I OSK 1926/24

Dnia 7 października 2025 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Karol Kiczka Sędziowie: sędzia NSA Krzysztof Sobieralski sędzia del. WSA Jolanta Górska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 7 października 2025 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 22 kwietnia 2024 r. sygn. akt III SA/Kr 198/24 w sprawie ze skargi K. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia [...] listopada 2023 r. znak [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy Jabłonka z dnia [...] czerwca 2023 r. znak [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu na rzecz K. G. kwotę 720 (siedemset dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 22 kwietnia 2024 r., sygn. akt III SA/Kr 198/24, oddalił skargę K. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia [...] listopada 2023 r., znak [...]. Wyrok ten wydany został w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: Wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2023 r. skarżąca zwróciła się o przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką – I. G., legitymującą się wydanym na stałe orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia 21 stycznia 2021 r. Wójt Gminy [...], decyzją z dnia [...] czerwca 2023 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 390 ze zm.), odmówił przyznania skarżącej prawa do wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Organ uznał bowiem, że choć niewątpliwie matka skarżącej wymaga opieki i pomocy osób drugich a skarżąca sprawuje opiekę nad matką, to rozmiar i zakres opieki sprawowanej przez skarżącą nie wymusza na niej rezygnacji z podjęcia pracy zarobkowej, choćby w niepełnym wymiarze czasu. Skarżąca nie pracuje od 2009 r. a opiekę nad matką sprawuje od 2021 r. Matka skarżącej w 1998 r. przeszła operację perlaka mózgu, następnie operację wargi dolnej i jest po usunięciu zaćmy. Nadto, przebyła udar i ma niedowład prawej strony, z zaburzeniami mowy i ruchu. Choruje również na nadciśnienie tętnicze, cukrzycę i miażdżycę. Jednakże, nie jest osobą leżącą, porusza się przy pomocy laski lub innej osoby. Jest osobą kontaktową i logicznie odpowiada na zadane pytania. Skarżąca pomaga matce w codziennej toalecie, tj. myciu, czesaniu, korzystaniu z toalety, ewentualnie zmianie pampersa, ubraniu. Przygotowuje matce posiłki i karmi matkę, trzy razy dziennie podaje matce leki, pomaga w ćwiczeniach, robi zakupy, wozi matkę na wizyty lekarskie i na rehabilitację. Ponadto, skarżąca nie jest jedyną osobą zobowiązaną do alimentacji względem matki. Niepełnosprawna, oprócz skarżącej, ma jeszcze dwoje dzieci, które pomagają skarżącej w opiece nad matką, również finansowo. Co więcej, skarżąca w związku z opieką nad matką pobiera od 2 października 2020 r. specjalny zasiłek opiekuńczy i jedynie zdeklarowała, że zrezygnuje z jego pobierania w przypadku przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu decyzją z dnia [...] listopada 2023 r., utrzymało w mocy decyzji Wójta Gminy [...]. Kolegium, nie kwestionując faktu sprawowania przez skarżącą opieki nad matką, która ze względu na podeszły wiek i schorzenia tej opieki wymaga, podkreśliło, że oprócz skarżącej niepełnosprawna ma jeszcze dwoje dzieci, które to również należą do kręgu osób zobowiązanych wobec niej do alimentacji. Jeżeli zaś rodzeństwo skarżącej z subiektywnych względów nie może sprawować opieki nad matką, to nie ma przeszkód, aby opiekę taką sprawowało jedno z rodzeństwa a koszty związane z tą opieką były pokrywane przez pozostałych. Kolegium zauważyło również, że rodzeństwo skarżącej współuczestniczy w opiece nad matką a zatem istnieje możliwość podzielenia się tak opieką, aby skarżąca nie musiała rezygnować z podjęcia zatrudnienia, chociażby w niepełnym wymiarze godzinowym. W tych okolicznościach, zdaniem Kolegium, przyznanie skarżącej świadczenia byłoby niezgodne nie tylko z przepisami prawa, ale także z zasadami współżycia społecznego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), wskazał, że pomiędzy brakiem aktywności zawodowej skarżącej a opieką nad matką nie istnieje związek przyczynowo – skutkowy z uwagi na zakres opieki, jakiej wymaga matka skarżącej a także z uwagi na brak jakiejkolwiek aktywności zawodowej skarżącej przed objęciem opieki nad matką. W ocenie Sądu, stan zdrowia matki skarżącej i zakres czynności opiekuńczych sprawowanych przez skarżącą nad matką nie wyklucza podjęcia przez skarżącą jakiegokolwiek zatrudnienia. Matka skarżącej jest osobą kontaktową, logicznie odpowiada za zadane pytania, porusza się przy pomocy innych osób lub laski. Opieka skarżącej nad matką obejmuje: pomoc w codziennej toalecie, zmianie pampersa, przygotowanie posiłków, pomoc w ich spożywaniu, podawanie leków, pomoc w ćwiczeniach, robienie zakupów, zawożenie matki na wizyty lekarskie. Tym samym, opieka skarżącej nad matką obejmuje w znacznej mierze czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego. Z czynności typowo opiekuńczych skarżąca wskazała: pomoc w utrzymaniu higieny, zmianę pieluchomajtek, pomoc w ubieraniu, podawanie leków. Jednakże, zdaniem Sądu, nie są to czynności oznaczające stałą lub długotrwałą opiekę innej osoby w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ponadto, zdaniem Sądu, fakt, że skarżąca nigdy nie była aktywna zawodowo uniemożliwia przyjęcie, że istnieje związek czasowy pomiędzy zaprzestaniem aktywności zawodowej a wystąpieniem konieczności opieki nad osobą niepełnosprawną. Przy tym, Sąd wskazał, że skarżąca w toku całego postępowania nie wykazała, aby w sprawie spełniona została przesłanka niepodejmowania zatrudnienia z uwagi na konieczność opieki nad matką. Przede wszystkim, skarżąca nie wykazała, aby mogła aktualnie podjąć zatrudnienie, ale go nie podejmuje z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad matką. Nadto, zdaniem Sądu, ocena spełnienia przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wymaga uwzględnienia, że matka skarżącej ma jeszcze dwoje dzieci zobowiązanych względem niej do alimentacji a zatem występują inne osoby, które powinny osobiście bądź finansowo włączyć się do opieki nad niepełnosprawną matką. Jednocześnie, zdaniem Sądu, zasadnie orzekające w sprawie organy wskazały, że przeszkodą przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego jest pobieranie specjalnego zasiłku opiekuńczego. Od powyższego wyroku skarżąca wniosła skargę kasacyjną, zaskarżając go w całości i wnosząc o jego uchylenie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, zarzucając naruszenie prawa materialnego, tj.: - art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że stan zdrowia osoby niepełnosprawnej oraz zakres sprawowanej nad nią opieki nie wymaga rezygnacji z zatrudnienia przez skarżącą oraz w sprawie nie występuje związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia przez skarżącą a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną; - art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że skarżącej nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na fakt, że żyją jeszcze inne osoby na których ciąży obowiązek alimentacyjny w stopniu pierwszym, które jednak są osobami nie dającymi rękojmi sprawowania należytej opieki nad osobą niepełnosprawną oraz żaden przepis prawa nie przewiduje kryteriów wyboru opiekuna z grupy osób na których ciąży obowiązek alimentacyjny w tym samym stopniu; - art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez błędną wykładnię, polegającą na pominięciu celów ustawy o świadczeniach rodzinnych i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez opiekuna specjalnego zasiłku opiekuńczego przyznanego w oparciu o przepisy ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustalenie i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz.U. z 2016 r., poz. 162 ze zm.) stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a w konsekwencji błędne uznanie, że fakt pobierania przez skarżącą specjalnego zasiłku opiekuńczego ma przesądzające znaczenie dla oceny wniosku skarżącej o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego; - art. 27 ust. 5 w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez niezastosowanie i przez to nieuwzględnienie, że w razie zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego osoba uprawniona ma prawo wyboru jednego ze świadczeń, jak wynika z treści art. 27 ust. 5. Jednocześnie, skarżąca kasacyjnie wniosła o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym i o przyznanie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej wyznaczonymi wskazanymi podstawami. Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając wniesioną w niniejszej sprawie skargę kasacyjną, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zawiera ona usprawiedliwione podstawy. Podstawę prawną kontrolowanych w niniejszej sprawie przez Sąd I instancji decyzji stanowił przepis art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Z treści powołanego art. 17 ust. 1 wynika, że o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skutecznie może ubiegać się wskazana w nim osoba, która sprawuje opiekę nad osobą niepełnosprawną (legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji) w takim wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między obiema tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wbrew stanowisku Sądu I instancji i orzekających organów, z przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie wynika, aby przesłanką negatywną przyznania świadczenia pielęgnacyjnego było stwierdzenie, że obok osoby ubiegającej się o świadczenie są również inne osoby, na których w tym samym stopniu ciąży obowiązek alimentacyjny wobec osoby niepełnosprawnej i które mogłyby w pewnym zakresie opiekować się osobą niepełnosprawną lub udzielać wsparcia finansowego opiekunowi takiej osoby. Nie jest zatem dopuszczalna odmowa przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na to, że obowiązek alimentacyjny spoczywa także na innych osobach, oraz że osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne jak i pozostałe osoby, na których spoczywa obowiązek alimentacyjny wobec osoby niepełnosprawnej, mogłyby podzielić między siebie obciążenia związane z opieką nad osobą niepełnosprawną, co wnioskującemu o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego umożliwiłoby podjęcie zatrudnienia (zob. wyrok NSA z dnia 30 lipca 2025 r., sygn. akt I OSK 1568/24, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Taka przesłanka negatywna przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie została przewidziana przez ustawodawcę w treści art. 17 ust. 1 pkt 4 (zob. wyrok NSA z dnia 24 lipca 2025 r., sygn. akt I OSK 1615/24, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ukształtowane już orzecznictwo stanęło na stanowisku, że przepis art. 17 ust. 1 nie określa tego, która z osób, tj. czy skarżąca, czy może ktoś z rodzeństwa, winna sprawować opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i jakimi kryteriami należy się kierować przy wskazaniu takiej osoby. W takiej sytuacji nie powinno być podważane, że rozstrzygnięcie tej kwestii należy pozostawić samej rodzinie (zob. wyrok NSA z dnia 27 sierpnia 2025 r., sygn. akt I OSK 1728/24, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W sytuacji zatem, gdy jeden z uprawnionych w pierwszej kolejności członków rodziny zwraca się o przyznanie takiego świadczenia, to nie ma podstaw pozbawienia go tego prawa z tego powodu, że żyją inni członkowie rodziny w takim samym stopniu zobowiązani do alimentacji. Ustawodawca takiego wymogu nie przewidział w stosunku do osób należących do tej samej grupy alimentacyjnej. Wymóg ten dotyczy jedynie osób z różnych grup alimentacyjnych. W stosunku do pozostałych sytuacji znajdą zastosowanie ogólne zasady i przesłanki przyznawania tego świadczenia, a wśród nich przesłanka faktycznego sprawowania opieki. Zatem w sytuacji, gdy jedno z rodzeństwa, które w rzeczywistości sprawuje pełną opiekę nad krewnym i z tego tytułu zrezygnowało z pracy bądź nie podejmuje zatrudnienia, ubiega się o świadczenie pielęgnacyjne, nie ma podstaw do pozbawiania go tego prawa z tego powodu, że żyją inni członkowie rodzeństwa, którzy również taki obowiązek alimentacyjny mogą wypełniać, ale nie zwróciły się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (zob. wyrok NSA z 9 maja 2024 r., sygn. akt I OSK 1397/23, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska Sądu I instancji i orzekających w sprawie organów, że ocena spełnienia przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wymaga uwzględnienia innych osób zobowiązanych w równym stopniu co skarżąca do alimentacji osoby niepełnosprawnej. Tym samym, jako zasadny, Naczelny Sąd Administracyjny ocenił zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Jednocześnie, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zasadny jest również zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez uznanie, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie zachodzi związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy rezygnacją przez skarżącą z podjęcia zatrudnienia a sprawowaniem przez nią opieki nad matką. Przede wszystkim, uzasadnienia dla takiego stanowiska nie może stanowić argumentacja odnosząca się do braku jakiejkolwiek aktywności zawodowej skarżącej przed objęciem opieki nad matką. Celem świadczenia pielęgnacyjnego jest bowiem rekompensowanie braku dochodów z pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Ustawa o świadczeniach rodzinnych, w kształcie obowiązującym w dniu wydania kontrolowanych decyzji, nie zakreśla przy tym żadnych ram czasowych, co do wykazania rezygnacji z zatrudnienia, czy też jego niepodejmowania, z powodu konieczności sprawowania opieki. Dla uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego nie ma zatem znaczenia, od kiedy utrzymuje się rezygnacja z zatrudnienia podyktowana opieką bądź czy aktywność zawodowa istniała (zob. wyrok NSA z dnia 8 lipca 2025 r., sygn. akt I OSK 1605/24, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jest to świadczenie przyznawane na wniosek i to od wnioskodawcy zależy, czy i w jakim czasie - po wystąpieniu przesłanek do przyznania świadczenia - wystąpi on o to świadczenie, zaś organ pomocowy nie ma uprawnień by ustalać przyczyny braku zatrudnienia osoby ubiegającej się o świadczenie pielęgnacyjne. Organ pomocy społecznej jest jedynie zobowiązany do ustalenia, czy osoba taka jest zdolna do pracy i czy wyłączną przyczyną rezygnacji z zatrudnienia jest konieczność sprawowania opieki (zob. B. Chludziński [w:] Świadczenia rodzinne. Komentarz, wyd. II, red. P. Rączka, LEX/el. 2023, art. 17). Związku przyczynowo - skutkowego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie można zatem rozumieć jako konieczności czasowej korelacji pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia przez wnioskodawcę, wystąpieniem niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki oraz złożeniem wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (zob. wyrok NSA z dnia 5 sierpnia 2025 r., sygn. akt I OSK 1694/24, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Okoliczność rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia oraz brak możliwości jego podjęcia powinny być oceniane na moment rozpoznawania przez organ wniosku o przyznanie tej formy pomocy. Bez znaczenia zaś jest, czy wnioskodawca zrezygnował z pracy zarobkowej wcześniej, z innych przyczyn (zob. wyrok NSA z dnia 29 lipca 2025 r., sygn. akt I OSK 1644/23, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto, Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska, że stan zdrowia matki skarżącej i zakres czynności opiekuńczych wykonywanych przez skarżącą w związku z opieką nad matką nie wyklucza podjęcia przez skarżącą zatrudnienia. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ustalono, że opieka na osobą niepełnosprawną, o której mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, musi być stała w sensie trwałości, względnie długotrwała w sensie rozciągłości w czasie i powtarzalna a jej zakres wyznacza niepełnosprawność osoby wymagającej opieki, a więc konieczność wykonywania czynności opiekuńczych umożliwiających egzystowanie tej osoby w warunkach godności człowieka, zapewnienie zaspokojenia normalnych, codziennych potrzeb osoby, nad którą opieka jest sprawowana, których bez pomocy osób trzecich nie jest w stanie sobie sama zapewnić (zob. wyrok NSA z dnia 9 lipca 2025 r., sygn. akt I OSK 1603/24, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z tego względu oceny zakresu opieki sprawowanej przez wnioskodawcę, uprawniającej do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, należy każdorazowo dokonywać z uwzględnieniem całokształtu okoliczności konkretnej sprawy, a przede wszystkim indywidualnej sytuacji osoby wymagającej opieki, w tym m.in. rodzaju jej niepełnosprawności, stanu zdrowia, sprawności ruchowej i intelektualnej, trybu życia (zob. wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 2025 r., sygn. akt I OSK 2001/23, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przy tym, z regulacji art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie wynika, aby opieka ta miała być sprawowana w sposób nieprzerwany, całodobowy, codzienny, samodzielny, jak też, aby wymagane było przebywanie stale w pobliżu osoby, która pomocy tego typu wymaga (zob. wyrok NSA z dnia 28 maja 2025 r., sygn. akt I OSK 1276/24, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z niekwestionowanych przez Sąd I instancji, orzekające w sprawie organy i skarżącą okoliczności sprawy wynika zaś, że matka skarżącej jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym. W 1998 r. przeszła operację mózgu, a w późniejszych latach operację raka wargi dolnej. Jest po operacji zaćmy. Przeszła też udar, którego skutkiem jest niedowład prawej strony ciała z zaburzeniami mowy i ruchu. Matka skarżącej cierpi również na nadciśnienie tętnicze, cukrzycę, miażdżycę. Matka skarżącej porusza się z pomocą osób drugich i laski. Jednocześnie, z niekwestionowanych okoliczności sprawy wynika, że skarżąca pomaga matce w codziennej toalecie (myciu, czesaniu, korzystaniu z toalety), zakładaniu pampersa, ubieraniu się, skarżąca przygotowuje posiłki i karmi matkę, podaje matce leki, pomaga w ćwiczeniach, robi zakupy, zawozi matkę na wizyty lekarskie i rehabilitację. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, z okoliczności sprawy wynika, że matka skarżącej wymaga stałej, codziennej i długotrwałej opieki, gdyż specyfika jej chorób ogranicza możliwość jej samodzielnego funkcjonowania bez wsparcia i pomocy innej osoby. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, z okoliczności tych wynika również, że skarżąca wykonuje czynności opiekuńcze nad matką codziennie i systematycznie, jednocześnie pozostając do dyspozycji matki przez całą dobę. Zauważyć przy tym należy, że zakres czynności wykonywanych przez skarżącą w ramach opieki nad matką nie jest ograniczony jedynie do tzw. czynności dnia codziennego, ale obejmuje również czynności opiekuńcze. Dokonując zaś oceny związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaniem opieki należy brać pod uwagę wszelkie czynności wykonywane na rzecz osoby z niepełnosprawnością, w tym również tzw. zwykłe czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego, jeżeli stan zdrowia tej osoby uniemożliwia jej wykonywanie takich czynności (zob. wyrok NSA z dnia 10 września 2025 r., sygn. akt I OSK 108/25, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Warto zaznaczyć, że tak zwane czynności dnia codziennego, konieczne do wykonania w każdym gospodarstwie domowym, w połączeniu z działaniami stricte obsługowymi wobec niepełnosprawnego członka rodziny, stają się naturalnie bardziej czasochłonne i absorbujące, w związku z czym mogą wypełnić opiekunowi cały dzień. Są to czynności niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania niepełnosprawnej osoby wymagającej opieki. Składają się one na całokształt właściwie sprawowanej opieki (zob. wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 2025 r., sygn. akt I OSK 2001/23, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Dodatkowo, zauważyć przy tym należy, że skarżąca od dnia 2 października 2020 r. w związku z opieką nad matką pobierała specjalny zasiłek opiekuńczy a zgodnie z art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, jeżeli: 1) nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub 2) rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej - w celu sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Tym samym, podobnie jak w przypadku świadczenia pielęgnacyjnego, również przy ocenie przesłanek przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego istotne jest to, czy istnieje bezpośredni związek ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną osobą a rezygnacją z zatrudnienia (niepodejmowaniem zatrudnienia) przez opiekuna. Mając powyższe na uwadze, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie można zgodzić się ze stanowiskiem Sądu I instancji, że brak jest związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia a sprawowaniem przez nią opieki nad niepełnosprawną matką. Z kolei, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedwczesny jest zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b i art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z treścią art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Zgodnie zaś z treścią art. 27 ust. 5 w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Z uwagi na powyższe, istotne znaczenie w niniejszej sprawie miała kwestia pobierania przez skarżącą od dnia 2 października 2020 r. w związku ze sprawowaniem opieki nad matką specjalnego zasiłku opiekuńczego i okoliczność złożenia przez skarżącą oświadczenia, że z dniem przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego zrezygnuje z przyznanego jej specjalnego zasiłku opiekuńczego. Okoliczności te zostały zaś zupełnie pominięte w toku dotychczasowego postępowania. Sąd I instancji i Wójt Gminy [...] jedynie wspomnieli o fakcie pobierania przez skarżącą specjalnego zasiłku opiekuńczego, nie rozważając tej okoliczności w realiach niniejszej sprawy na tle art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b i art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Z kolei, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu w ogóle się w tej kwestii nie wypowiedziało. Okoliczność ta ma zaś niewątpliwie istotne znaczenie dla prawidłowego rozpatrzenia wniosku skarżącej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego i wymaga jej uwzględniania oraz rozważenia w okolicznościach niniejszej sprawy. Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 188 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok Sądu I instancji a także decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] listopada 2023 r. i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] czerwca 2023 r. Ponownie rozpatrując sprawę, orzekające organy zastosują się do oceny prawnej przedstawionej powyżej. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 w związku art. 205 § 2 p.p.s.a. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a. wobec wniosku skarżącej i braku żądania organu przeprowadzenia rozprawy.