I OSK 1644/23

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2025-07-29

Skład orzekający: Monika Nowicka, Karol Kiczka, Jakub Zieliński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z powodu braku związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną jest zasadna?
Ratio decidendi
Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie, która rezygnuje z zatrudnienia lub nie podejmuje pracy zarobkowej w celu sprawowania stałej i długotrwałej opieki nad osobą niepełnosprawną, a ocena spełnienia tej przesłanki powinna być dokonana na podstawie aktualnego stanu faktycznego w momencie rozpatrywania wniosku. Brak jest podstaw do odmowy świadczenia z powodu istnienia innych osób zobowiązanych do alimentacji, które mogłyby sprawować opiekę. Konieczny jest bezpośredni i ścisły związek między rezygnacją z pracy a koniecznością opieki.
Stan faktyczny
Skarżący wniósł o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w celu opieki nad niepełnosprawną matką. Organ I instancji oraz Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiły przyznania świadczenia, uznając, że nie ma związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z pracy (która nastąpiła w 2005 r.) a koniecznością opieki nad matką od 2019 r. WSA w Warszawie oddalił skargę na tę decyzję. Skarżący złożył skargę kasacyjną, zarzucając błędną wykładnię przepisów i niewłaściwą ocenę stanu faktycznego.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok WSA, decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz decyzję Burmistrza Miasta Józefowa z dnia 2 marca 2022 r. Zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz skarżącego kwotę 720 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka Sędziowie: Sędzia NSA Karol Kiczka (spr.) Sędzia del. WSA Jakub Zieliński Protokolant: starszy asystent sędziego Marta Sikorska po rozpoznaniu w dniu 29 lipca 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 grudnia 2022r., sygn. akt I SA/Wa 1489/22 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 9 maja 2022r. nr KOA/1284/Sr/22 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta Józefowa z dnia 2 marca 2022 r. znak 000148.SP/2022, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz [...] kwotę 720 (siedemset dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wyrokiem z dnia 14 grudnia 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 1489/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 9 maja 2022 r. nr KOA/1284/Sr/22 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym. Zaskarżoną do Sądu decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie (dalej Kolegium) utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta Józefowa z dnia 2 marca 2022 r. nr 000148.SP/2022. odmawiającą przyznania [...] świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy nie zgodził się z argumentacją organu I instancji, co do wystąpienia negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 1b ustawy 28 listopada 2003 r., o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022r., poz. 615 dalej: u.ś.r.). SKO za przeszkodę w przyznaniu stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, uznało jednak przesłankę wynikającą z art. 17 ust. 1 u.ś.r., tj. niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, czyli brak związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub niepodejmowaniem przez stronę zatrudnienia, a wykonywaną opieką nad matką. Kolegium wskazało m.in., że skarżący istotnie sprawuje opiekę nad niepełnosprawną matką jednak pracować przestał w 2005 r. Skarżący do tej pory dzielił się opieką z siostrą. Z całą pewnością sam sprawował ją w rozmiarze wykluczającym podjęcie pracy według stanu na dzień przeprowadzenia wywiadu środowiskowego - 25 lutego 2022 r. Oceniając tak przedstawiony stan faktyczny Kolegium doszło więc do wniosku, że nie zachodzi związek przyczynowy między zaniechaniem pracy w 2005 r. przez skarżącego a pojawieniem się konieczności opieki nad matką w 2019 r. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję wniósł [...]. Sąd I instancji uznał, że skarga jest nieuzasadniona. W ocenie Sądu Kolegium prawidłowo oceniło, że z okoliczności sprawy nie wynika w żaden sposób, aby istniał związek przyczynowo–skutkowy pomiędzy opieką nad chorą matką, a niepodejmowaniem przez skarżącego aktywności zawodowej, pomimo tego, że jak wynika z akt spraw, opieka ta jest faktycznie sprawowana i organ nie ma do niej zastrzeżeń, a ocena ta nie ma znamion dowolnej i sprzecznej z powołanymi przepisami. Skargę kasacyjną od tego wyroku wywiódł [...] zaskarżając wyrok w całości i zarzucając: I. Naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 151 w związku z art 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 134 § 1 p.p.s.a. i w związku z art, 17 ust. 1 pkt 4 ustawy 28 listopada 2003 r., o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022r., poz. 615 dalej: u.ś.r.) przez niezasadne oddalenie skargi z uwagi na bezzasadne uznanie, że organy administracyjne w sposób uzasadniony odmówiły uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wobec nie spełnienia przesłanki "rezygnacji z zatrudnienia" bowiem rzekomo pogorszenie się stanu zdrowia matki skarżącego w 2019 r. i powinność zapewnienia jej kompleksowej opieki nie spowodowało u skarżącego konieczności z rezygnacji z zatrudnienia (czy "niepodejmowania zatrudnienia"), skoro już przed 2019 r. taką aktywność przez ponad 10 lat wykazywał jedynie sporadycznie ; 2. art. 1 § 1 i § 2, art. 3 § 1 p.p.s.a. przez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. przez wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku nieodpowiadające wymogom tego przepisu polegające na braku rozpoznania i dokonania oceny prawnej podniesionego przez skarżącego zarzutu, iż stan zdrowia jego matki zmusił go do rezygnacji z zatrudnienia (traktowanego jako pracę podejmowaną sporadycznie) co pozbawiałoby uprawnionego prawa do opieki; 3. art. 1 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 134 § 1, art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 8, art. 9 oraz 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.) polegające na oddaleniu zamiast uwzględnieniu skargi, a w konsekwencji nieuchyleniu decyzji organów administracyjnych obu instancji, pomimo że w toku postępowania administracyjnego nie rozważono całego materiału dowodnego, w szczególności poprzez zupełne pominięcie faktu, że mimo sporadycznego charakteru pracy trudno jest zrównać powyższe do całkowitego jej zaprzestania. Przeciwnie skarżący kasacyjnie pod 2005 r., pracował aby się utrzymać zaś zrezygnował z pracy na skutek stanu zdrowia matki, który pogorszył się od 2019 r. 4. art. 151, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 134 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. przez niezasadne oddalenie wniesionej skargi z uwagi na bezzasadne uznanie, że przyjęte przez organy administracyjne stwierdzenie, że nie została spełniona przesłanka "rezygnacji z zatrudnienia", która stanowi warunek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, co skutkowało błędnym przyjęciem, że nie zostały spełnione wszystkie przesłanki uprawniające do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, pomimo iż art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie określa zakresu czasowego sprawowanej opieki wobec osoby, która tej opieki wymaga ani zakresu czynności, które wypełniają przesłankę opieki, co skutkowało uznaniem zasadności odmowy prawa do świadczeń pielęgnacyjnego w związku z opieką sprawowaną wobec matki; 5. art. 151, art. 145 § 1 pkt 1 lit c), art 134 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. przez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy polegające na błędnym przyjęciu, iż nie ma bezpośredniego związku przyczynowo ™ skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem pracy przez skarżącego a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką oraz ustalenia, iż zakres sprawowanej opieki nie wyklucza podjęcia przez skarżącą zatrudnienia chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy, a w konsekwencji brak podejmowania przez organy obu instancji działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony; 6. art. 151, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 134 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. przez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy polegające na błędnej ocenie materiału dowodowego, w szczególności orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, zawierającego rozstrzygnięcie o konieczności sprawowania stałej lub długotrwałej opieki, dokonanej z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów, przez uznanie, że stan jej zdrowia nie wymaga sprawowania opieki osób trzecich w wymiarze jaki wynika z orzeczenia, co skutkowało rozstrzygnięciem na niekorzyść strony; II. Naruszenie prawa materialnego, tj.: 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. przez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, co spowodowało odmową przyznania świadczenia wobec nie spełnienia przesłanki "rezygnacji z zatrudnienia", która stanowi warunek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W ocenie skarżącego powołany przepis nie wskazuje czasu jaki wymaga sprawowanie opieki aby uznać, że wykonana opieka ma charakter długotrwały lub stały, jak też nie określa rodzaju i charakteru czynności wykonywanych przez sprawującą opiekę, jak również nie wyklucza okoliczności, iż opiekę tą świadczą osoby wspólnie nie zamieszkujące (siostra); 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art. 17 ust. 1 u.ś.r. przez błędną wykładnię a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, polegającą na przyjęciu, iż niepodejmowanie przez skarżącego pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji; 3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art. 17 ust. 1 u.ś.r. przez błędną wykładnię pojęcia opieki, która nie musi być sprawowana nieustannie przez całą dobę, aby spełniać przesłankę stałości i długotrwałości, gdyż sposób jej sprawowania zależy od rodzaju schorzeń występujących u osoby będącej pod pieczą oraz nieprawidłową subsumpcję stanu faktycznego pod normę prawną tj. nieprawidłowe uznanie, że opieka sprawowana przez skarżącego nad matką nie jest stała i długotrwała i nie stanowi opieki w rozumieniu art, 17 ust 1 u.ś.r., a w konsekwencji nieprzyznanie świadczenia skarżącemu, który zrezygnował z pracy zawodowej w celu sprawowania opieki nad matką. W oparciu o wskazane zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz zaskarżonych decyzji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie. Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna została rozpoznana na rozprawie stosownie do art. 181 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na rozprawie w składzie trzech sędziów, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (środka zaskarżania), bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzą jednak okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1–6 p.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów zawartych w podstawach skargi kasacyjnej (środka odwoławczego). W związku z sformułowanymi zarzutami kasacyjnymi pamiętać także należy, że kontrola sądowa, sprawowana w oparciu o kryterium legalności, następuje na podstawie stanu faktycznego istniejącego w czasie podejmowania kontrolowanego aktu oraz na podstawie stanu prawnego obowiązującego w tej dacie, a nie w dniu orzekania przez sąd (por. wyrok TK z dnia 12 maja 2015 r. sygn. akt P 46/33; wyroki NSA z dnia: 19 lipca 2017 r. sygn. akt I OSK 2658/15, 20 kwietnia 2023 r. sygn. akt I OSK 614/22, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpoznawanej sprawie powołano się na naruszenie prawa materialnego oraz przepisów postępowania mogących mieć w ocenie skargi kasacyjnej istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał zarzuty kumulatywnie bowiem wzajemnie się przenikają. Rozpoznając w tak zakreślonych granicach środek zaskarżania stwierdzić należy, iż zawiera on w części usprawiedliwione podstawy. Przytaczane w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz jedynie weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. W tym miejscu wskazania wymaga, że skarga kasacyjna jest wysoce sformalizowanym środkiem zaskarżenia i musi odpowiadać wymogom określonym w art. 174 i art. 176 p.p.s.a. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie może zastępować strony w wyrażaniu i precyzowaniu zarzutów skargi kasacyjnej. Zarzuty, jak i ich uzasadnienie, powinny zatem być ujęte precyzyjnie i zrozumiale, zwłaszcza jeśli weźmie się pod uwagę wymóg sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika (art. 176 § 1 p.p.s.a.). Wymagania stawiane skardze kasacyjnej, a w szczególności obwarowanie przymusem adwokacko–radcowskim (art. 175 § 1–3 p.p.s.a) opierają się na założeniu, że powierzenie tej czynności wykwalifikowanym prawnikom zapewni skardze kasacyjnej odpowiedni poziom merytoryczny i formalny, umożliwiający pełną i właściwą kontrolę zaskarżonego orzeczenia. Obowiązkiem strony składającej środek odwoławczy jest zatem takie zredagowanie podstaw kasacyjnych skargi, a także ich uzasadnienie, aby nie budziły one wątpliwości interpretacyjnych (zob. wyroki NSA z dnia: 20 października 2017 r., sygn. akt II OSK 283/16, 17 kwietnia 2024 r. sygn. akt I OSK 466/22, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl). W świetle art. 174 p.p.s.a. tworzenie niespójnej zbitki przepisów – szeregu norm prawnych, które miał rzekomo naruszyć sąd pierwszej instancji, nie wskazując konkretnie na czym polega naruszenie każdej z tych norm, jest nieprawidłowe (pogląd ten wielokrotnie już wyraził Naczelny Sąd Administracyjny, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak wiadomo, skarga kasacyjna jest środkiem prawnym skierowanym przeciwko wyrokowi sądu pierwszej, a zatem obowiązkiem autora skargi kasacyjnej jest wskazanie jej podstawy/aw oraz zarzutów, zawierających precyzyjne oznaczenie przepisów, w tym konkretnych jednostek redakcyjnych aktu normatywanego, które zostały naruszone przez sąd, gdyż jak wyjaśniono wyżej, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną w granicach zakreślonych podstawami i zarzutami wyraźnie określonymi w jej treści (zob. wyrok NSA z dnia 2 grudnia 2021r. sygn. akt II GSK 2187/21, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl. Por. J. Drachal, A. Wiktorowska, R. Stankiewicz, Komentarz, [w]: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Red. R. Hauser i M. Wierzbowski, Warszawa 2021, s. 837–862). Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Pierwszą podstawę kasacyjną, której dotyczy art. 174 pkt 1 p.p.s.a., stanowi naruszenie prawa materialnego. Właściwe sformułowanie tej podstawy kasacyjnej w przypadku zaskarżania wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego powinno się sprowadzać do powołania jako naruszonego art. 145 § 1 pkt 1 lit. a (ewentualnie w powiązaniu z art. 145a bądź art. 146) p.p.s.a. w związku z odpowiednimi przepisami prawa materialnego (zob. wyrok NSA z 30 września 2014 r., II GSK 1211/13), a także wskazania, w jakiej formie i dlaczego te przepisy zostały naruszone. W art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zawarta została druga podstawa kasacyjna dotycząca naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ta podstawa kasacyjna służy przede wszystkim zakwestionowaniu ustaleń faktycznych dokonanych w sprawie będącej przedmiotem sądowej kontroli (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lutego 2024r. sygn. I OSK 2652/20, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd odwoławczy jest władny badać naruszenie jedynie tych przepisów (norm), które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Nie jest dopuszczalna wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków oraz konkretyzowanie, uściślanie zarzutów skargi kasacyjnej czy też poprawianie jej niedokładności. Właściwe określenie w skardze kasacyjnej zakresu i podstaw zaskarżenia jest również konieczne z uwagi na ustanowioną w art. 183 p.p.s.a. wskazaną wyżej zasadę stanowiącą, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania (zob. wyrok NSA z dnia 26 lipca 2022r. sygn. akt I OSK 2161/22 i przywoływane tam orzecznictwo, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl.; por. B. Dauter, Komentarz, [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek. Warszawa 2024, s. 650–669). Poczynienie powyższych uwag – odnośnie wymogów skargi kasacyjnej jako środka odwoławczego – było konieczne, gdyż wniesiona skarga kasacyjna od wyroku Sądu I instancji nie odpowiada w pełni omówionym wyżej wymogom p.p.s.a. na gruncie zrealizowanego postepowania administracyjnego. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że wielokrotnie podnoszony w skardze kasacyjnej m. in. zarzut naruszenia przez zaskarżony wyrok wzajemnie wkluczających się podstaw działania Sądu wojewódzkiego, tj. naruszenie zarówno art. 151 p.p.s.a. jak i zarazem art. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. nie jest precyzyjny, nie wyjaśnia bowiem dokładnie na czym polega – równoczesne – naruszenie każdego z tych przepisów (s. 3–4). Dalej zarzut naruszenia art. 7 k.p.a. w zw. z wskazywanymi w środku zaskarżania przepisami (normami) nie jest także odpowiednio precyzyjny, bowiem art. 7 k.p.a. określa kilka zasad postępowania administracyjnego (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 sierpnia 2021 r. sygn. akt. I OSK 414/21, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl). Także niewłaściwie jest uformowany zarzut naruszenia art. 8 k.p.a. obejmujący dwie odrębne jednostki (tj. §§1–2), w których zawarte są cztery różne treści normatywne (przepisy prawne). Skarga kasacyjna nie wskazuje konkretnie (szczegółowo), który przepis czy przepisy z art. 8 k.p.a. zdaniem autora środka odwoławczego zostały naruszone przez Sąd I instancji w związku przywoływanymi przepisami prawa. Tym samym rozważany niniejszym zarzut nie został skonstruowany stosowanie do wymogów p.p.s.a. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie wskazywano, że przez podstawę kasacyjną należy rozumieć konkretny przepis prawa, którego naruszenie przez Sąd pierwszej instancji zarzuca skarga kasacyjna, a w odniesieniu do przepisu, który nie stanowi jednej zamkniętej całości, a składa się z ustępów, punktów i innych jednostek redakcyjnych, wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony wówczas, gdy wskazuje ona konkretny przepis naruszony przez sąd pierwszej instancji, z podaniem numeru artykułu, ustępu, punktu i ewentualnie innej jednostki redakcyjnej przepisu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 grudnia 2024r. sygn. akt I OSK 1669/21, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślić przy tym niniejszym trzeba, co szerzej przedstawiono wyżej, że skarga kasacyjna jest mocno sformalizowanym środkiem odwoławczym (stąd, wymóg przymusu adwokackiego przy jej sporządzaniu, o którym mowa w art. 175 § 1 p.p.s.a.), a Naczelny Sąd Administracyjny nie ma kompetencji do poprawiania ani uzupełniania tego rodzaju skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej i nie ma w związku z tym kompetencji do dokonywania za wnoszącego skargę kasacyjną wyboru, który przepis prawa został naruszony i dlaczego. Stanowi to powinność autora skargi kasacyjnej, który jest profesjonalnym pełnomocnikiem strony. Tym samym sformułowane w środku odwoławczym, wbrew wymogom p.p.s.a., zarzuty naruszenia przepisów wskazywanych wyżej nie mogły odnieść zamierzonego skutku Także nieusprawiedliwione są również zarzuty naruszenia art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. gdyż ustawa procesowa (p.p.s.a.) nie zawiera takich jednostek redakcyjnych – paragrafów (§) – w obrębie art. 1 p.p.s.a.. Niezasadny jest zarzut naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. kolejnymi normami (przepisami) p.p.s.a. przytaczanymi w skardze kasacyjnej. Art. 3 § 1 p.p.s.a. ma ogólny charakter tylko kompetencyjnym, stanowiący, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie wobec określonych działań administracji publicznej. Przepis art. 3 p.p.s.a. wskazuje cele działania sądów administracyjnych oraz zakres ich kognicji i żadna z jednostek redakcyjnych art. 3 p.p.s.a. nie odnosi się, przynajmniej wprost, do obowiązku sądu administracyjnego w zakresie sposobu procedowania przed tym sądem (por. wyroki NSA z dnia: 4 września 2008 r. sygn. akt I OSK 266/08; 5 kwietnia 2012 r. sygn. akt I OSK 1636/11 i 27 czerwca 2019 r. sygn. akt I OSK 2226/17). Sąd kasacyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej – co wskazywano wyżej – nie jest m. in. uprawniony do formułowania czy doprecyzowywania (konkretyzowania) zarzutów kasacyjnych. Przechodząc do rozpoznania środka odwoławczego stwierdzić należy, że najdalej idącym zarzutem kasacyjnym jest wielokrotnie artykułowany zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z wskazywanymi w środku zaskarżania przepisami (normami). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw aby uznać, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia wymogów określonych przepisem art. 141 § 4 p.p.s.a. Przypomnieć należy, że ustawodawca w art. 141 § 4 p.p.s.a. określił niezbędne elementy uzasadnienia, tj. zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną w dwóch przypadkach: po pierwsze, jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (zob. uchwała NSA z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl), po drugie, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone w sposób uniemożliwiający przeprowadzenie jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny. W rozpoznawanej sprawie nie występuje żaden z wymienionych przypadków. Uzasadnienie zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne przewidziane w tym przepisie. W uzasadnieniu Sąd I instancji przedstawił bowiem opis tego, co działo się w sprawie w postępowaniu przed organami administracji publicznej oraz przedstawił stan faktyczny przyjęty za podstawę wyroku, wskazując z jakich przyczyn skarga nie zasługuje na uwzględnienie, co umożliwia przeprowadzenie kontroli instancyjnej ustaleń Sądu I instancji w kwestionowanym zakresie. Dlatego – co należy podkreślić – polemika z merytorycznym stanowiskiem Sądu I instancji nie może sprowadzać się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Poprzez zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można skutecznie zwalczać, ani prawidłowości przyjętego za podstawę orzekania stanu faktycznego, ani stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa. To natomiast, że autor skargi kasacyjnej nie podziela stanowiska Sądu, czy też jego ocena, iż uzasadnienie wyroku jest dla niego lakoniczne i nieprzekonywujące, nie stanowi skutecznej przesłanki uwzględnienia tego zarzutu. NSA podziela stanowisko judykatury, iż Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku wypełniając przesłanki wynikające z treści art. 141 § 4 p.p.s.a. nie ma też obowiązku odnosić się osobno do każdego z zarzutów skargi i do każdego z argumentów na ich poparcie, może je oceniać całościowo. Najistotniejsze jest to aby z wywodów Sądu wynikało dlaczego w sprawie zostało wydane orzeczenie o określonej treści (zob. wyroki NSA z dnia: 4 kwietnia 2023 r. sygn. akt II GSK 275/20, 18 kwietnia 2018 r. sygn. akt II GSK 2671/16,19 czerwca 2018 r. sygn. akt II GSK 2336/16, 4 października 2018 r. sygn. akt II GSK 2983/16, 18 października 2016 r. sygn. akt II OSK 702/15, 18 listopada 2016 r., sygn. akt II GSK 702/15, 29 kwietnia 2015 r., sygn. akt II GSK 470/14, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl. Por. odpowiednio wyroki Sądu Najwyższego z dnia: 4 września 2014 r. sygn. akt II CSK 478/13, z 4 września 2014 r. sygn. akt I PK 25/14, 7 listopada 2019 r. sygn. akt I CSK 433/18, 11 marca 2020r. sygn. akt I CSK 573/18 oraz postanowienie z dnia 23 maja 2018r. sygn. akt III CSK 4/18). Pierwszoplanową kwestią sporną w rozpoznawanej przez Naczelny Sąd Administracyjny sprawie jest to, czy zasadnie Sąd wojewódzki zaaprobował ostateczną decyzję SKO w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgancyjnego. Organy, przyjęły, że brak jest bezpośredniego i ścisłego związku pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącego kasacyjnie (skarżącego) zatrudnienia i koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką pomimo tego, że jak wynika z akt spraw, opieka ta jest faktycznie sprawowana i organ nie ma do niej zastrzeżeń. W ocenie Sądu I instancji okoliczności sprawy jednoznacznie zatem wskazują, że sytuacja zawodowa skarżącego nie miała bezpośredniego związku z koniecznością opieki nad matką i nie mogą pozostać obojętne przy ocenie, czy strona ubiegając się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego spełnia ustawową przesłankę "niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej". W środku zaskarżenia sformułowano wskazywane wyżej zarzuty naruszenia przepisów postępowania oraz prawa materialnego, przy czym za sporne w sprawie uznać należy zaistnienie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy koniecznością "niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" przez skarżącego kasacyjnie, a sprawowaniem stałej i długotrwałej opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką. Rozstrzygnięcia również wymaga, czy podstawą odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego może być wskazywana przez organy i Sąd Wojewódzki okoliczność, że rodzeństwo strony (w równym stopniu zobowiązane do alimentacji względem niepełnosprawnej) opieki takiej nie podejmują. W okolicznościach rozpoznawanej przez Naczelny Sąd Administracyjny sprawy przypomnieć trzeba, że stosownie do art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu; 2) opiekunowi faktycznemu dziecka; 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej; 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (por. K. Małysa–Sulińska, A. Kawecka, Komentarz, [w:] Świadczenia rodzinne. Komentarz. Redakcja naukowa K. Małysa–Sulińska, Warszawa 2023, s. 302–361). Podkreślić należy za ugruntowanym głosem judykatury, że powołany wyżej przepis u.ś.r. określa przesłanki podmiotowe i przedmiotowe, których spełnienie jest konieczne, by danej osobie mogło być przyznane świadczenie pielęgnacyjne (zob. wyrok NSA z dnia 29 maja 2024 r. sygn. akt I OSK 1627/23 i powoływane tam orzecznictwo). Opisywana norma formułuje warunek rezygnacji (zaprzestania) lub niepodejmowania zatrudnienia (bądź innej pracy zarobkowej), który należy brać pod uwagę przy ocenie spełnienia przesłanek koniecznych do ustalenia prawa do ww. świadczenia. W jej świetle przyjąć należy, że strona ubiegająca się o ustalenie tego prawa powinna sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną w wymiarze, który obiektywnie zmusza ją do rezygnacji z dotychczasowego zatrudnienia, bądź wyklucza możliwość podjęcia zatrudnienia (lub innej pracy zarobkowej). Istotną jest tu także ocena, czy zakres sprawowanej opieki wypełnia ustawowe przesłanki, warunkujące ustalenie tego prawa i stwierdzenie związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy sprawowaną opieką a możliwością pogodzenia jej z pracą zarobkową. Podkreślenia wymaga – w związku z zarzutami kasacyjnymi, że okoliczności rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia oraz brak możliwości jego podjęcia powinny być oceniane na moment rozpoznawania przez organ wniosku o przyznanie tej formy pomocy. Organy, a za nimi zaskarżony wyroku skupiły się przede wszystkim na badaniu (rozważaniu) uprzedniego stanu faktycznego, w tym wcześniejszego zatrudnienia skarżącego kasacyjnie, niedostatecznie zajmując się dokładnym wyjaśnieniem stanu faktycznego – aktualnego – na chwilę (moment) załatwiania tej sprawy administracyjnej w przedmiocie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego (zob. np. wyroki NSA z dnia: 29 maja 2024 r. sygn. akt I OSK 1627/23; 28 stycznia 2025 r. I OSK 8/24 i powoływane tam orzecznictwo, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl). Jednocześnie – zdaniem Składu orzekającego – w sprawie, bez znaczenia pozostaje przy tym, czy wnioskodawca zrezygnował z pracy zarobkowej wcześniej (z innych przyczyn), jeżeli w dacie wystąpienia z wnioskiem o świadczenie pielęgnacyjne zaistniała realna konieczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, uniemożliwiająca stronie podjęcie zatrudnienia. Stanowisko to wywodzić należy bezpośrednio z brzmienia art. 17 ust. 1 u.ś.r., który determinuje konieczność oceny korelacji zachodzącej pomiędzy możliwością kontynuowania/podjęcia aktywności zawodowej przez opiekuna, a zakresem sprawowanych czynności opiekuńczych, związanych z indywidualnymi ograniczeniami dotyczącymi samodzielnej egzystencji osoby legitymującej się stosownym orzeczeniem. Niewątpliwie świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za sam fakt opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, czy też za pozostawanie w gotowości do świadczenia czynności opiekuńczych. Za zasadne uznać w tym kontekście należy prezentowane w orzecznictwie stanowisko, że powinno ono stanowić ekwiwalent za faktyczny brak możliwości podjęcia przez opiekuna zatrudnienia wobec konieczności sprawowania czynności opiekuńczych, bądź za rezygnację z zatrudnienia w celu ich sprawowania. Norma art. 17 ust. 1 u.ś.r. odnosi się więc wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Prawodawca wymaga bowiem, by brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z niego przez osoby wymienione w ww. normie pozostawały w bezpośrednim związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Spełnienie przesłanek określonych w art. 17 ust. 1 u.ś.r. oznacza, że czynności opiekuńcze muszą w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej, a związek pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia (jego niepodejmowaniem) a opieką musi być bezpośredni i ścisły. Oceny takiej powinien dokonać organ administracji, biorąc pod uwagę – aktualne – okoliczności konkretnej sprawy i ustalając, czy istotnie osoba sprawująca opiekę nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub zmuszona jest z niego zrezygnować. Kluczowym jest, że w przywołanej regulacji brak jest wskazania dotyczącego sprawowania opieki w sposób nieprzerwany, całodobowy, codzienny, samodzielny, jak też przebywania stale w pobliżu osoby, która pomocy tego typu wymaga. Jak już wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie, opieka powinna mieć charakter stały, długotrwały w sensie rozciągłości w czasie i powtarzalny, zaś jej zakres wyznaczony być powinien niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki, czyli koniecznością wykonywania czynności w związku z ograniczoną możliwością podopiecznego do samodzielnej egzystencji, w warunkach dnia codziennego. Tak określony zakres opieki, uprawniający do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, zależny jest więc od całokształtu okoliczności konkretnej sprawy, a przede wszystkim indywidualnej sytuacji osoby wymagającej wsparcia, w tym: rodzaju niepełnosprawności, stanu zdrowia, sprawności ruchowej i intelektualnej, trybu życia, warunków mieszkaniowych, itp. Powyższe odnieść należy również do związku przyczynowo-skutkowego, dotyczącego wymogu (przesłanki) "niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej". W realiach rozpoznawanej przez Sąd odwoławczy sprawy, opieka skarżącego kasacyjnie nad matką jest faktycznie sprawowana i organ nie ma do niej zastrzeżeń, jak przyjął Sąd wojewódzki: "(...). Należy przy tym zauważyć, że sąd nie kwestionuje stanu zdrowia matki skarżącego i zakresu sprawowanej opieki przez skarżącego (do czego jest zobowiązany zgodnie z regulacjami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy; tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 1359)". Biorąc pod uwagę ww. normy u.ś.r., po pierwsze stwierdzić należy, że strona wypełnia wymagania podmiotowe konieczne do wnioskowania o ustalenie wnioskowanego prawa. Skarżąca bezspornie jest osobą zobowiązaną do alimentacji matki i wykonuje względem niej czynności opiekuńcze, co nie jest w sprawie kwestionowane. W konsekwencji z treści uzasadnienia ostatecznej decyzji oraz zaskarżonego wyroku, co najmniej bardzo wątpliwym jest oparcie odmowy przyznania świadczenia na braku istnienia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącego zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad matką. Przesłankę rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w sytuacji konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną oceniać należy każdorazowo w sposób zindywidualizowany. Istotne jest, by była to ocena aktualna, obejmująca walidację zakresu potrzeb podopiecznego i czynności, których wykonywanie jest konieczne w celach pomocowych oraz czasu, który wnioskujący o świadczenie poświęca na ich sprawowanie. Walidacja spełnienia przesłanek określonych w art. 17 ust. 1 u.ś.r. dotyczyć ma bowiem stanu aktualnego i oceny, czy w dacie procedowania, strona miała realną możliwość pogodzenia aktywności zawodowej z zakresem i czasem, koniecznym dla prawidłowego, zgodnego z potrzebami i uwzględniającego godność osoby niepełnosprawnej sprawowaniem opieki. Poza jakimkolwiek sporem w sprawie jest, że niepełnosprawna matka skarżącego wymaga z pewnością stałej i długotrwałej opieki, co wynika jednoznacznie z akt sprawy, w tym zwłaszcza z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela również poglądu Sądu I instancji, szeroko prezentowanego i wielokrotnie powielanego w niektórych orzeczeniach sądów wojewódzkich, że strona wnioskująca, przed wystąpieniem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z u.ś.r., ma jakoby obowiązek rozważyć alternatywne scenariusze opieki nad niepełnosprawnym, a w szczególności angażujące osoby w tym samym stopniu zobowiązane do alimentacji (w analizowanej sprawie: siostra wnioskującego) – zob. wyrok NSA z dnia 29 maja 2024 r. sygn. akt I OSK 1627/23 powoływane tam orzecznictwo. Zauważyć trzeba, że art. 17 ust. 1 u.ś.r. jasno wylicza przesłanki podmiotowe i przedmiotowe warunkujące przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zdaniem Sądu kasacyjnego sam zaś fakt istnienia innych zstępnych, posiadających potencjalną możliwość zapewnienia osobiście, bądź za pośrednictwem nakładów finansowych opieki niepełnosprawnej matce, nie przesądza, że strona może podjąć zatrudnienie, czy też nie musi z niego zrezygnować (zob. wyrok NSA z dnia 27 listopada 2024 r. sygn. akt I OSK 3105/23 i powoływane tam orzecznictwo, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl). Zarówno skarżący kasacyjnie, jak i jego siostra należą do grupy podmiotów w tym samym stopniu zobowiązanych do alimentacji matki. Są tym samym na równi uprawnieni do złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Przypomnienia wymaga, że art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie określa, która z takich osób "powinna" sprawować opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, ani też jakimi kryteriami należy się kierować przy wskazaniu takiej osoby. Wbrew poglądowi zaprezentowanemu w stanowisku wyrażonym w uzasadnieniu wyroku, treść podejmowanego wyboru konkretnej osoby opiekuna oraz konieczność dokonywania jego oceny przez organ (albo Sąd) nie wynika z ww. normy prawa. W konsekwencji brak jest uzasadnienia dla przyznania waloru prawidłowości decyzji odmawiającej ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, opartej jedynie na braku poprzedzenia złożenia wniosku o to świadczenie uprzednim "wyczerpaniem" przez wnioskującego alternatywnych sposobów wsparcia osoby niepełnosprawnej – w tym polegających na udokumentowaniu (udowodnieniu) braku możliwości świadczenia pomocy przez inne osoby zobowiązane w tym samym stopniu do alimentacji (zob. wyrok NSA z dnia 27 listopada 2024 r. sygn. akt I OSK 3105/23). Pomimo subsydiarnego charakteru świadczeń z u.ś.r., nie można zapominać, że sam mechanizm ich przyznawania wynika bezpośrednio z norm tej ustawy, w konsekwencji czego – spełnienie przez stronę wnioskującą określonych przesłanek – skutkować winno przyznaniem określonej formy pomocy, bez wyznaczania dodatkowych, pozbawionych zakotwiczenia w u.ś.r., warunków ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (jak w analizowanej sprawie). Z przywoływanej judykatury wiadomo, że istotnym w sprawie jest również to, że przepisy ustawy z dnia 25 lutego 1964r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1359, dalej krio), nie regulują wymogów koniecznych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a dotyczących pierwszeństwa pomiędzy rodzeństwem – wskazują jedynie na konieczność korelacji ustalania tego prawa z obciążeniem obowiązkiem alimentacyjnym wobec niepełnosprawnego członka rodziny (zob. wyrok NSA z dnia 29 maja 2024 r. sygn. akt I OSK 1627/23). Niedopuszczalne jest więc wprowadzanie przez organy administracyjne i późniejsze sanowanie w postępowaniu sądowym, dodatkowych nie ustanowionych porządkiem prawnym negatywnych przesłanek ustalenia prawa do tego rodzaju pomocy. Przyczyną odmowy przyznania świadczenia nie może być więc sam fakt posiadania przez wnioskującą rodzeństwa, na równi z nim obciążonych obowiązkiem alimentacyjnym wobec niepełnosprawnej matki (zob. np.: wyroki NSA z dnia: 9 sierpnia 2023 r., akt I OSK 1661/22; 12 grudnia 2023 r., I OSK 2057/22; 6 lutego 2024 r., I OSK 157/23 i powoływane tam orzecznictwo, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl). Naczelny Sąd Administracyjny nie kwestionuje przy tym obowiązku alimentacyjnego rodzeństwa wobec matki, jednak podkreśla konieczność rozróżnienia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego - w sytuacji, gdy obok wnioskującej osoby (spełniającej warunki do jego przyznania) są jeszcze inne osoby spokrewnione w tym samym stopniu z osobą wymagającą opieki - od sytuacji złożenia wniosku o przyznanie świadczenia przez osobę potencjalnie uprawnioną, a zobowiązaną w dalszej kolejności – gdy istnieją osoby bliżej spokrewnione. Jak wskazano już wyżej, u.ś.r. w sytuacji, gdy jest kilka osób zobowiązanych do alimentacji w tym samym stopniu, nie przewiduje pierwszeństwa względem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla jednej z nich w możliwości wywiązania się z obowiązku alimentacyjnego łącznie przez wszystkich zobowiązanych. Skoro zatem skarżący, jako syn osoby wymagającej opieki znajduje się wraz z siostrą wśród osób wymienionych w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., którym przy spełnieniu pozostałych warunków ustawowych przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, to do nich należy wybór czy wypełnią swój obowiązek alimentacyjny względem matki poprzez sprawowanie opieki osobistej (nie podejmując, bądź rezygnując z zatrudnienia), czy też zapewnią jej opiekę w inny sposób, np. podejmując zatrudnienie i dzieląc się obowiązkami opiekuńczymi z rodzeństwem, czy przekazując stosowną kwotę na zatrudnienie profesjonalnego opiekuna. Reasumując, w tej sytuacji w ocenie Sądu odwoławczego uznać należy, że – w okolicznościach sprawy – zostały naruszone w części odpowiednio przywołane w środku odwoławczym przepisy (normy) prawa. Ponownie rozpoznając wniosek skarżącego kasacyjnie organ uwzględni poczynione wyżej ustalenia oraz wskazaną wykładnię przepisów (norm) prawa i załatwi sprawę administracyjną prawidłowo, w myśl właściwych w tym przedmiocie regulacji prawnych. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za częściowo zasadną i na podstawie art. 188 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia 2 marca 2022 r. Burmistrza Miasta Józefowa. O kosztach orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło