I SA/Bd 612/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Sędzia WSA Mirella Łent po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. K. i A. K. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie skargi E. K. i A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2016r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości na 2014r. postanawia: odmówić przywrócenia terminu Zarządzeniem z dnia 23 września 2016r. Przewodniczący Wydziału wezwał skarżących do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego od skargi, w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi. Odpis zarządzenia doręczono skarżącym w dniu 3 października 2016r. Zatem termin do uiszczenia wymaganego wpisu od skargi upływał z dniem 10 października 2016r. Skarżący wymagany wpis uiścili w dniu 12 października 2016r., a zatem dwa dni po terminie. Pismem z dnia 17 października 2016r. (nadanym w tym samym dniu) skarżący wyjaśnili, że omyłkowo uiścili wpis po terminie, albowiem są już wiekowymi ludźmi, żyjącymi w stresie z powodu konieczności udowadniania, iż nie ponoszą winy w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości. Zarządzeniem z dnia 20 września 2016r. Sąd, informując że powyższe pismo potraktował jako wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, z uwagi na konieczność oceny przyczyn uchybienia terminowi, wezwał skarżących o uzupełnienie braków formalnych wniosku o przywrócenie terminu przez: uprawdopodobnienie, że do uchybienia terminu doszło bez winy skarżących, a także podanie, kiedy ustała przyczyna uchybienia terminu. W odpowiedzi skarżący podali, że w niedzielę 9 października 2016r. u skarżącej wystąpiła silna opuchlizna nogi. W poniedziałek skarżący udali się do lekarza, który po zbadaniu podejrzewał zakrzepicę i pilnie zlecił szereg badań. W środę 12 października 2016r. po badaniach skarżący natychmiast dokonali przelewu tytułem wpisu od skargi (pismo z dnia 2 listopada 2016r.). Do pisma skarżący załączyli zaświadczenie wydane dla E. K. przez P. Centrum Medyczne stwierdzające wykonanie w dniach 17 – 28 października 2016r. zabiegów fizjoterapeutycznych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016r. poz. 718) dalej jako: "p.p.s.a." jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). W piśmie o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w jego uchybieniu (§ 2 art. 87 p.p.s.a.). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4 art. 87 p.p.s.a.). Odnosząc powyższe uwagi ogólne do stanu faktycznego sprawy, na wstępie należy stwierdzić, że skarżący złożyli wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w terminie zakreślonym w art. 87 § 1 p.p.s.a. Jako pierwszy dzień tego terminu Sąd przyjął 12 października 2016r. tj. dzień uiszczenia wpisu od skargi. Natomiast wniosek o przywrócenie terminu strona nadała za pośrednictwem Poczty w dniu 17 października 2016r. Przechodząc do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu i zawartej w nim oraz piśmie z dnia 2 listopada 2016r. argumentacji stwierdzić należy, że w ocenie Sądu strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminowi, co jest wymogiem zawartym w art. 87 § 2 p.p.s.a. Wskazać należy, że nie ma definicji legalnej pojęcia "braku winy", a zatem każdorazowo musi być ono analizowane na gruncie konkretnego stanu faktycznego. Brak winy w uchybieniu terminowi oznacza pozytywną ocenę działań strony w zestawieniu z wymogiem dopełnienia w takich okolicznościach maksymalnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Orzecznictwo sądowe wypracowało pewne standardy zachowań i zdarzeń, które przyjmuje się jako brak winy przy uchybieniach terminom. Generalne wnioski płynące z tego orzecznictwa wskazują, że z brakiem winy mamy do czynienia wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody do dokonania czynności w terminie, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Mieszczą się więc tu wszystkie przypadki działań leżących poza jakimkolwiek wpływem na nie samej strony, jak i nietypowe zdarzenia dotykające samej strony. Naczelny Sąd Administracyjny w swoim orzecznictwie wielokrotnie podkreślał, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 stycznia 2000r. sygn. akt I SA/Gd 794/99 oraz postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 października 2000r. sygn. akt I SA/Gd 560/00). Uprawdopodobnienie, a nie udowodnienie braku winy oznacza wykazanie tej okoliczności z dużą wiarygodnością. Sam fakt choroby, na który powołuje się strona, nawet poświadczony dokumentacją lekarską, nie jest wystarczający dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. Pogląd o konieczności istnienia ze względu np. na chorobę niemożności działania po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu i niewystarczalności w tym zakresie przedłożenia zaświadczenia lekarskiego znajduje szerokie potwierdzenie w orzecznictwie Sądu Najwyższego i sądów administracyjnych (por. np. postanowienie SN z 11 grudnia 2008r., IV CZ 102/08 oraz z dnia SN z 29 maja 2007r., II UZ 9/07, wyrok NSA z 17 czerwca 2010r., I FSK 356/09 i przywołane tam orzeczenia, wyrok NSA z 26 stycznia 2010r., II OSK 144/09, wyrok NSA z 15 lipca 2009r., II OSK 1162/08, wyrok NSA z 12 lutego 2008r., II FSK 1145/07, wyrok NSA z 5 września 2002r., I SA/Ka 1313/01, wyrok NSA z 11 marca 1998r., I SA/Po 865/97, wyrok WSA w Warszawie z 2 grudnia 2009r., V SA/Wa 1366/09, wyrok WSA w Łodzi z 26 sierpnia 2008r., I SA/Łd 1441/07). Ocena, czy uprawdopodobniony został brak winy w uchybieniu terminu nie ogranicza się do ustalenia, czy twierdzenie wnioskodawcy o chorobie jest wiarygodne, ale musi również uwzględniać na przykład to, czy wskazana przyczyna uchybienia terminowi stanowi przeszkodę niemożliwą do przezwyciężenia i czy zainteresowany wykazał należytą staranność w podjęciu działań mogących zapobiec uchybieniu terminu, przykładowo poprzez wyręczenie się inną osobą. Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się bowiem z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przy ocenie winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Z akt sprawy wynika, że skarżący w istocie wskazali jedynie na istnienie przeszkody (silnej opuchlizny nogi i wizyty u lekarza), w żaden sposób natomiast nie uprawdopodobnili, że przeszkody tej, przy dołożeniu starań możliwych w danej sytuacji, nie można było przezwyciężyć, np. wyręczyć się inną osobą, która dokonałaby wpłaty wpisu. Nie można uznać braku winy strony, również z tego względu, że załączona dokumentacja medyczna dotyczy tylko wykonanych zabiegów fizjoterapeutycznych i to dopiero w dniach 17-28 października 2016r., przy czym w rozpoznaniu wpisane jest: "zwyrodnienie wielostawowe". Skarżący nie przedstawili przy tym żadnych dowodów na odbytą wizytę u lekarza w dniu 10 października 2016r., tj. w dniu w którym upływał termin do uiszczenia wpisu. Jednocześnie Sąd zauważa, że fakt złego stanu zdrowia skarżący podnieśli dopiero w piśmie z dnia 2 listopada 2016r. Natomiast w piśmie z dnia 17 października 2016r. podali jedynie, że uchybili terminowi z uwagi na swój wiek i życie w stresie związane z postępowaniami prowadzonymi w sprawie podatku od nieruchomości. Na marginesie zauważyć należy, że przed tut. Sądem zawisły łącznie 4 sprawy skarżących w przedmiocie podatku od nieruchomości za lata 2011-2014, przy czym w sprawach dotyczących podatku za rok 2011 (sygn. akt I SA/Bd 609/16) oraz za rok 2012r. (sygn. akt I SA/Bd 610/16) wpis został uiszczony w terminie wobec czego sprawy zostały rozpoznane na rozprawie w dniu 9 listopada 2016r. Skarżący w piśmie z dnia 17 października 2016r. sugerowali połączenie spraw. W tym kontekście wskazać należy, że wprawdzie art. 111 § 2 p.p.s.a. przewiduje możliwość wydania zarządzenia o połączeniu kilku oddzielnych spraw toczących się przed sądem w celu ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia, jeżeli pozostają one ze sobą w związku, jednakże nie oznacza to, że takie połączenie tworzy z tych spraw jedną nową sprawę. Połączenie podyktowane względami technicznymi i ekonomią procesową nie pozbawia połączonych spraw ich odrębności i nie zmienia faktu, że łącznie rozpoznawane i rozstrzygane sprawy są nadal samodzielnymi sprawami (por. "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz" B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, Zakamycze 2005r., str. 264). Podkreślić należy, że omawiane zagadnienie było już wielokrotnie przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie NSA z dnia 09.09.2014r. II FZ 1296/14, postanowienie NSA z dnia 18.06.2014r. II FZ 792/14, postanowienie NSA z dnia 07.05.2013r. II FZ 268/13, postanowienie NSA z dnia 20.02.2014r. II FZ 134/14, postanowienie NSA z dnia 05.07.2011r. I OZ 450/11, postanowienie NSA z dnia 20.05.2011r. II OZ 350/11). Połączenie spraw jest czysto technicznym zabiegiem, mającym na celu usprawnienie i przyspieszenie załatwienia sprawy sądowoadministracyjnej. Sąd administracyjny nadal jednak zobligowany jest do wydania rozstrzygnięcia, co do każdej sprawy z osobna. Skoro tak, to również kwestia spełnienia wymogów formalnych skargi, w tym wypadku uiszczenia wpisu sądowego, w każdej sprawie jest oceniania oddzielnie. Reasumując jeszcze raz należy podkreślić, że przy ocenie winy lub braku winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie NSA z dnia 16 czerwca 2016r. sygn. akt I FZ 154/16). Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.