I GSK 2118/15

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-05-26

Skład orzekający: Lidia Ciechomska-Florek, Hanna Kamińska, Elżbieta Kowalik-Grzanka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy brak prowadzenia ewidencji wyrobów akcyzowych w sposób zgodny z przepisami prawa, pomimo faktycznego zużycia olejów smarowych na cele inne niż napędowe lub opałowe, pozbawia podatnika prawa do zwolnienia od podatku akcyzowego?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że brak prowadzenia ewidencji wyrobów akcyzowych zgodnie z wymogami ustawy o podatku akcyzowym i przepisów wykonawczych, w tym brak powiadomienia organu o formie prowadzenia ewidencji oraz nieprzedstawienie jej podczas kontroli, stanowi podstawę do odmowy przyznania zwolnienia od podatku akcyzowego. Spełnienie warunków formalnych, w tym prowadzenie prawidłowej ewidencji, jest warunkiem koniecznym do skorzystania ze zwolnienia, a jego niespełnienie skutkuje powstaniem obowiązku podatkowego.
Stan faktyczny
Spółka [A.] S.A. została zobowiązana do zapłaty podatku akcyzowego od olejów smarowych zużytych na własne potrzeby, ponieważ nie posiadała zatwierdzonej ewidencji tych wyrobów. Organy podatkowe uznały, że spółka nie spełniła warunków do zwolnienia od akcyzy, ponieważ nie prowadziła wymaganej ewidencji w sposób prawidłowy i nie zgłosiła jej formy prowadzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki, a następnie Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną spółki.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Lidia Ciechomska-Florek Sędzia NSA Hanna Kamińska Sędzia del. WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka (spr.) Protokolant asystent sędziego Ilona Szczepańska po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [A.] S.A. w R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 29 maja 2015 r., sygn. akt III SA/Gl 687/15 w sprawie ze skargi [A.] S.A. w R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Katowicach z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od [A.] S.A. w R. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach 135 (sto trzydzieści pięć) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 29 maja 2015 r., sygn. akt III SA/Gl 687/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę [A.] S.A. w R. (dalej: "Spółka") na decyzję Dyrektora Izby Celnej (Dyrektor IC) w Katowicach z dnia 30 kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego. Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia. Naczelnik Urzędu Celnego w Rybniku (Naczelnik UC), decyzją z dnia 10 października 2012 r., nr [...], działając na podstawie 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 21 § 1 pkt 1 i § 3 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 749, ze zm., dalej: "o.p."), art. 2 ust. 1 pkt 1, art. 8 ust. 2 pkt 1 lit. b, art. 10 ust. 1, art. 13 ust. 1, art. 14 ust. 1, art. 16 ust. 1, art. 21 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 32 ust. 5 - 11, art. 38 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 1, art. 86 ust. 1 pkt 2, art. 88 ust. 1, art. 89 ust. 1 pkt 11 ustawy z 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (t.j. Dz. U. z 2011 r., nr 108, poz. 626 ze zm., dalej: "u.p.a."), § 10 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 23 sierpnia 2010 r. w sprawie zwolnień od podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 159, poz. 1070 ze zm., zwanego dalej "rozporządzeniem w sprawie zwolnień od podatku akcyzowego"), §§ 3, 4 i 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 sierpnia 2010 r. w sprawie dokumentu dostawy, ewidencji wyrobów akcyzowych objętych zwolnieniem od akcyzy ze względu na ich przeznaczenie, warunków i sposobu ich zwrotu oraz środków skażających alkohol etylowy (Dz. U. nr 160, poz. 1075 ze zm., zwanego dalej "rozporządzeniem wykonawczym), określił Spółce wysokość zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za sierpień 2011 r. w wysokości 1.239 zł. Naczelnik UC stwierdził, że w trakcie kontroli podatkowej mającej na celu sprawdzenie, czy Spółka wywiązywała się z obowiązków wynikających z przepisów prawa podatkowego w zakresie podatku akcyzowego od olejów smarowych w okresie od 1 września 2010 r. do 30 kwietnia 2012 r., ustalono, iż: - kontrolowana spółka w okresie objętym kontrolą kupowała oleje smarowe o kodach CN 2710 19 87 i CN 2710 19 83, które następnie zużywała na potrzeby własne; - nie posiadała w miesiącu sierpniu 2011 r. zatwierdzonej przez Naczelnika Urzędu Celnego w Rybniku ewidencji wyrobów akcyzowych zwolnionych od podatku akcyzowego ze względu na przeznaczenie, w związku z czym na stronie ciąży obowiązek podatkowy w podatku akcyzowym z tytułu niedochowania przewidzianych u.p.a. warunków pozwalających na zastosowanie zwolnienia od akcyzy w stosunku do zużywanych wyrobów akcyzowych. W wyniku rozpoznania odwołania Dyrektor IC decyzją z dnia 30 kwietnia 2013 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Zdaniem organu odwoławczego materiał dowodowy zgromadzony w sprawie wskazuje, że strona: złożyła w Urzędzie Celnym zgłoszenie rejestracyjne w zakresie podatku akcyzowego AKC-R, które to zgłoszenie rejestracyjne zostało przyjęte; nabywała wyroby akcyzowe, wykorzystywane następnie w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, podlegające zwolnieniu ze względu na przeznaczenie; będąc obowiązana do prowadzenia ewidencji wyrobów akcyzowych objętych zwolnieniem, nie zawiadomiła właściwego naczelnika urzędu celnego o formie jej prowadzenia; nie przedstawiła kontrolującym ewidencji wyrobów akcyzowych objętych zwolnieniem w formie papierowej zatwierdzonej przez właściwego naczelnika urzędu celnego, jak i nie okazała kopii zapisanej na informatycznych nośnikach danych ewidencji w formie elektronicznej, ani wydruków papierowych ewidencji prowadzonej w formie elektronicznej. W ocenie organu odwoławczego strona nie prowadziła ewidencji, o formie prowadzenia której powinna powiadomić właściwego naczelnika urzędu celnego, zatem nie spełniła ustawowych warunków, przyznających prawo do korzystania ze zwolnienia od akcyzy i nie nabyła prawa do zwolnienia od opodatkowania nabytego oleju. W świetle art. 10 ust. 1 u.p.a. w niniejszej sprawie obowiązek podatkowy powstał z dniem 1 i 19 sierpnia 2011 r. bowiem w dniach tych nie wpisano do zatwierdzonej ewidencji danych m. in. o ilości otrzymanych wyrobów zwolnionych. Organ odwoławczy stwierdził, że Rzeczpospolita Polska była uprawniona do nałożenia podatku akcyzowego na oleje smarowe wykorzystywane do innych celów niż napędowe lub opałowe, gdyż nałożenie tego podatku nie spowodowało zwiększenia formalności związanych z przekraczaniem granic w handlu między Państwami Członkowskimi, a w konsekwencji nie utrudniało swobody handlu między tymi państwami. Przepisy prawa krajowego nie przewidują bowiem przy przekraczaniu granicy przez oleje smarowe ani dodatkowych formalności, ani dodatkowych warunków, czy wymogów. Po rozpoznaniu skargi Spółki na powyższą decyzję, Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem wskazanym na wstępie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a.", oddalił skargę. W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji, wskazując na treść uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 października 2012 r., sygn. akt I GPS 1/12, jak również na treść wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 12 lutego 2015 r., sygn. akt C-349/13, stwierdził, że oleje smarowe zarówno nabywane wewnątrzwspólnotowo, jak i sprzedawane w kraju podlegają opodatkowaniu podatkiem akcyzowym w takim samym zakresie i na podobnych warunkach. Sąd dodał, że tezy i rozważania zawarte w wymienionej uchwale dotyczą ustawy o podatku akcyzowym z dnia 23 stycznia 2004 r. jednakże znajdują zastosowanie również do ustawy o podatku akcyzowym z dnia 6 grudnia 2008 r., zatem odnoszą się do rozpoznawanej sprawy. Sąd pierwszej instancji, przytaczając treść art. 32 ust. 5 pkt 3, ust. 7 i 8 u.p.a., jak również § 10 pkt 2 rozporządzenia w sprawie zwolnień od podatku akcyzowego, stwierdził, że ustawodawca, regulując zwolnienie od akcyzy wyrobów w postaci olejów smarowych zużywanych na potrzeby własne, uzależnił prawo do tego zwolnienia od spełnienia określonych warunków, w tym od ewidencjonowania zużywanych wyrobów akcyzowych. Dopiero zatem spełniając te warunki podatnik nabywa prawo do zwolnienia przedmiotowego. Zdaniem Sądu pierwszej instancji zarówno rozporządzenie wykonawcze, jak i rozporządzenie w sprawie zwolnień od podatku akcyzowego nie nakładają podatków ani innych danin publicznych, nie określają podmiotów, przedmiotów opodatkowania i stawek podatkowych, ani też zasad przyznawania ulg i umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od podatków, albowiem zasady te określa ustawa o podatku akcyzowym, w szczególności jej art. 32. Przepisy powołanych rozporządzeń stanowią jedynie doprecyzowanie ustawy m.in. w zakresie formy ewidencji, albowiem sama konieczność prowadzenia i zgłoszenia ewidencji organowi ewidencji wynika z art. 32 ust. 5 pkt 3 oraz ust. 7 u.p.a. Zatem w zaskarżonym rozstrzygnięciu poprzez powołanie przepisów tych rozporządzeń nie doszło do naruszenia art. 217 Konstytucji. W ocenie Sądu pierwszej instancji w aktach administracyjnych brak dokumentów, które mogłyby stanowić ewidencję, o której mowa w art. 32 ust. 5 pkt 3 u.p.a. Strona również nie wskazuje jaki to konkretny dokument, bądź dokumenty stanowią ową ewidencję. W tym stanie rzeczy trudno odnieść się do twierdzenia strony, że nie jest prawdą jakoby nie posiadała ona ewidencji wyrobów akcyzowych pozwalających m.in. na określenie jej ilości czy przeznaczenia. W ocenie Sądu wszystkie dowody, które zostały zgromadzone w trakcie postępowania zostały przez organy przeanalizowane i w oparciu o te dokumenty: faktury zakupu spornych olejów smarowych, ewidencje zakupów VAT, stany magazynowe, została określona wysokość podatku akcyzowego. Odnosząc się do podniesionego w skardze zarzutu dotyczącego kwestii pełnomocnictwa Sąd pierwszej instancji zauważył, że złożenie pełnomocnictwa do akt jednej z kilkudziesięciu spraw nie zwalnia pełnomocnika z obowiązku przedłożenia oryginału lub poświadczonych odpisów tegoż dokumentu do akt pozostałych spraw. Zdaniem Sądu pierwszej instancji organ podatkowy prawidłowo, w oparciu o art. 10 ust. 1 u.p.a., ustalił moment powstania obowiązku podatkowego w podatku akcyzowym za kwiecień 2011 r. ustalając go na 1 i 19 sierpnia 2011 r., bowiem w dniach tych skarżąca otrzymała wyroby akcyzowe i nie wpisała do zatwierdzonej ewidencji danych o ilości otrzymanych wyrobów zwolnionych. Sąd pierwszej instancji uznał nadto, że zbędne jest zapoznawanie się z aktami sprawy karnej skarbowej toczącej się przed Naczelnikiem Urzędu Celnego w Rybniku pod sygn. akt: [...], na okoliczność stawianego osobie odpowiedzialnej u skarżącego zarzutu, wadliwego prowadzenia, a nie braku ewidencji. W ocenie Sądu sfomułowanie zarzutu w sprawie karnej przez oskarżyciela jakim jest Naczelnik UC nie ma żadnego wpływu na określenie wysokości zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym i przesądzenie, że ewidencja była prowadzona. Spółka w skardze kasacyjnej zaskarżyła powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżąca kasacyjnie zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi naruszenie prawa materialnego, a to: 1. art. 2 Konstytucji, a to zasady sprawiedliwości społecznej i demokratycznego państwa prawa oraz art. 84 Konstytucji, a to zasady ustawowej regulacji opodatkowania poprzez interpretowanie przepisów prawa podatkowego na niekorzyść podatnika mimo wątpliwości interpretacyjnych sądu administracyjnego oraz wydania wyroku karnego związanego bezpośrednio ze sprawą na korzyść pracownika skarżącego, a także orzekanie in dubio pro fisco; 2. art. 217 Konstytucji poprzez oparcie rozstrzygnięcia administracyjnego na akcie prawnym niższego rzędu aniżeli ustawa w sytuacji, gdy zgodnie z treścią przepisu art. 217 Konstytucji nakładanie podatków, innych danin publicznych, określanie podmiotów, przedmiotów opodatkowania i stawek podatkowych, a także zasad przyznawania ulg i umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od podatków następuje w drodze ustawy; 3. art. 32 ust. 5 pkt 3, 7, 8 i 9 u.