II GZ 143/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marcin Kamiński po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 października 2025 r. sygn. akt VI SA/Wa 3937/24 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 kwietnia 2025 r. sygn. akt VI SA/Wa 3937/24 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 września 2024 r. nr DT-ZM.Z.570951.5.aszw w przedmiocie odmowy udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 27 listopada 2025 r., sygn. akt VI SA/Wa 3937/24, odmówił [...] (skarżąca) przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Warszawie z dnia 24 kwietnia 2025 r., sygn. akt VI SA/Wa 3937/24, w sprawie ze skargi na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 września 2024 r. w przedmiocie odmowy udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym. Wskazanym na wstępie wyrokiem WSA w Warszawie oddalił skargę skarżącej. Wyrok ten doręczono pełnomocnikowi skarżącej dnia 18 czerwca 2025 r. (ZPO – k. 122 akt sądowych). Od ww. wyroku skarżąca wniosła skargę kasacyjną, nadając przesyłkę w urzędzie pocztowym dnia 18 lipca 2025 r. i oznaczając adresata w następujący sposób: "[przekreślone: »Wojewódzki«, nadpisane: »NSA«] Sąd Administracyjny w Warszawie, Izba Gospodarcza, ul. Boduena 3/5, 00-011 Warszawa" (koperta – k. 129 akt sądowych). Tak zaadresowana przesyłka zawierająca skargę kasacyjną wpłynęła dnia 24 lipca 2025 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który przekazał ją zgodnie z właściwością WSA w Warszawie dnia 29 lipca 2025 r. (k. 123 akt sądowych). O przekazaniu zawiadomiono pełnomocnika skarżącej. Pismem z dnia 21 sierpnia 2025 r. skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, wskazując, że wskutek oczywistej omyłki pisarskiej na kopercie błędnie wpisano adres obejmujący ulicę i kod pocztowy NSA zamiast adresu Wydziału VI WSA w Warszawie, tj. ul. Pankiewicza 4, 00-696 Warszawa. Odmawiając przywrócenia terminu na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), Sąd I instancji stwierdził, że wysłanie przesyłki ze skargą kasacyjną na adres NSA zamiast WSA w Warszawie świadczy o niedochowaniu należytej staranności, co jest jednoznaczne z przypisaniem winy pełnomocnikowi działającemu w imieniu skarżącej. Powyższe działanie stanowi przejaw niedbalstwa, a ponadto nie może być uznane za nieprzezwyciężalną przeszkodę we wniesieniu skargi kasacyjnej w terminie. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca, wnosząc o jego uchylenie i przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, pomimo że skarżąca uprawdopodobniła, iż niedochowanie terminu wynikło z okoliczności przez nią niezawinionych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie jako oczywiście bezzasadne podlegało oddaleniu. Na wstępie należy przypomnieć, że zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności wnosi się do sądu, w którym czynność ta miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). Należy w nim uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Aby uprawdopodobnić okoliczności uzasadniające przywrócenie terminu, strona powinna uwiarygodnić swoją staranność przy prowadzeniu własnych spraw, jak również fakt, że przeszkoda, która spowodowała niedotrzymanie terminu, była od niej niezależna. Przy ocenie braku winy w uchybieniu terminu należy zatem przyjąć pewien obiektywny miernik staranności, co oznacza, że tylko stwierdzenie, że strona danej przeszkody nie była w stanie przewidzieć, uzasadnia uwzględnienie wniosku. Okoliczności uchybienia terminu muszą być więc nieprzewidywalne i całkowicie niezależne od strony. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem lub życiem lub nie narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe (por. m.in. postanowienie NSA z dnia 11 sierpnia 2022 r., II GZ 291/22; wyrok NSA z dnia 14 maja 1998 r., IV SA 1153/96). Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w przedmiotowej sprawie podziela ustalenia i oceny prawne Sądu Wojewódzkiego. Wskazanie przez pełnomocnika skarżącej na kopercie listu zawierającego skargę kasacyjną wadliwego (niejednoznacznego i wprowadzającego w błąd) oznaczenia adresata oraz błędnego adresu świadczy o zawinionym uchybieniu terminu procesowego. Działanie tego rodzaju stanowi przejaw niedbalstwa, a ponadto nie może być uznane za przeszkodę nie do przezwyciężenia (por. np. postanowienia NSA: z dnia 30 sierpnia 2016 r., sygn. akt II GZ 784/16, z dnia 20 lutego 2014 r., sygn. akt II FZ 229/14, z dnia 19 września 2012 r., sygn. akt I FZ 341/12, z dnia 21 kwietnia 2011 r., sygn. akt II FZ 153/11, z dnia 3 lutego 2011 r., sygn. akt II OZ 31/11, z dnia 14 lipca 2010 r., sygn. akt II GZ 160/10). Ustanowienie pełnomocnika procesowego niewątpliwie rodzi określone i poważne konsekwencje prawnoprocesowe, obciążając mocodawcę skutkami niewłaściwego doboru pełnomocnika, który ma działać w jego imieniu, oraz skutkami jego zawinionych działań lub zaniechań. W takiej sytuacji wina pełnomocnika procesowego (w tym nawet jego lekkie niedbalstwo) obciąża mocodawcę, który nie jest uprawniony do ekskulpacji z powołaniem się na okoliczności związane z brakiem wpływu na zawinione zachowania pełnomocnika lub brakiem winy w jego doborze. Rozwiązanie to należy uznać za racjonalne i konieczne nie tylko z uwagi na samą istotę konstrukcji pełnomocnictwa procesowego, lecz także ze względu na konieczność przeciwdziałania negatywnym skutkom możliwego rozdziału odpowiedzialności strony i jej pełnomocnika dla sprawności, terminowości i efektywności postępowania sądowego (zob. postanowienie NSA z dnia 16 maja 2023 r., II GZ 131/23; postanowienie NSA z dnia 23 maja 2024 r., II GZ 221/24). W przedmiotowej sprawie wina profesjonalnego pełnomocnika procesowego będącego radcą prawnym nie budzi wątpliwości. Pełnomocnik ten z racji zawodowego świadczenia usług prawniczych z zakresu pomocy prawnej (art. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych) powinien dochować należytej staranności wymaganej od profesjonalisty. Z kolei sam mocodawca nie jest zwolniony z obowiązku nadzoru nad pracą i czynnościami pełnomocnika, który jako strona umowy cywilnoprawnej o świadczenie usług prawniczych podlega ocenie wierzyciela (mocodawcy) w świetle kryterium należytego wykonywania zobowiązania. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., jak w sentencji. ----------------------- 2