II SAB/Bk 57/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Ireneusz Henryk Darmochwał Sędziowie sędzia NSA Mieczysław Markowski sędzia WSA Wojciech Stachurski po rozpoznaniu w dniu 30 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. W. o wyłączenie od orzekania w sprawie sędziego NSA Anny Sobolewskiej – Nazarczyk, sędziego NSA Stanisława Prutisa i sędziego WSA Mirosława Wincenciaka w sprawie ze skargi J. W. na bezczynność Wojewody P. w przedmiocie niewykonania postanowienia wyznaczającego termin do rozpatrzenia wniosku o wznowienie postępowania nieważnościowego dotyczącego decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę p o s t a n a w i a 1. wyłączyć od orzekania w sprawie niniejszej sędziego WSA Mirosława Wincenciaka, 2. oddalić wniosek o wyłączenie od orzekania w sprawie niniejszej sędziego NSA Anny Sobolewskiej – Nazarczyk i sędziego NSA Stanisława Prutisa. J. W. złożyła w sprawie niniejszej trzy wnioski o wyłączenie od orzekania następujących sędziów: Anny Sobolewskiej – Nazarczyk (k. 306), Stanisława Prutisa (k. 298) oraz Mirosława Wincenciaka (k. 300). W stosunku do poszczególnych sędziów podniosła następujące zarzuty: - sędzia NSA Anna Sobolewska – Nazarczyk w ocenie skarżącej nie zgromadziła w sprawie II SAB/Bk 10/10 kompletnych akt i nie ustaliła stanu faktycznego na dzień orzekania. Wskazane okoliczności miały doprowadzić do oddalenia skargi kasacyjnej przez NSA i "powstania" kolejnej sprawy o sygnaturze II SAB/Bk 28/11, której akta również nie były kompletne ani uporządkowane. Istnieją zatem, zdaniem skarżącej, podstawy by twierdzić, że w sprawie niniejszej sytuacja ulegnie powtórzeniu i sędzia nadal będzie nieprawidłowo podejmowała czynności. W jej ocenie istnieją podstawy, by zarzucać wymienionej sędzi nieobiektywność, skoro "nie oponowała bierności sędziego Stanisława Prutisa w sprawach II SA/Bk 10/10 i II SA/Bk 6/10". Skarżąca wskazała również, że sędzia wydała wyrok w sprawie II SA/Bk 51/05, który został następnie uchylony przez NSA. Jej postępowanie miało również spowodować powstanie przekonania u Wojewody o braku konieczności przekazywania sądowi kompletnych i uporządkowanych akt; - identyczne zarzuty, za wyjątkiem udziału w składzie orzekającym sprawy II SA/Bk 51/05, skarżąca postawiła sędziemu NSA Stanisławowi Prutisowi; - sędzia WSA Mirosław Wincenciak powinien być, zdaniem skarżącej, wyłączony od orzekania w sprawie niniejszej, gdyż był wyłączony w sprawie II SAB/Bk 5/12 ze skargi na przewlekłość postępowania Wojewody P. w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty H. Bezczynności tego samego organu, w tej samej sprawie dotyczy również niniejsze postępowanie II SAB/Bk 57/12. Wnioskowani do wyłączenia sędziowie złożyli oświadczenia, że nie istnieją okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności w sprawie (k. 303, 312, 313). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Podlega uwzględnieniu wniosek dotyczący wyłączenia sędziego WSA Mirosława Wincenciaka, natomiast podlegają oddaleniu wnioski dotyczące sędziego NSA Anny Sobolewskiej – Nazarczyk i sędziego NSA Stanisława Prutisa. Ustosunkowując się do żądań w zakresie wyłączenia sędziego NSA Anny Sobolewskiej – Nazarczyk i sędziego NSA Stanisława Prutisa (obydwa żądania zostały identycznie uargumentowane, k. 298, 306) wskazać należy, że skarżąca upatruje przesłanek wyłączenia w utracie przez wymienionych sędziów przymiotu bezstronności. Podstawą rozpoznania wniosku jest więc art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem niezależnie od przyczyn wyłączenia sędziego z mocy ustawy, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Zgodnie z art. 22 § 2 p.p.s.a. postanowienie w przedmiocie wyłączenia jest wydawane po złożeniu wyjaśnienia przez sędziego, którego wniosek dotyczy. Strona żądająca wyłączenia powinna uprawdopodobnić jego przyczyny (art. 20 § 1 p.p.s.a.). Zdaniem składu orzekającego skarżąca nie wskazała okoliczności wymienionych w art. 19 p.p.s.a., które mogłyby prowadzić do uwzględnienia wniosków dotyczących sędziów NSA: Anny Sobolewskiej – Nazarczyk i Stanisława Prutisa. W orzecznictwie wskazuje się, że do zastosowania art. 19 p.p.s.a. nie wystarcza wyłącznie subiektywne podejrzenie strony co do braku bezstronności sędziego czy subiektywne odczucie o utracie wiarygodności w bezstronność sędziego. Strona powinna wskazać okoliczności, które mogłyby zostać uznane za obiektywnie świadczące o stronniczości sędziego. Mogą to być fakty związane z osobistymi stosunkami między sędzią a stroną czy jej przedstawicielem oraz inne uwarunkowania zewnętrzne lub wewnętrzne, które w przypadku konkretnego sędziego mogłyby budzić uzasadnione wątpliwości co do wydania orzeczenia opartego na nie w pełni zobiektywizowanych przesłankach (vide postanowienia NSA z dnia 30 stycznia 2012 r., II FZ 843/11, z dnia 6 marca 2012 r., II OZ 86/12, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej w skrócie jako CBOSA). Inaczej rzecz ujmując samo przeświadczenie strony co do tego, że sędzia prowadzi proces wadliwie czy nieobiektywnie nie oznacza, że istnieją podstawy do jego wyłączenia (vide postanowienia NSA z dnia 28 kwietnia 2011 r., I OZ 293/11 oraz z dnia 7 października 2010 r., I OZ 759/10, CBOSA). Stwierdzić należy, że argumentacja wniosku skarżącej nie wskazuje na istnienie obiektywnych okoliczności mogących podważać bezstronność sędziów Anny Sobolewskiej – Nazarczyk i Stanisława Prutisa w tej konkretnej sprawie. Kwestionowanie przez stronę prawidłowości sposobu procedowania, przygotowywania sprawy do rozpoznania i rozstrzygnięcia (kwestia kompletności i uporządkowania akt w sprawach II SAB/Bk 10/10 i II SAB/Bk 6/10), nie uzasadnia w sposób wiarygodny istnienia uzasadnionej wątpliwości co do bezstronności sędziego, działającego w ramach zagwarantowanej konstytucyjnie niezawisłości. Zauważyć przy tym należy, że w sprawie II SAB/Bk 10/10, w której sędzia Stanisław Prutis był sprawozdawcą, a sędzia Anna Sobolewska – Nazarczyk jednym z członków składu orzekającego - skarga kasacyjna została oddalona postanowieniem NSA z dnia 3 lutego 2011 r. w sprawie II OSK 107/11 (CBOSA). Sąd kasacyjny w uzasadnieniu swojego postanowienia nie zwrócił sądowi I instancji uwagi na jakiekolwiek uchybienia, w tym związane z nieprawidłowym procedowaniem czy orzekaniem w oparciu o niekompletne akta. Natomiast w sprawie II SAB/Bk 6/10, w której wystąpiła co do składu orzekającego ta sama sytuacja tj. sędzia Stanisław Prutis był sprawozdawcą, a sędzia Anna Sobolewska – Nazarczyk jednym z członków składu orzekającego – co prawda wyrok oddalający skargę J. W. został przez NSA uchylony w sprawie II OSK 535/11 (CBOSA), jednak było to spowodowane inną oceną merytoryczną sprawy, a nie jakimikolwiek zarzutami odnośnie sądu I instancji dotyczącymi kompletności czy uporządkowania akt. Zauważyć należy, że wymienieni sędziowie wydali orzeczenia, które skarżąca miała prawo poddać kontroli instancyjnej i to uczyniła. Natomiast okoliczność, że ocena procedowania tych sędziów przeprowadzona przez J. W. jest negatywna nie stanowi jeszcze okoliczności świadczącej o braku po ich stronie przymiotu bezstronności, zwłaszcza że skarżąca nie wskazała również innych okoliczności, których wystąpienie mogłoby świadczyć o utracie obiektywizmu przez sędziego Annę Sobolewską – Nazarczyk i sędziego Stanisława Prutisa. Sformułowana przez stronę "obawa, że w niniejszej sprawie Sędzia NSA Anna Sobolewska – Nazarczyk wyznaczona na sędziego sprawozdawcę, nie zażąda od Wojewody kompletu akt sprawy" jest subiektywnym odczuciem skarżącej, niepopartym okolicznościami obiektywnymi, które samoistnie nie może prowadzić do wyłączenia sędziego na podstawie art. 19 p.p.s.a. Nie ma również jakichkolwiek podstaw by twierdzić, jak czyni to skarżąca, że postępowanie sędzi Anny Sobolewskiej - Nazarczyk powoduje powstanie u organu przekonania o możliwości nieprawidłowego działania w zakresie gromadzenia akt sprawy. Zdaniem składu orzekającego brak jest podstaw do formułowania tak daleko idących twierdzeń. Jeszcze raz należy podkreślić, że subiektywne odczucia strony nie są wystarczające do zastosowania instytucji wyłączenia z art. 19 p.p.s.a. Odnośnie sędzi Anny Sobolewskiej – Nazarczyk skarżąca wskazuje również, że o braku jej bezstronności świadczy fakt uchylenia przez NSA w sprawie II OSK 208/06 wydanego przez nią wyroku w sprawie II SA/Bk 51/05 ze skargi J. W. na decyzję Wojewody P. o umorzeniu postępowania odwoławczego w sprawie kwestionowanego stale przez skarżącą pozwolenia na budowę z dnia [...] listopada 2004 r. Zauważyć jednak należy, o czym wyżej była już mowa, że odmienna, merytoryczna ocena sądu kasacyjnego w stosunku do orzeczenia sądu I instancji nie stanowi wystarczającej podstawy do wyłączenia sędziego na podstawie art. 19 p.p.s.a. Reasumując stwierdzić trzeba, że skarżąca nie wskazała jakichkolwiek zobiektywizowanych okoliczności świadczących wprost o braku bezstronności sędziów Stanisława Prutisa i Anny Sobolewskiej – Nazarczyk. Skład rozpoznający przedmiotowy wniosek o wyłączenie sędziego nie stwierdził również z urzędu w kontrolowanym postępowaniu okoliczności ustawowych uzasadniających wyłączenie na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 1 – 7 p.p.s.a. (iudex inhabilis). Zauważyć w szczególności należy, że w stosunku do spraw II SAB/Bk 10/10 i niniejszej II SAB/Bk 57/12 nie zachodzi sytuacja, o której mowa w art. 18 § 1 pkt 6 "a" p.p.s.a. Stosownie do treści tego przepisu sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie. Skarżąca w tym kontekście wskazuje, że negatywne w jej ocenie postępowanie sędziów Stanisława Prutisa i Anny Sobolewskiej – Nazarczyk w sprawie II SAB/Bk 10/10 spowodowało "powstanie" sprawy II SAB/Bk 28/11, która obecnie nosi numer II SAB/Bk 57/12 (sprawa niniejsza). Przede wszystkim zauważyć należy, że przepis art. 18 § 1 pkt 6 "a" p.p.s.a. nie dotyczy bezczynności. Ta podstawa wyłączenia ma zastosowanie tylko w sprawach skarg na decyzje i postanowienia, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie sędzia brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie. Tymczasem rozpoznawana w niniejszej sprawie skarga dotyczy bezczynności organu, nie zaś aktu lub czynności, która była już przedmiotem toczącego się wcześniej postępowania (vide postanowienie NSA z dnia 26 października 2011 r., II OZ 967/11, CBOSA). Jedynie na marginesie wskazać należy, że co prawda zarówno sprawa niniejsza, jak i II SAB/Bk 10/10 dotyczą nierozpoznania przez Wojewodę P. tego samego wniosku J. W. z dnia 18 grudnia 2008 r. o wznowienie postępowania nieważnościowego dotyczącego pozwolenia na budowę z dnia [...] listopada 2004 r., jednak skarga złożona w sprawie II SAB/Bk 10/10 obejmowała okres wcześniejszy niż skarga złożona w sprawie niniejszej, a więc dotyczyła innego przedmiotu (okresu bezczynności) i innej sytuacji procesowej. Nie zachodzą zatem obawy, że rozpoznany już zarzut bezczynności w sprawie II SAB/Bk 10/10 może sugerować sędziom jakąkolwiek ocenę zarzutu bezczynności w sprawie niniejszej II SAB/Bk 57/12. Przypomnieć należy, że sędziowie są niezawiśli i podlegają wyłącznie Konstytucji i ustawom. Skoro więc zarówno sędzia Stanisław Prutis i sędzia Anna Sobolewska – Nazarczyk złożyli, świadomi okoliczności procesowych sprawy niniejszej, oświadczenia o braku po ich stronie okoliczności mogących wywołać uzasadnione wątpliwości co do bezstronności – to należy przyjąć, że "Autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego" (vide postanowienie NSA z 12.03.2012 r., II FZ 147/12 , CBOSA). Jeszcze raz należy zauważyć, że skarżąca takich okoliczności nie wskazała. Reasumując stwierdzić trzeba, że okoliczność, iż sędzia reprezentuje pogląd prawny niekorzystny dla strony, czy wydaje odmienne z jej oczekiwaniami rozstrzygnięcia - nie stanowi podstawy wyłączenia sędziego czy inaczej okoliczności mogącej wywołać wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Zarzuty procesowe i merytoryczne mogą uzasadniać wniesienie środka odwoławczego, a nie wniosku o wyłączenie sędziego. Czym innym jest również ocena prawna poglądów sądu I instancji wyrażona przez Naczelny Sąd Administracyjny, a czym innym kwestia wątpliwości co do bezstronności sędziego w sprawie. Sam fakt że sędzia, którego wyłączenia domaga się skarżący, był sprawozdawcą w innej jego sprawie, nie stanowi wystarczającej przesłanki uzasadniającej w myśl art. 19 p.p.s.a. wyłączenie sędziego (vide postanowienie NSA z dnia 13 września 2012 r., II OZ 704/12, CBOSA). Odnośnie uwzględnienia wniosku w zakresie żądania wyłączenia sędziego Mirosława Wincenciaka to wskazać należy, że orzeczenie wyłączające sędziego od rozpoznania sprawy nie wymaga uzasadnienia. Jedynie zatem informacyjnie wskazać należy, że wskazany sędzia był wyłączony od orzekania w sprawach: - II SAB/Bk 5/12 ze skargi J. W. na przewlekłość postępowania Wojewody P. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty H. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę z dnia [...] listopada 2004 r. Niniejsza sprawa dotyczy bezczynności Wojewody w tym samym postępowaniu; - II SAB/Bk 81/11 ze skargi J. W. i W. K. na bezczynność Wojewody P. w przedmiocie nierozpoznania odwołania w sprawie o wydanie pozwolenia na budowę z dnia [...] listopada 2004 r. Ze wskazanych powyżej względów na podstawie art. 19 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.