II FZ 83/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Kalamala po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 14 maja 2024 r., III SA/Wa 771/24 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi A. W. za interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 7 lutego 2024 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z 14 maja 2024 r., III SA/Wa 771/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę A. W. (zwanego dalej Skarżącym) na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 7 lutego 2024 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych. Sąd pierwszej instancji wskazał, że w skardze Skarżący – niereprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika - nie wskazał swojego numeru PESEL Skarżący został wezwany o uzupełnienie braków formalnych skargi w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia i w wyznaczonym terminie braków nie uzupełnił. Skarżący – wciąż występujący samodzielnie i niereprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika - w terminie wniósł "zażalenie na odrzucenie pozwu" (powinno być: zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi). W piśmie tym wniósł o kontynuację postępowania sądowego i "nieodrzucanie pozwu". W uzasadnieniu zażalenia wskazał, że po wyjęciu z koperty wezwania do usunięcia braków formalnych dotyczących uiszczenia wpisu od skargi nie znalazł żadnego wezwania do uzupełnienia braku w postaci podania numeru PESEL. Drugim pismem jakie dostał w kopercie - razem z wezwaniem do zapłaty - była odpowiedź na skargę. Braki formalne w postaci uiszczenia opłaty usunął niezwłocznie. Innych pism od sądu nie otrzymał. W zażaleniu wniósł o "nieodrzucanie pozwu" i wskazał swój PESEL. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Prawidłowo wskazał sąd pierwszej instancji, że skarga podlega odrzuceniu, jeżeli pomimo wezwania nie zostaną uzupełnione jej braki formalne. Jednak zdaniem NSA sąd pierwszej instancji niezasadnie wykluczył możliwość błędu ludzkiego przy nadawaniu przesyłki i tym samym przyjął, że Skarżący został skutecznie wezwany do uzupełnienia braku w postaci podania numeru PESEL. W aktach sprawy znajdują się pisma, które wskazują na to, że w niniejszej sprawie zarządzeniami zamierzano wezwać Skarżącego do: uiszczenia wpisu (1 kartka, k. 24 – pieczątka: "wysłano 2024-04-09"), podania numeru PESEL (2 kartki, k. 25 – pieczątka: "wysłano 2024-04-09") i doręczono Skarżącemu odpis odpowiedzi na skargę (k. 27 –pieczątka: "wysłano 2024-04-09"). W kopercie powinny zatem znajdować się trzy odrębne pisma. Skarżący twierdzi, że przesyłka zawierała tylko dwa pisma - nie zawierała wezwania do podania numeru PESEL. Kluczowe jest rozstrzygnięcie, co zawierała koperta skierowana do Skarżącego i czy wszystkie dokumenty znajdujące się w aktach znalazły się w tej kopercie. Jednocześnie nie jest możliwe przedstawienie dowodu przesądzającego, że w kopercie nie było jednego pisma bowiem nie istnieje praktyka otwierania koperty i uwieczniania tego momentu na filmie w celach dowodowych. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego na korzyść Skarżącego przemawia kwestia uzupełnienia jednego braku, tj. uiszczenie wpisu. Mało prawdopodobne jest twierdzenie, że wykonując jedno wezwanie sądu prawidłowo, Skarżący celowo uchybił innemu obowiązkowi i - chociaż niereprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika – przeoczył aż 2 kartki formatu A-4. Tym bardziej, że Skarżący w terminie złożył zażalenie, to znaczy, że odszukał stosowne pouczenie, przeczytał i zrozumiał je. Powyższe wskazuje, że Skarżący przejawia jednak staranność w dbaniu o własne interesy. Naczelny Sąd Administracyjny mając na uwadze wątpliwości wynikające z braku dowodów co do prawidłowego wypełnienia koperty dokumentami i wezwania Skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie niniejszej uznał, że zaskarżone postanowienie powinno być uchylone. Podniesione w zażaleniu okoliczności wywołujące wątpliwość co do skutecznego doręczenia wezwania o uzupełnienie braku w postaci numeru PESEL, nie mogą pozbawiać strony skarżącej zagwarantowanego konstytucyjnie prawa do sądu. Sąd nie ma bowiem pewności, co rzeczywiście znajdowało się w kopercie w momencie jej otwierania. Z uwagi na powyższe NSA uznał, że wobec braku dowodów na to, co w istocie zawierała przesyłka z sądu, przyjąć należy wersję korzystniejszą dla Skarżącego i uznać, że nie doręczono wezwania do podania numeru PESEL (por. postanowienia NSA z: 27 marca 2024 r., sygn. akt II GZ 102/24, 27 maja 2021 r., sygn. akt II FZ 13/21, 8 grudnia 2016 r., sygn. akt II OZ 1366/16). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego dominuje pogląd, że zaakceptowanie w takiej sytuacji odrzucenia skargi stanowiłoby nieuzasadnione ograniczenie gwarantowanego przez art. 45 ust. 1 Konstytucji RP prawa do sądu (por. postanowienia NSA z: 27 maja 2021 r., sygn. akt II FZ 13/21, 19 marca 2009 r., sygn. akt II OZ 506/09, 20 kwietnia 2009 r., sygn. akt II OSK 544/09, 5 stycznia 2010 r., sygn. akt II OZ 1150/09, 26 września 2012 r., sygn. akt I OSK 2161/12). Naczelny Sąd Administracyjny w swoich orzeczeniach wskazuje, że jeżeli istnieją wątpliwości co do prawidłowości doręczenia zarządzeń nakładających na stronę określone obowiązki i to pod rygorem formalnego zakończenia sprawy, to przy uwzględnieniu okoliczności sprawy, należy kierować się potrzebą doprowadzenia do merytorycznego jej zbadania por. postanowienia NSA z: 1 września 2011 r., sygn. akt I OSK 1448/11, 24 maja 2013 r., sygn. akt II OSK 1188/13, 3 czerwca 2015 r., sygn. akt I OSK 1388/15, 23 czerwca 2016 r., sygn. akt II OZ 664/16, 25 października 2016 r., sygn. akt I OZ 1015/16, 22 marca 2022 r., sygn. akt II GZ 64/22). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego za uwzględnieniem wniesionego zażalenia przemawia zasada prymatu merytorycznego rozpoznania sprawy nad rozpoznaniem jej w sposób formalny. W niniejszej sprawie wątpliwości co do zawartości przesyłki z sądu występują. Mając na uwadze konstytucyjne prawo do sądu oraz okoliczność, że nie dających się usunąć wątpliwości nie należy interpretować na niekorzyść strony, zażalenie należało uwzględnić. Wobec podania numeru PESEL przez Skarżącego przyjąć należy, że braki formalne skargi zostały uzupełnione w terminie i skardze należy nadać dalszy bieg. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.