II SA/Bk 478/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), , , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 lipca 2022 r. sprawy ze skargi A.Z. na pismo Prezesa Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] maja 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o ustaleniu warunków zabudowy p o s t a n a w i a odrzucić skargę , Decyzją z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] Wójt Gminy G. (dalej: "Wójt") ustalił C.Z. warunki zabudowy działki nr [...] położonej w gminie G. dla realizacji budynku inwentarskiego, tj. obory o obsadzie do 39 DJP wraz z podziemnymi kanałami na gnojowicę o pojemności 858 m3, zbiornika na nieczystości bytowe o pojemności 9,5 m3 oraz dwóch silosów zbożowych na materiały sypkie, o pojemności 16 ton każdy. Decyzją z dnia [...] września 2021 r. nr [...]Wójt zmienił ww. decyzję w zakresie pkt 1 ppkt j. Decyzja z dnia [...] lipca 2021 r. stała się prawomocna dnia [...] lipca 2021 r. Skarżącemu odmówiono udziału w postępowaniu zakończonym ww. decyzją w charakterze strony (postanowienie Wójta z dnia [...] maja 2021 r. nr [...]). Wnioskiem z dnia [...] maja 2022 r. skarżący zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. (dalej: "SKO") o stwierdzenie z urzędu nieważności decyzji Wójta z dnia [...] lipca 2021 r., na zasadzie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Pismem z dnia [...] maja 2022 r. nr [...] Prezes SKO poinformowała wnioskodawcę, że nie znaleziono podstaw do wszczęcia z urzędu postępowania w ww. sprawie, bowiem decyzja Wójta nie jest dotknięta wadą nieważności z art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. W dniu [...] czerwca 2022 r. SKO wydało postanowienie nr [...], którym na mocy art. 61a § 1 w zw. z art. 17 pkt 1 k.p.a. odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji Wójta, na wniosek A.Z. Skarżący wniósł do sądu administracyjnego skargę na pismo SKO z dnia [...] maja 2022 r., stwierdzając, że jest ono w istocie postanowieniem o odmowie wszczęcia postępowania, o którym mowa w art. 61a § 1 k.p.a. Skarżący wniósł o jego uchylenie. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej odrzucenie, wskazując, że zaskarżone pismo nie jest postanowieniem, bowiem nie zostało wydane w składzie trzyosobowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje. Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy, sąd w pierwszej kolejności obowiązany jest ocenić dopuszczalność skargi. Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2022 r., poz. 329, ze zm.; dalej: "p.p.s.a."", jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, wówczas skarga podlega odrzuceniu. Skarga niniejsza podlegała odrzuceniu bowiem przedmiot zaskarżenia nie mieści się w katalogu aktów organów administracji publicznej, podlegających kontroli sądu administracyjnego. Katalog zaskarżalnych do sądu administracyjnego aktów organów administracji publicznej sformułowany został w art. 3 § 2-3 p.p.s.a. Wedle tej regulacji działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: (1) decyzje administracyjne; (2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; (3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; (4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w Kodeksie postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI Ordynacji podatkowej, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej, oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; (4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; (5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; (6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; (7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; (8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; (9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w Kodeksie postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI Ordynacji podatkowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (art. 3 § 2 p.p.s.a.). Sądy administracyjne orzekają również w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 par. 2 k.p.a. (art. 3 § 2a p.p.s.a.) a w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). Pismo Prezesa SKO informujące o braku podstaw do wszczęcia postępowania nadzorczego z urzędu nie kwalifikuje się do ww. katalogu spraw podlegających zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Brak jest przy tym jakiegokolwiek przepisu szczególnego, który przewidywałby kontrolę sądu administracyjnego nad tego typu korespondencją, która nie należy do władczych form decydowania o prawach i obowiązkach strony, ani też nie rozstrzyga żadnej indywidualnej sprawy administracyjnej. Zaskarżone pismo nie stanowi zatem ani decyzji administracyjnej, ani nie jest jednym z postanowień określonych w art. 3 § 2 pkt 2-3 p.p.s.a. Nie można go również zakwalifikować jako inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej, dotyczący uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Nie jest to również żaden z aktów, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4a-7 p.p.s.a. Wedle art. 157 § 2 k.p.a. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Brak wszczęcia postępowania nadzorczego z urzędu nie podlega natomiast sądowej kontroli. Stwierdzenie przez organ braku podstaw do wszczęcia z urzędu postępowania nadzorczego nie następuje w formie postanowienia, bowiem k.p.a. nie przewiduje takiej formy dla informacji, że postępowanie w trybie tzw. nadzoru nie zostanie wszczęte z urzędu. Składającemu takie żądanie nie przysługują zaś żadne środki procesowe, zmierzające do zmuszenia organu do podjęcia żądanych przez niego działań (por. wyrok NSA z 3 kwietnia 1998 r., sygn. akt III SA 408/97, Monitor Podatkowy 1999/4/43; czy też wyrok NSA z 28 listopada 2018 r., II OSK 5/17, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach NSA pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl, zwanej dalej: "CBOSA"). Wszczęcie z urzędu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności jest prawem organu i żaden z przepisów k.p.a. nie daje możliwości wyegzekwowania od organu inicjatywy w tym zakresie. Natomiast brak wszczęcia tego postępowania z urzędu oznacza, że organ nie dopatrzył się zaistnienia podstaw do takiego działania (por. wyrok NSA z 9 grudnia 2020 r., I OSK 2747/18, CBOSA). Końcowo zauważyć należy, że wskutek rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia [...] maja 2022 r., SKO wydało dnia [...] czerwca 2022 r. postanowienie odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji Wójta. Zgodnie z art. 127 § 3 w zw. z art. 144 k.p.a. od postanowienia tego przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, o czym skarżący został prawidłowo pouczony. Jak wskazuje się w orzecznictwie, zarówno wykładnia językowa, jak i systemowa art. 52 § 1-3 p.p.s.a. prowadzi do wniosku, że w obecnym stanie prawnym wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie jest środkiem zaskarżenia, od złożenia którego uzależniona jest możliwość skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego, czy to na decyzję, czy też postanowienie. Z obecnego brzmienia art. 52 § 3 p.p.s.a. nie wynika obowiązek zwrócenia się do organu, który wydał postanowienie z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy jako warunek dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego. Powyższe stanowisko zostało przesądzone w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. postanowienia NSA: z 15 kwietnia 2018 r., I OSK 1437/18; z 11 maja 2018 r., I OSK 1154/18 oraz I OSK 1269/18; z 24 maja 2018 r., I OSK 1271/18; z 23 listopada 2018 r., I OSK 3975/18; z 5 lutego 2019 r., I OSK 4439/18; z 26 marca 2019 r., II OSK 577/19; z 12 kwietnia 2019 r., II OSK 1018/19 oraz z 11 października 2019 r., I OSK 3522/18 - CBOSA), a sąd je w pełni podziela. Tym samym skarga A.Z., wywiedziona na ww. postanowienie SKO, a zarejestrowana pod sygn. II SA/Bk 479/22 będzie podlegała merytorycznemu rozpoznaniu w odrębnym postępowaniu. W tym stanie rzeczy sąd, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji niniejszego postanowienia.