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie; 4. § 10 pkt 2 rozporządzenia w sprawie zwolnień od podatku akcyzowego poprzez jego niezastosowanie; 5. art. 2 ust. 1 lit. b), 2 ust. 4 lit. b tiret i art. 20 ust. 1 pkt c) dyrektywy Rady 2003/96/WE z dnia 27 października 2003 r. w sprawie restrukturyzacji wspólnotowych przepisów ramowych dotyczących opodatkowania produktów energetycznych i energii elektrycznej (Dz. Urz. WE Nr L 283 z dnia 31 października 2003 r., s. 51 ze zm.) w związku z postanowieniami dyrektywy Rady 92/12/EWG z dnia 25 lutego 1992 r. w sprawie ogólnych warunków dotyczących wyrobów podlegających podatkowi akcyzowemu, ich przechowywania przepływu oraz kontrolowania (Dz. Urz. WE Nr L 76 z dnia 23 marca 1992 r., s. 1 ze zm.). oraz naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to przepisu: a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. przez oddalenie skargi, mimo że organy podatkowe obu instancji naruszyły przepisy art. art. 121 § 1, 122, 124, 136, 145 § 2, 187, 180 i 181, 188, 191, 192, 210 § 4 o.p. oraz art. 7 § 1 o.p. w zw. z art. 13 u.p.a. poprzez przypisanie skarżącemu przymiotu podatnika podatku akcyzowego w sytuacji, gdy z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby spełniał warunki do kwalifikowania go jako podatnika podatku akcyzowego, a także art. 2a o.p. w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2016 r. poprzez naruszenie zasady orzekania in dubio pro tributario; b) art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez niedopuszczenie dowodu z akt sprawy karnej oraz korespondencji skarżącej z organem podatkowym na okoliczność prowadzenia ewidencji wymaganej przepisami prawa; c) art. 141 § 4 p.p.s.a. przez niewłaściwe, nie odpowiadające rygorom określonym w tym przepisie uzasadnienie wyroku sądu administracyjnego pierwszej instancji. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Spółka podniosła na wstępie, że pełnomocnictwo udzielone w sprawie P.B. nie jest pełnomocnictwem ogólnym ale rodzajowym, obejmującym upoważnienie do występowania w sprawach zobowiązań podatkowych w podatku akcyzowym i dotyczyło zobowiązań podatkowych za wszystkie okresy rozliczeniowe, co do których było prowadzone postępowanie przez organ podatkowy, a nie wyłącznie za miesiąc wrzesień 2010 r. Zdaniem skarżącej kasacyjnie z zestawienia zasadniczych uregulowań prawa wspólnotowego dotyczącego opodatkowania akcyzą olejów smarowych wynika, że generalnie wyroby te, jako produkty energetyczne, objęte są regulacjami obu dyrektyw, jednakże ich faktyczne wykorzystanie do celów innych niż paliwo silnikowe lub do ogrzewania powoduje, że zostały wyłączone z zakresu stosowania dyrektywy nr 2003/96/WE, a w myśl art. 20 ust. 1 tej dyrektywy także wyłączone z zakresu stosowania dyrektywy nr 92/12/EWG, a więc w takim przypadku nie są objęte systemem ujednoliconego podatku akcyzowego. Jeżeli oleje takie nie powinny zostać objęte zakresem wspólnotowego systemu podatku akcyzowego, to konsekwentnie nie mogą one stanowić przedmiotu opodatkowania tym podatkiem. Opodatkowanie podatkiem akcyzowym olejów smarowych w sytuacji będącej przedmiotem rozstrzygnięcia narusza zatem przepisy wyżej wymienionych dyrektyw, zaś przepisy art. 32 ust. 2 pkt 3 i ust. 7-9 u.p.a., w zakresie w jakim zostały zastosowane przez organy podatkowe, są niezgodne z ww. przepisami unijnymi. Zdaniem autora skargi kasacyjnej czym innym jest wyłączenie danego wyrobu spod zakresu stosowania systemu ujednoliconego podatku akcyzowego, a czym innym jest zwolnienie od podatku akcyzowego wyrobu zakwalifikowanego do wyrobów zharmonizowanych. Nie można zwolnić od akcyzy zharmonizowanej wyrobu, który nie podlega zharmonizowanym zasadom opodatkowania tym podatkiem. Według skarżącej kasacyjnie jeżeli nabywca oleju może wykazać jego zużycie w odpowiedniej ilości i na właściwe cele, to nawet niedoinformowanie organu o formie prowadzenia dokumentacji nie powinno pozbawiać go prawa do skorzystania z preferencji w opodatkowaniu akcyzą. Podstawowym warunkiem skorzystania ze zwolnienia jest wykorzystanie zakupionego oleju napędowego na określone cele. Prowadzenie ewidencji w określonej przepisami formie ma służyć jedynie wykazaniu takiego zużycia. Skoro ewidencja dowodzi właściwego wykorzystania oleju, to jego zużycie przez podatnika we właściwy sposób jest bezsprzeczne. Brak zgłoszenia formy ewidencjonowania, o której mowa w art. 32 ust. 7 u.p.e. - wobec udowodnienia właściwego zużycia oleju nie daje podstaw, by pozbawić podatnika prawa do zwolnienia od akcyzy. Skarżąca kasacyjnie Spółka twierdzi przy tym, że prowadziła ewidencję zawierającą wszystkie elementy, które takowa ewidencja posiadać powinna, została ona okazana kontrolującym i wymieniona w protokole kontroli oraz złożono wniosek o przeprowadzenie dowodu z tej ewidencji, lecz organy podatkowe obu instancji nie odniosły się do tego żądania. Spółka zarzuciła, że Sąd pierwszej instancji, z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a., nie odniósł się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do kwestii posiadania przez Spółkę statusu podatnika podatku akcyzowego, jak również kwestii przypisania przez organ podatkowy momentu powstania zobowiązania podatkowego na dzień, w którym nastąpił odbiór olejów smarowych zamiast na dzień ich zużycia. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Na wstępie zauważyć należy, że specyfika kontroli kasacyjnej wyraża się w tym, że przebiega stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. wyłącznie w obszarze zakreślonym przywołanymi w skardze kasacyjnej podstawami i postawionymi w ich ramach zarzutami. Naczelny Sąd Administracyjny z urzędu może brać pod uwagę jedynie nieważność postępowania, która w niniejszej sprawie nie zachodzi. W niniejszej sprawie skarga kasacyjna oparta została na obu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 p.p.s.a., tj. na zarzucie naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec tego w pierwszej kolejności należy rozpoznać zarzuty naruszenia przepisów postępowania, dopiero bowiem gdy ustalony stan faktyczny sprawy nie budzi wątpliwości bądź nie zostanie skutecznie podważony można przejść do subsumpcji właściwej normy materialno-prawnej pod ustalony stan faktyczny sprawy. Najdalej idącym w skutkach zarzutem procesowym jest zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez sporządzenie uzasadnienia wyroku nie odpowiadającego rygorom określonym w tym przepisie (zarzut pkt 2 lit. "d" petitum skargi kasacyjnej). Zgodnie z przepisem art. 141 § 4 p.p.s.a. prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a ponadto, jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji – wskazania co do dalszego postępowania. Sporządzone według tych wymogów uzasadnienie wyroku ma w przyszłości umożliwić stronie oraz sądowi odwoławczemu prześledzenie dotychczasowego przebiegu postępowania w sprawie, a także – zapoznanie się z procesem myślowym, który doprowadził sąd I instancji do podjęcia zaskarżonego orzeczenia. Z tego też względu art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną jedynie wówczas, gdy uzasadnienie wyroku pomija wymienione w tym przepisie elementy lub też, gdy uzasadnienie wyroku sporządzone jest w sposób uniemożliwiający kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku (por. uchwała składu 7 sędziów NSA z dnia 15 lutego 2010r., II FPS 8/09). Prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku nie wymaga przy tym szczegółowego odniesienia się przez sąd I instancji do wszystkich zarzutów skargi oraz podniesionej w niej argumentacji, a jedynie w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego. Zatem z samego faktu braku wyraźnego odniesienia się przez sąd I instancji do niektórych zarzutów skargi lub pominięcia w swoich rozważaniach niektórych elementów stanu faktycznego sprawy, nie można wywodzić, że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera treść pozwalającą na prześledzenie procesu myślowego przeprowadzonego przez Sąd I instancji i dokonanie kontroli instancyjnej. Rozważania Sądu są logiczne i znajdują oparcie w aktach administracyjnych. Niezasadny jest zatem zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Natomiast zarzuty naruszenia przepisów procesowych, tj. art. 121 § 1, art. 122, art. 123, art. 124, art. 187, art. 181, art. 188, art. 191, art. 210 § 4 o.p. oraz art. 7 § 1 o.p. w zw. z art. 13 u.p.a., poprzez przypisanie skarżącemu przymiotu podatnika podatku akcyzowego w sytuacji, gdy z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby spełniał warunki do kwalifikowania go jako podatnika akcyzowego nie zasługują na uwzględnienie z uwagi na wady konstrukcyjne skargi kasacyjnej (zarzuty pkt 2 lit. a) petitum skargi kasacyjnej). Skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem prawnym zaskarżenia wyroku sądu I instancji, który powinien zawierać wszystkie normatywnie określone elementy. Skuteczne sformułowanie zarzutu naruszenia prawa procesowego wymaga wykazania wpływu zarzucanego skargą kasacyjną naruszenia prawa na wynik sprawy, przy czym zawarty w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zwrot normatywny "mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy" należy wiązać z hipotetycznymi następstwami uchybień przepisom postępowania. Podstawą skargi kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. może być tylko takie naruszenie przez sąd I instancji przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zatem między uchybieniem procesowym, a wydanym w sprawie wyrokiem podlegającym zaskarżeniu musi istnieć związek przyczynowy wskazujący na potencjalną możliwość innego wyniku postępowania sądowego. Ponadto wymagane jest, aby skarżący wykazał, że następstwa stwierdzonych wadliwości postępowania były tego rodzaju lub rangi, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanej w sprawie decyzji (por. wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2015r., II GSK 2084/13). Tych wymogów skarga kasacyjna nie spełnia, jej uzasadnienie dotyczące naruszenia przepisów postępowania jest w istocie polemiką z argumentami Sądu I instancji. Skarżący kasacyjnie, poza wymienieniem szeregu przepisów o.p., które, jego zdaniem, zostały naruszone przez organ (nie zaś przez Sąd I instancji) i zawartym w jej petitum stwierdzeniem, że naruszenie wskazanych przepisów procesowych miało istotny wpływ na wynik sprawy - nie wyjaśnia wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy, jak i nie wskazuje na czym to naruszenie miało polegać. Co istotne lakoniczna argumentacja uzasadnienia skargi kasacyjnej w zakresie naruszenia art. 121, art. 123 i art. 124 o.p. adresowana jest do organów podatkowych, na co wskazują zwroty "organ podatkowy" czy "zachowanie organu celnego", nie zaś do Sądu I instancji. Natomiast argumentacja skargi kasacyjnej naruszenia art. 210 § 4 o.p. obejmuje – pomijając, że jest adresowana do uzasadnienia zaskarżonej decyzji – brak rozróżnienia poszczególnych elementów tej decyzji, gdyż jak podnosi skarżący kasacyjnie "w zaskarżonej decyzji (...) elementy zlewają się nie uwzględniając w ogóle elementu decyzji" w zakresie przyjętego przez organ stanu faktycznego, a ponadto organ wobec obszerności akt nie wskazał konkretnych stron tych akt czy dowodów. Taka argumentacja wskazuje nie na braki w uzasadnieniu decyzji, lecz na brak wyraźnego wydzielenia ich poszczególnych elementów, co jednakże nie jest równoznaczne z takimi brakami decyzji, która uniemożliwia kontrolę zasadności tej decyzji przez sąd. Podnieść też należy, że przepisy objęte analizowanym zarzutem stanowią normatywny wzorzec sądowoadministracyjnej kontroli działania organów podatkowych, co ma tę konsekwencję, że skuteczne zarzucenie naruszenia tych przepisów wymagało wykazania dokonania przez Sąd I instancji wadliwej kontroli zaskarżonej decyzji w świetle tego wzorca lub przyjęcia za podstawę kontroli wadliwego wzorca. Skarga kasacyjna jest skierowana przeciwko wyrokowi sądowemu, a jedynie pośrednio przeciwko rozstrzygnięciom administracyjnym, które podlegały kontroli sądowej (por. wyroki NSA dnia: 17 listopada 2016r., II GSK 1057/15; 7 września 2016r., II GSK 283/15). Z kolei przepisy art. 122, art. 187 (posiadającego mniejsze jednostki redakcyjne, których nie wskazano w skardze kasacyjnej), art. 181, art. 188, art. 191 o.p. oraz art. 7 § 1 o.p. w zw. z art. 13 u.p.a. nie zostały nawet przywołane w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, co tym bardziej uniemożliwia dokonanie ich oceny merytorycznej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wbrew zarzutowi kasacyjnemu naruszenia art. 136 i art. 145 § 2 o.p., tj. zarzutowi pkt 2 lit. a) petitum skargi kasacyjnej, nie doszło w niniejszej sprawie do naruszenia uprawnień procesowych skarżącego kasacyjnie. W tym zakresie uzasadnienie skargi kasacyjnej sprowadza się do przedstawienia okoliczności zgłoszenia przez pełnomocnika udziału w postępowaniu w sprawach dotyczących określenia podatku akcyzowego za okres wrzesień 2010r. – kwiecień 2012r., powzięcia przez organ we wrześniu 2010r. wiadomości o ustanowieniu pełnomocnika oraz odmiennej oceny wymogu składania dokumentu pełnomocnictwa do akt każdej sprawy podatkowej oraz konkluzji o pozbawieniu podatnika uprawnienia do rzetelnego rozpoznania jego sprawy z udziałem fachowego pełnomocnika. Skarga kasacyjna nie zawiera żadnej argumentacji, która wskazywałaby na to, że w wyniku naruszenia tych przepisów doszło do naruszenia uprawnień procesowych podatnika, co hipotetycznie mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy. Z akt tej sprawy (administracyjnych i sądowoadministracyjnych) wynika natomiast, iż do naruszenia tych uprawnień nie doszło, bowiem pomimo doręczania pism skarżącemu uczestniczył on aktywnie w postępowaniu, w tym zaskarżył (bez uchybienia terminowi) najpierw w drodze odwołania decyzję pierwszoinstancyjną, a następnie w drodze skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego – decyzję drugoinstancyjną. Fakt niedopuszczenia pełnomocnika do udziału w postępowaniu nie miał więc żadnego wpływu na pozbawienia czy ograniczenie ochrony prawnej podatnika, w tym poprzez umożliwienie obrony własnych interesów. Z tego to już powodu ten zarzut kasacyjny nie jest zasadny. Niezależnie od tego podnieść należy, że zgodnie z pominiętym w zarzucie kasacyjnym przepisem art. 137 § 3 o.p. (w brzemieniu mającym zastosowanie w sprawie) pełnomocnik obowiązany był dołączyć do akt odpis pełnomocnictwa. Pod pojęciem "akta" judykatura rozumie zindywidualizowany zbiór udokumentowania czynności i danych określonego rodzaju postępowania administracyjnego prowadzonego w stosunku do konkretnego adresata prawa podatkowego przez konkretny organ; a więc akta konkretnego postępowania podatkowego, określonego co do przedmiotu i podmiotu, którym to aktom organ podatkowy nadaje najczęściej określoną sygnaturę (tak np. wyroki NSA z dnia 7 października 2015r., I FSK 875/14, LEX nr 1985496, i I FSK 874/14, LEX nr 1985495, czy wyrok WSA w Opolu z dnia 31 marca 2016r., I SA/Op 429/15, LEX nr 2056411). Oznacza to, że pełnomocnictwo powinno być złożone w aktach postępowania prowadzonego w konkretnej sprawie podatkowej (tak np. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 7 czerwca 2016r., I SA/Bd 193/16, LEX nr 2076461). Złożenie natomiast dokumentu pełnomocnictwa do akt jednej z kilku spraw prowadzonych przez ten sam organ podatkowy, nawet gdy będzie to pełnomocnictwo ogólne, nie zwalnia pełnomocnika z obowiązku załączenia oryginału lub poświadczonej urzędowo kopii takiego dokumentu do akt kolejnej sprawy (tak np. wyrok NSA z dnia 12 lipca 2016r., II FSK 1888/14, LEX nr 2101445, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 3 lutego 2016r., I SA/Gl 1110/15, LEX nr 1995454). Dopiero od momentu złożenia pełnomocnictwa do akt konkretnej sprawy aktualizują się procesowe obowiązki i uprawnienia pełnomocnika w tym postępowaniu (tak wyrok NSA z dnia 21 stycznia 2016r., II FSK 3118/13, LEX nr 2033576, czy wyrok WSA w Opolu z dnia 20 maja 2016r., I SA/Op 84/16, LEX nr 2056458). Udzielenie pełnomocnictwa stanowi dla pełnomocnika jedyne źródło kompetencji do działania w imieniu i ze skutkiem dla mocodawcy, w zakresie wyznaczonym treścią pełnomocnictwa. Pełnomocnik nie ma obowiązku działania w zastępstwie za osobę trzecią a wolę reprezentowania mocodawcy musi zamanifestować organowi poprzez złożenie dokumentu pełnomocnictwa (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 3 lutego 2016r., I SA/Gl 1110/15, LEX nr 1995454). Chybiony jest również zarzut naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez niedopuszczenie dowodu z akt sprawy karnej oraz korespondencji skarżącego z organem podatkowym na okoliczność prowadzenia ewidencji, tj. zarzut pkt 2 lit. "c" petitum skargi kasacyjnej. Stosownie do tego przepisu sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Oznacza to, że decyzja co do przeprowadzenia dowodu uzupełniającego, z uwagi na użyte słowo "może", została pozostawiona do swobodnego uznania sądu. Zarzut naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. może być skutecznie podniesiony tylko wówczas, gdy sąd I instancji przeprowadził postępowanie dowodowe, a skarżący wykaże, że zastosowane przez sąd kryteria oceny wiarygodności dopuszczonych dowodów były oczywiście błędne (por. wyrok NSA z dnia 13 maja 2009r., II FSK1886/07, Legalis), co w rozpoznawanej sprawie nie miało miejsca. Wskazać także należy, że stan faktyczny sprawy przedstawiony w skardze kasacyjnej nie odpowiada ustaleniom dokonanym przez organy podatkowe. Zgodnie z twierdzeniem organu celnego skarżący nie przedstawił kontrolującym ewidencji wyrobów akcyzowych objętych zwolnieniem ani w formie papierowej ani nie okazał kopii zapisanej na informatycznych nośnikach danych ewidencji w formie elektronicznej, ani wydruków papierowych ewidencji prowadzonej w formie elektronicznej. Prowadzona przez skarżącego dokumentacja finansowo-księgowa oraz tworzone w oparciu o nią rejestry i ewidencje, wbrew opinii skarżącego, nie spełniają ogólnej definicji ewidencji w rozumieniu u.p.a. i nie pozwalały – jak szczegółowo wykazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji - na ustalenie sposobu użycia olejów. Również Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w aktach administracyjnych sprawy ewidencji, na którą powołuje się skarżący kasacyjnie, że ją prowadził. Sam skarżący, twierdząc, że prowadził ewidencję, nie wskazał też jaką ewidencję ma na myśli, jakie dokumenty na tę ewidencję się składały. Natomiast ewidencja finansowo-magazynowa jako nie spełniająca warunków uprawniających do skorzystania ze spornego zwolnienia i nie zawierająca normatywnie określonych danych dla zastosowania zwolnienia nie mogła zostać uwzględniona w sprawie. W tej sytuacji zasadna była odmowa dopuszczenia dowodu z akt sprawy karnej oraz korespondencji skarżącego z organem podatkowym na okoliczność prowadzenia ewidencji wymaganej przepisami prawa. W konsekwencji za niezasadny uznać należy pozostający z analizowanym tu zarzutem w funkcjonalnym związku zarzut kasacyjny naruszenia art. 2 Konstytucji poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości interpretacyjnych i pominięcie okoliczności wydania korzystnego wyroku karnoskarbowego (w zakresie prowadzenia ewidencji) na niekorzyść podatnika, tj. zarzut kasacyjny pkt 1 ppkt 1 petitum skargi kasacyjnej. Podnieść nadto trzeba, że sąd administracyjny zgodnie z art. 11 p.p.s.a. wiążą wyłącznie ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa, co w tej sprawie nie miało miejsca. Wobec tego, że żaden z zarzutów kasacyjnych naruszenia prawa procesowego nie zasługiwał na uwzględnienie ustalony przez organy podatkowe i zaakceptowany przez Sąd I instancji stan faktyczny jest wiążący i stanowi punkt odniesienia dla oceny zastosowania prawa materialnego. Jest to konsekwencją faktu, że błędne zastosowanie (bądź niezastosowanie) przepisów materialnoprawnych zasadniczo każdorazowo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy i może być wykazane pod warunkiem wcześniejszego obalenia tych ustaleń czy też dowiedzenia ich wadliwości (tak np. wyrok NSA z dnia 4 lipca 2013r., I FSK 1092/12, Lex nr 1372071). Ustaleń faktycznych nie można bowiem zwalczać argumentacją, mającą uzasadniać zarzuty wadliwego zastosowania prawa materialnego (tak np. wyrok NSA z dnia 24 czerwca 2014r., I GSK 923/13, Lex nr 1517956, czy wyrok NSA z dnia 21 sierpnia 2013r., I OSK 611/12, Lex nr 1372101). Nie są również zasadne mające komplementarny charakter zarzuty naruszenia art. 32 ust. 7 – 9 u.p.a. oraz art. 20 ust. 1 lit. c) dyrektywy nr 2003/96/WE i art. 3 ust. 3 dyrektywy nr 92/12/EWG, poprzez zastosowanie prawa krajowego niezgodnego z prawem unijnym, a to ze względu na to, iż ustawodawca unijny nie uzależnia wyłączenia spod opodatkowania akcyzą wyrobów energetycznych (przeznaczonych na inne cele niż napędowe lub opałowe) od spełnienia dodatkowego warunku formalnego w postaci zgłoszenia ewidencji właściwemu organowi celnemu czy dokumentacyjnych związanych z nadzorem i kontrolą nad przemieszczaniem się wyrobów a nadto oleje smarowe są wyłączone spod opodatkowania akcyzą (zarzuty pkt 1 ppkt 3 i 5 petitum skargi kasacyjnej). Z art. 3 ust. 3 dyrektywy nr 92/12/EWG (obecnie art. 1 ust. 3 dyrektywy nr 2008/118/WE) wynika, że prawodawca unijny przyznał państwom członkowskim prawo do wprowadzenia lub utrzymania podatków m.in. na oleje smarowe pod warunkiem jednak, że podatki te nie spowodują zwiększenia formalności związanych z przekroczeniem granicy w handlu między państwami członkowskimi. Natomiast art. 20 ust. 1 lit. c) dyrektywy nr 2003/96 przewiduje, że jedynie produkty energetyczne wymienione w wykazie znajdującym się w ust. 1 podlegają przepisom dotyczącym kontroli i przemieszczania dyrektywy 92/12/EWG. Oleje smarowe wchodzące w zakres kodów od CN 27101971 do CN 27101999 Nomenklatury scalonej nie znajdują się w tym wykazie. Interpretując te przepisy w przywołanym przez Sąd I instancji wyroku z dnia 12 lutego 2015r. w sprawie C-349/13 TSUE uznał, iż przepisy wspólnotowe nie sprzeciwiają się temu, aby wykorzystywane do celów innych niż napędowe i grzewcze oleje smarowe były objęte podatkiem regulowanym przez zasady identyczne jak te dotyczące systemu ujednoliconego podatku akcyzowego, ustanowionego przez dyrektywy, jeśli fakt ich objęcia tym podatkiem nie powoduje formalności przy przekroczeniu granicy w handlu pomiędzy państwami członkowskimi; przy czym za takie formalności nie może być uznane m.in. prowadzenie ewidencji nabywanych wewnątrzwspólnotowo wyrobów akcyzowych, które mają na celu zapewnienie zapłaty należnej akcyzy (por też analogiczny wyrok TSUE z dnia 5 lipca 2007r. w sprawie C-145/06, pkt 44 i 45). W uzasadnieniu wyroku z dnia 12 lutego 2015r. Trybunał podkreślił, że jeśli celem formalności nałożonej na importera produktu objętego podatkiem krajowym jest zapewnienie uregulowania zobowiązania z tytułu tego podatku, to formalność taka jest związana ze zdarzeniem powodującym powstanie obowiązku podatkowego, czyli z nabyciem wewnątrzwspólnotowym, a nie z przekroczeniem granicy (pkt 37). Wobec tego podnieść trzeba, że w stosunku do produktów takich jak oleje smarowe wykorzystywane do innych celów niż napędowe lub grzewcze prawo wspólnotowe nie wymaga harmonizacji. Nie oznacza to jednakże, że produkt taki nie może w ogóle podlegać podatkowi akcyzowemu lub podatkowi funkcjonującemu na tych samych zasadach co podatek akcyzowy. Podatek taki wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, może być nakładany nie ze względu na wymogi związane z regułami harmonizacyjnymi ustanowionymi na poziomie wspólnotowym, lecz w ramach własnych uprawnień państw członkowskich (por. uchwałę NSA z dnia 29 października 2012r., I GPS 1/12, podjętą na gruncie analogicznej regulacji ustawy o podatku akcyzowym z 2004r.). Prawodawca unijny pozostawił bowiem do decyzji tych państw uprawnienie, z którego skorzystał polski ustawodawca, do wprowadzenia podatku akcyzowego od olejów smarowych wykorzystywanych na inne cele niż napędowe lub grzewcze o ile nie spowoduje to nadmiernych formalności związanych z przekroczeniem granicy. Podkreślić przy tym należy, że wyłączenie tych produktów spod działania dyrektywy nr 2003/96/WE nie oznacza, że podlegają one obligatoryjnemu zwolnieniu od opodatkowania, lecz, że państwa członkowskie nie są związane przy ich opodatkowaniu regułami harmonizacyjnymi. Ponadto zwrot "powodować zwiększenia formalności" stanowi w świetle dyrektyw i orzecznictwa TSUE nie jakiekolwiek formalności, lecz jedynie faktyczne utrudnienia i to utrudnienia związane z faktem przekroczenia granicy, nie zaś czynności, do wykonywania których zobowiązane są podmioty już po dokonaniu przywozu wyrobu do państwa docelowego. Skarżący kasacyjnie nie dostrzega też tego, że zawarte w art. 20 ust. 1 lit. c) dyrektywy nr 2003/96/WE wyłączenie spod regulacji dyrektywy nr 92/12/EWG w zakresie kontroli i przemieszczania wyrobów energetycznych nie ma zastosowania na mocy art. 2 ust. 4 lit. b) do tych wyrobów wykorzystywanych do celów innych niż napędowe lub grzewcze, bowiem ostatnie zdanie tego ustępu stanowi, że "jednakże art. 20 ma zastosowanie do tych produktów energetycznych". Wobec tego rodzimy prawodawca uprawniony był do objęcia zakresem przedmiotowym opodatkowania akcyzą – jak stanowi art. 8 ust. 2 pkt 4 u.p.a. - nabycia lub posiadania wyrobów akcyzowych znajdujących się poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy, jeżeli od tych wyrobów nie została zapłacona akcyza w należnej wysokości a w wyniku kontroli podatkowej, postępowania kontrolnego albo postępowania podatkowego nie ustalono, że podatek został zapłacony, jak i określenia w art. 32 ust. 1 pkt 3 u.p.a. zwolnienia od akcyzy ze względu na przeznaczenie wyrobów akcyzowych używanych do celów opałowych, pozostałych węglowodorów gazowych o kodach CN od 2711 12 11 do 2711 19 00 - w przypadkach, o których mowa w ust. 3, jeżeli są spełnione warunki, o których mowa w ust. 5-13. Zwolnienie to zostało powtórzone w § 10 pkt 2 rozporządzenia w sprawie zwolnień, w myśl którego zwalnia się od akcyzy oleje smarowe oznaczone kodem CN 2710 19 71-83 i 2710 19 87-99, przeznaczone do wykorzystania do celów innych niż napędowe lub opałowe albo jako dodatki lub domieszki do paliw silnikowych albo jako oleje smarowe do silników albo do produkcji paliw silnikowych, olejów opałowych, dodatków lub domieszek do paliw silnikowych lub olejów smarowych do silników, w przypadkach, o których mowa w art. 32 ust. 3 ustawy, jeżeli spełnione są warunki o których mowa w art. 32 ust. 5-13 ustawy. Warunkiem zwolnień od akcyzy wyrobów akcyzowych ze względu na ich przeznaczenie jest w myśl art. 32 ust. 5 pkt 3 u.p.a. prowadzenie ewidencji wyrobów akcyzowych objętych zwolnieniem przez podmiot prowadzący skład podatkowy, zarejestrowanego handlowca oraz podmiot zużywający prowadzący działalność gospodarczą z użyciem wyrobów akcyzowych objętych zwolnieniem od akcyzy ze względu na ich przeznaczenie. Ewidencja ta może być stosownie do art. 32 ust. 7 i ust. 8 u.p.a. prowadzona w formie papierowej lub elektronicznej, po uprzednim pisemnym poinformowaniu właściwego naczelnika urzędu celnego o formie jej prowadzenia i powinna zawierać informacje umożliwiające ustalenie ilości wysłanych lub otrzymanych wyrobów akcyzowych zwolnionych od akcyzy ze względu na przeznaczenie, terminu wysłania lub odbioru tych wyrobów, a także miejsca odbioru w przypadku ich przemieszczania oraz informacje o dokumentach dostawy. Ewidencja ta powinna być przechowywana do celów kontroli przez okres 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym została sporządzona. Wymogi materialne i formalne ewidencji, a także sposób dokonywania w niej wpisów określa § 4 i § 5 oraz § 6 rozporządzenia z 2010r. Wpisanie do ewidencji danych powinno nastąpić zgodnie z § 4 pkt 2 i 3 tego rozporządzenia niezwłocznie po otrzymaniu wyrobów zwolnionych, nie później jednak niż następnego dnia po ich odebraniu lub niezwłocznie po zużyciu wyrobów zwolnionych na cele uprawniające do zwolnienia, o którym mowa w art. 32 ust. 10 ustawy, nie później jednak niż następnego dnia po ich zużyciu. Ewidencja prowadzona w formie papierowej powinna mieć jak wynika z § 5 tego rozporządzenia formę książkową i powinna być przechowywana w składzie podatkowym, w miejscu odbioru wyrobów akcyzowych przez zarejestrowanego handlowca albo w siedzibie lub miejscu zamieszkania podmiotu pośredniczącego lub podmiotu zużywającego, na terytorium kraju. Natomiast w formie elektronicznej winna być zgodnie z § 6 rozporządzenia prowadzona zgodnie z instrukcją obsługi programu komputerowego a jej kopia przechowywana na elektronicznym nośniku albo w formie papierowej, po jej wydrukowaniu. Z powyższej regulacji prawnej wynika, iż zwolnienie od akcyzy olejów smarowych wykorzystywanych do celów innych niż napędowe lub opałowe jest możliwe jedynie po spełnieniu kumulatywnie wszystkich warunków określonych w art. 32 ust. 5-13 u.p.a. Warunki te, obejmujące prowadzenie ewidencji zawierającej normatywnie określoną treść i formę (nie zaś jak stara się dowieść skarżący kasacyjnie jakąkolwiek ewidencję) oraz zawiadomienie właściwego organu o formie prowadzenia tej ewidencji, muszą być spełnione na każdym etapie obrotu przez każdy podmiot uczestniczący w tym obrocie, aż do końcowego zużycia paliwa przez podmiot zużywający. Zwolnienie ma zatem charakter warunkowy, uzależniony od spełnienia wszystkich przesłanek zwolnienia. Oznacza to, że dopiero spełniając te warunki, podatnik nabywa prawo do przedmiotowego zwolnienia. A skoro zwolnienia podatkowe stanowią odstępstwo od powszechności opodatkowania, to należy stosować zasadę ścisłej wykładni przepisów o zwolnieniach podatkowych i interpretować przepisy w sposób literalny. Wbrew skardze kasacyjnej warunek formalny w postaci prowadzenia ewidencji użycia wyrobu akcyzowego na cele inne niż napędowe lub grzewcze nie stanowi zwiększenia formalności związanych ze zwolnieniem podatkowym, a tym bardziej formalności nadmiernej, uciążliwej i przez to nieproporcjonalnej (pomijając, iż prawodawca unijny formalności te odnosił do przekroczenia granicy nie zaś czynności opodatkowanych dokonywanych na terytorium państwa członkowskiego). Znaczenie dokumentacji, którą ma obowiązek prowadzić podmiot korzystający ze zwolnienia od akcyzy, było już przedmiotem oceny w wyrokach Trybunału Konstytucyjnego (przykładowo wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 lutego 2014r., P 24/12). Rygoryzm warunków stosowania preferencyjnych stawek akcyzy, albo zwolnienia od akcyzy ma na celu ograniczenie procederu uszczuplania należności budżetu państwa. Warunek prowadzenia ewidencji wyrobów akcyzowych jest środkiem służącym rzetelnemu dokumentowaniu używania wyrobów akcyzowych, a jego wprowadzenie nie narusza konstytucyjnej zasady proporcjonalności (por. wyroki NSA z dnia 7 listopada 2014r., I GSK 1554/13 i I GSK 1560/13). Sporne formalności nie są związane z przekroczeniem granicy przez wyrób akcyzowy, lecz z chęcią osiągnięcia przez podatnika celu w postaci zwolnienia od podatku akcyzowego. Prawodawca unijny nie ustanawia zakazu wprowadzania formalności, lecz zakazu spowodowania zwiększenia formalności, co oznacza, iż dopuszcza pewien poziom formalności, koniecznych dla prawidłowego funkcjonowania wspólnego rynku. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wymóg prowadzenia ewidencji i zawiadomienia organu o formie jej prowadzenia ma na celu wyłącznie prawidłowe rozliczenie podatku akcyzowego w związku z czynnościami mającymi za przedmiot oleje smarowe wykorzystywane na cele inne niż napędowe lub grzewcze. Jest to typowy warunek pozwalający organowi na kontrolę prawidłowego zużycia wyrobu na określone przeznaczenie i w określonej ilości. Zaprezentowana regulacja prawna nie pozwala też uznać za zasadny zarzut kasacyjny naruszenia art. 217 Konstytucji, tj. zarzut pkt 1 ppkt 2 petitum skargi kasacyjnej. Wbrew temu zarzutowi – pomijając dość lakoniczne uzasadnienie tego zarzutu - elementy konstrukcji zwolnienia zostały określone w art. 32 u.p.a., w szczególności w ust. 5-9. Natomiast rozporządzenie z 2010r. nie wprowadza nowych warunków, a jedynie doprecyzowuje ustawowe warunki, w tym co do zakresu danych jakie powinna zawierać ewidencja, aby można było ustalić faktyczne zużycie wyrobu na cele inne niż napędowe lub grzewcze, w tym jego ilości. Ponadto § 10 pkt 2 rozporządzenia w sprawie zwolnień stanowi jedynie, że zwalnia się od akcyzy m.in. oleje smarowe – jeśli spełnione są warunki, o których mowa w art. 32 ust. 5-13 ustawy. W rozpoznawanej sprawie zasadnie organy podatkowe, co zaakceptował Sąd I instancji, uznały, iż skarżący kasacyjnie nie spełnił wskazanych w art. 32 ust. 5-9 u.p.a. warunków skorzystania ze zwolnienia od podatku akcyzowego z tytułu zużycia olejów smarowych na inne cele niż napędowe lub grzewcze. Niewątpliwe (bo sam skarżący to przyznaje) jest, że nie powiadomił on właściwego naczelnika urzędu celnego o formie prowadzenia ewidencji, jak również nie okazał ewidencji w rozumieniu u.p.a. podczas kontroli, stwierdzając jedynie, że taką ewidencję prowadzi. Nie przedstawił też żadnych dowodów, które by potwierdzały te twierdzenia. Natomiast ewidencja, na którą się powołuje skarżący kasacyjnie, stanowi wyłącznie dokumentację finansowo-księgową i magazynową i nie spełnia wymogów art. 32 ust. 8 u.p.a., a w konsekwencji nie pozwala na ustalenie sposobu użycia olejów. Słusznie więc Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku stwierdził, "że w aktach administracyjnych sprawy brak jest dokumentów, które mogłyby stanowić ewidencję, o której mowa w art. 32 ust. 5 pkt 3 u.p.a. Skarżąca powołując się na to, że prowadziła ewidencję nie wskazała jednocześnie jaki to konkretny dokument, bądź dokumenty stanowią ową ewidencję". Takiej ewidencji w aktach administracyjnych sprawy nie dopatrzył się także Naczelny Sąd Administracyjny. Skoro zaś prowadzenie ewidencji jest jak już wykazano jednym z warunków ustawowych, od którego spełnienia zależy zwolnienie od akcyzy, i skarżący kasacyjnie obowiązany był taką ewidencję prowadzić, to niespełnienie tego warunku wyklucza skorzystanie ze zwolnienia podatkowego i stanowiło podstawę prawną do określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym. Wbrew skardze kasacyjnej w sprawie nie ma dowodu na to, iż sporna w sprawie ilość oleju smarowego została zużyta jak twierdzi skarżący kasacyjnie, na cele inne niż napędowe lub grzewcze, a więc w sposób uprawniający do zastosowania spornego zwolnienia, tj. zastosowania § 10 pkt 2 rozporządzenia w sprawie zwolnień. Tym samym zaskarżona decyzja nie narusza prawa, co słusznie potwierdził Sąd I instancji dokonując kontroli zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa nadto, iż powoływanie się w uzasadnieniu skargi kasacyjnej na poglądy judykatury może stanowić wzmocnienie argumentacji skargi kasacyjnej, jednakże jedynie wówczas gdy strona w skardze wywiedzie z tych poglądów wnioski dotyczące sprawy, w której złożono skargę kasacyjną (tak np. wyrok NSA z dnia 12 marca 2013r., II GSK 2468/11, Lex nr 1340155). Stanowisko judykatury podjęte w okolicznościach faktycznych i prawnych danej konkretnej sprawy nie może zastępować argumentacji skargi kasacyjnej, która powinna być jasna i precyzyjna oraz odnosić się do realiów tej sprawy, a skarżąca kasacyjnie winna wykazać w jaki sposób i w jakim zakresie orzeczenia sądowe mają wpływ na ocenę stanu prawnego i faktycznego sprawy. Tymczasem skarżący kasacyjnie ograniczył się wyłącznie do przywołania sygnatur poszczególnych orzeczeń sądów krajowych. Jest to o tyle istotne, że w niniejszej sprawie, odmiennie niż w przywołanych judykatach sądów krajowych, stan faktyczny i/lub prawny był inny (np. podatnik prowadził ewidencję, która nie zawierała wszystkich normatywnych elementów a przedmiotem opodatkowania był inny wyrób akcyzowy niż oleje smarowe; podatnik został pozbawiony zwolnienia w konsekwencji zmiany rozporządzenia; przedmiotem opodatkowania był olej napędowy przeznaczony na cele żeglugi; ewidencja była prowadzona niezgodnie z rozporządzeniem, ale zawierała niezbędne dla ustalenia dane, a zużycie wyrobu na określony cel nie budziło wątpliwości; spór dotyczył tego czy wyrób, w tym ojej smarowy, jest wyrobem akcyzowym zharmonizowanym i podlega regułom dyrektyw; czynnością opodatkowaną było wewnątrzwspólnotowe nabycie wyrobu). Z kolei stwierdzając, że uchwała NSA z dnia 29 października 2012r., I GPS 1/12, nie uwzględnia w pełni ustawodawstwa i orzecznictwa TSUE, skarżący kasacyjnie zapomniał, że stanowisko tej uchwały (wyrażone na gruncie poprzednio obowiązującej u.p.a.) jest zgodne ze stanowiskiem wyroku TSUE z dnia 12 lutego 2015r. w sprawie C-349/13. Podnieść nadto trzeba, że z przywołanych w uzasadnieniu skargi kasacyjnej wyroków TSUE, jak i niektórych wyroków sądów krajowych skarżący kasacyjnie wywodzi wnioski odmienne od tych, które sformułował Sąd. Nie bez znaczenia ma też i ta okoliczność, że wyroki sądów krajowych zostały podjęte zanim zapadł wyrok TSUE z dnia 12 lutego 2015r., co ma tę konsekwencję, że sporne w sprawie przepisy należy rozumieć w sposób określony przez TSUE i to od momentu wejścia w życie tych przepisów. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania orzekł zaś na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło