II SA/Po 945/15

Dnia 15 grudnia 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia NSA Jolanta Szaniecka Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2015 roku sprawy ze skargi H. B. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] 2015 roku Nr [...] w przedmiocie wymeldowania I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Wojewody Wielkopolskiego na rzecz skarżącego kwotę 340,- zł (trzysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Prezydent Miasta P. decyzją z dnia [...] 2015 r., nr [...] orzekł o wymeldowaniu H. B. z pobytu stałego z lokalu nr [...] na oś. S. w P.. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, iż po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego ustalono, że H. B. opuścił bez wymeldowania lokal nr 13 na oś. S.w P. co potwierdzają m.in.: - pismo współwłaścicielki przedmiotowego lokalu Z. B. z dnia 10 lipca 2014 r., w którym poinformowała, że H. B. na przełomie 2012/2013 r. pod wskazanym adresem przebywał sporadycznie, a od dnia 25 października 2013 r. nie przebywa w przedmiotowym lokalu - może przebywać w S. lub w N. [...]; - zeznania H. B. z dnia 13 sierpnia 2014 r. w których podał między innymi, że nie wymelduje się z pobytu stałego z lokalu nr 13 na os. S. w P., ponieważ ma zamiar powrócić do tego lokalu, od maja 2014 r. nie ma dostępu do przedmiotowego lokalu, ponieważ żona wymieniła zamki w drzwiach wejściowych do lokalu, od maja 2014 r. nie podjął żadnych kroków prawnych umożliwiających mu powrót do tego lokalu. Obecnie przebywa w domu na działce po rodzicach w O.. Z mieszkania nr 13 na os. S. w P. zabrał jedynie odzież letnią i letnie obuwie, natomiast odzież zimowa i cały jego dobytek znajduje się w ww. mieszkaniu. Żonie co miesiąc przekazuje 500 zł na utrzymanie przedmiotowego lokalu. Będzie podejmował czynności zmierzające do powrotu do przedmiotowego lokalu, który jest jego własnością; - zeznania Z. B. z dnia 13 sierpnia 2014 r., w których zeznała między innymi, że mąż - H. B. w październiku 2013 r. opuścił dobrowolnie ten lokal. Z przedmiotowego lokalu zabrał wszystkie swoje rzeczy osobiste, tj. odzież letnią i zimową, dokumenty, kołdry, poduszki, sprzęt wędkarski, nie posiada w nim żadnych rzeczy osobistych. Nie posiada dostępu do lokalu Posiada jedynie dostęp do pomieszczenia po zsypie, gdzie przechowuje swoje sprzęty do pracy; - oględziny przedmiotowego lokalu z dnia 2 października 2014 r.; - oświadczenia H. B. z dnia 6 października 2014 r., w którym podał między innymi, że od 2 października 2014 r. ma dostęp do lokalu nr 13 na os. S. w P., jednak nie nocował i nie przebywał w tym lokalu; - oświadczenie Z. B. z dnia 25 listopada 2014 r., w którym zeznała miedzy innymi, że mąż nadal nie mieszka w przedmiotowym lokalu i nie usiłuje w nim zamieszkać; - oświadczenie H. B. z dnia 27 listopada2014 r. w którym podał, że nadal nie mieszka w przedmiotowym lokalu, ponieważ klucz, który otrzymał w dniu 2 października 2014 r. już nie pasuje do zamka w drzwiach wejściowych mieszkania; - pismo M. P. - pełnomocnik H. B. z dnia 28 listopada 2014 r., w którym podała między innymi, że H. B. lokalu nr 13 na os. S. w P. nie opuścił dobrowolnie. Przed Sądem Rejonowym P. toczy się sprawa o przywrócenie posiadania lokalu nr 13 na os. S. w P. z powództwa wymienionego p-ko p. Z. B. sygn. akt IC [...]. H. B. zamierza nadal mieszkać we wspólnym lokalu, którego jest wraz z p. Z. B. współwłaścicielem; - pismo Z. B. z dnia 16 lutego 2014 r., w którym podała między innymi, że : H. B. od 2011 r. systematycznie wywoził z mieszkania swoje rzeczy osobiste. Następnie w dniu 29 kwietnia 2014 r. podczas jej nieobecności ww. był w mieszkaniu i zabrał pozostałe swoje rzeczy; - zeznania świadka W. B., który zeznał między innymi, że z informacji jakie posiada H. B. od początku 2014 r. (nie zna dokładnej daty) nie przebywa w lokalu nr 13 na os. S. w P. z uwagi na konflikt z żoną oraz z tego powodu, iż nie ma dostępu do przedmiotowego lokalu, ponieważ zostały zmienione zamki w drzwiach wejściowych do tego lokalu; - oświadczenie H. B. z dnia 14 stycznia 2015 r., w którym podał, że nadal nie ma dostępu do lokalu nr 13 na os. S. w P.. Posiada jedynie klucze do schowka należącego do lokalu; - zeznania świadka A. B., który zeznał między innymi, że ojciec praktycznie od 2011 r. nie mieszka w lokalu nr 13 na os. S. w P., swoje rzeczy osobiste z lokalu tego zabierał sukcesywnie, ostatnie w kwietniu 2014 r., a od 2 października 2014 r. ani razu nie pojawił się w lokalu nr 13 na os. S. w P.. Świadek zeznał nadto, że ojciec nie podejmował żadnych prób aby ponownie zamieszkać w ww. lokalu oraz, iż nie jest prawdą aby ojciec od czasu do czasu nocował w pomieszczeniu gospodarczym (schowku), ponieważ nie ma w nim na to warunków; - zeznania świadka M. I., która zeznała między innymi, że w lokalu nr 13 na os. S.w P. bywa w ciągu tygodnia ok. 5 razy lub częściej. Od 2-3 lat H. B. nie widywała w przedmiotowym lokalu i jej zdaniem od tego czasu wymieniony nie mieszka w nim; - zeznanie świadka M. M., która zeznała między innymi, że H. B. poznała w 2012 r. Później wymienionego widział może 2 lub 3 razy na klatce schodowej. W 2014 r. pewnego dnia H. B. w godzinach popołudniowych przyszedł do jej mieszkania i oświadczył, że nie może dostać się do swojego mieszkania, ponieważ żona wymieniła mu zamki (nie potrafi sobie przypomnieć daty kiedy to było). Obecnie nie widuje H. B. na terenie ww. nieruchomości i tylko z tego powodu wnioskuje, że wymieniony obecnie nie mieszka w przedmiotowym lokalu, ale nie potrafi podać od kiedy. Dalej organ wskazał, iż dopiero w toku prowadzonego postępowania H. B. wniósł do Sądu Rejonowego P.w P. pozew o przywrócenie naruszonego posiadania ww. lokalu. Z informacji udzielonej przez Sąd Rejonowy P.w P. w piśmie z dnia 17 kwietnia 2015 r. sygn. akt IC [...] wynika, że sprawa z powództwa H. B. przeciwko Z. B. o naruszenie posiadania nie została zakończona i obecnie toczy się postępowanie dowodowe w tej sprawie. Prezydent Miast P. zauważył, że materialnoprawną przesłankę wymeldowania stanowi art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, zgodnie z którym organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Istotnym zatem zagadnieniem dla rozstrzygnięcia sprawy jest ustalenie, czy strona "opuściła miejsce stałego pobytu". Dalej organ zauważył, iż na gruncie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, iż przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego zachodzi jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Prezydent Miast P. nie dopatrzył się braku dobrowolności opuszczenia przez H. B. lokalu nr 13 na os. S. w P.. Jak wynika z akt sprawy wymieniony wyprowadził się stamtąd przynajmniej w kwietniu 2014 r., co w powiązaniu z przyczyną opuszczenia przez niego mieszkania, pozwala jednoznacznie na stwierdzenie, że opuszczenie to można uznać za trwałe i dobrowolne. Organ wskazał, iż dał wiarę wnioskowi i zeznaniom Z. B. i powołanych świadków. Informacje podawane przez te osoby były spójne, logiczne i były relacjami faktów dotyczących okoliczności niezamieszkiwania w przedmiotowym lokalu przez H. B., a także okresu i okoliczności jego wizyt i przebywania pod tym adresem. Treść zeznań i informacji uzyskanych od Z. B., świadków i przede wszystkim H. B. zinterpretować można w ten sposób, że ww. z uwagi na sprawę karną zakończoną wyrokiem skazującym go wyprowadził się ze wspólnego mieszkania stron, zabrał z niego swoje rzeczy osobiste, nie nocuje i nie stołuje się w tym lokalu. Przy sprawie rozwodowej początkowo w maju 2014 r. wniósł do Sądu Okręgowego w P. wniosek o ustalenie sposobu korzystania z lokalu mieszkalnego nr 13 na os. S. w P. a następnie w listopadzie 2014 r. wycofał ww. wniosek. Dopiero w ramach niniejszego postępowania, pouczony o możliwości złożenia w sądzie pozwu o przywrócenie stanu naruszonego posiadania przedmiotowego lokalu, H. B. dnia 19 sierpnia 2014 r. skorzystał z przysługującego mu prawa i złożył taki pozew. Zgromadzony materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że interesy życiowe H. B. nie koncentrują się w lokalu nr 13 na os. S. w P. tym samym zachodzą przesłanki określone w art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, uzasadniające wykonanie obowiązku meldunkowego określonego w art. 24 ust, 2 pkt 2 cyt. ustawy, który stanowi, że obowiązek meldunkowy polega na wymeldowaniu się z miejsca pobytu stałego lub czasowego. Odwołanie wniósł H. B. reprezentowany przez r.pr. Mariolę Plencler podnosząc, iż wymeldowany nigdy dobrowolnie nie opuścił przedmiotowego mieszkania którego jest współwłaścicielem wespół z wnioskodawczynią. Z. B. poprzez umyślne postępowanie ograniczyła skarżącemu posiadanie lokalu m.in. wymianę kilkakrotną zamków do drzwi od 22 maja 2014 r. oraz zawiadamianie policji z prośbą o interwencję i to pomimo braku jakichkolwiek podstaw ku temu. Z tego powodu H. B. wytoczył powództwo cywilne p-ko Z. B. o przywrócenie posiadania lokalu , które do dnia wniesieni odwołania nie zostało zakończone. H. B. nie posiada żadnego innego tytułu do innego lokalu mieszkalnego, wszystkie jego rzeczy osobiste znajdowały się i znajdują w lokalu nr 13 na Os. . w P. choć częściowo zostały usunięte przez wnioskodawczynię. Zarzucono, iż organ I instancji pominął zeznania świadka W. B. oraz M. M. z których wynika jednoznacznie, że skarżący tuła się od działki do pomieszczenia socjalnego u znajomego i dobija się do mieszkania mając możliwość jedynie korzystania ze schowka na rzeczy, będącego jego częścią wspólną. Skarżący zarzucił decyzji błędną analizę materiału dowodowego, wskazał na brak definitywnego zerwania przez niego więzi z miejscem zameldowania i stwierdził iż organ pominął te okoliczności, które wskazywały na brak zamiar puszczenia na stałe lokalu i przeniesienia centrum życiowego w nowe miejsce . Wojewoda Wielkopolski decyzją z dnia [...] 2015 r., nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Wojewoda wskazał, iż ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności w art. 33 ust. 1 wyraźnie precyzuje obowiązki osoby, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego dotyczące wymeldowania. Organ ten podzielił ustalenia i ocenę dowodów poczynioną przez organ I instancji. Ze zgromadzonego materiału dowodowego – zeznań świadków, wnioskodawcy, oględzin - wynika iż H. B. powinien wymeldować się z tego lokalu zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa materialnego - ustawa o ewidencji ludności z 24 września 2010 r. - czego nie dopełnił naruszając tym obowiązujące prawo materialne. Zdaniem Wojewody wyjaśnienia H. B. są mało wiarygodne. W piśmie procesowym z dnia 2 grudnia 2013 r. skierowanym do Sądu Okręgowego w P. wprost oświadczył, iż "sam wyprowadził się" z przedmiotowego lokalu, czemu zaprzecza w niniejszym postępowaniu administracyjnym. Według organu niewiarygodne są twierdzenia H. B. dotyczące posiadania w przedmiotowym lokalu swoich rzeczy oraz zamiaru powrotu do tego lokalu. Przepisy ustawy o ewidencji ludności obligują organ ewidencji ludności do wydania rozstrzygnięcia w sprawie wymeldowania osoby z miejsca pobytu stałego w sytuacji, w której osoba ta opuściła lokal zameldowania i nie wykonała dobrowolnego obowiązku wymeldowania się. W niniejszej sprawie bezspornym jest, że lokal przestał być centrum życiowym strony, bo strona miejsce pobytu stałego opuściła. Istotą postępowania w sprawie o wymeldowanie osoby z lokalu jest zapewnienie zgodności zapisów w ewidencji ludności z rzeczywistym miejscem pobytu danej osoby. Jeśli zatem osoba nie przebywa w dotychczasowym miejscu pobytu, a opuszczenie miało charakter dobrowolny, stwarza to podstawę do orzeczenia o wymeldowaniu tej osoby z przedmiotowego lokalu. Wojewoda wskazał także, że istotę ewidencji ludności stanowi gromadzenie informacji w zakresie danych o miejscu pobytu osób. Chodzi przy tym o to, by dane odpowiadały stanowi faktycznemu. Przepisy cytowanej ustawy nie uzależniają wydania decyzji o wymeldowaniu od wystąpienia innych jeszcze przesłanek niż wymienione w cytowanej ustawie np. zgody strony na wymeldowanie. Organy administracji nie są też uprawnione do rozstrzygania spraw rodzinnych, finansowych czy też mieszkaniowych. Zaznaczono, ze w przypadku gdy odwołujący zrealizuje swój zamiar i powróci do spornego lokalu (np. po zakończeniu sprawy w sądzie o przywrócenie utraconego posiadania lokalu) i w nim ponownie zamieszka w sposób stały, to będzie miał prawo i obowiązek dokonać ponownie rejestracji zameldowania w nim na deklarowany rodzaj pobytu, bowiem liczy się fakt pobytu w danym lokalu. Skargę na powyższą decyzję wniósł H. B. zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci obrazy art. 7 K.p.a. w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 78 § 1 K.p.a. poprzez: - nieuwzględnienie zarzutów co do braku bezstronności i obiektywizmu organu I instancji; - pominięcie faktu, że Z. B. siłowo zmieniając zamki notorycznie utrudnia skarżącemu dostęp do lokalu; - pominięcie faktu , że w lokalu oraz w pomieszczeniu przynależnym do niego znajdują się jego rzeczy osobiste; - nie rozpatrzenie sprawy oraz pominięcie w toku postępowania wniosków dowodowych o dokonanie oględzin lokalu wraz z pomieszczeniami do niego należącymi , przez co nie zebrano w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nie ustalono wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie. Wojewoda Wielkopolski odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 15 grudnia 2015 r. pełnomocnik skarżącego oświadczył, iż postępowania w sprawie przywrócenia posiadana jest zawieszone do czasu zakończenia sprawy rozwodowej, która jest także w toku. Obecna na rozprawie Z. B. przedłożył do akt odpis protokołu z rozprawy w sprawie rozwodowej z dnia 13 listopada 2014 r. z którego wynika, iż H. B. cofnął wniosek o zabezpieczenie złożony w dniu 13 maja 2014r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje. Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.– dalej P.p.s.a.) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 P.p.s.a., w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Badając legalność zaskarżonej decyzji w tak określonych granicach Sąd stwierdził, iż skarga zasługiwała na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 388) stosownie do treści art. 69 pkt 1 tej ustawy (zwanej dalej: u.e.l.) Ustawa ta weszła w życie z dniem 1 marca 2015 r. i zastąpiła regulacje zawarte we wcześniej obowiązującej ustawie z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.) zwanej dalej: ustawą z dnia 10 kwietnia 1974 r. Zgodnie z treścią art. 35 u.e.l., organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Należy zauważać, że konstrukcja wymeldowania w aktualnie obowiązujących przepisach podobna jest do regulacji zawartej w poprzednio obowiązującej ustawie z dnia 10 kwietnia 1974 r. - art. 15 ust. 2 tej ustawy, zgodnie z którym organ gminy wydawał na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Zatem stwierdzić pozostaje, że orzecznictwo sądów administracyjnych odnoszące się do regulacji art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. zachowuje w dużej mierze aktualność w odniesieniu do treści art. 35 u.e.l. Na gruncie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. wykształcił i utrwalił się w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że opuszczeniu miejsca pobytu stałego można mówić wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne (por. wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2005 r., sygn. II OSK 302/05, dostępny na stronie internetowej CBOSA: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie z tym poglądem przyjmuje się, że o trwałym opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego świadczy nie tylko fizyczne i długotrwałe nieprzebywanie osoby pod wskazanym adresem, ale także zamiar zainteresowanej osoby założenia w nowym miejscu ośrodka swoich spraw osobistych, rodzinnych i majątkowych, który jest połączony z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków z dotychczasowym lokalem i brakiem woli powrotu do miejsca swojego dotychczasowego zameldowania (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 7 marca 2013 r., sygn. III SA/Kr 654/12, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 6 czerwca 2012 r., sygn. III SA/GL 370/12, wyrok WSA w Łodzi z dnia 19 stycznia 2012 r., sygn. III SA/Łd 1058/11 - dostępne w CBOSA jak wyżej). Zauważyć należy także, iż w art. 27 ust. 2 u.e.l. prawodawca wskazał, że równocześnie można mieć jedno miejsce pobytu stałego i jedno miejsce pobytu czasowego. Natomiast w art. 25 ust. 2 tej ustawy wyjaśniono, że pobytem czasowym jest przebywanie bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego w innej miejscowości pod oznaczonym adresem lub w tej samej miejscowości, lecz pod innym adresem. Z treści tych przepisów należy wywodzić, że dopuszczalne jest opuszczenie dotychczasowego miejsca stałego pobytu i skoncentrowanie czasowo swoich spraw życiowych w innym miejscu, jeżeli dana osoba nie ma zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego, tzn. przewiduje powrót do miejsca dotychczasowego zameldowania na pobyt stały po upływie określonego terminu. Termin ten musi być od początku przewidywalny, przemijalny, a jego zakres usprawiedliwiony okolicznościami stanowiącymi powód opuszczenia dotychczasowego miejsca stałego pobytu. Skoro ustawodawca dopuścił możliwość równoczesnego posiadania zameldowania na pobyt stały i pobyt czasowy, to oznacza to, że dopóki trwa usprawiedliwiony powód do czasowego zamieszkiwania w innym miejscu, a strona wyraża wolę powrotu do dotychczasowego miejsca zameldowania, dopóty uzasadnione jest utrzymywanie stałego meldunku w miejscu, w którym strona faktycznie nie przebywa. Żaden przepis prawa nie wymaga przy tym, aby w okresie czasowej zmiany miejsca pobytu utrzymywana była jakakolwiek więź z dotychczasowym miejscem pobytu stałego (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 2 lipca 2015 r., sygn. II SA/Ol 442/15 - dostępny w CBOSA jak wyżej). Z kolei opuszczenie lokalu można uznać za dobrowolne, jeżeli wynikało ono z nieskrępowanej woli przeniesienia swoich interesów życiowych w inne miejsce. Innymi słowy o dobrowolności decyduje samodzielna rezygnacja z przebywania pod danym adresem, nie zaś rezygnacja wywołana przymusem fizycznym czy psychicznym osoby trzeciej (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 22 listopada 2012 r., sygn. II SA/Bk 468/12; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 12 lutego 2015 r., sygn. III SA/Gd 964/14, dostępne w CBOSA jak wyżej). Przez dobrowolność rozumie się nie tylko opuszczenie lokalu z własnej woli, tj. bez przymusu, ale także sytuację, w której, niezależnie od okoliczności opuszczenia lokalu, opuszczający lokal nie podejmuje żadnych działań zmierzających do przywrócenia możliwości przebywania w lokalu (por. wyrok NSA z 6 marca 2007 r., sygn. akt II OSK 401/06, wyrok NSA z 11 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OSK 389/07, wyrok NSA z 7 grudnia 2005 r., sygn. akt II OSK 302/05 - dostępny w CBOSA jak wyżej). Stąd też za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu należy uznać sytuację, w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta wbrew swej woli, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne. Takimi środkami są roszczenia cywilnoprawne. Nieskorzystanie z nich we właściwym czasie, jak również sytuacja, gdy nie odniosły one zamierzonego skutku powoduje, że zachodzą podstawy do wymeldowania, skoro jego przesłanką jest fakt niezamieszkiwania w lokalu (por. wyrok NSA z 26 sierpnia 2015 r., sygn. II OSK 2935/13, wyrok NSA z dnia 10 maja 2007 r. , sygn. II OSK 722/06, wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2001 r., sygn. V SA 3078/00; wyrok NSA z dnia z dnia 15 lutego 2002 r.. sygn. II SA/Po 1942/00, wyrok NSA z dnia 25 października 2005 r., sygn. II OSK 127/05 dostępne w CBOSA jak wyżej). Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy zauważyć należy, iż ustalony w sprawie stan faktyczny nie wskazuje jednoznacznie, aby opuszczenie przez H. B. lokalu nr 13 na oś. S.w P. miało charakter dobrowolny. W oparciu wyjaśnienia obu stron postępowania i zeznania wszystkich świadków stwierdzić można bezspornie, iż skarżący stale nie przebywa w przedmiotowym lokalu co najmniej od maja 2014 r. od tego bowiem czasu nie miał dostępu do lokalu z uwagi na zmianę zamków w drzwiach wejściowych co potwierdza zarówno skarżący jak i Z. B. i świadek A. B. W wcześniejszym okresie jego obecność w tym lokalu również nie była stała, co potwierdza zarówna o Z. B. i świadek A. B. jak i pełnomocnik skarżącego w piśmie procesowym z dnia 2 grudnia 2013 r. złożonym do sprawy rozwodowej prowadzonej przez Sąd Okręgowy w P. pod sygn. I C [...]. Niemniej z oświadczeń skarżącego oraz, co istotniejsze, podejmowanych przez niego działań prawnych nie wynika, aby jego nieobecność w tym lokalu miała charakter dobrowolny. Zauważyć należy, iż jeszcze przed wszczęciem postępowania w sprawie wymeldowania pełnomocnik skarżącego złożył w sprawie rozwodowej wniosek o ustalenie sposobu korzystania z lokalu mieszkalnego położnego nr 13 na oś. S.w P. wskazując na utrudnianie mu korzystania z tego mieszkania przez Z. B. Wniosek ten co prawda wycofał w dniu 13 listopada 2014 r., lecz wcześniej 19 sierpnia 2014 r. wniósł do Sądu Rejonowego w P. . pozew przeciwko Z. B. o przywrócenie stanu naruszonego posiadania dot. przedmiotowego lokalu. Postępowanie w tym przedmiocie nie zostało zakończone do dnia wydania zaskarżonej decyzji. Powyższe działania prawne podejmowane przez skarżącego, w świetle wyżej zaprezentowanego orzecznictwa sądów administracyjnych, świadczą, iż H. B. nie opuścił przedmiotowego lokalu dobrowolnie, a wynikało to z pozbawienia go swobodnego dostępu to tego lokalu w maju 2014 r. Dalej zauważyć należy, iż organy obu instancji nie wyjaśniły jednoznacznie czy przed tym okresem (maj 2014 r.) H. B. przebywał w lokalu nr 13 na oś. S. w P., czy miał zapewniony dostęp do tego lokalu oraz czy jego ewentualna nieobecność miała charakter dobrowolny i trwały. Z powoływanego przez organ odwoławczy pisma procesowego z dnia 2 grudnia 2013 r., złożonego do sprawy rozwodowej prowadzonej przez Sąd Okręgowy w P. wynika, iż częsta nieobecność skarżącego w tym lokalu była spowodowana konfliktem z żoną i zobowiązaniem zawartym w wyroku karnym z dnia 23 kwietnia 2013 r., zobowiązującym go do powstrzymania się od wyrządzania awantur żonie. Świadczyć to może, iż nieobecność skarżącego w tamtym okresie w przedmiotowym lokalu nie miała jedynie charakter przejściowy. Z materiału dowodowego nie wynika także, czy w okresie poprzedzającym wszczęcie postępowania o wymeldowanie skarżący był zameldowany na pobyt czasowy pod innym adresem – m.in. w S.lub N. gdzie według Z. B. przebywał po opuszczeniu lokalu nr 13 na oś. Stare Żegrze 173, ponadto organy nie podjęły jakichkolwiek innych czynności zmierzających do ustalenia czy skarżący przeniósł w trwały sposób centrum swojego życia w jedno z miejsc wskazanych przez Z. B.. Dalej zauważyć należy, iż skarżący na etapie postępowania administracyjnego wskazał (protokół oględzin z 2 października 2014 r. oraz oświadczenie z dnia 14 stycznia 2015r.), iż posiadał dostęp do pomieszczenia użytkowego przynależnego do przedmiotowego mieszkania i posiada tam część swoich rzeczy osobistych (m.in. koc, poduszkę, kołdrę). Z akt sprawy nie wynika natomiast, czy organy dokonały oględzin tego pomieszczenia w celu potwierdzenia oświadczeń skarżącego, tymczasem w ocenie Sądu przechowywanie w tym pomieszczeniu przez skarżącego jego rzeczy osobistych może świadczyć o utrzymywaniu przez niego więzi z miejscem dotychczasowego zameldowania i braku zamiaru skoncentrowania swojego życia w innym miejscu zamieszkania. Reasumując, w ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie materiał zgromadzony przez organy administracji nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, iż nieobecność H. B. w lokalu mieszkalnym nr 13 na oś. S.w P. miała charakter dobrowolny, o czym świadczą podejmowane przez niego działania prawne zmierzające uzyskania swobodnego dostępu do przedmiotowego lokalu. Tym samym stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja wdana została z naruszeniem przepisów postępowania tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a które naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynika sprawy bowiem mogło skutkować wymeldowanie H. B. z naruszeniem przepisu art. 35 u.e.l. Ponownego rozpoznając sprawę organ odwoławczy winien, mając na uwadze ocenę prawną wyrażoną przez Sąd, wyjaśnić jednoznacznie czy opuszczenie przez skarżącego lokalu nr 13 na oś. S. w P. miało charakter trwały i dobrowolny – czy skarżący wyprowadził się z zamiarem zerwania więzi z tym miejscem pobytu, co stanowi warunek konieczny od orzeczenia wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego w tym lokalu. Organ w szczególności winien wziąć pod uwagę, iż skarżący jeszcze przed wszczęciem postępowanie w sprawie wymeldowania podjął czynności prawne zmierzające do powrotu do lokalu, oraz przeprowadzić postępowanie dowodowe w celu ustalenia czy skarżący, przebywa lub przechowuje swoje osobiste rzeczy w pomieszczeniu użytkowym przynależnym do przedmiotowego lokalu mieszkalnego. Wojewoda Wielkopolski przed wydaniem rozstrzygnięcia winien także uzyskać informację dotycząca sposobu zakończenia postępowania w sprawie pozwu o przywrócenie posiadania wniesionego przez H. B. przeciwko Z. B. oraz postępowania z powództwa Z. B. przeciwko H. B. o rozwód i eksmisję. Wyniki obu tych postępowań mogą mieć wpływ na ocenę czy zaistniały przesłanki do wymeldowania skarżącego z pobytu stałego w wskazanym wyżej lokalu. W tym stanie rzeczy Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013, poz. 490 ze zm.)