III OZ 117/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 23 stycznia 2026 r. sygn. akt II SA/Sz 784/25 w sprawie ze skargi R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z 26 sierpnia 2025 r. nr SKO.WT.490/2314/2025 w przedmiocie dodatku mieszkaniowego postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z 23 stycznia 2026 r. sygn. akt II SA/Sz 784/25, na podstawie art. 22 § 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. - dalej "p.p.s.a."), oddalił wniosek R. S. o wyłączenie sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Arkadiusza Windaka od rozpoznania sprawy ze skargi R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z 26 sierpnia 2025 r. nr SKO.WT.490/2314/2025 w przedmiocie dodatku mieszkaniowego. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że na rozprawie 15 stycznia 2026 r. R. S. złożył wniosek o wyłączenie sędziego WSA Arkadiusza Windaka od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt II SA/Sz 784/25. W uzasadnieniu wniosku skarżący wywiódł, że podstawą wyłączenia sędziego Arkadiusza Windaka ze sprawy II SA/Sz 784/25 jest "zupełny brak motywacji empatycznej do Państwa funkcjonującego z mocy Dobra Polek i Polaków Obywateli, z mocy Dobra Polski, zgodnie z wartościami, zasadami (prawdy, sprawiedliwości, uczciwości, przejrzystości, rzetelności, równości szans) i prawem Demokratycznego Państwa Prawa (gdzie na pierwszym miejscu jest istota ludzka, obywatel potem logiczne i spójne prawo stanowione oparte na prawie naturalnym, potem gospodarka-ekonomia oparta na podstawach mikroekonomii z makroekonomią jako czynnikiem regulującym)". Skarżący dodał, że podstawą wyłączenia sędziego Arkadiusza Windaka jest akceptacja zachowań pełnomocnika skarżącego w sprawie II SA/Sz 1108/07, a ponadto zachowanie sędziego na rozprawie w 19 grudnia 2012 r. w sprawie II SA/Sz 744/08, jak również zachowanie procesowe sędziego w sprawie II SA/Sz 393/14, przedstawione we wniosku z 30 grudnia 2016 r. o sprostowanie i uzupełnienie protokołu z 30 listopada 2016 r. Skarżący wyjaśnił, że integralną treścią wniosku są wszystkie pisma procesowe skarżącego znajdujące się w aktach ww. spraw. W ocenie Sądu Wojewódzkiego wskazane okoliczności nie uzasadniały wyłączenia od udziału w sprawie sędziego WSA Arkadiusza Windaka. Argumentacja skarżącego wynika z jego subiektywnych przeświadczeń i ocen o braku obiektywizmu sędziego, z powodu niesatysfakcjonujących stronę czynności podejmowanych z udziałem sędziego w innych sprawach. Wniosek ten w żadnej mierze nie zawiera takiej argumentacji, która wskazywałaby na uzasadnioną wątpliwość, co do bezstronności sędziego w przedmiotowej sprawie i czyni jego żądanie niezasadnym. Sąd dodał, że wskazane przez skarżącego postanowienia mające wskazywać na nieprawidłowości związane z żądaniem sprostowania i uzupełnienia protokołu nie zostały potwierdzone, bowiem wspomniane wnioski były już kontrolowane przez Naczelny Sąd Administracyjny, który nie podzielił argumentacji strony, oddalając zażalenia na postanowienia Sądu w tym przedmiocie (postanowienia NSA z 5 lipca 2016 r. sygn. akt I OZ 687/16, 7 sierpnia 2018 r., sygn. akt I OZ 732/18 oraz 5 grudnia 2019 r. sygn. akt I OZ 1214/19). Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie podlega oddaleniu jako niezawierające usprawiedliwionych podstaw. Instytucja wyłączenia sędziego od orzekania w sprawie regulowana jest przepisami Rozdziału 5 Działu I ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) zwanej dalej "p.p.s.a.". Przepisy powołanej ustawy różnicują zasady wyłączenia sędziego w zależności od charakteru przesłanek, które mają stanowić podstawę tego wyłączenia. Sędzia z mocy samej ustawy wyłączony jest w sprawach, w których wystąpią przesłanki wyliczone enumeratywnie w art. 18 p.p.s.a. Katalog tych przesłanek jest zamknięty i nie może być interpretowany rozszerzająco, co związane jest z doniosłością skutków prawnych orzekania przez sędziego wyłączonego z mocy ustawy. Skutkiem takim jest bowiem nieważność postępowania sądowoadministracyjnego (por. wyroki NSA z 27 sierpnia 2019 r. sygn. akt I OSK 2560/17, LEX nr 2725313 i z 27 sierpnia 2019 r. sygn. akt I OSK 2627/17, LEX nr 2725258). Natomiast na podstawie art. 19 p.p.s.a. sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w pełni podziela dotychczasowe stanowisko sądów administracyjnych, z którego wynika, że powyższy przepis odnosi się do sytuacji, w której konkretne okoliczności danego postępowania przemawiają za uznaniem, że w rozpatrywanej sprawie możliwe jest zagrożenie bezstronności i obiektywizmu orzekania. O wyłączeniu sędziego nie może decydować subiektywne przekonanie strony o jego stronniczości i niesprawiedliwości, zaś wniosek o wyłączenie na podstawie przepisu art. 19 p.p.s.a. powinien odwoływać się do zobiektywizowanych przesłanek, tak aby wątpliwość co do bezstronności sędziego mogła zostać uznana za mającą realne podstawy. Nie wystarcza do zastosowania wskazanego przepisu występowanie u strony podejrzenia, co do braku bezstronności sędziego, czy subiektywne przekonanie strony, co do negatywnego nastawienia sędziego do strony (wyrok NSA z 11 stycznia 2018 r. sygn. akt II OSK 538/17, LEX nr 2508334, postanowienia NSA: z 15 marca 2016 r. sygn. akt I OZ 203/16, LEX nr 2003508 oraz z 28 stycznia 2015 r. sygn. akt II OZ 40/15, LEX nr 1640591). Konieczność odniesienia względnych przesłanek wyłączenia sędziego do okoliczności danej sprawy sądowoadministracyjnej podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 27 stycznia 2020 r. w sprawie o sygn. akt I OSK 1917/18 (pub. www.orzeczenia.nsa.gov.pl), gdzie Sąd ten wskazał, iż "wątpliwości co do bezstronności sędziego, w rozumieniu art. 19 p.p.s.a., muszą być każdorazowo odnoszone do konkretnego sędziego w konkretnej sprawie, natomiast inne podstawy wyłączenia sędziego z mocy prawa enumeratywnie wymienia art. 18 p.p.s.a.". W rozpatrywanej sprawie wnioskodawca domagał się wyłączenia od orzekania sędziego WSA Arkadiusza Windaka, wskazując na okoliczności związane z postawą tego sędziego oraz na uprzednie wnioski związane z kwestionowaniem prawidłowości czynności dokonywanych przez tego sędziego. Odnosząc się do powyższego stanowiska stwierdzić należy, że nie zawiera ono uzasadnionych podstaw. Przede wszystkim w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wnioskodawca nie powołał się na żadną ustawową przesłankę wyłączenia sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. W dotychczasowym orzecznictwie wskazuje się, że w myśl art. 20 § 1 p.p.s.a. składając wniosek o wyłączenie sędziego należy uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Przepis powyższy nie stanowi o jakichkolwiek przyczynach, a o przyczynach wskazanych w art. 18 i 19 p.p.s.a. (tak NSA w postanowieniu z 4 listopada 2014 r. sygn. akt I OZ 938/14, LEX nr 1532890). Rację ma Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazując w zaskarżonym postanowieniu, że wniosek w żadnej mierze nie zawiera takiej argumentacji, która wskazywałaby na uzasadnioną wątpliwość, co do bezstronności sędziego w przedmiotowej sprawie i czyni jego żądanie niezasadnym. Podnoszone przez skarżącego wątpliwości związane z załatwieniem wniosku o sprostowanie i uzupełnienie protokołu nie zostały potwierdzone, co wynika z prawomocnych orzeczeń sądów administracyjnych. Jednocześnie NSA w składzie orzekającym podtrzymuje dotychczasowe stanowisko, wyrażone w postanowieniu z 20 stycznia 2023 r. sygn. akt III OZ 2/23 i w postanowieni z 18 czerwca 2025 r. sygn. akt III OZ 314/25, iż przedstawione przez skarżącego we wniosku okoliczności mają subiektywny charakter. Przeświadczenie strony co do "uprzedzenia" sędziego w stosunku do "Państwa funkcjonującego zgodnie z zasadami (prawdy, sprawiedliwości, uczciwości, przejrzystości, rzetelnej równości szans) i Prawem Demokratycznego Państwa Prawa" nie stanowi przesłanki uzasadniającej wyłączenie. Dodatkowo sędzia, którego dotyczył wniosek o wyłączenie od orzekania, w postępowaniu przed Sądem I instancji złożył wymagane w art. 22 § 2 p.p.s.a. oświadczenie. W świetle zaś utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które podważałyby wiarygodność oświadczenia sędziego (por. postanowienia NSA z dnia 28 kwietnia 2016 r., I OZ 389/16, I OZ 390/16, I OZ 391/16). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, we wniosku skarżącego o wyłączenie sędziego oraz w rozpoznawanym zażaleniu brak jest wskazania okoliczności i argumentów, które podważałyby prawdziwość oświadczenia złożonego przez sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie w niniejszej sprawie. W konsekwencji stwierdzić należy, iż Sąd I instancji trafnie uznał, że złożony w sprawie wniosek o wyłączenie nie zasługiwał na uwzględnienie. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie.