekazane do unormowania w przepisie upoważniającym (§ 115 w związku z § 143 tegoż rozporządzenia), przy czym nie powtarza się przepisów ustawy upoważniającej (§ 118 w związku z § 143 tegoż rozporządzenia). Jakakolwiek modyfikacja przepisu ustawowego przez rzeczony akt jest niedopuszczalna i jest uznawana w orzecznictwie za rażące naruszenie prawa powodujące nieważność aktu (por. wyrok WSA w Poznaniu z 30 czerwca 2011 r., sygn. akt IV SA/Po 431/11; wyrok WSA w Poznaniu z 10 grudnia 2014 r., sygn. akt IV SA/Po 746/14; wyrok WSA w Łodzi z 13 sierpnia 2014 r., sygn. akt II SA/Łd 515/15).
Zaznaczyć jednakże należy, że tylko w sytuacji powiązania naruszenia zasad techniki prawodawczej z naruszeniem zasady konstytucyjnej, można mówić o wystąpieniu istotnego naruszenia prawa uzasadniającego stwierdzenie nieważności aktu prawnego. Zatem także w odniesieniu do aktu prawa miejscowego naruszenie zasad techniki prawodawczej, skutkujące jednocześnie naruszeniem konstytucyjnych reguł tworzenia prawa, powinno zawsze prowadzić do stwierdzenia jego nieważności (zob. G. Wierczyński, Redagowanie i ogłaszanie aktów normatywnych. Komentarz, Warszawa 2016, s. 32).
Poza tym należy mieć na uwadze, że wymienione w art. 4 ust. 2 u.c.p.g. elementy regulaminu utrzymania czystości i porządku mają charakter obligatoryjny. Uchwalając regulamin rada gminy winna zawrzeć w nim postanowienia odnoszące się do wszystkich enumeratywnie wymienionych w powołanym przepisie zagadnień. Określając zakres tych zagadnień ustawodawca nie posłużył się bowiem sformułowaniem "w szczególności", "może określić", lecz użył pojęcia "regulamin określa" - por. wyroki NSA z 9 września 2014 r., sygn. akt II OSK 654/14 i z 8 listopada 2012 r., sygn. akt II OSK 2012/12; oraz wyroki WSA w Gliwicach z 3 lipca 2014 r., sygn. akt II SA/Gl 465/14; wyrok WSA w Poznaniu z 23 października 2013 r., sygn. akt IV SA/Po 748/13; wyrok WSA w Szczecinie z 18 kwietnia 2013 r., sygn. akt II SA/Sz 238/13.
W myśl art.4 ust.2 ustawy regulamin określa szczegółowe zasady utrzymania czystości i porządku na terenie gminy dotyczące:
1) wymagań w zakresie:
a) selektywnego zbierania i odbierania odpadów komunalnych obejmującego co najmniej: papier, metale, tworzywa sztuczne, szkło, odpady opakowaniowe wielomateriałowe oraz bioodpady,
b) selektywnego zbierania odpadów komunalnych prowadzonego przez punkty selektywnego zbierania odpadów komunalnych w sposób umożliwiający łatwy dostęp dla wszystkich mieszkańców gminy, które zapewniają przyjmowanie co najmniej odpadów komunalnych: wymienionych w lit. a, odpadów niebezpiecznych, przeterminowanych leków i chemikaliów, odpadów niekwalifikujących się do odpadów medycznych, które powstały w gospodarstwie domowym w wyniku przyjmowania produktów leczniczych w formie iniekcji i prowadzenia monitoringu poziomu substancji we krwi, w szczególności igieł i strzykawek, zużytych baterii i akumulatorów, zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego, mebli i innych odpadów wielkogabarytowych, zużytych opon oraz odpadów tekstyliów i odzieży, a także odpadów budowlanych i rozbiórkowych z gospodarstw domowych,
c) uprzątania błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z części nieruchomości służących do użytku publicznego,
d) mycia i naprawy pojazdów samochodowych poza myjniami i warsztatami naprawczymi;
2) rodzaju i minimalnej pojemności pojemników lub worków, przeznaczonych do zbierania odpadów komunalnych na terenie nieruchomości, w tym na terenach przeznaczonych do użytku publicznego oraz na drogach publicznych, warunków rozmieszczania tych pojemników i worków oraz utrzymania pojemników w odpowiednim stanie sanitarnym, porządkowym i technicznym, przy uwzględnieniu:
a) średniej ilości odpadów komunalnych wytwarzanych w gospodarstwach domowych bądź w innych źródłach,
b) liczby osób korzystających z tych pojemników lub worków;
2a) utrzymania w odpowiednim stanie sanitarnym i porządkowym miejsc gromadzenia odpadów;
3) częstotliwości i sposobu pozbywania się odpadów komunalnych i nieczystości ciekłych z terenu nieruchomości oraz z terenów przeznaczonych do użytku publicznego;
4) (uchylony);
5) innych wymagań wynikających z wojewódzkiego planu gospodarki odpadami;
6) obowiązków osób utrzymujących zwierzęta domowe, mających na celu ochronę przed zagrożeniem lub uciążliwością dla ludzi oraz przed zanieczyszczeniem terenów przeznaczonych do wspólnego użytku;
7) wymagań utrzymywania zwierząt gospodarskich na terenach wyłączonych z produkcji rolniczej, w tym także zakazu ich utrzymywania na określonych obszarach lub w poszczególnych nieruchomościach;
8) wyznaczania obszarów podlegających obowiązkowej deratyzacji i terminów jej przeprowadzania.
Z kolei w przepisie art.4 ust.2a ustawy określone zostały zagadnienia, które
fakultatywnie mogą być zawarte regulaminie. W myśl pkt 4) i 5) tego przepisu rada gminy może w regulaminie:
4) określić wymagania dotyczące kompostowania bioodpadów stanowiących odpady komunalne w kompostownikach przydomowych na terenie nieruchomości zabudowanych budynkami mieszkalnymi jednorodzinnymi oraz zwolnić właścicieli takich nieruchomości, w całości lub w części, z obowiązku posiadania pojemnika lub worka na te odpady;
5) określić warunki uznania, że odpady, o których mowa w pkt 1 oraz w ust. 2 pkt 1 lit. a i b, są zbierane w sposób selektywny.
Jednocześnie należy wskazać na regulację rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz. U. z 2016 r. poz. 283, dalej także "z.t.p."), zgodnie z którą w akcie prawa miejscowego zamieszcza się tylko przepisy regulujące sprawy przekazane do unormowania w przepisie upoważniającym (§ 115 w związku z § 143 tegoż rozporządzenia), przy czym nie powtarza się przepisów ustawy upoważniającej (§ 118 w związku z § 143 tegoż rozporządzenia). Jakakolwiek modyfikacja przepisu ustawowego przez rzeczony akt jest niedopuszczalna i jest uznawana w orzecznictwie za rażące naruszenie prawa powodujące nieważność aktu (por. wyrok WSA w Poznaniu z 30 czerwca 2011 r., sygn. akt IV SA/Po 431/11; wyrok WSA w Poznaniu z 10 grudnia 2014 r., sygn. akt IV SA/Po 746/14; wyrok WSA w Łodzi z 13 sierpnia 2014 r., sygn. akt II SA/Łd 515/15).
Uwzględniając powyższe należy stwierdzić, że ocena czy dany akt normatywny wydany został w ramach, czy też z przekroczeniem upoważnienia ustawowego, powinna być dokonana z punktu widzenia charakteru prawnego upoważnienia ustawowego i jego zakresu w konkretnej sprawie, z uwzględnieniem poprawności legislacyjnej wynikającej z przytoczonych wyżej przepisów rozporządzenia w sprawie zasad techniki prawodawczej.
Oceniając zarzuty skargi, stwierdzić należy, co następuje:
I. § 3 ust. 1 pkt 1 Regulaminu brzmi: "Właściciele nieruchomości obowiązani są do utrzymania czystości i porządku oraz należytego stanu sanitarno-higienicznego nieruchomości oraz znajdujących się przy nich urządzeń". Zawarcie takiej treści w Regulaminie nie wynika ani z upoważnienia zawartego w art. 4 ust. 2 pkt 1) lit. c), ani w 4 ust. 2 pkt 5), ani też art.4 ust.2a pkt 8) u.c.p.g. Ponieważ w podstawie prawnej uchwały powołano się na przepis art.4 ust.2a ustawy, upoważniający do zamieszczenia w Regulaminie treści fakultatywnych, ale jedynie w zakresie art.4 ust.2a pkt 4) i 5), to nie można uznać, że zapis § 3 ust. 1 pkt 1 Regulaminu wynika z upoważnienia zawartego w art.2a pkt 8) ustawy, stanowiącym, że rada gminy może w regulaminie wprowadzić inne obowiązki dotyczące utrzymania czystości i porządku na terenie nieruchomości. Rację należy przyznać Prokuratorowi, że nie wiadomo o jakie "urządzenia" w tym przepisie chodzi. Regulacja ta narusza zatem zasadę pewności i określoności prawa (art. 2 Konstytucji RP), jak również sformułowany w § 6 Zasad techniki prawodawczej wymóg precyzji tekstu aktu normatywnego. Nadto, pośród obowiązków ustawowych ciążących na właścicielach nieruchomości w zakresie utrzymania czystości u porządku (art.5 ust.1 ustawy) obowiązek utrzymania należytego stanu sanitarno-higienicznego nieruchomości oraz znajdujących się przy nich urządzeń nie został wymieniony. W przepisie tym określono bowiem, że właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez:
1) wyposażenie nieruchomości w worki lub pojemniki, przeznaczone do zbierania odpadów komunalnych, utrzymanie tych pojemników w odpowiednim stanie sanitarnym, porządkowym i technicznym oraz utrzymanie w odpowiednim stanie sanitarnym i porządkowym miejsc gromadzenia odpadów,
2) przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych,
3) zbieranie w sposób selektywny powstałych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych zgodnie z wymaganiami określonymi w regulaminie oraz sposobem określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 4a ust. 1,
3a) gromadzenie nieczystości ciekłych w zbiornikach bezodpływowych lub osadnikach w instalacjach przydomowych oczyszczalni ścieków;
3b) pozbywanie się zebranych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych oraz nieczystości ciekłych w sposób zgodny z przepisami ustawy i przepisami odrębnymi;
4) uprzątnięcie błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z dróg dla pieszych położonych wzdłuż nieruchomości, przy czym za taką drogę uznaje się wydzieloną część drogi publicznej przeznaczoną do ruchu pieszych położoną bezpośrednio przy granicy nieruchomości; właściciel nieruchomości nie jest obowiązany do uprzątnięcia drogi dla pieszych, na której jest dopuszczony płatny postój lub parkowanie pojazdów samochodowych;
5) realizację innych obowiązków określonych w regulaminie.
Dlatego też zarzut przekroczenia zaskarżoną uchwałą granic upoważnienia ustawowego zawartego w art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. c) u.c.p.g. jest uzasadniony.
II. Treść § 3 ust.1 pkt 3 Regulaminu jest następująca: "Właściciele nieruchomości obowiązani są do uprzątnięcia sopli lodowych i śniegu z dachów i gzymsów budynków niezwłocznie po ich pojawieniu się, w sposób niezagrażający życiu lub zdrowiu ludzi i zwierząt". Zgodnie zaś z delegacją ustawową zamieszczoną w art.4 ust.2 pkt 1) lit.c) u.c.p.g., regulamin określa szczegółowe zasady utrzymania czystości i porządku na terenie gminy dotyczące wymagań w zakresie uprzątania błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z części nieruchomości służących do użytku publicznego. Porównanie przepisów art.4 ust.2 pkt 1) lit.c) u.c.p.g. oraz § 3 ust.1 pkt 2 Regulaminu świadczy ewidentnie o tym, że rada gminy upoważniona była jedynie do określenia szczegółowych zasad uprzątania błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z części nieruchomości służących do użytku publicznego, a nie z innych nieruchomości prywatnych.
Tak więc i ten zarzut Prokuratora okazał się uzasadniony.
III. Wskazywany w punkcie III. skargi przepis § 6 ust.2 zaskarżonego Regulaminu brzmi: "Naprawy pojazdów mechanicznych poza warsztatami naprawczymi mogą odbywać się wyłącznie w miejscach, w których prace związane z naprawą pojazdów nie będą uciążliwe dla sąsiednich nieruchomości oraz pod warunkiem, że nie będą powodowały zanieczyszczenia środowiska wodno - gruntowego, a sposób postępowania z odpadami powstającymi w wyniku naprawy będzie zgodny z przepisami szczególnymi". Zgodnie zaś z zakresem delegacji ustawowej zamieszczonej w art.4 ust.2 pkt 1) lit.d) regulamin określa szczegółowe zasady utrzymania czystości i porządku na terenie gminy dotyczące wymagań w zakresie mycia i naprawy pojazdów samochodowych poza myjniami i warsztatami naprawczymi. Dlatego też ocenić należy, że Rada Gminy Dębno błędnie posłużyła się pojęciem "pojazdy mechaniczne" zamiast "pojazdy samochodowe". Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach upoważniała wyłącznie do określenia wymogów mycia poza myjniami pojazdów samochodowych oraz naprawy poza warsztatami pojazdów samochodowych. Pojęcie "pojazdów mechanicznych" jest odmiennym pojęciem niż "pojazdy samochodowe", o czym świadczą definicje pojęć zawarte w ustawie z dnia 10 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 450) oraz w ustawie o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 854). Ponieważ ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach samodzielnie tych pojęć nie definiuje, zgodnie z systemową wykładnią prawa sięgnąć należy do definicji ustawowych tych pojęć na gruncie innych ustaw obowiązujących w polskim porządku prawnym. Według ustawy Prawo o ruchu drogowym "pojazdem samochodowym" jest pojazd silnikowy, którego konstrukcja umożliwia jazdę z prędkością przekraczającą 25 km/h, przy czym określenie to nie obejmuje ciągnika rolniczego. Według natomiast ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych, "pojazdem mechanicznym" jest: a) pojazd samochodowy, ciągnik rolniczy, motorower i przyczepa określone w przepisach ustawy - Prawo o ruchu drogowym, b) pojazd wolnobieżny w rozumieniu przepisów ustawy - Prawo o ruchu drogowym, z wyłączeniem pojazdów wolnobieżnych będących w posiadaniu rolników posiadających gospodarstwo rolne i użytkowanych w związku z posiadaniem tego gospodarstwa. W świetle legalnych definicji każdego rodzaju pojazdów, wskazujących na odmienny zakres pojęcia "pojazdy mechaniczne" od pojęcia "pojazdy samochodowe", posłużenie się w Regulaminie pojęciem zakresowo odbiegającym od zawartego w upoważnieniu ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, stanowi niedopuszczaną modyfikację treści upoważnienia ustawowego stanowiącą istotne naruszenie prawa.
Jednakże, zdaniem Sądu, w ramach ochrony wartości jaką jest porządek, prawodawca lokalny miał prawo, w ramach ww. upoważnienia ustawowego, wypowiedzieć się o nakazie nie powodowania przedmiotowymi naprawami uciążliwości dla sąsiednich nieruchomości oraz nie będą powodowały zanieczyszczenia środowiska wodno – gruntowego w zakresie czystości i porządku. Przepis art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. c ustawy o utrzymaniu czystości przewiduje, że regulamin powinien określać zasady utrzymania czystości i porządku na terenie gminy dotyczące mycia i naprawy pojazdów samochodowych poza myjniami i warsztatami naprawczymi. Przepis ten upoważnia radę gminy do określenia w regulaminie zasad, tj. warunków, jakie muszą być spełnione, żeby mycie i naprawa pojazdów samochodowych poza myjniami i warsztatami naprawczymi, były dopuszczalne i nie zagrażały środowisku. Nie ulega wątpliwości, że zasadniczo naprawa pojazdów może odbywać się wyłącznie w miejscach do tego przeznaczonych. Wynika to m.in. z przepisów kodeksu cywilnego, w szczególności dotyczących immisji, zakazujących przekraczających ponad przeciętną miarę oddziaływań na działki sąsiednie, a także z przepisów Kodeksu wykroczeń. Tylko na zasadzie wyjątku czynności te można wykonywać poza myjniami i warsztatami. Ustawa upoważnia radę gminy do określenia w regulaminie szczegółowych warunków tych czynności. Określając te warunki rada gminy powinna, więc mieć na uwadze przede wszystkim to, że czynności te poza myjniami i warsztatami naprawczymi mają charakter wyjątkowy. Wprowadzone w kwestionowanym przepisie Regulaminu ograniczenia, uszczegóławiające warunki wykonywania tych czynności w innych miejscach, nie stanowią nieuprawnionego wkroczenia w sferę prawa cywilnego.
Dlatego też zarzuty skargi w zakresie przekroczenia granic upoważnienia ustawowego Sąd, z powyższym zastrzeżeniem, podziela.
IV. Zaskarżonej uchwale trafnie również skarżący zarzucił istotne naruszenie art. 4 ust. 2 pkt 2a u.c.p.g. w zw. z art. 40 ust. 1 u.s.g. w zw. z art. 7 i 94 Konstytucji, polegające na niewypełnieniu delegacji ustawowej i braku określenia Regulaminie szczegółowych zasad utrzymania czystości i porządku na terenie gminy dotyczących utrzymania w odpowiednim stanie sanitarnym i porządkowym miejsc gromadzenia odpadów. Wbrew twierdzeniom gminy, zaskarżony Regulamin nie zawiera regulacji w tym zakresie. Przepis § 13 Regulaminu odnosi się bowiem wyłącznie do utrzymania w należytym stanie sanitarnym, porządkowym i technicznym pojemników na odpady komunalne, zobowiązując właścicieli nieruchomości do ich bieżącego czyszczenia oraz dezynfekcji i dezynsekcji co najmniej dwa razy w roku.
Tymczasem art. 4 ust. 2 pkt 2a u.c.p.g. nakazuje określenia w Regulaminie wymagań w zakresie utrzymania w odpowiednim stanie sanitarnym i porządkowym miejsc gromadzenia odpadów, co nie jest tożsame ze stanem sanitarnym i porządkowym pojemników na odpady komunalne. Jest to związane z tym, że już przepis ustawy o porządku i czystości w gminach - art.5 ust.1 pkt 1) – nakazuje właścicielom nieruchomości wyposażenie nieruchomości w worki lub pojemniki, przeznaczone do zbierania odpadów komunalnych, utrzymanie tych pojemników w odpowiednim stanie sanitarnym, porządkowym i technicznym oraz utrzymanie w odpowiednim stanie sanitarnym i porządkowym miejsc gromadzenia odpadów, chyba że na mocy uchwały rady gminy, o której mowa w art. 6r ust. 3, obowiązki te w całości lub w części przejmie gmina jako część usługi w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości w zamian za uiszczoną przez właściciela opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi.
Uznać zatem należy, że Regulamin, wbrew kategorycznemu obowiązkowi wynikającemu z art. 4 ust. 2 pkt 2a u.c.p.g., nie określa szczegółowych zasad utrzymania czystości i porządku na terenie gminy dotyczących wymagań w zakresie utrzymania w odpowiednim stanie sanitarnym i porządkowym miejsc gromadzenia odpadów.
Skoro określenie powołanych wyżej wymagań było obligatoryjne, a Regulamin stanowiący załącznik do zaskarżonej uchwały Rady Gminy Dębno takiej regulacji nie zawiera, to trafnie zarzucono w skardze, że doszło do naruszenia art. 4 ust. 2 pkt 2a u.c.p.g., które to naruszenie ma charakter istotny.
V. Stosownie do § 32 ust.2 Regulaminu: "Osoby utrzymujące psy zobowiązane są do trzymania ich w obrębie swoich gospodarstw i nieruchomości, w szczególności zabrania się wypuszczania psów poza obręb własnych nieruchomości lub niekontrolowanego nietrzymania psów w obrębach własnych nieruchomości". Strona skarżąca zarzuciła, że przepis ten narusza art. 4 ust. 2 pkt 6 u.u.c.p.g. w zw. z art. 40 ust. 1 u.s.g. w zw. z art. 7 i art. 94 Konstytucji RP, gdyż przekracza granice upoważnienia ustawowego. Zgodnie z art. 4 ust. 2 pkt 6 u.u.c.p.g. regulamin określa szczegółowe zasady utrzymania czystości i porządku na terenie gminy dotyczące wymagań w zakresie obowiązków osób utrzymujących zwierzęta domowe, mających na celu ochronę przed zagrożeniem lub uciążliwością dla ludzi oraz przed zanieczyszczeniem terenów przeznaczonych do wspólnego użytku.
Nawiasem mówiąc, przepis też ogranicza się jedynie do wymagań stawianych osobom utrzymującym wyłącznie psy, a nie innych zwierząt domowych, tak więc nie wypełnia całej delegacji ustawowej. Jednocześnie bezwarunkowe ukształtowanie wskazanego zakazu może prowadzić w konsekwencji do niehumanitarnych działań oraz stanowi nadmierne i nieproporcjonalne ograniczenie praw opiekunów psów.
Dlatego też Sąd uznał ten zarzut za usprawiedliwiony. Nadto, Prokurator słusznie wytknął niezrozumiałą treść tego przepisu. Wydaje się, że w przepisie tym chodziło o zakaz niekontrolowanego trzymania psów w obrębach własnych nieruchomości.
Wskazać należy, że również gmina wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w tym zakresie.
VI. Stosownie do § 32 ust.3 Regulaminu: "Dopuszcza się wyprowadzanie i wypuszczanie psów poza obręb własnej nieruchomości, z tym że zwierzę musi wówczas być pod stałą kontrolą i dozorem osoby wyprowadzającej oraz na smyczy; w przypadku psa zaliczanego (na podstawie przepisów szczególnych) do ras uznawanych za agresywne, pies winien być wyprowadzony w kagańcu i na smyczy".
W doktrynie i orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że wprowadzenie w regulaminie utrzymania czystości i porządku na terenie gminy bezwzględnego nakazu prowadzenia psów na smyczy jest nieuzasadnione, godzi w prawa właścicieli zwierząt, nadto może prowadzić do niehumanitarnego traktowania zwierząt, gdyż nie każdy pies może być prowadzony na smyczy i nie we wszystkich okolicznościach prowadzenie psa na smyczy winno być wymagane. Należy przy tym zauważyć, że ustawodawca nie upoważnił rady gminy do sformułowania nakazu wyprowadzania psów na spacer wyłącznie na smyczy, a jedynie do określenia szczegółowych zasad utrzymania czystości i porządku na terenie gminy dotyczących obowiązków osób utrzymujących zwierzęta domowe, mających na celu ochronę przed zagrożeniem lub uciążliwością dla ludzi oraz przed zanieczyszczeniem terenów przeznaczonych do wspólnego użytku. Wyprowadzanie z przytoczonej regulacji ustawowej nakazu wyprowadzania psów na spacer na smyczy jest zatem nieprawidłowe. W tym kontekście należy stwierdzić, że nakazane Regulaminem środki ostrożności przy trzymaniu zwierzęcia nie mogą być bardziej rygorystyczne, niż środki przewidziane ustawami. Tymczasem z art. 10a ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt, "u.o.z.", (t.j. Dz. U. 2020 r. poz. 638) wynika zakaz puszczania psów bez możliwości ich kontroli i bez oznakowania umożliwiającego identyfikację właściciela lub opiekuna. W podobnym tonie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny, który w uzasadnieniu wyroku z dnia 13 stycznia 2021 r., sygn. III OSK 3403/21 wskazał, że "nałożenie na właścicieli psów obowiązku bezwzględnego wyprowadzania na tereny przeznaczone do wspólnego użytku psów na smyczy, a psów rasy uznawanej za agresywną na smyczy i w kagańcu, narusza normę kompetencyjną art. 4 ust. 2 u.c.p.g. (...) Zwykłe środki ostrożności przy trzymaniu zwierzęcia określa się jako tradycyjne, przyjęte zwyczajowo, naturalne dla danego gatunku zwierzęcia, dodatkowo uzależnione od jego cech osobniczych i ewentualnego, potencjalnego zagrożenia. Środki nakazane to środki, o jakich mowa w wielu ustawach, m.in. w u.o.z., czy w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 kwietnia 2003 r. w sprawie wykazu ras psów uznawanych za agresywne. W u.o.z. przez "humanitarne traktowanie zwierząt" rozumie się traktowanie uwzględniające potrzeby zwierzęcia i zapewniające mu opiekę i ochronę. Generalny nakaz wyprowadzania psów na smyczy i w kagańcu, niezależnie od jego cech i innych uwarunkowań (w tym choroby), może w określonych sytuacjach prowadzić do działań niehumanitarnych. Ponadto, jak wszelkie ograniczenia praw jednostki, także ograniczenia uprawnień właściciela psa bądź nałożenie na niego dodatkowych obowiązków, muszą być wprowadzane z poszanowaniem zasady proporcjonalności" (podobnie WSA w Warszawie w prawomocnym wyroku z dnia 9 kwietnia 2021 r., sygn. IV SA/Wa 192/21, WSA w Poznaniu w prawomocnym wyroku z dnia 7 lipca 2020 r., sygn. IV SA/Po 139/20).
Dlatego też Sąd uznał zarzut za usprawiedliwiony.
Wskazać należy, że również gmina wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w tym zakresie.
VII. W myśl § 32 ust.4 Regulaminu: "Nieruchomości, na których utrzymywany jest pies lub psy, winny być oznakowane widoczną tabliczką informacyjną ze stosownym ostrzeżeniem". W skardze zarzucono, że regulacja ta wykracza poza upoważnienie ustawowe z art. 4 ust. 2 pkt 6 u.u.c.p.g., a nałożenie bezwzględnego obowiązku oznaczania tabliczką z ostrzeżeniem nieruchomości, na terenie których utrzymywany jest pies lub psy, stanowi ingerencję w prawo własności właścicieli nieruchomości.
Zdaniem skarżącego, uregulowanie to także narusza zasadę proporcjonalności, jeśli zobowiązuje właścicieli wszystkich nieruchomości do zamieszczenia stosownego ostrzeżenia niezależnie od tego, czy zwolniony z uwięzi pies stanowi – z uwagi na swą wielkość i cechy – jakiekolwiek zagrożenie.
Sąd podziela zarzut skargi, że art. 4 ust. 2 pkt 6 u.u.c.p.g. nie upoważniał Rady do ingerowania w prawo własności w ten sposób, aby nałożyć na właścicieli posesji obowiązek oznaczenia stosownym ostrzeżeniem nieruchomości, na terenie których przebywają psy zwolnione ze smyczy.
VIII. W myśl § 34 ust.3 Regulaminu: "Koszty przeprowadzania deratyzacji obciążają właścicieli nieruchomości". Natomiast zgodnie z treścią upoważnienia ustawowego z art. 4 ust. 2 pkt 8 u.u.c.p.g. Regulamin określa szczegółowe zasady utrzymania czystości i porządku na terenie gminy dotyczące wyznaczania obszarów podlegających obowiązkowej deratyzacji i terminów jej przeprowadzania. Zestawienie tych dwóch przepisów ewidentnie wskazuje, że norma kompetencyjna nie obejmuje upoważnienia do nakładania obowiązku ponoszenia kosztów deratyzacji przez właścicieli nieruchomości.
Dlatego też również i ten zarzut należy uznać za uzasadniony.
Z urzędu zauważyć również należy, że w § 2 pkt 8) zawarta została błędna definicja odpadów problemowych – odsyłająca wyłącznie do § 25 Regulaminu, podczas gdy odpadów tych dotyczą przepisy § 23 – 30 Regulaminu, a § 25 dotyczy wyłącznie zużytych baterii i akumulatorów.
Również przepis § 3 ust.1 pkt 3) w zw. z § 2 pkt 2) Regulaminu w sposób istotny narusza prawo. Stosownie do § 3 ust.1 pkt 3) Regulaminu "Właściciele nieruchomości obowiązani są do uprzątnięcia błota, śniegu, lodu, chwastów i innych zanieczyszczeń z chodnika położonego wzdłuż nieruchomości". Zgodnie zaś z definicją przyjętą w § 2 pkt 2) Regulaminu "ilekroć w regulaminie jest mowa o chodniku - rozumie się przez to chodnik, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 13 września 1996 roku o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, (Dz. U. z 2022 r. poz. 2519 z późn. zm.). Z kolei w myśl przywołanego w tej definicji art.5 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g. "Właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez uprzątnięcie błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z dróg dla pieszych położonych wzdłuż nieruchomości, przy czym za taką drogę uznaje się wydzieloną część drogi publicznej przeznaczoną do ruchu pieszych położoną bezpośrednio przy granicy nieruchomości; właściciel nieruchomości nie jest obowiązany do uprzątnięcia drogi dla pieszych, na której jest dopuszczony płatny postój lub parkowanie pojazdów samochodowych". Porównanie treści tych przepisów prowadzi do wniosku, że kwestionowany przepis Regulaminu stanowi prawie dosłowne powtórzenie art.5 ust.1 pkt 4 u.c.p.g. Przy czym, stanowiący upoważnienie ustawowe dla rady gminy przepis art.4ust.2 pkt 1) lit.c) u.c.p.g. dotyczy innego zakresu niż regulowany w art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy, a mianowicie wyłącznie "części nieruchomości służących do użytku publicznego". Tak więc kwestia usuwania błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z chodników położonych "wzdłuż nieruchomości" nie stanowi materii powierzonych do uregulowania przez ustawodawcę radzie gminy, o których mowa w art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. b u.c.p.g., tj. zachowania czystości i porządku na terenie nieruchomości danego właściciela, ale dotyczy obowiązków właściciela nieruchomości odnośnie terenu leżącego poza jego nieruchomością, tj. chodnika położonego wzdłuż nieruchomości, co oznacza, że w zakresie tego obowiązku brak jest podstaw do jego powtarzania w regulaminie (por.m.in. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 14 sierpnia 2019 r., sygn. IV SA/Po 365/19, wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 4 września 2019 r., sygn. II SA/Bd 506/19, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 28 czerwca 2019 r., sygn. II SA/Gd 80/19, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 16 czerwca 2016 r., sygn. IV SA/Po 1060/15). Ponadto przepis art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. b ustawy zezwala radzie gminy na szczegółowe określenie zasad uprzątnięcia błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z części nieruchomości służących do użytku publicznego, nie zaś do regulowania sposobu i miejsca ich gromadzenia (por. też wyrok WSA w Kielcach z dnia 27 lipca 2015 r., sygn. II SA/Ke 572/15).
To samo odnieść należy do przepisu § 3 ust.2 pkt 1) Regulaminu, stanowiącym że "Właściciele nieruchomości nie są obowiązani do wykonywania obowiązków, o których mowa w ust. 1 pkt 3 oraz pkt 4, jeżeli na chodniku dopuszczony jest płatny postój lub parkowanie pojazdów". W przepisie art.4 ust.2 u.c.p.g. brak jest upoważnienia do uregulowania kwestii związanych z uprzątnięciem błota, śniegu, lodu, chwastów i innych zanieczyszczeń z chodnika położonego wzdłuż nieruchomości. Nadto, skoro kwestia ta została uregulowana ustawowo art. 5 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g., brak jest podstaw, do powtarzania tej regulacji w Regulaminie.
Przytoczenia wymagają również kolejne przepisy Regulaminu:
"§ 4. Zarządcy dróg obowiązani są do:
1) utrzymania czystości i porządku na drogach publicznych,
2) uprzątnięcia i pozbycia się błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z dróg publicznych,
3) pozbycia się błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń uprzątniętych przez właścicieli nieruchomości z chodników położonych wzdłuż nieruchomości, a przyległych do drogi publicznej,
4) gromadzenia błota, śniegu i lodu uprzątniętego z dróg publicznych przy krawędzi jezdni, w sposób nieutrudniający zatrzymywania się pojazdów i ruchu pieszych,
5) uprzątnięcia i pozbycia się błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z chodników, jeżeli zarządca drogi pobiera opłaty z tytułu postoju lub parkowania na takim chodniku.
§ 5. Gmina obowiązana jest do:
1) zapobiegania zanieczyszczeniu ulic, chodników, placów i terenów otwartych,
2) utrzymania czystości i porządku na przystankach komunikacyjnych,
3) uprzątnięcia błota, śniegu i lodu uprzątniętego z przystanków komunikacyjnych położonych na jej terenie, które stanowią jej własność lub którymi zarządza, w sposób nieutrudniający zatrzymywania się pojazdów, wsiadania i wysiadania pasażerów,
4) uprzątnięcia i pozbycia się błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z chodników, jeżeli pobiera opłaty z tytułu postoju lub parkowania na takim chodniku".
Przepis art.4 ust.2 ustawy nie zawiera upoważnienia ustawowego do uregulowania tych zagadnień w Regulaminie. Nadto, przepisy § 4 i § 5 Regulaminu stanowią powtórzenie regulacji ustawowej z art.5 ust.4 i ust.5 u.c.p.g., co jest niedopuszczalne.
Z kolei przepis § 6 ust.1 Regulaminu stanowi: "Mycie pojazdów mechanicznych poza myjniami może odbywać się wyłącznie na utwardzonej części gruntu, z którego ścieki wpływać będą do wybieralnych szczelnych zbiorników bezodpływowych, których opróżnianie następować będzie bezzwłocznie po ich napełnieniu, a ścieki pochodzące z tych zbiorników wywożone są do stacji zlewnych. W szczególności ścieki takie nie mogą być odprowadzane bezpośrednio do gruntu, naturalnych zbiorników wodnych oraz naturalnych cieków wodnych". Zgodnie zaś z zakresem delegacji ustawowej zamieszczonej w art.4 ust.2 pkt 1) lit.d) regulamin określa szczegółowe zasady utrzymania czystości i porządku na terenie gminy dotyczące wymagań w zakresie mycia i naprawy pojazdów samochodowych poza myjniami i warsztatami naprawczymi. Dlatego też ocenić należy, że Rada Gminy Dębno błędnie posłużyła się pojęciem "pojazdy mechaniczne" zamiast "pojazdy samochodowe". Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach upoważniała wyłącznie do określenia wymogów mycia poza myjniami pojazdów samochodowych oraz naprawy poza warsztatami pojazdów samochodowych.
Dla uchwalenia przepisu § 7 Regulaminu o treści: " 1. Zabrania się umieszczania na drzewach wszelkich reklam, plakatów, ogłoszeń, nekrologów i innych informacji. 2. Umieszczanie na nieruchomościach i obiektach architektury reklam, plakatów, ogłoszeń i nekrologów wymaga zgody właściciela obiektu. 3. W odniesieniu do obiektów wpisanych do rejestru zabytków oprócz zgody właściciela obiektu wymagane jest uzyskanie pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków" - również brak jest upoważnienia ustawowego.
Poza granicami upoważnienia ustawowego uchwalony został przepis § 10 Regulaminu o treści: "Właściciele nieruchomości, którzy nie są podłączeni do istniejącej zbiorczej sieci kanalizacji sanitarnej, zobowiązani są do gromadzenia nieczystości ciekłych w szczelnych zbiornikach bezodpływowych, ich opróżniania i wywozu po wypełnieniu lub przetwarzania ich w przydomowych oczyszczalniach ścieków".
Stosownie do § 13 ust.2 Regulaminu: "Miejsca przeznaczone do gromadzenia odpadów powinny uwzględniać zapisy działu II rozdziału 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie". Wskazać zatem należy, że są to przepisy §22, § 23 i § 24 dotyczące miejsc gromadzenia odpadów stałych. Cytowany przepis Regulaminu narusza w istotny sposób art. 4 ust. 2 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości w zw. z art. 7 i art. 94 Konstytucji RP oraz § 4 ust. 4 w związku z § 143 Zasad techniki prawodawczej. Regulamin ma bowiem określać szczegółowe zasady utrzymania czystości i porządku na terenie gminy, a dotyczące kwestii wymienionych w art.4 ust.2 ustawy. Zauważyć zatem należy, że odwołanie się w Regulaminie do przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie w żaden sposób nie konkretyzuje obowiązków wskazanych w art. 4 ust. 2 pkt 2a) ustawy o utrzymaniu czystości.
Przepis § 15 Regulaminu ma treść: "1. Właściciele nieruchomości obowiązani są na własny koszt do podłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacji sanitarnej. 2. W przypadku kiedy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, obowiązkiem właścicieli nieruchomości jest wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy o wielkości odpowiedniej do potrzeb lub przydomową oczyszczalnię ścieków.
Przepis art.4 ust.2 ustawy nie zawiera upoważnienia ustawowego do uregulowania tych zagadnień w Regulaminie. Nadto, przepis ten nawiązuje do art.5 ust.1 pkt 2) ustawy, który stanowi, że "Właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych; przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych". A zagadnienie uregulowane w omawianym przepisie nie wymagało dodatkowych wskazań Regulaminowych.
W świetle powyższych rozważań Sąd stwierdził, że zaskarżona uchwała została podjęta z istotnym naruszeniem w/w przepisów, co uzasadnia wyeliminowanie jej w całości z obrotu prawnego. Skarżący ma rację, że wskazane w skardze naruszenia prawa, przejawiające się w niewypełnieniu przez lokalnego prawodawcę delegacji ustawowej i brak w uchwale elementów obligatoryjnych, czynią wadliwą całą zaskarżoną uchwałę. Skoro Rada Gminy Dębno nie wywiązała się z wynikających z delegacji ustawowej obowiązków i nie uregulowała kwestii przekazanych do uregulowania w uchwale, to nie jest możliwe wypełnienie powstałej luki przez Sąd lub organ po zaskarżeniu uchwały do Sądu.
Stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały jedynie w części spowodowałoby pozostanie w obrocie prawnym uchwały w kształcie tzw. "kadłubowym", niespełniającej wymagań ustawowych. W tej sytuacji, wobec braku kompletności Regulaminu i ww. wskazanych naruszeń, skutkujących stwierdzeniem nieważności najistotniejszych jego elementów, stosowanie Regulaminu w szczątkowej formie byłoby niemożliwe. W konsekwencji Sąd doszedł do przekonania, że wniosek skargi o stwierdzenie nieważności uchwały w całości należało uznać za uzasadniony.
Mając na względzie powyższe rozważania oraz zakres i wagę stwierdzonych naruszeń prawa Sąd uwzględnił skargę w całości, w pełni podzielając zawartą w jej uzasadnieniu argumentację skarżącego. Zatem Sąd, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku stwierdzając nieważność zaskarżonej uchwały w całości.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło