III OSK 352/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Rafał Stasikowski (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Sławomir Wojciechowski Sędzia del. WSA Arakdiusz Windak po rozpoznaniu w dniu 29 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 października 2024 r., sygn. akt II SA/Wa 495/24 w sprawie ze skargi E.B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 26 stycznia 2024 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z 24 października 2024 r., II SA/Wa 495/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę E.B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 26 stycznia 2024 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. Wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. Decyzją z 26 stycznia 2024 r., nr [...], Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.; dalej "k.p.a.") utrzymał w mocy własną decyzję z 21 listopada 2023 r., nr [...], odmawiającą E.B. przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. W uzasadnieniu wskazał, że przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1251; dalej "ustawa FUS") jest możliwe, gdy spełnione są następujące przesłanki: wnioskodawca jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym, nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczenia wskutek szczególnych okoliczności, nie może podjąć pracy lub innej działalności objętej ubezpieczeniami społecznymi z uwagi na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek, nie posiada niezbędnych środków utrzymania. Powyższe warunki muszą być spełnione łącznie, a niespełnienie nawet jednego z nich wyklucza możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Prezes ZUS ustalił, że z akt sprawy wynika, iż wnioskodawczyni stała się całkowicie niezdolna do pracy w wieku 34 lat, zaś na przestrzeni 44 lat życia udokumentowała łącznie 3 lata, 1 miesiąc i 14 dni okresów składkowych i nieskładkowych. Natomiast w 10-leciu przed dniem powstania całkowitej niezdolności do pracy zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych - wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym - udokumentowała jedynie 2 lata, 10 miesięcy i 13 dni tych okresów. W ocenie organu przyznanie świadczenia w drodze wyjątku jest możliwe tylko wtedy, gdy do wymaganego okresu ubezpieczenia brakuje niewielki okres, który dodatkowo muszą usprawiedliwiać szczególne okoliczności. Tymczasem z posiadanej dokumentacji wynika, że od 18 czerwca 2002 r. do 30 czerwca 2008 r. oraz od 1 lipca 2011 r. do [...] stycznia 2013 r., tj. do daty powstania całkowitej niezdolności do pracy, strona nie wykonywała zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniami społecznymi oraz ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi. W tych okresach nie była wobec niej orzeczona całkowita niezdolność do pracy, zatem przyczyną braku uprawnień do renty w trybie zwykłym nie był stan zdrowia. Nie zostały również udokumentowane przez nią inne zdarzenia zewnętrzne, niezależne od jej woli, których nie można było przewidzieć i którym nie można było zapobiec. Odnosząc się do twierdzeń wnioskodawczyni, że powodem niewykonywania pracy był jej stan zdrowia, organ zauważył, że całkowita niezdolność do pracy została ustalona orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z 13 maja 2020 r. dopiero od [...] stycznia 2013 r. Natomiast subiektywne odczucia co do stanu zdrowia oraz braku możliwości wykonywania pracy z uwagi na zdrowie nie stanowią usprawiedliwienia dla braku odpowiedniego okresu ubezpieczenia. Przy ustaleniu początków niezdolności do pracy nie można opierać się na dowolnych przypuszczeniach, lecz konieczne są dowody zawierające dokładne dane, pozwalające na niewątpliwe bądź z przeważającym prawdopodobieństwem ustalenie daty lub czasu powstania niezdolności. Zdaniem organu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwalał zatem organowi przyjąć, że w sprawie zachodzą szczególne okoliczności, które byty powodem niespełnienia warunków na zasadach ogólnych. Organ wyjaśnił ponadto, że przy rozpatrywaniu uprawnień do renty w drodze wyjątku ocenie podlegała również sytuacja materialna, z tym że nie stanowi ona jedynego kryterium przesądzającego o przyznaniu świadczenia w drodze wyjątku. Skargę na ww. decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła skarżąca. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Oddalając skargę, sąd I instancji wskazał, że z akt sprawy i z uzasadnienia decyzji wynika, że Prezes ZUS zbadał wyczerpująco wszystkie okoliczności faktyczne i dokonał ich prawidłowej oceny. W ocenie sądu Prezes ZUS nie mógł przyznać w niniejszej sprawie świadczenia na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy FUS, bowiem nie wystąpiła jedna z ww. obligatoryjnych przesłanek koniecznych do jego przyznania, tj. przesłanka szczególnych okoliczności usprawiedliwiających brak aktywności zawodowej skarżącej. Z omawianego przepisu wynika konieczność wykazania, iż ubezpieczony nie wypracował prawa do świadczenia ubezpieczeniowego na ogólnych zasadach w następstwie zaistnienia szczególnych okoliczności. Sąd I instancji zauważył, że jak wynika z ustaleń organu, skarżąca na przestrzeni 33 lat życia, przed powstaniem całkowitej niezdolności do pracy, posiadała łącznie 3 lata, 1 miesiąc i 14 dni udowodnionego okresu odprowadzania składek na ubezpieczenie społeczne. W latach 2002-2008, 2011-2013 (do momentu powstania całkowitej niezdolności do pracy) nie wykonywała zatrudnienia lub innej działalności popartej opłacaniem składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. W 10-leciu przypadającym przed dniem powstania całkowitej niezdolności do pracy skarżąca udokumentowała 2 lata, 10 miesięcy i 13 dni okresów składkowych i nieskładkowych (zamiast 5 lat wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym). Z akt administracyjnych nie wynika, by ten – niewystarczający do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym – okres odprowadzania składek na ubezpieczenie społeczne był wynikiem nadzwyczajnych zdarzeń, niezależnych od woli skarżącej. Skarżąca wskazała wprawdzie, że przyczyną przerw w zatrudnieniu były takie okoliczności jak: wypadek komunikacyjny, któremu uległa w 2001 r., oraz wysoka stopa bezrobocia w miejscu jej zamieszkania, jednak sąd I instancji podniósł, że w okresie przed 2013 r. wobec skarżącej nie orzeczono niezdolności do pracy (w stopniu całkowitym lub częściowym), co oznacza, że jej stan zdrowia nie uniemożliwiał jej podjęcia zatrudnienia. Sam fakt, że skarżąca uległa wypadkowi w 2001 r. nie uzasadnia tak znaczących przerw w zatrudnieniu w latach 2002-2008, 2011-2013. Również okoliczność, że skarżąca w różnych okresach w latach 2000-2013 była zarejestrowana jako osoba bezrobotna nie oznacza, że niewykonywanie przez nią zatrudnienia było wynikiem niedających się przezwyciężyć przeszkód, na które skarżąca nie miała wpływu. Tym bardziej jeśli wziąć pod uwagę oświadczenie skarżącej złożone w toku postępowania administracyjnego (k. 24 akt administracyjnych), z którego wynika, że skarżąca "zawsze" pracowała na tzw. umowach śmieciowych. Sąd nie uwzględnił zawartego w skardze wniosku o przeprowadzenie dowodu z dokumentów załączonych do skargi, uznając, że okoliczności, na które dowody te miały być przeprowadzone, nie mają istotnego znaczenia dla oceny prawidłowości rozstrzygnięcia organu. Zdaniem sądu skarżąca nie przedstawiła ponadto żadnych innych okoliczności, które mogłyby stanowić nadzwyczajną przyczynę nieuzyskania prawa do świadczenia w trybie zwykłym. Sąd I instancji podniósł, że badając spełnienie przesłanek wymienionych w art. 83 ust. 1 ustawy FUS, organ zasadnie odniósł się do dotychczasowej historii ubezpieczenia skarżącej, bowiem to z niej ma wynikać, czy nieuzyskanie prawa do świadczeń w trybie zwykłym jest wynikiem nadzwyczajnych okoliczności. Przyjęcie, że brak wymaganego okresu składkowego i nieskładkowego jest skutkiem nadzwyczajnych zdarzeń, mogłoby nastąpić, gdyby wystąpiły one w trakcie trwania okresu ubezpieczenia. Taka sytuacja nie wystąpiła jednak w niniejszej sprawie, bowiem skarżąca od 2011 r. do dnia utraty zdolności do pracy pozostawała poza ubezpieczeniem. Uzasadnione jest zatem stanowisko organu, że to nie nagła choroba była przyczyną niewypracowania prawa do świadczenia w trybie zwykłym. W ocenie sądu w świetle wyżej przedstawionych okoliczności organ trafnie przyjął, że nie została spełniona jedna z przesłanek warunkujących przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ustawy FUS. Podkreślił, że organ nie kwestionował tego, że skarżąca jest obecnie osobą niezdolną do podjęcia zatrudnienia, jednak przyczyną wydania decyzji odmownej były długotrwałe przerwy w ubezpieczeniu z okresu sprzed powstania całkowitej niezdolności do pracy, tj. przed [...] stycznia 2013 r. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej "p.p.s.a."), oddalił skargę. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła skarżąca, zaskarżając wyrok w całości. Wniosła o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji. Nadto wniosła o zasądzenie zawrotu kosztów postępowania oraz zrzekła się rozprawy. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła: 1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 83 ustawy FUS poprzez błędną jego wykładnię, polegającą na stwierdzeniu, że nie wystąpiła jedna z obligatoryjnych przesłanek koniecznych do przyznania świadczenia tj. przesłanka szczególnych okoliczności usprawiedliwiających brak aktywności zawodowej skarżącej i w konsekwencji odmowę przyznania świadczenia w drodze wyjątku w sytuacji, gdy wobec skarżącej zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności usprawiedliwiające brak spełnienia w trybie zwykłym przesłanek do otrzymania świadczenia; 2) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 8, 77 § 1 i 2 k.p.a., art. 78 oraz art. 80 k.p.a. polegające na niedostrzeżeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, że Prezes ZUS naruszył normy art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez ograniczenie postępowania dowodowego w niniejszej sprawie do przeprowadzenia dowodu z dokumentów znajdujących się pierwotnie w aktach sprawy oraz zaniechanie przeprowadzenia dowodu z załączonych do skargi dowodów dotyczących wcześniejszej sytuacji zdrowotnej skarżącej, w wyniku czego błędnie ustalono, że skarżąca miała możliwość podjęcia pracy w okresie do 2013 r., co miało istotny wpływ na wydanie i treść decyzji organu, gdyż doprowadziło do błędnego przyjęcia, że skarżącej nie przysługuje świadczenie, a także na treść wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, co doprowadziło do oddalenia skargi; 3) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 8, 77 § 1 i 2 k.p.a., art. 78 oraz art. 80 k.p.a., polegające na nieuwzględnieniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wniosku o przeprowadzenie dowodu z załączonych do skargi dokumentów, tj. historii medycznej skarżącej poprzez uznanie, że nie miały istotnego znaczenia dla oceny prawidłowości rozstrzygnięcia organu, w sytuacji gdy miały znaczenie i wskazywały dlaczego skarżąca miała tak krótki okres pracy i wymaganego okresu składkowego, a gdyby sąd uwzględnił przedmiotowy wniosek dostrzegłby wskazane w nim twierdzenia oraz zapewne wziął pod uwagę przy rozstrzygnięciu. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie. Skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a., bowiem skarżąca zrzekła się rozprawy, a organ w ustawowym terminie nie wniósł o jej przeprowadzenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, związany jest jej granicami. Z urzędu bierze pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie żadna z enumeratywnie wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zachodzi, stąd Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną w jej granicach. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd II instancji, który w odróżnieniu od sądu I instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy. Skarga kasacyjna jest nieuzasadniona. Rozpoznanie poszczególnych zarzutów musi zostać poprzedzone uwagami natury ogólnej. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę wyłącznie w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnymi jej podstawami, określonymi w art. 174 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma prawa rozwijać, czy też doprecyzowywać, bądź uzupełniać stawianych zarzutów. Dlatego też przedmiotem oceny Sądu mogą być jedynie te zarzuty kasacyjne, które strona sformułowała i uzasadniła zgodnie z wymogami prawnymi wynikającymi z art. 174 i art. 176 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest bowiem władny badać, czy zaskarżony wyrok nie narusza innych przepisów niż wskazane w podstawach, na których skargę kasacyjną oparto (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 12 kwietnia 2018 r., II OSK 2457/17; z 8 marca 2018 r., I OSK 955/16; z 2 marca 2018 r., I OSK 2306/17; z 25 listopada 2014 r., II GSK 1253/13; z 27 listopada 2015 r., I OSK 902/14 – wszystkie dostępne w CBOSA). W zarzucie nr 1) – naruszenia prawa materialnego - autorka skargi kasacyjnej podniosła naruszenie art. 83 ustawy FUS poprzez błędną jego wykładnię, polegającą na stwierdzeniu, że nie wystąpiła jedna z obligatoryjnych przesłanek koniecznych do przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Z treści zarzutu wynika więc, że w istocie autorka skargi kasacyjnej zarzuciła sądowi I instancji błędne zaakceptowanie ustaleń faktycznych sprawy dokonanych przez organ, nie zaś błędną wykładnię art. 83 (ust. 1) ustawy FUS. Tymczasem próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez sąd I instancji nie może następować przez zarzut naruszenia prawa materialnego (zob. wyroki NSA: z 29 stycznia 2013 r., I OSK 2747/12; z 6 marca 2013 r., II GSK 2327/1), a ocena zarzutu prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który strona skarżąca uznaje za prawidłowy (zob. wyroki NSA: z 6 marca 2013 r., II GSK 2328/11; z 14 lutego 2013 r., II GSK 2173/11). Wynika to z tego, iż norma prawa materialnego określa zakres przesłanek materialnych, tj. okoliczności faktycznych, których wystąpienie uzasadnia orzekania przez organ w danej sprawie. Przepisy prawa materialnego wytyczają zakres postępowania wyjaśniającego organu, wskazują okoliczność prawnie relewantne, które muszą zostać ustalone w sprawie, aby możliwe stało się zastosowanie kompetencji orzeczniczej organu i rozstrzygnięcia danej sprawy administracyjnej. Ustalenie podstawy faktycznej następuje jednak w oparciu o normy procesowe regulujące zakres, rodzaj i sekwencje czynności procesowych, które mają doprowadzić organ do rozstrzygnięcia. Do kwestionowania ustaleń faktycznych służy podstawa z art. 174 pkt 2) p.p.s.a., a więc zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Co więcej, art. 83 ustawy FUS jest jednostką redakcyjną wewnętrznie rozbudowaną, składającą się z trzech ustępów. W orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, że odniesieniu do jednostki redakcyjnej aktu prawnego, który nie stanowi jednej zamkniętej całości, a składa się z ustępów, punktów i innych pomniejszych jednostek redakcyjnych, wymóg skutecznie wniesionego zarzutu skargi kasacyjnej jest spełniony wówczas, gdy wskazuje on konkretny przepis naruszony przez sąd I instancji, z podaniem numeru artykułu, ustępu, punktu i ewentualnie innej jednostki redakcyjnej przepisu. Naruszony przez sąd I instancji przepis musi być wyraźnie wskazany, gdyż w przeciwnym razie ocena zasadności skargi kasacyjnej nie jest możliwa. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej i nie ma w związku z tym kompetencji do dokonywania za wnoszącego skargę kasacyjną wyboru, który przepis prawa został naruszony i dlaczego. Stanowi to powinność autorki skargi kasacyjnej, która jest profesjonalnym pełnomocnikiem strony. Prawidłowo skonstruowany zarzut naruszenia prawa materialnego powinien więc wskazywać dokładnie naruszony przepis (art. 83 ust. 1 ustawy FUS), a także sposób jego naruszenia, tj. w jaki sposób sąd I instancji błędnie go wyłożył, a także jaka powinna być prawidłowa jego wykładnia. Rozpoznawany zarzut nie sprostał tym wymogom, nie mógł zostać merytorycznie rozpoznany i nie zasługiwał na uwzględnienie. Zarzut nr 2) - naruszenia przepisów postępowania – okazał się bezzasadny. W pierwszym rzędzie wskazać należy, iż sądy administracyjne nie stosują wprost przepisów procedury administracyjnej, a więc zarzuty ich naruszenia powinny być powiązane z podstawami wyrokowania, co w rozpoznawanej skardze kasacyjnie nie zostało uwzględnione. Skuteczne kwestionowanie poprawności ustaleń faktycznych, które stały się podstawą wydania zaskarżonego wyroku, wymaga powołania norm odniesienia w postaci odpowiednich przepisów p.p.s.a. oraz norm dopełnienia regulujących przebieg postępowania dowodowego w postępowaniu jurysdykcyjnym. W części dotyczącej naruszenia przez sąd I instancji "art. 7, art. 8, 77 § 1 i 2 k.p.a., art. 78 oraz art. 80 k.p.a. polegające na niedostrzeżeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (...)" zarzut ten nie zasługiwał na uwzględnienie, bowiem sąd ten, kontrolując zaskarżoną decyzję, nie stosował przepisów k.p.a. Jeżeli zaś chodzi o dalszą część zarzutu, to należało przyjąć, zgodnie zresztą z treścią zarzutu, że zdaniem autorki skargi kasacyjnej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalając skargę, nie dostrzegł, że Prezes ZUS naruszył normy art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego sąd I instancji nie naruszył art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez ograniczenie postępowania dowodowego w niniejszej sprawie do przeprowadzenia dowodu z dokumentów znajdujących się pierwotnie w aktach sprawy oraz zaniechanie przeprowadzenia dowodu z załączonych do skargi dowodów dotyczących wcześniejszej sytuacji zdrowotnej skarżącej. Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy (zasada prawdy obiektywnej). Zgodnie z powyższą zasadą organ administracji publicznej ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w taki sposób, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. Zasada prawdy obiektywnej została skonkretyzowana w art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Zgodnie z art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Biorąc pod uwagę treść przytoczonych wyżej przepisów, należy uznać, że w postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności postępowania dowodowego. Okoliczność, w której strona również ma prawo wykazywania inicjatywy dowodowej, nie zwalnia organu administracji publicznej z obowiązku podejmowania z urzędu czynności zmierzających do pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Jednocześnie strona ma prawo do czynnego udziału w czynnościach postępowania dowodowego związanych z realizacją zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. Prawo strony do czynnego udziału w każdym stadium postępowania jest realizowane w szczególności przez prawo do inicjatywy dowodowej, ukształtowane w art. 78 k.p.a., prawo do brania czynnego udziału w czynnościach postępowania dowodowego (art. 79 k.p.a.), jak również prawo do wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, wynikające z art. 10 § 1 i art. 81 k.p.a. W świetle powołanych wyżej przepisów k.p.a. każda osoba ubiegająca się o świadczenie z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w tym także o świadczenie w drodze wyjątku, ma prawo oczekiwać od organu administracji wszechstronnego, wnikliwego, a tym samym rzetelnego rozpatrzenia jej sprawy. Należy jednak zauważyć, że w postępowaniu wszczynanym na wniosek strony zasadniczo to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wskazania konkretnych faktów i zdarzeń, z których wywodzi określone skutki prawne. Dokumentacja, na którą powołała się skarżąca w zarzucie, została przez nią przedstawiona dopiero w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, a co za tym idzie, organ nie mógł przeprowadzić dowodu z tychże dokumentów w postępowaniu administracyjnym i na ich podstawie dojść do innych ustaleń. Sąd I instancji prawidłowo więc stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza ww. przepisów procedury administracyjnej w sposób wskazany w zarzucie nr 2). Dodatkowo podnieść należy, że skarżąca nie wykazała w powyższym zarzucie, iż naruszenie ww. przepisów k.p.a. mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z jej twierdzeń oraz z wniosku dowodowego złożonego w skardze nie wynika, że w okresie do 2013 r. nie miała obiektywnej możliwości podjęcia pracy. Dokumenty te dotyczą rejestracji skarżącej jako osoby bezrobotnej oraz leczenia szpitalnego w 2001 r. w związku z wypadkiem. Sąd I instancji nie uwzględnił wniosku o przeprowadzenie dowodu z tych dokumentów i w tym kontekście zwrócił uwagę, że z twierdzeń przytoczonych przez skarżącą w postępowaniu administracyjnym wynikało, że mogła ona pracować, lecz na podstawie "umów śmieciowych". W istocie w piśmie z 18 lutego 2020 r. stwierdziła, że pracowała w "[...] restauracjach bez ciągłości pracy, która jest wymagana", zaś w odwołaniu z 2 lipca 2020 r. wprost wskazała, że "zawsze pracowała na tzw. umowach śmieciowych". W postępowaniu przed organem skarżąca nie podnosiła, że w okresie przed 2013 r. była osoba bezrobotną i usilnie próbowała znaleźć pracę "na etacie", tak jak to przedstawiła w skardze i skardze kasacyjnej, lecz że pracowała "na tzw. umowach "śmieciowych", co wynikało z okoliczności w danym czasie, a nie z osobistych wyborów". Podzielić zatem należy ocenę powyższych okoliczności, twierdzeń i zgłoszonych wniosków przyjętą przez sąd I instancji. Podniesione w skardze nowe okoliczności i zgłoszone dowody nie mogły przesądzić o stwierdzeniu naruszenia przez organ art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., bowiem sąd I instancji nie przeprowadził z nich dowodu uzupełniającego, a co więcej w omawianym zarzucie nie wykazano istotnego wpływu na wyniki sprawy ewentualnego naruszenia ww. przepisów. Zarzut nr 3) - naruszenia przepisów postępowania – również nie zasługiwał na uwzględnienie. Zarzut ten został nieprawidłowo skonstruowany. Autorka skargi kasacyjnej zarzuciła bowiem sądowi I instancji naruszenie art. 7, art. 8, 77 § 1 i 2 k.p.a., art. 78 oraz art. 80 k.p.a. polegające na nieuwzględnieniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wniosku o przeprowadzenie dowodu z załączonych do skargi dokumentów. Po pierwsze, aktualne pozostają wcześniejsze wywody dotyczące stosowania przez sądy administracyjne przepisów procedury administracyjnej. Po drugie, podstawą prawną przeprowadzenia przez sąd administracyjny dowodów uzupełniających z dokumentów jest art. 106 § 3 p.p.s.a., który nie został powołany w omawianym zarzucie. Sąd I instancji, nie uwzględniając wniosku o przeprowadzenie dowodu z załączonych do skargi dokumentów, nie mógł naruszyć art. 7, art. 8, 77 § 1 i 2 k.p.a., art. 78 oraz art. 80 k.p.a., bowiem nie stosował tych przepisów rozpoznając wniosek. Z uwagi na charakter niniejszej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, niezależnie od treści skargi kasacyjnej, że wykładnia art. 83 ust. 1 ustawy FUS zaprezentowana przez sąd I instancji znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, z którego wynika, że usprawiedliwieniem dla okresów nieskładkowych nie może być fakt wykonywania pracy "na czarno", bez odprowadzania składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe. Działanie takie jest bowiem przejawem podjęcia świadomego życiowego wyboru co do sposobu i warunków pracy w kontekście braku wypracowania odpowiednio długiego stażu ubezpieczeniowego z pełnymi konsekwencjami takich decyzji i strona nie może w takim przypadku powoływać się na zaistnienie okoliczności od siebie niezależnych. "Szczególne okoliczności" należy łączyć m.in. ze zdarzeniami pozostającymi poza wolą lub zamiarami skarżącego albo z taką sytuacją, która ze względu na skonkretyzowane okoliczności danej sprawy, odnoszące się do układu sytuacyjnego lub właściwości osoby ubiegającej się o świadczenie, jest niezwykle trudne spełnienie wszystkich przesłanek niezbędnych do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym (por. wyroki NSA: 29 maja 2024 r., III OSK 3339/23; z 8 stycznia 2025 r., III OSK 2446/24; z 5 lutego 2025 r., III OSK 2518/24 – publik. CBOSA). Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.