II GSK 1734/25
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2025-12-11
Skład orzekający: Andrzej Skoczylas, Elżbieta Czarny-Drożdżejko, Karolina Kisielewicz-Sierakowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organizacja społeczna może skutecznie zarzucić bezczynność organowi administracji publicznej, jeśli organ ten nie wydał postanowienia w przedmiocie wniosku o wszczęcie postępowania z urzędu, a przepis prawa materialnego stanowi, że postępowanie takie jest wszczynane z urzędu?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej ma obowiązek procesowo ustosunkować się do każdego wniosku organizacji społecznej o wszczęcie postępowania administracyjnego, wydając postanowienie o wszczęciu lub odmowie wszczęcia postępowania. Brak wydania takiego postanowienia w ustawowym terminie stanowi bezczynność organu, która podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Nawet jeśli przepis prawa materialnego stanowi o wszczęciu postępowania z urzędu, organizacja społeczna może skutecznie domagać się jego wszczęcia, a organ musi rozpoznać jej wniosek w formie postanowienia.Stan faktyczny
Fundacja złożyła wniosek do Przewodniczącego KRRiT o wszczęcie postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej na nadawcę za naruszenie przepisów dotyczących audycji. Organ poinformował, że wniosek pozostanie bez rozpatrzenia z powodu upływu terminu przechowywania nagrania. Po ponagleniu organ podtrzymał swoje stanowisko. Fundacja wniosła skargę na bezczynność organu do WSA w Warszawie, który stwierdził bezczynność organu z rażącym naruszeniem prawa i zobowiązał go do rozpatrzenia wniosku. Przewodniczący KRRiT złożył skargę kasacyjną, zarzucając WSA błędy proceduralne.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia NSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko (spr.) Sędzia del. WSA Karolina Kisielewicz-Sierakowska Protokolant starszy asystent sędziego Monika Majak po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Przewodniczącego Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 maja 2025 r. sygn. akt VI SAB/Wa 3/25 w sprawie ze skargi F. B. w L. na bezczynność Przewodniczącego Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji w przedmiocie rozpoznania wniosku o nałożenie kary pieniężnej na nadawcę za naruszenie wymagań wobec audycji i innych przekazów oddala skargę kasacyjną.
Wyrokiem z 6 maja 2025 r., sygn. akt VI SAB/Wa 3/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi F. B. w L. (dalej: skarżąca, fundacja) na bezczynność Przewodniczącego Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji (dalej: Przewodniczący KRRiT) w przedmiocie rozpoznania wniosku o nałożenie na nadawcę kary pieniężnej za naruszenie wymagań wobec audycji i innych przekazów, (1) stwierdził, że Przewodniczący KRRIT dopuścił się bezczynności, (2) stwierdził, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, (3) zobowiązał Przewodniczącego KRRiT do rozpatrzenia wniosku fundacji w terminie 1 miesiąca od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, (4) oddalił skargę w pozostałym zakresie, (5) zasądził zwrot kosztów postępowania.
Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
Pismem z 26 czerwca 2023 r. fundacja wystąpiła do Przewodniczącego KRRiT z wnioskiem o wszczęcie z urzędu postępowania administracyjnego na podstawie art. 53 ustawy z 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (Dz. U. z 2022 r., poz. 1722 ze zm.; dalej: u.r.t.) w związku z naruszeniem przez nadawcę – Telewizję Polską S.A. – art. 18 ust. 1 u.r.t. Naruszenie to miało polegać na emisji przez TVP 16 maja 2023 r. o godzinie 19.30 audycji Wiadomości propagującej działania sprzeczne z prawem oraz postawy i poglądy sprzeczne z moralnością i dobrem społecznym, w szczególności zawierające treści nawołujące do nienawiści i przemocy oraz dyskryminujące ze względu na orientację seksualną.
Pismem z 2 sierpnia 2023 r., organ poinformował skarżącą, iż wystąpienie z 26 czerwca 2023 r., dotyczące audycji pt. "Wiadomości" pozostanie bez rozpatrzenia, gdyż wpłynęło do Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji po ustawowym terminie przechowywania przez nadawcę poemisyjnego nagrania audycji. Podstawą do przeprowadzenia przez KRRiT postępowania wyjaśniającego jest dokumentacja przekazana przez nadawcę, nie zaś materiały dostarczone przez autora skargi.
6 stycznia 2024r., do KRRiT wpłynęło ponaglenie skarżącej.
W odpowiedzi na powyższe ponaglenie Fundacji, w piśmie z 16 stycznia 2024 r., Organ podtrzymał swoje stanowisko zawarte w odpowiedzi z 2 sierpnia 2023 r.
Pismem z 9 grudnia 2024 r., F. B. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Przewodniczącego KRRiT w zakresie rozpoznania wniosku z 26 czerwca 2023 r.
WSA w Warszawie uwzględnił powyższą skargę.
Sąd pierwszej instancji nie podzielił twierdzenia, że skoro organ zapoznał się ze stanowiskiem skarżącej i udzielił na nie odpowiedzi, to nie pozostaje w bezczynności. WSA wskazał, że zasadność każdego żądania, które zostało w prawidłowej formie skierowane do właściwego organu administracji, powinna być przedmiotem rozstrzygnięcia we właściwej formie przewidzianej w przepisach prawa procesowego. Dotyczy to również sytuacji, gdy w ocenie organu żądanie jest niezasadne, czy też nie ma oparcia w przepisach prawa. Dlatego, zdaniem Sądu, wniosek skarżącej z 26 czerwca 2023 r. powinien zostać rozpoznany w prawem przewidzianej formie. Wydanie w tym zakresie określonego aktu administracyjnego umożliwi skarżącej, w przypadku ewentualnego negatywnego rozstrzygnięcia wniosku, wszczęcie procedury odwoławczej, a następnie skierowanie skargi do sądu administracyjnego, który wówczas oceni, czy w sprawie istniała podstawa prawna do odmowy jego uwzględnienia. Tymczasem sposób załatwienia w tej sprawie wniosku skarżącej w istocie pozbawia stronę takiego uprawnienia.
W ocenie WSA bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Za takim stanowiskiem przemawia w szczególności fakt, że pismo z 2 sierpnia 2023 r. Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji nie stanowi postanowienia, a więc organ dalej pozostaje w stanie bezczynności. Co więcej, biorąc pod uwagę, że bezczynność ta trwa już ponad rok, a stan prawny jest w tej sprawie jasny, co najmniej od wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 lutego 2024 r., a więc wyroków, które zapadły ponad 10 miesięcy temu, należało uznać, że bezczynność organu ma charakter rażący.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Przewodniczący KRRiT, wnosząc o jego uchylenie i zaskarżonej części i oddalenie skargi w tym zakresie, w przypadku uznania przez Naczelny Sąd Administracyjny, iż istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona; ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części i przekazanie do ponownego rozpoznania sprawy w tym zakresie Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Jednocześnie organ wniósł o przeprowadzenie rozprawy i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., zarzucił mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie prawa procesowego, tj.:
1. art. 149 § 1 pkt 1 i 3 p.p.s.a., poprzez nieprawidłowe zastosowanie art. 31 § 1 i 2: k.p.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. art. 3 § 2 pkt 1) - 4) w zw. z pkt 8) i 9) p.p.s.a. oraz w zw. z 133 § 1 p.p.s.a. i 153 p.p.s.a. poprzez orzeczenie o zobowiązaniu organu do rozpoznania wniosku we właściwej formie przewidzianej w przepisach prawa procesowego oraz stwierdzenie bezczynności organu, podczas gdy szczegółowa analiza akt sprawy wskazuje, że organ nie był zobowiązany do wydania aktu ani do dokonania czynności podlegającej zaskarżeniu, co skutkowało niezasadnym zobowiązaniem organu do wydania aktu normatywnego i niezasadnym orzeczeniem o bezczynności organu;
2. art. 149 § 1 pkt 1 i 3 p.p.s.a. poprzez nieprawidłowe zastosowanie art. 61 § 1 k.p.a. i art. 61a k.p.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. oraz 133 § 1 p.p.s.a. i 153 p.p.s.a. oraz nieprawidłowe niezastosowanie art. 249 k.p.a. w zw. z art. 237 k.p.a. poprzez przyjęcie, że organ był zobowiązany do "rozpatrzenia wniosku" i "Załatwienie to ma mieć charakter procesowy" w przedmiocie wszczęcia postępowania wskutek wystąpienia skarżącej, podczas gdy szczegółowa analiza akt sprawy wskazuje na niezasadne zobowiązanie organu do wydania aktu normatywnego i niezasadne orzeczeniem o bezczynności organu;
3. art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. w zw. z art. 149 § 1 pkt 3 i § la p.p.s.a., art. 133 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 12 § 1 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a., poprzez przekroczenie granic uznania sędziowskiego i błędne ustalenie, że okoliczności niniejszej sprawy świadczą o bezczynności organu, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, co skutkowało stwierdzeniem, iż organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z takim naruszeniem prawa oraz stoi w sprzeczności z zasadą zaufania do władzy publicznej i zasadą szybkości postępowania w sytuacji, gdy - przyjmując, że bezczynność organu miała miejsce - całokształt okoliczności niniejszej sprawy nie uzasadnia stwierdzenia, iż ewentualna bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżący kasacyjnie organ przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
Skarżąca nie wniosła odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach.
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która zachodzi w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu. Podstaw nieważnościowych w niniejszej sprawie nie stwierdzono.
Brak przesłanek nieważnościach, o których mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. oznacza, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Granice skargi są więc wyznaczone przez podstawy i wnioski. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku ani prawa do domyślania się i uzupełniania argumentacji autora skargi kasacyjnej. Przytoczenie podstawy kasacyjnej musi więc być precyzyjne, gdyż - z uwagi na związanie sądu kasacyjnego granicami skargi kasacyjnej - Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 26 września 2000 r., sygn. akt IV CKN 1518/2000, OSNC 2001/3, poz. 39 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 sierpnia 2004 r., sygn. akt FSK 299/2004, OSP 2005/3, poz. 36, wyrok NSA z 12.09.2019 r., II GSK 634/19, LEX nr 2739689).
Skarga kasacyjna została oparta na podstawie kasacyjnej, wymienionej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., to jest na naruszeniu przepisów postępowania, których uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W tym miejscu należy podkreślić, że podobne sprawy były już rozstrzygane przez Naczelny Sąd Administracyjny (zob. przykładowo: wyrok NSA z 6.12.2024 r., II GSK 1498/24, LEX nr 3818623, wyrok NSA z 6.12.2024 r., II GSK 1520/24, LEX nr 3811190, wyrok NSA z 20.02.2024 r., II GSK 1773/23, LEX nr 3717880, Wyrok NSA z 20.02.2024 r., II GSK 1774/23, LEX nr 3698558), a Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrujący niniejsza skargę kasacyjną podziela poglądy wyrażone w uzasadnieniach wskazanych wyżej wyroków.
Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 53 ust. 1 u.r.t. jeżeli nadawca narusza obowiązek wynikający z przepisów art. 14a ust. 1-2, art. 15 ust. 1, 2 i 3, art. 15a ust. 1, art. 16 ust. 1-6, art. 16a, art. 16b ust. 1-3, art. 16c, art. 17 ust. 1-7, art. 17a ust. 1-7, art. 18 ust. 1-5b i 7, art. 18a ust. 1 i 1a, art. 20 ust. 1, art. 20b ust. 1 i 6, art. 20c ust. 1-5, art. 37c ust. 1 i 2, art. 43 ust. 2 lub art. 43a ust. 1 lub z przepisów wydanych na podstawie art. 14a ust. 3, art. 15 ust. 4, art. 15a ust. 6 i 7, art. 16 ust. 7, art. 16b ust. 3b, art. 17 ust. 8, art. 17a ust. 9, art. 18 ust. 6, art. 18a ust. 2 lub art. 37c ust. 3 lub nie zastosował się do wezwania, o którym mowa w art. 43a ust. 2 u.r.t., Przewodniczący Krajowej Rady wydaje decyzję nakładającą na nadawcę karę pieniężną w wysokości do 50% rocznej opłaty za prawo do dysponowania częstotliwością przeznaczoną do rozpowszechniania programu drogą rozsiewczą naziemną, a w przypadku gdy nadawca nie uiszcza opłaty za prawo do dysponowania taką częstotliwością, karę pieniężną w wysokości do 10% przychodu nadawcy, osiągniętego w poprzednim roku podatkowym, uwzględniając zakres i stopień szkodliwości naruszenia, dotychczasową działalność nadawcy oraz jego możliwości finansowe.
W niniejszej sprawie skarżąca Fundacja zawiadomiła o naruszeniu, jej zdaniem, przez nadawcę Telewizja Polska S.A. w programie TVP 1 art. 18 ust. 1 u.r.t.
Nie budzi wątpliwości, że postępowanie wszczynane na podstawie art. 53 ust. 1 u.r.t. przez Przewodniczącego KRRiT jest powstępowaniem wszczynanym z urzędu. Zgodnie z art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. W doktrynie podnosi się, że "wskazanie na formę wszczęcia postępowania z odwołaniem się do alternatywy rozłącznej oznacza, że żaden podmiot zewnętrzny dla administracji, w tym także strona stosunku materialnoprawnego, który byłby konkretyzowany w postępowaniu jurysdykcyjnym, nie może skutecznie zażądać jego wszczęcia, gdy przewidzianą ku temu formą jest podjęcie działania z urzędu. W takim przypadku ani strona, ani inny podmiot nie może skutecznie zarzucić bezczynności organowi administracji publicznej, gdy nie podejmuje on działań w celu wszczęcia postępowania w sprawie" (M. Romańska [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. III, red. H. Knysiak-Sudyka, Warszawa 2023, art. 61). Również w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że bezczynność w załatwieniu sprawy w trybie przepisów ogólnego postępowania administracyjnego wystąpi, gdy w sprawie indywidualnej rozstrzyganej w formie decyzji administracyjnej, organ administracji publicznej w ustawowym terminie nie podejmie decyzji administracyjnej, przy czym ustawowy termin liczy się od dnia wszczęcia postępowania w sprawie. Przesłanką skuteczności żądania wszczęcia postępowania jest oparcie danego rodzaju postępowania na zasadzie skargowości. W razie, gdy norma prawa materialnego expressis verbis ustanawia zasadę oficjalności: wszczęcie postępowania z urzędu, jednostka nie może skutecznie domagać się wszczęcia postępowania, a w następstwie zarzucać bezczynności organu. Bezczynność organu administracji publicznej, gdy norma prawa nakazuje wszczęcie postępowania, jest naruszeniem przepisu prawa, które daje podstawę do podjęcia czynności przez organy powołane do ochrony obiektywnego porządku prawnego (złożenia żądania przez prokuratora na podstawie art. 182 Kodeksu postępowania administracyjnego). W razie, zatem, gdy norma prawa materialnego expressis verbis wprowadza zasadę oficjalności, wyłączając zasadę skargowości, nie można zarzucić bezczynności organu administracji publicznej. Brak bowiem podstaw prawnych do skutecznego złożenia podania (zob. wyrok NSA z 4.07.2007 r., II OSK 1314/06, LEX nr 364695).
Tym niemniej należy mieć na uwadze, że zgodnie z art. 31 § 1 k.p.a. organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem:
1) wszczęcia postępowania,
2) dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu,
jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny.
Stąd przyjmuje się, że uznanie żądania wszczęcia postępowania przez organizację (w niniejszej sprawie Fundację) jest wykazanie przez nią, że żądanie jest uzasadnione celami statutowymi oraz, że przemawia za tym interes społeczny. (zob. T. Woś [w:] Postępowanie administracyjne, Warszawa 2017, s. 209). W orzecznictwie podkreśla się, że nie wystarczy ogólnikowe sformułowanie przez organizację społeczną, że działa w interesie społecznym, a do tych celów należy również zaliczyć działalność na rzecz poszanowania praw człowieka, czy przeciwdziałania dyskryminacji, bo są to cele wskazane bardzo ogólnie i na tej zasadzie każda organizacja musiałaby być dopuszczona do udziału w każdym postępowaniu. Chodzi o to, aby powołując się na interes społeczny, który jest interesem ogólnym, organizacja nie używała ogólnikowych stwierdzeń, lecz wskazywała konkretne okoliczności faktyczne, prawne, które mogą świadczyć o tym, że powinna w tym postępowaniu uczestniczyć. Udział organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym nie ma służyć wyłącznie zapewnieniu aktywnego i lepszego wypełnieniu jego celów. Te cele co do zasady ma realizować organ prowadzący postępowanie. Natomiast udział organizacji społecznej ma służyć "uspołecznieniu" tego postępowania, a więc działaniu organu w realiach kontroli społecznej, którą gwarantuje podmiot "społeczny" niebędący stroną w sprawie (por. Wyrok NSA z 16.09.2025 r., II OSK 2410/24, LEX nr 3931275). Udział organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym na prawach strony nie może także służyć partykularnym celom samej organizacji społecznej, lecz musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w sprawach indywidualnych i działaniem w nim organów administracyjnych (wyrok NSA z 25.06.2025 r., II OSK 1090/24, LEX nr 3908727).
Zgodnie z art. 31 § 2 k.p.a. organ administracji publicznej, uznając żądanie organizacji społecznej za uzasadnione, postanawia o wszczęciu postępowania z urzędu lub o dopuszczeniu organizacji do udziału w postępowaniu. Na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania lub dopuszczenia do udziału w postępowaniu organizacji społecznej służy zażalenie. Analiza konstrukcji art. 31 § 1 i § 2 k.p.a. wskazuje jednoznacznie, że w sytuacji, w której wniosek o wszczęcie postępowania składa organizacja społeczna, a podany przez nią stan faktyczny sprawy może stanowić podstawę do wszczęcia postępowania jurysdykcyjnego, obowiązkiem właściwego organu jest wydanie postanowienia rozstrzygającego o takim żądaniu. Stąd organ ma obowiązek procesowo ustosunkować się do każdego wniosku organizacji społecznej o wszczęcie postępowania administracyjnego i dopuszczenia do udziału w postępowaniu, niezależnie do tego, czy jest ono podejmowane z urzędu, czy też na wniosek. W związku z tym zarówno rozstrzygnięcie co do wszczęcia postępowania, jak i też jego odmowy wymaga wydania postanowienia (por. wyrok NSA z 6.09.2023 r., III OSK 951/22, LEX nr 3697484, wyrok NSA z 18.04.2024 r., III OSK 1116/23, LEX nr 3710864).
Negatywne rozstrzygnięcie żądania organizacji społecznej przewidzianego w art. 31 § 1 pkt 1 k.p.a. powinno przybrać formę postanowienia i jest zaskarżalne zażaleniem. Zatem zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 w zw. z art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. - bezczynność w zakresie wydania tego rodzaju postanowienia podlega skardze do sądu. Z przepisów tych wynika bowiem, że sądy administracyjne rozpoznają skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego w zakresie spraw lub kwestii rozstrzyganych w drodze postanowień zaskarżalnych zażaleniem oraz postanowień kończących postępowanie w sprawie i rozstrzygających sprawę co do istoty. Wbrew zatem twierdzeniu skarżącego kasacyjnie organu, niezałatwienie żądania Fundacji w terminie określonym w art. 35 § 1 k.p.a. stanowiło bezczynność organu w rozumieniu przytoczonych przepisów, podlegającą skardze do sądu administracyjnego. Niezasadny jest zatem wniosek skargi kasacyjnej o uchylenie zaskarżonego wyroku i odrzucenie skargi.
Wobec powyższego NSA nie podziela poglądu organu, że pismo z 26 czerwca 2023 r. złożone w przedmiotowej sprawie przez Fundację działającą jako organizacja społeczna w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 5 k.p.a., stanowiące wniosek o wszczęcie z urzędu na podstawie art. 31 § 1 pkt 1 k.p.a. postępowania w sprawie nałożenia na określonego nadawcę kary pieniężnej (art. 53 ust. 1 u.r.t.) z powodu naruszenia obowiązków wynikających z art. 18 ust. 1 u.r.t., podlegało rozpatrzeniu w trybie postępowania skargowego, o którym mowa w przepisach działu VIII k.p.a. Należy bowiem wskazać, że wobec organizacji społecznych składających wnioski o wszczęcie z urzędu postępowania sankcyjnego na podstawie art. 53 ust. 1 u.r.t., zastosowanie znajduje procedura przewidziana w art. 31 § 1-3 k.p.a. W takim przypadku zatem obowiązkiem organu jest rozważenie przesłanek wskazanych w art. 31 § 1 k.p.a., a następnie rozstrzygnięcie na podstawie art. 31 § 2 k.p.a. w przedmiocie złożonego wniosku, przez wydanie postanowienia o wszczęciu albo odmowie wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie, o której mowa w art. 53 ust. 1 u.r.t.
Należy przy tym podkreślić, że w niniejszej sprawie nie mają zastosowania przepisy dotyczące skarg (Dział VIII rozdział 2 Kodeksu postępowania administracyjnego). Zgodnie bowiem art. 227 k.p.a. przedmiotem skargi może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw. W orzecznictwie wskazuje się, że przepis art. 227 k.p.a. zawiera przykładowe wyliczenie okoliczności, które mogą być przedmiotem skargi. Uregulowanie to należy rozpatrywać w kontekście art. 221 § 1 i 2 k.p.a., który określa krąg ich adresatów. Przedmiotem skargi może być zatem każda negatywna ocena działalności podmiotu powołanego do wykonywania zadań państwa lub innego podmiotu, np. organizacji społecznej, któremu zlecono zadania z zakresu administracji publicznej, oraz ich pracowników i funkcjonariuszy (postanowienie NSA z 4.04.2012 r., I OSK 717/12, LEX nr 1136720, postanowienie NSA z 5.01.2012 r., I OSK 2415/11, LEX nr 1103988). W niniejszej sprawie Fundacja przede wszystkim podniosła zarzuty wobec nadawcy telewizyjnemu – Telewizja Polska S.A., która to nie jest ani organem władzy publicznej, ani organizacją społeczną, której zlecono zadania z zakresu administracji publicznej. Ponadto skarżąca Fundacja wyraźnie wskazała, że jej pismo jest wnioskiem o wszczęcie postępowania administracyjnego na podstawie art. 31 §1 i §2 k.p.a. Stąd zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie sposób przyjąć, że skarżąca Fundacja działała w trybie postępowania skargowego, o którym mowa w dziale VIII Kodeksu postępowania administracyjnego.
Na skutek błędnej wykładni przez Przewodniczącego Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji wskazanych powyżej przepisów, doszło do powstania stanu bezczynności w rozpatrzeniu wniosku Fundacji o wszczęcie z urzędu postępowania, co zasadnie stwierdził Sąd pierwszej instancji. Negatywne rozstrzygnięcie żądania organizacji społecznej przewidzianego w art. 31 § 1 pkt 1 k.p.a. powinno przybrać formę postanowienia i jest zaskarżalne zażaleniem. Zatem zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 w zw. z art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. - bezczynność w zakresie wydania tego rodzaju postanowienia podlega skardze do sądu. Z przepisów tych wynika bowiem, że sądy administracyjne rozpoznają skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego w zakresie spraw lub kwestii rozstrzyganych w drodze postanowień zaskarżalnych zażaleniem oraz postanowień kończących postępowanie w sprawie i rozstrzygających sprawę co do istoty. Wbrew zatem twierdzeniu skarżącego kasacyjnie organu, niezałatwienie żądania Fundacji w terminie określonym w art. 35 § 1 k.p.a. stanowiło bezczynność organu w rozumieniu przytoczonych przepisów, podlegającą skardze do sądu administracyjnego.
Nie budzi również wątpliwości, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zgodnie z art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Z kolei § 3 powołanego przepisu stanowi, że załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Wniosek skarżącej o wszczęcie postępowania z urzędu pochodzi z 26 kwietnia 2023 r. i do dnia dzisiejszego nie został on rozpoznany. Ponadto już 20 lutego 2024 r. w podobnym stanie faktycznym Naczelny Sąd Administracyjny wyraził swój pogląd na temat interpretacji art. 31 §1 i § 2 k.p.a. w kontekście żądania wszczęcia postępowania przez Przewodniczącego KRRiT na podstawie art. 53 ust. 1 u.r.t. Wykładnia przepisów proceduralnych w tym zakresie nie mogła więc budzić już wątpliwości. Wobec powyższego termin określony w art. 35 § 3 k.p.a. został wielokrotnie przekroczony. Stąd zarzut sformułowany w pkt 3 petitum skargi kasacyjnej należy uznać za nieuzasadniony.
W tym stanie rzeczy, ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej na podstawie art. 184 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło