I SA/Gd 288/25
WyrokWSA w Gdańsku2025-08-26
Skład orzekający: Alicja Stępień, Małgorzata Gorzeń, Marek Kraus
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta określającą wysokość dotacji oświatowej wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, w szczególności w kontekście przedawnienia roszczenia i nieuwzględnienia wniosków dowodowych strony skarżącej?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organ odwoławczy zaniechał zbadania kluczowej kwestii przedawnienia roszczenia o zwrot dotacji, mimo że wydał decyzję po upływie terminu przedawnienia. Ponadto, organ niezasadnie odmówił uwzględnienia wniosków dowodowych strony skarżącej, naruszając tym samym zasady postępowania administracyjnego i dwuinstancyjności. W związku z tym, sprawa wymaga ponownego rozpatrzenia przez organ odwoławczy z uwzględnieniem wskazanych uchybień.Stan faktyczny
Spółka M. Sp. z o.o. otrzymała dotację oświatową na prowadzenie placówki A.1. Prezydent Miasta określił wysokość dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w 2018 roku na kwotę 379.396,78 zł i nakazał jej zwrot. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Spółka zaskarżyła decyzję SKO do WSA w Gdańsku, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym błędne uznanie wydatków za niezgodne z przeznaczeniem oraz naruszenie zasad postępowania dowodowego i prawa do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów. Skarżąca podniosła również zarzut przedawnienia roszczenia.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 21 lutego 2025 r. i zasądził od SKO na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania w kwocie 9.194 zł.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia WSA Marek Kraus (spr.), Protokolant Specjalista Dorota Pellowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 26 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi M.Sp. z o.o. z siedzibą w G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 21 lutego 2025 r., sygn. akt SKO Gd/270/24 w przedmiocie określenia wysokości dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w 2018 roku 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku na rzecz strony skarżącej kwotę 9.194 (dziewięć tysięcy sto dziewięćdziesiąt cztery) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania.
1. Zaskarżoną decyzją z dnia 21 lutego 2025 r. - sygn. akt SKO Gd/270/24 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku (dalej: "SKO w Gdańsku", "Kolegium" lub "organ odwoławczy"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 572)
-dalej "k.p.a.", art. 252 - 253 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1270) – dalej "u.f.p." oraz art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 754)
– dalej "u.f.z.o." po rozpatrzeniu odwołania M. Sp. z o.o. z siedzibą w G. (dalej: "Skarżąca", "Spółka" lub "Strona") od decyzji Prezydenta Miasta G. (dalej: "Prezydent Miasta", organ pierwszej instancji") z dnia 8 grudnia 2023 r. nr [...] w sprawie określenia wysokości dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w 2018 r. przez A.1, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
2. Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego i prawnego sprawy:
2.1. Spółka jest organem prowadzącym dla A.1 – dalej "A.1". W 2018 r. Spółka otrzymała z budżetu Gminy G. dotację na prowadzenie tej placówki.
Kwotę 379.396,78 zł z przyznanej dotacji, organ dotujący uznał za wydaną niezgodnie z przeznaczeniem, czyli niezgodnie z art. 35 u.f.z.o., po kontroli przeprowadzonej w 2023 r. oraz po przeprowadzeniu postępowania w sprawie określenia wysokości dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem. Na zakwestionowaną przez organ dotujący wielkość złożyły się wydatki: na wypłatę nagród bez pisemnego udokumentowania, na dodatki: funkcyjne, dydaktyczne, zadaniowe, godziny dodatkowe, zdublowane umowy zlecenia i o dzieło, na nieudokumentowane umowy zlecenia i umowy o dzieło, na wynagrodzenie pracowników zatrudnionych na podstawie umowy o pracę, rozliczone z dotacji oświatowej z przekroczeniem ustalonych limitów wynagrodzeń w 2018 r., na usługi pedagogiczne i konsultacje pedagogiczne, na rachunek nr [...] wystawiony tytułem usługi pomocy w pracy pedagoga szkolnego dotyczącej organizacji
i określenia form pomocy uczniowi, na realizację podstawy programowej I., na kwoty wypłacone z tytułu umów o współpracę, na wyjścia i wycieczki nieudokumentowane lub których uczestnikami nie byli uczniowie A.1, na przygotowanie próbnych materiałów (Bilans, RZiS, Informacja dodatkowa) przez K.S., na wystąpienie "[...]" w ramach Otwartej Rady Pedagogicznej" wystawioną przez podmiot "[...] M.M.", na przewóz taksówkami i wynajem samochodu z kierowcą, na obsługę prawną, na zakup podręczników, na nagrody ( w tym karty prezentowe), długopisy [...] i [...] oraz prenumeratę roczną.
Dnia 9 stycznia 2023 r. Prezydent Miasta zawiadomił Stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w przedmiocie określenia kwoty dotacji oświatowej podlegającej zwrotowi do budżetu Gminy Miasta G. za rok 2018 w części wykorzystanej przez Spółkę niezgodnie z przeznaczeniem.
Postanowieniem z dnia 7 lutego 2023 r. organ włączył do materiału dowodowego m.in. protokół kontroli przeprowadzonej w A.1, w zakresie prawidłowości gospodarowania środkami publicznymi pochodzącymi z dotacji udzielonej z budżetu Gminy Miasta G. w 2018 r. wraz z załącznikami od 1 do 66, oraz wystąpienia pokontrolnego z dnia 7 listopada 2023 r.
Następnie pismem z dnia 10 lipca 2023 r. (doręczonym w 13.07.2023 r.) Prezydent Miasta zawiadomił Stronę o zakończeniu postępowania administracyjnego w przedmiocie określenia kwoty dotacji do zwrotu i poinformował o prawie strony do wypowiedzenia się w sprawie zebranych dowodów i materiałów. Strona w ustawowym terminie nie skorzystała z przysługujących jej uprawnień.
Decyzją z dnia 8 grudnia 2023 r. Prezydent Miasta: 1) określił wysokość dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w 2018 roku przez A.1 w G., której organem prowadzącym w 2018 r. było M. spółka z o.o. w wysokości 379.396,78 zł wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych od dnia przekazania dotacji z budżetu Gminy Miasta G. do dnia zapłaty, 2) nakazał dokonanie zwrotu dotacji wraz z odsetkami, określonej w pkt 1 niniejszej decyzji od dnia doręczenia niniejszej decyzji na wskazany rachunek bankowy Gminy Miasta G. - Urzędu Miejskiego w G. a także 3) nadał decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.
2.2. Nie zgadzając się z wydaną przez organ pierwszej instancji decyzją Skarżąca złożyła odwołanie, w którym zarzuciła naruszenie:
I. przepisów prawa materialnego art. 252 ust. 1 pkt 1 ust. 5 i 6 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2023 r. ze zm.), w związku z art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz. U.
z 2017 r. poz. 2203 ze zm.) poprzez błędne uznanie, iż A.1 w G. prowadzone przez Skarżącą wykorzystało przyznaną dotację niezgodnie z przeznaczeniem.
II. przepisów prawa procesowego:
a) art. 8, art. 9, art. 10 § 1 k.p.a., poprzez brak przeprowadzenia postępowania
w sposób pogłębiający zaufanie do organów państwa i nie przeprowadzenie całości postępowania dowodowego;
b) art. 7, art. 77, art. 80 kpa poprzez niezbadanie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego w sprawie w szczególności informacji i wyjaśnień przekazywanych w toku postępowania przez skarżących, co w konsekwencji skutkowało wydaniem przedmiotowej decyzji;
c) art. 7, 8, 9,10, 75 § 1, 77 § 1, 78 § 1, 80, art. 84, art. 107 § 3 i art. 124 § 2 k.p.a. poprzez m.in. niedokładne wyjaśnienie istniejącego stanu faktycznego, nieuwzględnienie wyjaśnień oraz dowodów składanych przez skarżąca w toku postępowania, nie podania przyczyn nie dania wiary tym dowodom, co w konsekwencji skutkowało wydaniem zaskarżonej decyzji;
d) art. 108 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez ich błędne zastosowanie, prowadzące do odmowy uchylenia rygoru natychmiastowej wykonalności, nadanego decyzji organu pierwszej instancji, pomimo niespełnienia przesłanek przewidzianych
w przepisie art. 108 k.p.a., w szczególności braku wystąpienia interesu społecznego, uzasadniającego zastosowanie rygoru.
Na tle sformułowanych zarzutów, składająca odwołanie wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postepowania, ewentualnie o uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
2.3. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku po rozpatrzeniu odwołania Strony, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Organ w uzasadnieniu decyzji wskazał, iż spór w sprawie dotyczy zasadności żądania zwrotu przez M. Sp. z o.o. części dotacji oświatowej, udzielonej przez Gminę Miasta G. uznanej przez organ pierwszej instancji za wykorzystaną niezgodnie z przeznaczeniem.
Podstawę prawną dla żądania zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie
z przeznaczeniem stanowią przepisy: ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych oraz art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych. Dodatkowo organ podał, iż w sprawach dotacyjnych uwzględnia się też regulacje działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, który mówi o zobowiązaniach podatkowych. Szczegółowe regulacje dotyczące udzielania dotacji i ich rozliczania znajdują się w aktach prawa miejscowego. W niniejszej sprawie jest to uchwała Rady Miasta G. z dnia 29 października 2009 r. nr [...] w sprawie ustalenia trybu udzielania i rozliczania dotacji z budżetu Gminy Miasta G. dla przedszkoli, innych form wychowania przedszkolnego, szkół oraz placówek publicznych i niepublicznych prowadzonych przez osoby prawne inne niż jednostka samorządu terytorialnego lub osoby fizyczne na terenie G. oraz trybu i zakresu kontroli prawidłowości ich wykorzystania ( Dz. Urz. Woj. Pomorskiego z [...] r., poz. [...]).
Organ zacytował treść art. 44 ust. 3c pkt 1 u.f.p., art. 251 ust. 1 u.f.p. oraz treść art. 252 ust. 1 pkt 1, ust. 5 i ust. 6 pkt 1 u.f.p. dotyczących zwrotu dotacji wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem oraz pobranych nienależnie lub w nadmiernej wysokości. Podał też, że przepisy u.f.z.o. określają, jakie wydatki można sfinansować z dotacji (art. 35), a także uprawniają właściwy organ do kontrolowania prawidłowości pobrania
i wykorzystania dotacji (art. 36).
W niniejszej sprawie, jak podał organ odwoławczy, Spółka jest organem prowadzącym dla A.1. W 2018 r. Spółka otrzymała z budżetu Gminy G. dotację na prowadzenie ww. jednostki.
Po kontroli przeprowadzonej w 2023 r. oraz po przeprowadzeniu postępowania
w sprawie określenia wysokości dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, kwotę 379.396,78 zł przyznanej dotacji, organ dotujący uznał za wydaną niezgodnie
z przeznaczeniem, czyli niezgodnie z art. 35 u.f.z.o.
Na zakwestionowaną przez organ dotujący kwotę złożyły się wymienione poniżej wydatki, które organ odwoławczy ocenił w sposób następujący:
1) Kwota 36.425,80 zł – wypłacona na nagrody bez pisemnego udokumentowania.
W toku kontroli ujawniono, że ww. kwota została rozliczona z dotacji oświatowej.
Z wyjaśnień Spółki z 8 kwietnia 2022 r. wynika, że nagrody pieniężne były przyznawane pracownikom na podstawie ustnych decyzji dyrektora szkoły. Pismem z dnia 20 stycznia 2023 r. (po zakończeniu kontroli) Spółka przedłożyła kontrolującym Rejestr przyznanych nagród za lata 2017/2018. Organ uznał, że rejestr ten nie może zostać uznany za wiarygodny, ponieważ jego złożenie zaprzecza wcześniejszemu wyjaśnieniu Spółki z dnia 8 kwietnia 2022 r. o tym, że nagrody były przyznawane na podstawie ustnych decyzji dyrektora szkoły. Nadto, w piśmie z 29 września 2022 r. (jak wskazał organ), Spółka podważała zasadność sporządzania oświadczeń pracodawcy uzasadniających przyznanie nagrody.
Kolegium podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji, w którym wskazano, że dowód w postaci Rejestru przyznanych nagród przedstawiony dopiero w toku postępowania administracyjnego (mimo wcześniejszego wezwania w trakcie kontroli) został sporządzony wyłącznie w celu uniknięcia obowiązku zwrotu dotacji. Kolegium wypowiedziało się, że przyznanie nagrody uzależnione jest od uznania pracodawcy, który może ją przyznać pracownikowi za szczególne osiągnięcia w pracy. Wedle art. 105 ustawy z dnia 29 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1465) pracownikom, którzy przez wzorowe wypełnianie swoich obowiązków, przejawianie inicjatywy w pracy i podnoszenie jej wydajności oraz jakości przyczyniają się szczególnie do wykonywania zadań zakładu, mogą być przyznawane nagrody i wyróżnienia. Odpis zawiadomienia o przyznaniu nagrody lub wyróżnienia składa się do akt osobowych pracownika. Nagroda nie stanowi składnika wynagrodzenia. Kolegium wyjaśniło również, że sfinansowanie nagród dla pracowników z dotacji oświatowej dopuszczalne jest jedynie wówczas, gdy przyznanie nagrody wiąże się z realizacją celów wskazanych w art. 35 ust. 1 u.f.z.o. Oznacza to, że ostatecznym beneficjentem nagrody winien być uczeń, a nie nagrodzony nauczyciel, przy czym z akt osobowych nagrodzonego pracownika musi wynikać, w jaki sposób pracownik ten poprzez swoją wzorową postawę w pracy, inicjatywę lub inne szczególne osiągnięcia przyczynił się do realizacji celów wskazanych powyżej. Jeżeli natomiast Spółka zdecydowała przyznane pracownikom nagrody pieniężne rozliczyć z dotacji oświatowej, winna była je przyznawać nie na podstawie ustnych decyzji, tylko sporządzać pisemne uzasadnienie dla przyznania każdej nagrody, by dokumentować wydatki czynione z dotacji i umożliwić weryfikację prawidłowości wydatkowania dotacji. Skoro Spółka w trakcie kontroli wskazywała, że nagrody były przyznawane na podstawie decyzji ustnych dyrektora szkoły oraz kwestionowała zasadność sporządzania uzasadnień dla przyznanych nagród a niemal rok po rozpoczęciu kontroli przedłożyła dokumentację dotyczącą przyznawania pracownikom nagród, uzasadnione jest domniemanie, że dokumentacja wytworzona została post factum.
2) Kwota 49.826,02 zł – wypłacona tytułem dodatku: funkcyjnego, dydaktycznego, zadaniowego i godzin dodatkowych.
W trakcie kontroli stwierdzono, że w części przypadków wypłata pracownikom dodatków funkcyjnych, dydaktycznych, zadaniowych oraz wypłata wynagrodzenia za godziny dodatkowe nastąpiła bezpodstawnie, tzn. bez odpowiednich dokumentów. Na wezwanie kontrolujących, Spółka w dniu 8 kwietnia 2022 r. przedłożyła część brakujących dokumentów oraz podała, że [cyt.]: "Zwiększenie wynagrodzenia było spowodowane zwiększeniem ilości godzin dydaktycznych ponad ilość godzin zapisanych w umowie". Spółka nie przedłożyła jednak dokumentów źródłowych i konkretnych rozliczeń godzin. Na wezwanie do przedłożenia dokumentów źródłowych oraz do wyjaśnienia powodów, dla jakich jednej z pracownic (A.S.) dodatek został wypłacony w kwocie wyższej aniżeli kwota wskazana w decyzji dyrektora szkoły, Spółka w piśmie z 30 maja 2022 r. podała, że w związku ze zmianami organizacyjnymi oraz rotacją kadry nie dysponuje dokumentacją potwierdzającą podstawę wypłaty dodatków dydaktycznych, dodatkowych godzin dydaktycznych oraz dodatków zadaniowych. Jednocześnie kontynuuje prace nad wyjaśnieniem opisanych rozbieżności. Z kolei w piśmie z dnia 3 czerwca 2022 r. Spółka podała, że po przeanalizowaniu zapisów w umowach o pracę osób oraz faktycznie przepracowanych ilości godzin uważa, że kwoty dodatków dydaktycznych oraz godzin dodatkowych wynikają ze większej ilości przepracowanych godzin niż było to zapisane w umowach. Natomiast w kwestii wypłaty dodatku ww. pracownikowi Spółka uważa, że kwotę [...] zł należy uznać za kwotę netto, co w przybliżeniu odpowiada wypłaconej kwocie [...] zł. Dodatkowo, w trakcie postępowania administracyjnego Spółka przy piśmie z dnia 27 stycznia 2023 r. przedłożyła decyzje dyrektora szkoły dotyczące wypłaconych w roku 2018 dodatków dydaktycznych, funkcyjnych oraz godzin dodatkowych.
W ocenie Kolegium organ pierwszej instancji zasadnie uznał opisany wyżej wydatek za niekwalifikujący się do rozliczenia z przyznanej dotacji. Z dokumentacji dotyczącej zatrudnienia pracowników i ich wynagradzania powinno jednoznacznie wynikać, że wypłata dodatkowych środków pieniężnych miała związek z realizacją
w danej placówce oświatowej celów wskazanych w art. 35 ust. 1 u.f.z.o. W rozpatrywanej natomiast sprawie, pomimo wezwań, Spółka nie przedłożyła dokumentów, na podstawie których zwiększono ilość godzin oraz wypłacono dodatki do wynagrodzeń. Kolegium wyjaśniło, że o ile sfinansowanie z dotacji oświatowej wynagrodzenia osoby prowadzącej zajęcia dydaktyczne dla uczniów placówki jest jak najbardziej uzasadnione, o tyle sfinansowanie z dotacji podwyższenia tego wynagrodzenia, przy czym zwiększona kwota wynagrodzenia nie wynika z żadnego dokumentu, nie może zostać zaakceptowane jako działanie zgodne z prawem. A jeżeli beneficjent dotacji, wezwany przez kontrolerów nie jest w stanie przedłożyć dokumentu, na podstawie którego uczynił wydatek z dotacji, przyjąć należy, że wydatek poczyniony został niezgodnie z przeznaczeniem, gdyż beneficjent nie jest w stanie udowodnić, że wydał dotację w sposób zgodny z jej celem. Kolegium uważa również, że jeżeli beneficjent zamierza z dotacji rozliczyć dodatkowe wynagrodzenie pracowników szkoły, to odpowiednie decyzje dyrektora szkoły w tej kwestii winny zostać wydane przed uczynieniem wydatku.
3) Kwota 17.639,11 zł rozliczenia umów zlecenia, przedłożonych do kontroli
w dwóch rożnych wariantach.
W toku kontroli ustalono, że 10 umów zlecenia, które Spółka zawarła z różnymi osobami w 2018 r. istnieją w dwóch różnych wersjach. W obu wersjach: umowy zostały zawarte między tymi samymi podmiotami, nadano im takie same numery, widnieją te same daty ich zawarcia oraz opiewają one na takie same kwoty, różnią się natomiast ustalonym zakresem prac lub czynności do zrealizowania.
Wedle informacji udzielonej przez Spółkę pismem z dnia 1 lipca 2022 r., nie prowadzono rejestru umów zawieranych z pracownikami i kontrahentami na wykonanie prac i usług w A.1. W dniu zaś 25 sierpnia 2022 r. Spółka złożyła wyjaśnienia, że ze względu na zmiany organizacyjne oraz zmianę kadry zarządzającej obecnie nie jest
w stanie wyjaśnić z jakiego powodu zawierano z tymi samymi osobami w tym samym czasie umowy o dzieło lub umowy zlecenia dotyczące różnych zadań/zleconych czynności.
Zdaniem kontrolujących przedłożone dokumenty nie pozwalały na ustalenie,
w przypadku wspomnianych 10 - ciu umów, jaki był rzeczywisty zakres zleceń, za które wynagrodzenie zostało rozliczone z dotacji. Kolegium podzieliło powyższą ocenę organu pierwszej instancji, gdyż jak wcześniej wskazywano, sfinansowanie wydatku z dotacji musi być uzasadnione celami, na jakie dotacja została udzielona i jednocześnie udokumentowane w sposób pozwalający na jednoznaczne stwierdzenie, że środki
z dotacji zostały wydatkowana na te cele, z zachowaniem zasad wskazanych w art. 44 ust. 3 u.f.p. Wszelkie natomiast zaniedbania w prowadzeniu dokumentacji, rozliczania dotacji obciążają jej beneficjenta.
4) Kwota 27.603,69 zł rozliczenia umów zlecenia, które nie zostały
w prawidłowy sposób udokumentowane.
W ustaleniach kontroli wskazano, że nieprawidłowości dotyczące dokumentowania umów zlecenia dotyczyły: braku miesięcznych kart godzin pracy, które należało sporządzić zgodnie z umowami i przepisami prawa, (umowa nr [...] zawarta z D.K.), braku umowy zlecenia (rachunki wystawione przez T.S. oraz rachunku wystawionego przez A.Z.) oraz pokrywanie się zakresów zleceń A.Z. z obowiązkami innych osób zatrudnionych przez Spółkę na podstawie umów o pracę lub umów cywilnoprawnych.
W ocenie Kolegium stwierdzone w trakcie kontroli braki w dokumentacji jak również rozliczenie z dotacji umów zawartych z A. Z. uzasadnia wniosek, że analizowany wydatek bezpodstawnie został rozliczony z dotacji. Brak karty godzin nie pozwala stwierdzenie, czy umowa zlecenia została wykonana, brak natomiast umowy zlecenia nie pozwala na ustalenie, co było jego przedmiotem. W rezultacie nie było możliwości ustalenia, czy zlecenia miały związek z realizacją celów wskazanych w art. 35 ust. 1 u.f.z.o. lub art. 10 ust. 1 u.p.o. Braki w dokumentacji lub niestaranne jej prowadzenie, a w konsekwencji niemożność stwierdzenia, na co wydano środki z dotacji, pozwalała przyjąć, że dotacja wydana została niezgodnie z celem. Natomiast zlecenie A.Z. czynności, które leżały w zakresie obowiązków innych pracowników lub były przedmiotem umów cywilnoprawnych zawartych z innymi osobami było sprzeczne za zasadą wydatkowania środków z dotacji w sposób oszczędny i celowy oraz uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów, optymalnego doboru metod i środków służących osiągnięciu założonych celów (art. 44 ust. 3 u.f.p.). Jednocześnie Kolegium podzieliło ocenę, że przedstawienie dokumentów wiele miesięcy po zakończeniu kontroli wskazuje na to, że dokumenty te nie istniały w 2018 r. i że zostały sporządzone dopiero po stwierdzonych nieprawidłowościach. Z tego względu nie mogą stanowić dowodu w sprawie.
5) Kwota 26.047,11 zł rozliczenia umów o dzieło przedłożonych do kontroli
w dwóch różnych wersjach, różniących się przedmiotem umowy do zrealizowania.
W toku kontroli co do prawidłowości wydatkowania dotacji Spółka w 13 przypadkach przedłożyła po dwa lub trzy różne warianty umów o dzieło, które zostały zawarte pomiędzy tymi samymi podmiotami, mają takie same numery umów, daty zawarcia i opiewają na takie same kwoty, różnią się natomiast ustalonym w umowach zakresem prac/dzieła do wykonania. Rachunki do umów wystawione zostały natomiast jednokrotnie. Treść rachunków nie pozwalała na przypisanie rachunku do konkretnych wersji zakwestionowanych umów. Na wezwanie kontrolujących Spółka w wyjaśnieniach
z dnia 25 sierpnia 2022 r. podała, że ze względu na zmiany organizacyjne oraz zmianę kadry zarządzającej, organ prowadzący obecnie nie jest w stanie wyjaśnić z jakiego powodu zawierano z tymi samymi osobami, w tym samym czasie, umowy o dzieło lub umowy zlecenia dotyczące różnych zadań/zleconych czynności. W roku 2018 r. nie prowadzono rejestru umów zawieranych z pracownikami i kontrahentami na wykonanie prac i usług w A.1. W rezultacie kontrolujący uznali, że przedłożone dokumenty
i wyjaśnienia nie pozwalają na ustalenie stanu faktycznego i potwierdzenie, jakie dzieło realizował wykonawca oraz, czy dany zakres umowy o dzieło mieści się w katalogu wydatków możliwych do sfinansowania z dotacji oświatowej. Analogiczne stanowisko przyjął organ pierwszej instancji w zaskarżonej decyzji.
Kolegium podobnie jak w przypadku omawianych wcześniej umów zlecenia wskazało, że do obowiązków beneficjenta dotacji należy prowadzenie dokumentacji wydatkowania środków z dotacji w sposób umożliwiający dokonanie jednoznacznej oceny, czy środki te wydatkowane były zgodnie z celem dotacji i zachowaniem zasad wskazanych w art. 44 ust. 3 u.f.p. A jeżeli beneficjent dotacji nie wykaże na podstawie dokumentów, że wydatkował środki z tej dotacji w sposób celowy i z poszanowaniem zasad wskazanych w art. 44 ust. 3 u.f.p, organ dotujący ma prawo uznać, że środki
z dotacji wydano niezgodnie z przeznaczeniem, co w niniejszej sprawie w ocenie Kolegium zasadnie uczyniono.
6) kwota 91.055,16 zł – wynikająca z umów o dzieło, które nie zostały
w prawidłowy sposób udokumentowane.
W trakcie kontroli po przeanalizowaniu umów o dzieło, rachunków do umów
o dzieło, dzienników lekcyjnych, protokołów z posiedzeń Rady Pedagogicznej Szkoły,
z organizacji egzaminów maturalnych, dokumentacji dotyczącej organizacji specjalistycznej pomocy terapeutycznej dla uczniów, kontrolujący doszli do wniosku, że
w niektórych przypadkach Spółka nie przedłożyła rezultatu osiągniętego w wyniku zawartych umów o dzieło lub nie była w stanie udokumentować wykorzystania przedmiotu (efektu) umowy na rzecz uczniów liceum. Zakwestionowano:
a) umowy o dzieło zawarte na opracowanie konspektów z różnych dziedzin, które zgodnie z wyjaśnieniami organu prowadzącego szkołę, dotyczyły warsztatów zorganizowanych
w dniach 6-7 grudnia 2018 r. W trakcie kontroli ustalono, że w warsztatach nie brali udziału ani uczniowie, ani nauczyciele. Nadto, były one sponsorowane przez szereg różnych podmiotów;
b) umowy o dzieło, co do których nie przedłożono rezultatu umowy, tylko rachunki
z adnotacją "Potwierdzam odbiór dzieła oraz zatwierdzam do wypłaty". Kontrolujący uznali, że dowodem wykonania takiej umowy nie jest przedstawienie rachunku, lecz okazanie wykonanego na jej podstawie dzieła. Ponadto, niektóre umowy dotyczyły opracowania konspektów z przedmiotów nauczanych w szkole, pomimo zatrudnienia
nauczycieli od tych przedmiotów, w obowiązku których leży przygotowanie programu, planu nauczania i konspektu lekcji;
c) umowy o dzieło dotyczące sporządzenia 10 kompleksowych autorskich programów nauczania dla profilu [...]. W trakcie kontroli umowy zostały przedłożone
w dwóch różnych wariantach, Spółka natomiast nie była w stanie wykazać, w jaki sposób zrealizowanie tych umów związane było z realizacją celów, na jakie dotacja oświatowa została udzielona;
d) umowa o dzieło dotycząca sporządzenia autorskiego konspektu nauki tańca [...] dla uczniów, w wyjaśnieniach do której Spółka podała, że obecnie nie może wyjaśnić z jakiego powodu wynagrodzenie z tej umowy było pokrywane ze środków przeznaczonych na A.1;
e) umowa o dzieło dotycząca opracowania konspektu nauczania wczesnoszkolnego uczniów niepełnosprawnych. Spółka podała, że umowa została zawarta z nauczycielką nauczania wczesnoszkolnego, aplikującą na stanowisko pomocy nauczyciela, co oznacza, że wydatek nie mógł zostać rozliczony z dotacji przyznanej dla liceum;
f) umowy dotyczące zorganizowania wystawy prac plastycznych uczniów stylu ekspresjonistycznego i zorganizowania wystawy najlepszych prac plastycznych w roku 2017/2018 oraz przygotowania materiałów do konkursu z plastyki. W trakcie kontroli Spółka nie przedłożyła rezultatów umów, wskazując, że potwierdzenie ich wykonania znajduje się na rachunkach. W szkole zatrudnieni byli nauczyciele odpowiednich przedmiotów, powołane były zespoły przedmiotowe, były też osoby powołane przez Radę Pedagogiczną do organizacji wydarzeń szkolnych i uroczystości, w związku z czym zawieranie umów o organizację wydarzeń szkolnych było zbędne. Kontrolujący stwierdzili też brak dokumentów świadczących o tym, że wykonawca zakwestionowanych umów
o dzieło zorganizował ww. wystawę prac plastycznych uczniów oraz przygotował materiały do konkursu z literatury oraz plastyki w marcu 2018 roku. Ustalono poza tym, że wystawa malarstwa pt. "[...]" zorganizowana została 13 czerwca 2018 r. w O. dla uczniów szkoły podstawowej i gimnazjum, a nie liceum;
g) umowa o dzieło dotycząca przygotowania 20 artykułów literackich, dziennikarskich, przeznaczonych do analiz przez uczniów przy której ustalono, że rezultat umowy nie został przedłożony, jak również nie udowodniono wykorzystania wytworzonego dzieła na rzecz uczniów liceum. Nadto przedmiot umowy o dzieło należy do zakresu obowiązków nauczycieli języka polskiego w ramach realizacji podstawy programowej, zatrudnionych przez spółkę, których wynagrodzenia rozliczono z dotacji na prowadzenie liceum;
h) umowy zawarte ze S.Z. (prezesem zarządu spółki), dotyczące: - opracowania analizy dokumentacji BHP pracowników i pomieszczeń oraz skontrolowania sprzętów elektronicznych użytkowanych przez uczniów pod względem funkcjonalności oraz bezpieczeństwa, przy których jak ustalono Spółka nie przedłożyła rezultatów, a jedynie rachunek z adnotacją o odbiorze dzieła i zatwierdzeniu do wypłaty. Nadto, w szkole zatrudniony był inspektor BHP był, jak również funkcjonował Zespól ds. Bezpieczeństwa, w skład którego wchodził wspomniany inspektor BHP, w sprawozdaniach którego wskazano, że zespół dokonał przeglądu w zakresie BHP warunków pobytu w szkole, w tym m.in. zapewnienia utrzymania komputerów i innych urządzeń technicznych w stanie zapewniającym pełną sprawność działania oraz bezpieczeństwo pracy i nauki, a także zapewnienia wyposażenia urządzeń technicznych w zabezpieczenia chroniące przed urazami, działaniem substancji szkodliwych dla zdrowia, porażeniem prądem elektrycznym;
- sporządzenia analizy z realizacji zadań wychowawczych i opiekuńczych w szkołach oraz sporządzenia analizy dokumentacji szkolnej zgodnie z obowiązującymi przepisami, których przedmiot leży w zakresie obowiązków dyrektora szkoły;
- o "Sporządzenie regulaminu pracy i wynagradzania pod względem zgodnie
z obowiązującymi przepisami", który to przedmiot należy do zadań spółki (na przedłożonym "Regulaminie pracy i wynagradzania", podpisanym przez K.T., brak adnotacji, że został sporządzony lub opracowany przez S.Z.);
- zweryfikowania pedagogicznych kandydatów do pracy pod względem merytorycznym, przy której to umowie Spółka nie przedstawiła rezultatu umowy, a jedynie powołała się na rachunek do tej umowy. Nadto przedmiot umowy mieści się w zakresie obowiązków dyrektora szkoły;
- "Zweryfikowania umów z kontrahentami zawieranych przez szkoły", który to przedmiot leży w zakresie obowiązków dyrektora szkoły. Nadto Spółka zawarła umowę z Kancelarią Prawniczą "[...]" w zakres której wchodziło, m.in. opiniowanie oraz przygotowywanie projektów umów;
i) brakujące umowy o dzieło, co do których S.Z. wystawił rachunki. W związku z nieprzedłożeniem umów nie można było ustalić co było ich przedmiotem i czy miały one związek z kształceniem i wychowaniem uczniów oraz opieką nad nimi.
j) umowy o dzieło zawarte z różnymi wykonawcami na opracowanie autorskich konspektów z różnych dziedzin przy których Spółka nie przedłożyła efektu końcowego oraz nie udokumentowała wykorzystania dzieł na rzecz uczniów liceum.
Kontrolujące uznały, że umowy wskazane w pkt a - j nie mogły zostać rozliczone
z dotacji oświatowej. Wyjaśnienia złożone przez Spółkę w dniach: 13 maja i 13 czerwca 2022 r. nie wpłynęły na zmianę oceny wydatku, bowiem nie przedłożyła ona rezultatów zakwestionowanych umów. W trakcie postępowania administracyjnego Spółka pismem
z dnia 4 maja 2023 r. przedstawiła dzieła do umów zawartych ze S.Z. Organ uznał jednak, że ich przedłożenie dopiero na etapie postępowania administracyjnego - podczas, gdy w trakcie kontroli Spółka na bieżąco była informowana o brakujących dokumentach - nie pozwala na przyjęcie ich, jako dowodu w sprawie. W ocenie organu dzieła sporządzone zostały dopiero po kontroli i wyłącznie w celu uniknięcia zwrotu dotacji.
Zaprezentowane wyżej przez organ pierwszej instancji wnioski Kolegium uznało za jak najbardziej uzasadnione. Jak wskazał organ, zakwestionowane umowy o dzieło nie mogły zostać rozliczone z dotacji oświatowej. Umowa o dzieło jest umową rezultatu,
w związku z tym wykonane dzieło musi być możliwe do jednoznacznego zweryfikowania po wykonaniu. Skoro zatem Spółka postanowiła pokryć przewidziane umowami o dzieło wynagrodzenia ze środków pochodzących z dotacji oświatowej, zobowiązana była wykazać, że umowy te zostały zawarte dla realizacji celów określonych w art. 35 ust. 1 u.f.z.o. lub art. 10 ust. 1 u.p.o. i że przy ich zawieraniu kierowano się zasadami wskazanymi w art. 44 ust. 3 u.f.p. W trakcie kontroli, jak i w trakcie postępowania administracyjnego, nie przedstawiła rezultatów umów o dzieło, wobec tego organ nie był w stanie ocenić, czy wydatkowanie środków z dotacji było celowe. Nadto zawieranie umów o dzieło, których przedmiot wchodzi w zakres obowiązków osób zatrudnionych
w szkole lub osób pełniących funkcje w organie prowadzącym szkołę ocenić należy jako naruszenie zasad wskazanych w art. 44 ust. 3 u.f.p., a zatem jako wydatkowanie dotacji niezgodnie z przeznaczeniem.
7) Kwota 11.885,34 zł - wypłacona tytułem wynagrodzenia pracowników zatrudnionych na podstawie umowy o pracę, w wysokości przekraczającej miesięczne limity wynagrodzeń.
Kontrolujący ustalili, że wysokość wynagrodzeń wypłaconych z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę, rozliczonych z dotacji oświatowej w 3 przypadkach zostały przekroczone o maksymalne miesięczne limity wynagrodzeń pracowników obowiązujące w 2018 r., określone w art. 35 ust. 1 pkt 1 lit. a) oraz art. 30 ust. 3 pkt 4 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r - Karta Nauczyciela (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 986) oraz w ustawie budżetowej obowiązującej w 2018 r.
Kolegium podzieliło tę ocenę wskazując na treść art. 35 ust. 1 pkt 1 u.f.z.o. oraz na art. 30 ust. 3 ustawy Karta Nauczyciela. Wskazało, że dokonując wyliczenia kwot, które można było w 2018 r. rozliczyć z dotacji i przeznaczyć na pokrycie wydatków bieżących placówki wychowania przedszkolnego, szkoły i placówki, wynagrodzenie osoby fizycznej zatrudnionej, w tym na podstawie umowy cywilnoprawnej (...) przyjąć należało, że:
- 250% średniego wynagrodzenia nauczyciela dyplomowanego (w odniesieniu do placówek publicznych) wynosiło miesięcznie: od dnia 1 stycznia 2018 r. - 12.663,43 zł,
a od dnia 1 kwietnia 2018 r. - 13.340,92 zł, - 150 % średniego wynagrodzenia nauczyciela dyplomowanego (w odniesieniu do placówek niepublicznych) wynosiło miesięcznie: od dnia 1 stycznia 2018 r. - 7.598,06 zł, od dnia 1 kwietnia 2018 r. - 8.004,55 zł. Zarówno wynagrodzenie specjalisty nauczyciela, jak i specjalisty pracownika niepedagogicznego opłacane z dotacji samorządowej, bez względu na podstawę zatrudnienia (umowa
o pracę czy umowa cywilnoprawna), zgodnie z art. 35 ust. 1 u.f.p., nie mogło w 2018 r. przekraczać miesięcznie 150% średniego wynagrodzenia nauczyciela dyplomowanego, tj.: od 1 stycznia do 31 marca 2018 r. - maksymalnej kwoty 7.598,06 zł, od 1 kwietnia do 31 grudnia 2018 r. - maksymalnej kwota 8.004,55 zł. Przekroczenie wyliczonych wyżej kwot skutkowało stwierdzeniem, że kwota przekroczenia rozliczona została z dotacji oświatowej bezpodstawnie.
8) Kwota 19.823,52 zł – wydatkowana na usługi i konsultacje pedagogiczne.
Z materiału w sprawie wynika, że Spółka w dniu 31 sierpnia 2017 r. zawarła umowę o współpracy z W.C. prowadzącym działalność gospodarczą pod firmą "[...] W.C.". Umowę zawarto od dnia 1 września 2017 r. do dnia 31 sierpnia 2018 r. Jej przedmiotem było świadczenie usług w zakresie: zajęć dydaktyczno - wyrównawczych, rozwijających uzdolnienia, pomocy nauczyciela, pełnienia zastępstw doraźnych. W § 4 umowy strony ustaliły wynagrodzenie miesięczne w wysokości [...] zł brutto, które będzie płatne w terminie 14 dni od daty doręczenia rachunku Zamawiającemu. Rachunki rozliczone z dotacji wystawione były na Spółkę tytułem ,,usług pedagogicznych" oraz w jednym przypadku tytułem "konsultacji pedagogicznych". Termin zapłaty wskazany na przedłożonych rachunkach wynosił 7 dni, co różni się z zapisami umowy zawartymi w § 4 ust. 3 umowy.
W dniu 29 listopada 2021 r. Spółka złożyła oświadczenie, w którym m. in. wskazała, że umowa zawarta z W.C. została zawarta w imieniu A.1 w G. i A.2 z oddziałami gimnazjalnymi. W zakresie współpracy z liceum ww. świadczył usługi o charakterze pomocniczym - pełnił rolę pomocy nauczyciela. Czynności wykonywane na tym stanowisku nie dokumentuje się w dziennikach zajęć szkolnych. Usługi świadczone w przez ww. finansowane były ze środków pochodzących z dotacji. W odpowiedzi na wezwanie, w dniu 11 lipca 2022 r. Spółka przedłożyła zestawienie osób pracujących jako pomoc nauczyciela wraz z przypisaniem klas i wymienieniem uczniów, na rzecz których świadczona była pomoc w roku szkolnym 2017/2018 i 2018/2019. Ustalono, że W.C nie widnieje jak osoba świadcząca usługi w zakresie pomocy nauczyciela w roku szkolnym 2017/2018, tj. w okresie obowiązywania umowy o współpracy. Na podstawie danych organ doszedł do wniosku, iż nie jest możliwym ustalenie, jakie konkretnie usługi na podstawie zawartej umowy świadczył W.C i jaki był ich wymiar (ilość godzin). Dokumentacja zaś dotycząca procesu nauczania w liceum nie zawiera informacji o tym, by realizował on jakieś zadania na rzecz uczniów.
Kolegium przychyliło się zatem do stanowiska organu o niemożliwości rozliczenia ww. wydatku z dotacji, bowiem Spółka nie udowodniła, że beneficjentem usług byli uczniowie liceum, zaś potwierdzenia takiego nie można odnaleźć w dokumentach powstałych w związku z realizacją procesu nauczania.
10) Kwota 1.093,14 zł – zapłacona tytułem faktury nr [...] wystawionej przez firmę I. – K.B. w związku z realizacją podstawy programowej z zakresu informatyki (elementy robotyki).
W trakcie kontroli stwierdzono, że zgodnie z fakturą wystawioną przez K.B. zajęcia z robotyki miały odbyć się dnia 28 marca 2018 r. Tymczasem z analizy dzienników zajęć wynika, że w tym dniu zajęć takich nie było.
Zdaniem Kolegium opisany wydatek był niemożliwy do sfinansowania z dotacji. Brak dokumentów wskazujących na to, że uczniowie szkoły byli beneficjentami wydatku nie pozwala na uznanie go za zgodny z celem dotacji. Odnosząc się z kolei do argumentacji Skarżącej, że ww. współpodpisywała dokumenty potwierdzające odbycie zajęć z pracownikiem Spółki, w toku kontroli (w tym Szkoły Podstawowej) Skarżąca okazała dzienniki zajęć dodatkowych, w których znajdowały się wpisane zajęcia dla Szkoły Podstawowej (poświadczone za zgodność z oryginałem oraz przez prowadzącą zajęcia z dziećmi A.M. (wychowawczyni)), jak również przedstawiono zatwierdzenie listy uczestników tych zajęć i listę obecności na tych zajęciach A.1 i A.3. Kolegium podało, że trudno stwierdzić, w jaki sposób podniesiony zarzut miałby podważyć dokonane przez organ ustalenia. W jego ocenie treść dotycząca zajęć prowadzonych dla szkoły podstawowej w żaden sposób nie dotyczy rozpatrywanej sprawy, której przedmiotem jest prawidłowość wydatkowania dotacji przez liceum prowadzone przez Spółkę. Natomiast co do potwierdzenia realizacji zajęć w dniu 28 marca 2018 r., Kolegium wskazało, że zgodnie z rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z dnia 25 sierpnia 2017 r. w sprawie sposobu prowadzenia przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki dokumentacji przebiegu nauczania, działalności wychowawczej i opiekuńczej oraz rodzajów tej dokumentacji (Dz.U. z 2024 r. poz. 50) dokumentacja przebiegu nauczania w szkole odbywa się poprzez prowadzenie dziennika lekcyjnego (§ 8 ust. 1). Natomiast zajęcia pozalekcyjne dokumentowane są poprzez prowadzenie dziennika innych zajęć (§11 ust.1). Zatem nawet jeżeli Spółka okazała listę obecności na zajęciach dodatkowych, to nie stanowi ona dowodu na to, że zajęcia rzeczywiście odbyły się. Prowadzenie
w sposób prawidłowy dokumentacji finansowo - księgowej oraz dokumentacji przebiegu nauczania jest obowiązkiem beneficjenta dotacji. Istotne zaniedbania w tym względzie
i braki nie pozwalające na ustalenie, czy dane wydatki były celowe, uzasadniają wniosek, że te wydatki poczynione zostały niezgodnie z przeznaczeniem.
11) Kwota 6.857,53 zł wypłacona z tytułu umów o współpracę.
Na podstawie dokumentacji ustalono, że Spółka zawarła umowy o współpracę
z K.T. Pierwsza z umów została zawarta w dniu 30 stycznia 2018 r. Na jej podstawie ww. miała wykonać usługę polegającą na przygotowaniu pod względem merytorycznym uczniów do egzaminu gimnazjalisty i maturalnych z języka polskiego oraz do kompetencji trzecioklasisty z edukacji polonistycznej. Wynagrodzenie za wykonane usługi ustalono na poziomie [...] zł netto. Umowa obowiązywała od dnia 1 lutego 2018 r. do 31 marca 2018 r. W związku z umową K.T. w dniu 31 marca 2018 r. wystawiła fakturę nr [...] na podaną wyżej kwotę tytułem "Przygotowania pod względem merytorycznym uczniów do egzaminu gimnazjalisty z języka polskiego. Spółka część tej kwoty tzn. [...] zł, rozliczyła z dotacji oświatowej.
Druga umowa z K.T. została zawarta w dniu 27 lutego 2018 r., której przedmiotem było przygotowania pod względem merytorycznym uczniów do egzaminu gimnazjalisty i maturalnych z języka polskiego oraz do kompetencji trzecioklasisty z edukacji polonistycznej. Wynagrodzenie za wykonane usługi ustalono na [...] zł netto. Umowa obowiązywała od dnia 1 marca 2018 r. do dnia 31 maja 2018 r. 31 maja 2018 r. K.T. wystawiła fakturę nr [...] na kwotę [...] zł netto tytułem "Przygotowania pod względem merytorycznym uczniów do egzaminu ośmioklasisty z języka polskiego. Spółka ponownie część kwoty należnej za wykonanie usługi, tzn. [...] zł, rozliczyła z dotacji oświatowej.
Kontrolujący w obu wyżej opisanych przypadkach stwierdzili, że kwoty nie mogły zostać rozliczone z dotacji dla liceum, bo usługa wykonana była na rzecz uczniów gimnazjum. W konsekwencji kontrolujący uznali, że podany wydatek został poniesiony niezgodnie z przeznaczeniem dotacji, do którego to stanowiska przychylił się zarówno organ pierwszej instancji, jak i Kolegium, które dodatkowo wskazało, iż skoro dotacja została udzielona na prowadzenie liceum, to mogła być wydatkowana wyłącznie na rzecz uczniów liceum. Wystawione przez K.T. faktury jednoznacznie świadczą natomiast o tym, że beneficjentem wydatku byli wyłącznie uczniowie gimnazjum i szkoły podstawowej. Natomiast jeżeli Spółka przestawiła w toku kontroli jakieś noty korygujące, to nie mogły one zmienić oceny faktur wystawionych przez K.T., bowiem zgodnie z art. 106k ust. 1 w związku z art. 106e ust. 1 pkt 8 - 15 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 361) za pomocą noty korygującej nie można korygować zakresu wykonanych usług.
12) Kwota 1.444,35 zł – wydatkowana na wyjścia i wycieczki w ramach realizacji podstawy programowej, których uczestnikami nie byli uczniowie liceum ([...] zł) oraz wyjścia i wycieczki nieudokumentowane ([...] zł).
Ustalono, że przedłożone przez Spółkę dokumenty dotyczące wycieczek oraz wyjść w ramach realizacji podstawy programowej wynika, że uczestnikami niektórych wyjść rozliczonych z dotacji nie byli uczniowie liceum. Kontrolujący ustalili również, że
w dokumentacji brak jest dokumentów potwierdzających takie wyjścia lub wycieczki.
W konsekwencji wydatek nie mógł zostać sfinansowany z dotacji. Analogiczne stanowisko przyjął organ pierwszej instancji.
Kolegium podzieliło ocenę opisanego wydatku podając, że nieudokumentowanie wyjścia lub wycieczki uniemożliwia rozliczenie ich z dotacji oświatowej. Brak dokumentów nie pozwala na ustalenie, czy wyjście lub wycieczka były związane z realizacją celów wskazanych w art. 35 ust. 1 u.f.z.o. lub art. 10 ust. 1 u.p.r.
13) Kwota 1.991,94 zł wypłacona K.S. za przygotowanie próbnych materiałów (Bilans, RZiS, Informacja dodatkowa) na zajęcia edukacyjne z podstaw przedsiębiorczości.
Spółka rozliczyła z dotacji oświatowej część zapłaty (w wysokości [...] zł) należnej K.S. w związku z wystawioną przez niego fakturą na kwotę [...] zł za "Przygotowanie próbnych materiałów (Bilans, RZiS, Informacja dodatkowa) na zajęcia edukacyjne. Zgodnie z udzieloną przez A.Z. informacją, umowa z ww. została zawarta w formie ustnej. Kontrolujący ustalili, że materiały przygotowane przez K.S. miały zostać wykorzystane przez nauczyciela na lekcjach z podstaw przedsiębiorczości. W związku z tym uznano, że wynagrodzenie nie mogło zostać rozliczone z dotacji, bowiem przedmiot "podstawy przedsiębiorczości" był prowadzony przez nauczycieli, którzy - zgodnie z zakresem swoich obowiązków oraz wedle statutu szkoły zobowiązani byli do przygotowania wszelkich materiałów z zakresu prowadzonych z tego przedmiotu zajęć lekcyjnych.
W rezultacie opłacona usługa nie była bezpośrednio związana z procesem dydaktycznym
i nie pełniła funkcji w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej. Analogiczne stanowisko przyjął organ pierwszej instancji. W ocenie Kolegium jest ono prawidłowe, bowiem jak już wcześniej wskazano, beneficjent dotacji obowiązany jest wydatkować środki z dotacji zgodnie z celem, na jaki została ona udzielona. Jednocześnie obowiązany jest przestrzegać wskazanej w art. 44 ust. 3 pkt 1 u.f.p. zasady dokonywania wydatków. Zlecenie natomiast czynności, która leży w zakresie obowiązków zatrudnionych w szkole nauczycieli i opłacenie tego zlecenia z dotacji uznać należy za działanie wbrew przywołanej wyżej zasadzie.
14) Kwota 119,51 zł - zapłacona w związku z fakturą nr [...] z dnia 7 grudnia 2017 r. na kwotę [...] zł wystawioną przez podmiot "[...] M.M." tytułem wystąpienia "[...]" w ramach Otwartej Rady Pedagogicznej.
W przedstawionym zakresie podano, iż do dnia zakończenia kontroli Spółka nie przedłożyła wyjaśnień do faktury nr [...] i nie wykazała, że usługa z niej wynikająca została zrealizowana. Uznano zatem, że kwota powyższa wydana została niezgodnie
z przeznaczeniem. Podniesiony w tym zakresie zarzut uznano za nieuzasadniony, gdyż Spółka nie przedstawiła żadnych dokumentów, które pozwoliłyby na ustalenie, czy ww. wydatek służył realizacji celów, na jakie dotacja została udzielona. Wskazano, iż powołane w odwołaniu argumenty w żaden sposób nie dowodzą, że wydatek z faktury wystawionej przez M.M. był celowy. Nie przedstawiono też dowodów na okoliczność, że opłacona usługa była w jakikolwiek sposób związana z uczniami liceum.
15) Kwota 10.144,80 zł - wydana na przewóz taksówkami i wynajem samochodu
z kierowcą.
W trakcie kontroli co do prawidłowości wydatkowania dotacji wezwano Spółkę do wyjaśnienia kwestii rozliczenia z dotacji oświatowej wydatku na przewóz taksówkami oraz wynajęcie samochodu z kierowcą. 20 czerwca 2022 r. A.Z. odpowiedziała, że ze względu na zmiany organizacyjne jakie nastąpiły w szkole od 2018 r., aktualnie nie ma możliwości wskazania kto i na jakich trasach korzystał z usług [...] C., N., P.1, T. Przejazdy dotyczyły transportu uczniów między zajęciami.
W konsekwencji kontrolujący uznali, że wydatki na przejazdy taksówkami rozliczone z dotacji, nie zostały w sposób odpowiedni udokumentowane i uzasadnione. Analogiczne stanowisko przyjął organ pierwszej instancji, który podał, iż w trakcie postępowania administracyjnego w sprawie określenia kwoty dotacji wydanej niezgodnie
z przeznaczeniem, Spółka pismem z dnia 20 lutego 2023 r. wskazała osobę, która miała być odpowiedzialna za organizacje przewozów uczniów, przekazała oświadczenie tejże osoby, decyzje dyrektora szkoły dotyczące przejazdów oraz nazwiska osób przewożonych. Organ uznał jednakże, że okazane dowody są niewiarygodne, ponieważ zostały przekazane dopiero pół roku po wezwaniu kontrolujących. W ocenie organu dokumenty zostały sporządzone po zakwestionowaniu wydatku w trakcie kontroli
i wyłącznie w celu uniknięcia zwrotu dotacji.
Kolegium podzielając tę ocenę wyraziło, że jeżeli beneficjent dotacji oświatowej zamierza rozliczyć wydatki na przejazdy taksówkami, czy wynajem samochodu, winien je udokumentować tak, by jednoznacznie wynikało, że wydatki służyły realizacji celów dotacji. Jeżeli w trakcie kontroli beneficjent nie był jednak w stanie owych dokumentów przedłożyć, należało przyjąć, że wydatki były niecelowe. Konstatacji tej nie mogło zmienić okazanie dokumentów, które miało miejsce wiele miesięcy po wezwaniu do ich przedłożenia. Odnosząc się natomiast do stanowiska pełnomocnika, że użycie taksówek dotyczyło przewozów uczniów pomiędzy zajęciami przede wszystkim na WF, ponieważ szkoła wynajmowała (w zależności od okresu) obiekty takie jak: siłownia, basen na P.2. lub A.4, dodatkowa faktura (pojedyncza) za przewóz dotyczy przewozu na basen – na A.4, zaś w zakresie przewozów taksówkowych przedstawiono decyzję dyrektora co do przyznania przewozu uczniom z niepełnosprawnością ruchową w tym z afazją oraz uczniom z autyzmem/zespołem Aspergera, Kolegium podało, iż zarzut jest całkowicie bezzasadny, gdyż po pierwsze - opiera się na dokumentach okazanych wiele miesięcy po kontroli, po drugie - odnosi się do kwestii, która nie jest przedmiotem postępowania, tzn. przewożenia uczniów przez panią J.
16) Kwota 5.016,14 zł – wydatkowana na telewizję, Internet, telefon, opłaty za inne usługi w ramach umowy U.1 Sp. z o.o.
W toku kontroli kontrolujący ustalili także, że w dniu 26 marca 2013 r. pomiędzy U.1 sp. z o.o. z siedzibą w W., a A.5., L. i U.2. z siedzibą w G., reprezentowaną przez S.Z. została zawarta umowa o świadczenie usług telekomunikacyjnych. Miejscem świadczenia usług jest ul. [...] w G. Z przedłożonej podczas kontroli dokumentacji wynika, że podany wyżej adres był miejscem zamieszkania dyrektora szkoły i organu prowadzącego szkołę. W rezultacie uznano, że wydatek został rozliczony z dotacji niezasadnie.
W ocenie Kolegium powyższy wydatek zasadnie został zakwestionowany przez organ pierwszej instancji. Koszty usług telekomunikacyjnych mogą być pokryte z dotacji oświatowej o ile związane są potrzebami placówki oświatowej. Skoro natomiast w umowie o świadczenie usług telekomunikacyjnych jako miejsce świadczenia usług wskazano prywatny adres dyrektora szkoły pełniącego jednocześnie funkcję organu prowadzącego szkołę, trudno przyjąć, że usługi telekomunikacyjne świadczone były na rzecz szkoły. Ponadto, nie wskazano, jakie konkretnie okoliczności dowodzą temu, że dyrektor wykorzystywał internet telefon i telewizję w miejscu swojego zamieszkania w celach związanych z zarządzaniem szkołą i jej prowadzeniem.
17) Kwota 44.922,71 zł – zapłacona za obsługę prawną.
W toku kontroli kontrolujący ustalili, że pomiędzy S.Z. - organem prowadzącym liceum, a radcą prawnym [...] prowadzącym Kancelarię Prawniczą [...] w G. przy ul. [...] zawarta została umowa świadczenia usługi prawnej. Prócz określonego w umowie wynagrodzenia, Strony umówiły się, że Zleceniobiorca zobowiązany będzie świadczyć usługi prawne określone w przedmiocie umowy w zakresie ustalonej w treści ilości godzin miesięcznie, ze wskazanym sposobem ich rozliczenia za każde zlecenie. W dniu 30 stycznia 2017 r. zawarto Aneks do umowy ramowej świadczenia usług prawnych,
w którym dokonano zmiany zapisu dotyczącego otrzymania wynagrodzenia stałego oraz sposobu i terminu jego płatności, niezależnie od wykorzystania przez Zleceniodawcę przyznanego limitu czasowego. Zmiany weszły w życie z dniem 1 lutego 2017 r. W toku kontroli kontrolujący kilkukrotnie zwracali się o przedłożenie rodzaju/zakresu usług świadczonych przez kancelarię, dotyczące wszystkich faktur rozliczonych z otrzymanej dotacji w 2018 r. wraz z rozliczeniem godzin za poszczególne miesiące zgodnie z § 3 umowy.
W trakcie postępowania w przedmiocie określenia wysokości dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem organ dodatkowo ustalił, że z dotacji oświatowej dla liceum w 2018 r. w ramach obsługi prawnej rozliczono 15 faktur oraz 2 noty księgowe wystawione przez Kancelarię Prawną [...] [...]. W trzech fakturach brak jest informacji za jaki okres zostały wystawione. Faktury i noty księgowe zostały rozliczone według wskaźników ustalonych w okresie od dnia 1 stycznia 2018 r. do dnia 31 grudnia 2018 r. pomiędzy szkoły prowadzone przez spółkę: liceum, szkołę podstawową i gimnazjum. Do przedłożonych podczas kontroli dokumentów księgowych nie załączono informacji o rodzaju prac, osobach wykonujących oraz naliczonym czasie, które zgodnie
z § 3 ust 3 umowy przekazywane powinny być Zleceniodawcy do 5 - tego dnia każdego miesiąca wraz z wystawioną fakturą VAT. Nie przedłożono także załączników na podstawie których wystawione zostały noty księgowe rozliczone z otrzymanej dotacji. Ustalono również, że 14 faktur rozliczonych z dotacji przeznaczonej dla liceum w 2018 r. wystawionych było na: "M. Sp. z o. o., A.2. W związku z tym nie było możliwości ustalenia na rzecz kogo faktycznie była świadczona usługa w ramach obsługi prawnej. W konsekwencji organ pierwszej instancji uznał, że kwota na usługi prawne wydatkowana była niezgodnie z przeznaczeniem, gdyż wydatek poniesiony na ww. usługi nie został w sposób odpowiedni udokumentowany, stąd nie było możliwości ustalenia, czy usługi te służyły celom na jakie przyznano.
Kolegium słusznym uznało za ww. wydatek za niemożliwy do sfinansowania
z dotacji oświatowej. Wskazało, iż usługi prawnika mogą zostać opłacone
z przedmiotowej dotacji, o ile są związane z realizacją celów wskazanych w art. 35 ust. 1 u.fz.o. lub art. 10 u.p.r. Obowiązkiem beneficjenta dotacji jest wykazanie na podstawie dokumentów, że usługi prawnika służyły tym celom. Jeżeli natomiast beneficjent dotacji nie jest w stanie udowodnić, że były one bezpośrednio związane z realizacją wspomnianych wyżej celów, trzeba było uznać, że wydatek taki został rozliczony z dotacji bezpodstawnie. W niniejszej sprawie dowodem na to, czego dotyczyły poszczególne usługi były dokumenty przedkładane przez kancelarię wraz z fakturami, w których miano wskazywać, m.in. rodzaj prac świadczonych przez kancelarię. Dokumenty te nie zostały przedłożone, pomimo wezwania. W trakcie kontroli Spółka przedstawiła jedynie ogólny opis świadczonych przez kancelarię usług, który jednak nie jest dokumentem wystawionym przez zleceniobiorcę, więc nie stanowi dowodu na wydatkowanie środków
z dotacji zgodnie z jej celem.
18) Kwota 20.949,43 zł – związana z zakupem podręczników.
W trakcie kontroli ustalono, iż z faktur dotyczących zakupu podręczników wynika, że zakupiona część przeznaczona była nie dla liceum, a dla szkoły podstawowej. Co więcej, Spółka nie mogła wydatków na podręczniki dla liceum sfinansować z dotacji oświatowej, bowiem wedle Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 marca 2018 r. w sprawie udzielania dotacji celowej na wyposażenie szkół w podręczniki, materiały edukacyjne i materiały ćwiczeniowe w 2018 r., zakup podręczników i ich rozliczenie jest możliwe z dotacji celowej, ale wyłącznie dla uczniów szkoły podstawowej lub artystycznej. Uznano więc, że wydatek na podręczniki nie mógł zostać sfinansowany
z dotacji.
W ocenie Kolegium niemożność wydatkowania środków z dotacji na podręczniki dla liceum jednoznacznie wynika z przepisów prawa, co oznacza, że wydanie kwoty 20.949,43 zł odbyło się wbrew prawu. Kolegium ponadto podzieliło ocenę organu pierwszej instancji, że oświadczenia złożone wiele miesięcy po zakończonej kontroli co do prawidłowości wydatkowania dotacji nie mogą być zaakceptowane jako dowód w sprawie.
19) Kwota 3.599,88 zł - związana zakupem nagród dla uczniów (w tym karty prezentowej), długopisów [...] i [...] oraz prenumeratą roczną.
Kontrolujący zakwestionowali realizacje powyższego wydatku, jako niezwiązanego z realizacją zadań szkoły w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym kształcenia specjalnego i profilaktyki społecznej. Jak stwierdzili, wydatek nie mieści się również
w katalogu wydatków związanych z realizacją zadań organu prowadzącego określonych w art. 10 ust. 1 u.p.o. Ponadto, kartę prezentową uznano za świadczenie pieniężne, a nie rzeczowe, gdyż posiadacz karty nie był zobligowany do zakupu określonego towaru (nagrody). Spółka, pomimo wezwania, nie przedłożyła listy nagrodzonych uczniów
i potwierdzenia odbioru nagrody przez ucznia.
W ocenie Kolegium opisany wyżej przez organ pierwszej instancji wydatek uznał za niemożliwy do rozliczenia z dotacji. Podało, iż jakkolwiek sfinansowanie z dotacji oświatowej nagród dla uczniów uznać należy za dopuszczalne, to beneficjent dotacji, będąc zobowiązanym do dokumentowania czynionych z dotacji wydatków winien wykazać, że zakupione przedmioty istotnie przeznaczone były na nagrody i to dla uczniów. Nadto Kolegium stwierdziło, iż organ pierwszej instancji zasadnie uznał, że kartę prezentową uznać należy za świadczenie pieniężne, a nie rzeczowe.
Po przeanalizowaniu dokonanych przez organ pierwszej instancji ustaleń
w kontekście przepisów u.p.o., u.f.z.o. oraz u.f.p. Kolegium doszło do wniosku, iż organ zasadnie uznał, że wydatki opisane w punktach 1 – 19 nie mogły zostać rozliczone
w ramach dotacji oświatowej, a zatem poczynione zostały niezgodnie z przeznaczeniem na jakie dotacja została udzielona i w związku z tym ich suma winna zostać zwrócona do budżetu Gminy. Wyjaśniając, Kolegium powołało przepisy art. 35 ust. 1 u.f.z.o., art. 10 ust. 1 u.p.r., art. 44 ust. 3 pkt 1 u.f.p. a także art. 126 u.f.p.
Kolegium nie zgodziło się z pełnomocnikiem zarzucającym organowi pierwszej instancji naruszenie szeregu przepisów prawa. Podało, iż organ zgromadził materiał dowodowy w sposób kompletny, szczegółowo go przeanalizował, a rozstrzygnięcie wydał w oparciu o wszystkie istotne dane wynikające ze zgromadzonych dowodów. Kolegium wskazało również, że to organ administracji publicznej prowadzi postępowanie, a zatem decyduje, jakie dowody należy przeprowadzić.
W rezultacie nieprzedstawienie dokumentu wskazującego na zgodne z prawem rozliczenie wydatku uprawnia do przyjęcia, że wydatek został niezasadnie rozliczony
z dotacji. W rozpatrywanej sprawie, w trakcie weryfikacji czynionych z dotacji wydatków, zwracano się Spółki o wyjaśnienia i o przedłożenie stosownych dokumentów, jednakże ww. albo nie udzielała wyjaśnień i nie przedkładała żądanych dokumentów, albo przedkładała takie dokumenty lub wskazywała takie okoliczności, które nie stanowiły dowodu na wydatkowanie dotacji zgodnie z celem, na jaki została udzielona. W takiej sytuacji organ pierwszej instancji miał podstawy by przyjąć, że dotacja w analizowanych przypadkach wydatkowana była nieprawidłowo.
Odnosząc się do zarzutu, wedle którego organ pierwszej instancji nie uwzględnił żadnych dokumentów złożonych w toku postępowania administracyjnego, a złożonych po zakończonej kontroli, wyjaśniono, że z akt sprawy wynika jednoznacznie, że organ przed wydaniem w sprawie decyzji przeprowadził ocenę przedłożonych przez Spółkę dokumentów, czemu dał wyraz w uzasadnieniu decyzji. Natomiast w trakcie postępowania odwoławczego Strona wniosła o przeprowadzenie dowodu z przedłożonych przez nią materiałów, które miały dowodzić, że dotacja została w całości wydatkowana prawidłowo.
W ocenie Kolegium wniosek ten nie był zasadny, ponieważ przedłożone przez Spółkę materiały nie mogły w żaden sposób wpłynąć na rozstrzygnięcie sprawy. Częściowo były też one przedmiotem oceny w trakcie postępowania pierwszoinstancyjnego. Natomiast materiały pozostałe nie mogły zostać uznane przez Kolegium za wiarygodny dowód w sprawie, ponieważ przedłożono je dopiero po kilkunastu miesiącach od wszczęcia postępowania w sprawie w sytuacji, gdy wszelkie dokumenty wskazujące na prawidłowość wydatkowania dotacji winny być przedkładane
w trakcie kontroli lub w trakcie postępowania administracyjnego. Z tego względu Kolegium postanowiło odmówić przedłożonym materiałom mocy dowodowej.
W odniesieniu do zarzutu, że uzasadnienie decyzji jest lakoniczne i nie wskazano w nim dowodów, na jakich organ się oparł, Kolegium podało natomiast, że analiza treści decyzji dowodzi czegoś wręcz przeciwnego.
Odpowiadając zaś na zarzut naruszenia przepisów procedury i przepisów prawa materialnego czym naruszono przepisy Konstytucji RP, Kolegium wskazało, że postępowanie organu pierwszej instancji zostało przeprowadzone z poszanowaniem przepisów postępowania administracyjnego, w tym praw Strony postępowania. Na podstawie zgromadzonego w trakcie postępowania materiału dowodowego ustalono, że część poczynionych z dotacji wydatków poczyniona została niezgodnie z celem, na jaki dotacja została udzielona. Spółka z kolei ani w trakcie kontroli, ani w trakcie postępowania przed organami administracji nie zdołała podważyć tych ustaleń. W związku z tym w sprawie nie może być mowy o naruszeniu przepisów prawa - czy to procedury, czy to prawa materialnego.
Zdaniem Kolegium, rygor natychmiastowej wykonalności został nadany decyzji zasadnie i zgodnie z art. 108 § 1 k.p.a. Właściwe gospodarowanie publicznymi środkami pieniężnymi jest niewątpliwie istotne z punktu widzenia interesu społecznego,
a ponadto dochodzone należności - wedle ustaleń organu, wydatkowane zostały niezgodnie z prawem i wbrew interesowi społecznemu. Rygor natychmiastowej wykonalności zabezpieczy interes Miasta G. do czasu rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy, nieuzasadniony zaś brak dochodzenia i nieegzekwowania należności finansowych przez Prezydenta Miasta G. stanowi naruszenie dyscypliny finansów publicznych. W przypadku należności z tytułu dotacji oświatowej wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem zabezpieczenie realizacji tego zobowiązania poprzez nadanie rygoru służy właściwemu gospodarowaniu środkami społecznymi, a to z kolei niewątpliwie leży w interesie społecznym, którego zadaniem jest, by dotacje oświatowe były wykorzystywane zgodnie z przeznaczeniem, a jeśli doszło do naruszenia tej zasady - by dotacja wykorzystana wbrew jej przeznaczeniu została zwrócona do budżetu jednostki samorządu terytorialnego. Nadto, zdaniem Kolegium nie bez znaczenia w niniejszej sprawie jest to, że kwota dotacji uznanej przez organ za wykorzystaną niezgodnie
z przeznaczeniem jest znaczna. Organ ma zatem prawo przeciwdziałać możliwości bezpowrotnej utraty tej kwoty. Jeśli więc organ ustalił, że część tych środków została wydatkowana niezgodnie z prawem, ma prawo podejmować działania służące ich wyegzekwowaniu. Jednocześnie Kolegium wskazało, że zbliżający się termin przedawnienia zobowiązania uzasadnia nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, jeśli z okoliczności sprawy wynika, że istnieje niebezpieczeństwo nieuregulowania należności, co potwierdza wyrok NSA z dnia 11 lutego 2022 r. , sygn. I GSK 2166/18. W niniejszej sprawie Kolegium uważało, że takie niebezpieczeństwo istnieje, bowiem Strona w całości kwestionuje ustalenia organu pierwszej instancji.
Końcowo Kolegium wskazało, iż w odwołaniu podniesiono zarzuty, (wymienione
w zaskarżonej decyzji), które albo nie mają żadnego znaczenia dla sposobu rozstrzygnięcia sprawy albo w ogóle nie dotyczą zaskarżonej decyzji.
3. Od wydanej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku decyzji
z dnia 21 lutego 2025 r., Skarżąca reprezentowany przez pełnomocnika – adwokata złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę,
w której zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
I. przepisów prawa materialnego a) art. 252 ust. 1 pkt 1 ust. 5 i 6 pkt 1 ustawy
z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2023 r. ze zm.), w związku
z art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2203 ze zm.) poprzez błędne uznanie, iż A. w G. prowadzona przez Skarżącą wykorzystała przyznaną dotację niezgodnie z przeznaczeniem.
II. przepisów prawa procesowego:
a) art. 8, art. 9, art. 10 § 1 k.p.a., poprzez brak przeprowadzenia postępowania
w sposób pogłębiający zaufanie do organów państwa i nie przeprowadzenie w całości postępowania dowodowego;
b) art. 7, art. 77, art. 80 kpa poprzez niezbadanie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego w sprawie, w szczególności informacji i wyjaśnień przekazywanych w toku postępowania przez skarżących, co w konsekwencji skutkowało wydaniem przedmiotowej decyzji;
c) art. 7, 8, 9,10, 75 § 1, 77 § 1, 78 § 1, 80, art. 84, art. 107 § 3 i art. 124 § 2 k.p.a. k.p.a. poprzez m.in. niedokładne wyjaśnienie istniejącego stanu faktycznego, nieuwzględnienie wyjaśnień oraz dowodów składanych przez skarżąca w toku postępowania, nie podania przyczyn nie dania wiary tym dowodom, co w konsekwencji skutkowało wydaniem zaskarżonej decyzji;
d) art. 108 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez ich błędne zastosowanie, prowadzące do odmowy uchylenia rygoru natychmiastowej wykonalności, nadanego decyzji organu I instancji, pomimo niespełnienia spełnienia przesłanek przewidzianych
w przepisie art. 108 k.p.a., w szczególności braku wystąpienia interesu społecznego, uzasadniającego zastosowanie rygoru;
e) art. 136 § 1 k.p.a., art. 15 k.p.a. w zw. z art. 78 § 1 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie żądania Skarżącej o przeprowadzenie dowodów składanych
w postępowaniu odwoławczym, a które to dowody mają istotne znaczenie dla sprawy;
f) art. 10 § 1 poprzez uniemożliwienie Stronie przed wydaniem decyzji wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
W oparciu o podniesione zarzuty pełnomocnik Skarżącej wniósł: o uchylenie
w całości zaskarżonej decyzji, poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta
z dnia 8 grudnia 2023 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu organowi. Ponadto pełnomocnik złożył wniosek o zasądzenie na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Dodatkowo złożony został wniosek o wstrzymanie w całości wykonania decyzji organu pierwszej instancji.
5. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku podtrzymało stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniosło
o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
6.1. Skarga jest zasadna.
6.2. Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy
z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
W wyniku takiej kontroli decyzja podlega uchyleniu, jeśli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a–c p.p.s.a lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, które to ograniczenie nie ma zastosowania
w niniejszej sprawie.
Realizując wyżej określone granice kontroli, Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 21 lutego 2025 r., narusza przepisy prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.
6.3. Istotę sporu w rozpoznawanej sprawie stanowi ocena prawidłowości
określenia Stronie, jako organowi prowadzącemu A.1. wysokości dotacji oświatowej otrzymanej z budżetu Gminy Miasta G., jako wykorzystanej niezgodnie z jej przeznaczeniem w 2018 roku wraz z należnymi odsetkami i nakazania jej zwrotu.
6.4. Rozważania w niniejszej sprawie należy rozpocząć od wskazania, iż zgodnie
z art. 60 pkt 1 u.f.p. środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym, są w szczególności dochody budżetu jednostki samorządu terytorialnego - kwoty dotacji podlegające zwrotowi w przypadkach określonych w u.f.p., do których należą też dotacje oświatowe.
Zasady i tryb zwrotu dotacji oświatowej określają przepisy art. 251 i art. 252 u.f.p.
Zgodnie z art. 251 ust. 1 u.f.p dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego w części niewykorzystanej do końca roku budżetowego podlegają zwrotowi do budżetu tej jednostki w terminie do dnia 31 stycznia następnego roku,
z zastrzeżeniem terminów wynikających z przepisów wydanych na podstawie art. 189 ust. 4. Wykorzystanie dotacji następuje w szczególności przez zapłatę za zrealizowane zadania, na które dotacja była udzielona, albo, w przypadku gdy odrębne przepisy stanowią o sposobie udzielenia i rozliczenia dotacji, wykorzystanie następuje przez realizację celów wskazanych w tych przepisach (ust. 4). Od kwot dotacji zwróconych po terminach określonych w ust. 1-3 nalicza się odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, począwszy od dnia następującego po upływie terminów zwrotu określonych w ust. 1-3 (ust. 5).
Zgodnie z art. 252 ust. 1 pkt 1 i 2 u.f.p., dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości - podlegają zwrotowi do budżetu wraz
z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1 i 2. A stosownie do art. 252 ust. 5 u.f.p., zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego podlega ta cześć dotacji, która została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, nienależnie udzielona lub pobrana w nadmiernej wysokości.
Z kolei, według art. 252 ust. 6 pkt 1 i 2 u.f.p. - odsetki od dotacji podlegających zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego nalicza się począwszy od dnia przekazania z budżetu jednostki samorządu terytorialnego dotacji wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem oraz następującego po upływie terminów zwrotu określonych w ust. 1 i 2 w odniesieniu do dotacji pobranej nienależnie lub w nadmiernej wysokości.
Przytoczone uregulowania określają przypadki dotacji, które podlegają zwrotowi: tj. 1) niewykorzystanych do końca roku budżetowego, 2) wykorzystanej niezgodnie
z przeznaczeniem; 3) pobranej nienależnie, oraz 4) pobranej w nadmiernej wysokości.
Zatem, przepis art. 61 ust. 1 pkt 2 u.f.p. w powiązaniu z art. 251 i/lub art. 252 u.f.p. stanowi podstawę do wydania decyzji w odniesieniu do podanych wyżej należności.
Wobec tego, gdy beneficjent dobrowolnie nie zwróci dotacji (m. in. która została pobrana i wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem) właściwy organ obowiązany jest wydać decyzję, w której określi obowiązki beneficjenta. Obowiązek zwrotu dotacji,
o którym mowa w przywołanych art. 251 i art. 252 u.f.p., wynika z mocy prawa (ex lege), co oznacza że decyzja w przedmiocie zwrotu dotacji ma charakter deklaratoryjny.
Co ważne, według art. 67 u.f.p., do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Przepisy cytowanej powyżej ustawy nie regulują przedawnienia należności określonych w art. 60 pkt 1, tj. kwot dotacji podlegających zwrotowi. Oznacza to, że odpowiednie zastosowanie znajdują przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760 oraz z 2024 r. poz. 879 z późn. zm. - dalej: ,,O.p.’’) dotyczące przedawnienia zobowiązań podatkowych, zawarte w rozdziale 8 Działu III O.p. Z powołanych przepisów wynika, że sposób liczenia terminu przedawnienia jest uzależniony zasadniczo od sposobu powstania zobowiązań podatkowych, które mogą powstać albo na skutek zaistnienia zdarzenia, z którym ustawy podatkowe wiążą powstanie zobowiązań podatkowych (art. 21 § 1 pkt 1), albo na skutek doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego (art. 21 § 1 pkt 2).
W tym miejscu wyjaśnienia dodatkowego wymaga, że odpowiednie stosowanie przepisów prawa nie jest czynnością o jednolitym charakterze i ze względu na rezultat tego zabiegu wyróżnia się sytuacje: stosowania pełnego, gdy odpowiednie przepisy prawa są stosowane bez żadnych zmian, stosowania z późniejszymi zmianami oraz niestosowania ze względu na bezprzedmiotowość lub całkowitą sprzeczność
z przepisami, do których miałyby być stosowane odpowiednio (por. J. Nowacki "Odpowiednie stosowanie przepisów prawa", Państwo i Prawo 1964, Nr 3, s. 367
i nast.; A. Skoczylas "Odesłania w postępowaniu sądowoadministracyjnym", Warszawa 2001, Wydawnictwo C.H. Beck, s. 6 - 7; A. Błachnio - Parzych "Przepisy odsyłające systemowo", Państwo i Prawo 2003, Nr 1, s. 43). Innymi słowy odpowiednie stosowanie przepisów prawa pozwala na stosowanie ich wprost, na dokonywanie modyfikacji stosownie do wymagań innego zakresu stosowania, jak również na odrzucenie tych przepisów jako nieprzystosowanych do nowego zakresu stosowania (uchwała NSA z 14 stycznia 2009 r., II GPS 6/08 (wszystkie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl; dalej: "CBOSA").
W orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie przyjmuje się, że decyzja orzekająca o zwrocie dotacji ma charakter deklaratoryjny. W związku z tym do obliczenia terminu przedawnienia, podobnie jak w przypadku zobowiązań powstających
z mocy prawa, powinien mieć zastosowanie art. 70 § 1 O.p. W myśl podanego przepisu, zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.
Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, podziela ocenę prawną wyrażoną m.in. w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lutego 2020 r,. sygn. akt I GSK 1649/19, z dnia 14 stycznia 2019 r., sygn. akt II GSK 2656/18,
z dnia 18 maja 2017 r., sygn. akt II GSK 4503/16, z dnia 5 września 2018 r., sygn. akt
I GSK 2583/18 (CBOSA), zgodnie z którą, bieg terminu przedawnienia zobowiązania do zwrotu dotacji pobranych z budżetu jednostki samorządu terytorialnego m. in. wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem rozpoczyna się z końcem roku, w którym beneficjent otrzymał i miał wykorzystać dotację.
W kontekście powyższych rozważań należy stwierdzić, że skoro przedmiotowa dotacja została wypłacona Skarżącej i wydatkowana w roku 2018 to termin przedawnienia obowiązku jej zwrotu co do zasady upływał z końcem 31 grudnia 2023 r. Niemniej, zauważenia również wymaga, iż w art. 70 O.p. przewidziano przesłanki przerwania oraz zawieszenia biegu terminu przedawnienia.
W okolicznościach sprawy, decyzją z dnia 8 grudnia 2023 r. Prezydent Miasta G. orzekł, że dotacja oświatowa wypłacona Skarżącej z budżetu Gminy Miasta G., jako organowi prowadzącemu A.1, została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem w 2018 r. i zobowiązał Stronę do jej zwrotu oraz decyzji nadany został rygor natychmiastowej wykonalności. Decyzja ta została doręczona w dniu 8 grudnia 2023r.
Natomiast decyzja SKO w Gdańsku została wydana w dniu 21 lutego 2025 r.,
a więc po upływie terminu przedawnienia, w sytuacji gdyby nie zachodziła żadna
z okoliczności skutkujących przerwaniem lub zawieszeniem biegu terminu przedawnienia.
Przekazując wniesione od podanej wyżej decyzji odwołanie, Prezydent Miasta w piśmie z dnia 3 stycznia 2024 r. wskazał, iż w przedmiotowej sprawie został przerwany pięcioletni bieg terminu przedawnienia roszczenia o zwrot ww. dotacji wskutek zastosowania środka egzekucyjnego (zajęcie jednego rachunku bankowego), stosownie do art. 70 § 4 O.p.
Zgodnie z powołanym przepisem art. 70 § 4 O.p., bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny.
Mając na uwadze powyższe wymaga pokreślenia, że przerwanie biegu terminu przedawnienia zobowiązania, które jeszcze nie wygasło, ma istotne skutki proceduralne, bowiem uprawnia organ podatkowy do rozpatrzenia odwołania także po upływie terminu określonego w art. 70 § 1 O.p., jako że wskutek przerwania biegu tego terminu biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym doszło do przerwania jego biegu,
a więc – po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny (art. 70 § 4 zd. drugie O.p.). Należy dodać, że wywołanie powyższego skutku zależy od zawiadomienia podatnika
o zastosowaniu środka egzekucyjnego (art. 70 § 4 zd. pierwsze O.p.). Określając jednak datę, w której doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia, należy pamiętać, że jest nim dzień, w którym zastosowano środek egzekucyjny, a nie dzień, w którym
o czynności tej zawiadomiono podatnika.
Ponadto, Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach: z dnia 7 lipca 2021 r. sygn. akt III FSK 3839/21 i z dnia 7 lipca 2022 r., sygn. akt III FSK 1906/21 (CBOSA) orzekł, że regulacja zawarta w art. 70 § 4 O.p., która uzależnia skuteczność zastosowania środka egzekucyjnego jako przesłanki przerwania biegu terminu przedawnienia od zawiadomienia o nim podatnika, wprowadza swoistego rodzaju warunek: zastosowanie środka egzekucyjnego tak długo nie wywołuje skutku w postaci przerwania biegu terminu przedawnienia, dopóki podatnik nie zostanie o nim zawiadomiony; późniejsze w stosunku do zastosowania środka egzekucyjnego skutkuje natomiast przerwaniem biegu terminu przedawnienia już od dnia zastosowania tego środka.
Dodatkowo wskazać również należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 3 czerwca 2013 r. sygn. akt I FPS 6/12 stwierdził, że zastosowanie środka egzekucyjnego przerywa bieg terminu przedawnienia na podstawie art. 70 § 4 ustawy
z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, z późn. zm.), w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 września 2005 r., gdy zawiadomienie podatnika o jego zastosowaniu nastąpi przed upływem terminu przedawnienia.
W niniejszej sprawie, organ pierwszej instancji w treści wydanej decyzji, przy kwestii nadania jej rygoru natychmiastowej wykonalności wskazał na upływający z dniem 31 grudnia 2023 r. termin przedawnienia.
Prezydent Miasta przekazując wniesione od podanej wyżej decyzji odwołanie, w piśmie z dnia 3 stycznia 2024 r. wskazał, iż w przedmiotowej sprawie został przerwany pięcioletni bieg terminu przedawnienia roszczenia o zwrot ww. dotacji wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, stosownie do art. 70 § 4 O.p.
Organ odwoławczy natomiast odnosząc się jedynie do podniesionego w odwołaniu zarzutu Skarżącej m.in. co do błędnego zastosowania art. 108 § 1 k.p.a poprzez odmowę uchylenia ww. rygoru decyzji pierwszoinstancyjnej podał, że zbliżający się termin przedawnienia zobowiązania uzasadnia nadanie decyzji takiego rygoru, gdy
z okoliczności sprawy wynika, że istnieje niebezpieczeństwo nieuregulowania należności.
Powyższe wskazuje, iż organ odwoławczy całkowicie zaniechał oceny kwestii przedawnienia zobowiązania z tytułu zwrotu ww. dotacji w aspekcie spełnienia przesłanek z art. 70 § 4 O.p., pomimo że decyzję wydał po dniu 31 grudnia 2023 r.
Wskazać należy, że w aktach sprawy brakuje dokumentów z akt egzekucyjnych, w szczególności zawiadomienia o zastosowanym środku egzekucyjnym, na podstawie którego taką ocenę organ mógł przeprowadzić. W związku z tym brak jest dowodu, który potwierdzałby argumentację organu pierwszej instancji, że w sprawie doszło do skutecznego przerwania biegu terminu przedawnienia wobec zastosowania do Strony środka egzekucyjnego, o którym (co ważne), Stronę zawiadomiono. Brak natomiast zbadania powyższej okoliczności przez Kolegium powoduje, iż nie wiadomym jest, czy ziścił się materialnoprawny skutek przewidziany w art. 70 § 4 O.p. i tym samym, czy po stronie organu nadal zachodzi możliwość orzeczenia co do istoty sprawy i w tym zakresie wydania decyzji.
Mając zatem powyższe na uwadze, organ odwoławczy przy ponownym rozpatrzeniu sprawy zobowiązany będzie zebrać dokumentację sprawy – dokumenty z akt egzekucyjnych celem oceny, czy w niniejszej sprawie nie doszło do przedawnienia zobowiązania z tytułu zwrotu udzielonej dotacji oświatowej, w szczególności winien ustalić, czy środek egzekucyjny został wobec Strony zastosowany, a jeśli tak, to czy Strona została o nim skutecznie zawiadomiona i w jakim terminie.
Zaniechanie natomiast zbadania przez SKO w Gdańsku, czy w sprawie spełnione zostały warunki przerwania biegu przedawnienia, zgodnie z art. 70 § 4 O.p. stanowi wystarczający powód, by wyeliminować z obrotu prawnego zaskarżoną decyzję.
6.5. Na tle sprawy zasadnym pozostają podnoszone również przez Skarżącą zarzuty naruszenia przepisów postępowania w zakresie nieuwzględnienia jej żądania co do przeprowadzenia składanych w postępowaniu odwoławczym dowodów, a które to dowody (zdaniem Strony) mają istotne znaczenie dla sprawy.
Jak wynika z akt sprawy, na etapie postępowania odwoławczego Skarżąca zwróciła się z wnioskiem o przeprowadzenie dowodów z wymienionych jako dołączone do odwołania dokumentów. Dodatkowo też w treści odwołania, wskazując na rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji Skarżąca zaprezentowała własne stanowisko wraz z argumentacją i przywołaniem wniosków dowodowych.
Kolegium odnosząc się do zarzutów Strony w podanym zakresie wskazało, iż w trakcie postępowania odwoławczego Spółka wniosła o przeprowadzenie dowodów, które miały potwierdzić, że dotacja została w całości wydatkowana prawidłowo. Jednakże Kolegium oceniło wniosek jako niezasadny, ponieważ przedłożone przez Stronę materiały nie mogły w żaden sposób wpłynąć na rozstrzygnięcie sprawy. Jak podał organ, odwoławczy częściowo były one bowiem przedmiotem oceny w trakcie postępowania pierwszoinstancyjnego. Pozostałe natomiast materiały nie mogły być przez Kolegium uznane za wiarygodny dowód w sprawie, ponieważ przedłożono je dopiero po kilkunastu miesiącach od wszczęcia postępowania w sprawie. Tymczasem wszelkie dokumenty wskazujące na prawidłowość wydatkowania dotacji winny być przedłożone w trakcie kontroli lub w trakcie postępowania administracyjnego.
W powyższej kwestii należy zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 7 k.p.a, w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny
i słuszny interes obywateli. Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.).
Zgodnie z art. 78 § 1 i § 2 k.p.a, żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Organ administracji publicznej z kolei może nie uwzględnić żądania które nie zostało zgłoszone w toku przeprowadzania dowodów lub w czasie rozprawy, jeżeli żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami, chyba że mają one znaczenie dla sprawy.
Z kolei według art. 80 k.pa., organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
Z powyższych przepisów wynika, że w toku postępowania administracyjnego organ ma obowiązek zbadania całokształtu okoliczności sprawy, w tym przeprowadzenia dowodów z urzędu, a także zgłoszonych przez stronę, jeżeli dowód taki ma wykazać okoliczność mającą znaczenie dla sprawy. Jak wskazuje się w orzecznictwie, organy administracji publicznej nie mogą ignorować aktywności stron w dążeniu do ustalenia stanu faktycznego, szczególnie gdy strony przedstawiają dowody, które w ich ocenie podważają dotychczasowe ustalenia poczynione w toku postępowania. Obowiązkiem organu jest ustosunkowanie się do przedstawionych przez stronę dowodów
i wyczerpujące wyjaśnienie pojawiających się na tym tle wątpliwości (por. wyrok NSA z 24 listopada 2011 r., sygn. akt II OSK 1639/10, wyrok NSA z dnia 23 lutego 2021 r., sygn. akt II GSK 613/19, CBOSA).
Dodatkowo wspomnieć należy również, że organ odwoławczy wprawdzie nie ma obowiązku przeprowadzenia dowodu, jeśli w jego ocenie wniosek dowodowy strony dotyczy okoliczności dostatecznie wyjaśnionych w postępowaniu. Jednak w takim przypadku winien wskazać konkretne motywy takiego stanowiska, tj. może wydać postanowienie o odmowie przeprowadzenia dowodu lub dać temu wyraz w uzasadnieniu decyzji.
Przechodząc na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że przede wszystkim organ nie wskazał, które z przedłożonych przez Skarżącą materiałów były "częściowo przedmiotem oceny w trakcie postępowania przed organem pierwszej instancji". Odnosząc się natomiast do argumentacji Strony w powyższym zakresie organ powinien dokonać takiego rozróżnienia, by dać wyraz temu, które z dowodów zostały już ocenione przez organ pierwszej instancji i czy ocena ta była prawidłowa, a które takiej ocenie podlegały. Względnie oceniając dowody Strony, Kolegium powinno wskazać, jakie okoliczności lub dowody przemawiają za ich uwzględnieniem bądź ich nieuwzględnieniem i z jakich powodów. Sam natomiast argument organu, że do okazania przez Stronę dowodów doszło kilkanaście miesięcy od wszczęcia postępowania jest ogólnikowy, a przy tym niewystarczający do przyjęcia, że wniosek dowodowy był niezasadny.
Co również ważne, brak uwzględnienia wniosku dowodowego Skarżącej tylko
z tego powodu, że strona wnioski złożyła na etapie postępowania odwoławczego narusza zasadę dwuinstancyjności wynikającą z art. 15 k.p.a. SKO wskazując z jednej strony, że wszelkie dokumenty powinny być przedkładane w trakcie kontroli lub postępowania administracyjnego, pomija że postępowanie to toczy się przed organami obu instancji i sam fakt złożenia dowodów przed organem odwoławczym nie wyklucza ich oceny jako materiału dowodowego w sprawie.
Podkreślenia wymaga, że organ jest uprawniony do oceny żądania strony przeprowadzenia dowodów, jednakże SKO w niniejszej sprawie takiej oceny złożonych dokumentów z uwzględnieniem treści art. 78 § 1 i § 2 k.p.a. nie przeprowadziło.
6.6. W ocenie Sądu, wykazane powyżej wadliwości zaskarżonej decyzji znajdują przełożenie również na podnoszone w skardze zarzuty dotyczące nienależycie sporządzonego uzasadnienia decyzji.
Przepis art. 107 § 3 k.p.a. obliguje organ do wyjaśnienia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych i prawnych oraz wyjaśnienia stronie przyczyn załatwienia żądania strony. Z uzasadnienia decyzji powinien zatem wynikać przede wszystkim tok rozumowania organu i co również ważne kontrola (jak w przypadku organu odwoławczego) prawidłowości rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji.
Strona powinna uzyskać wszechstronną informację o motywach, którymi kierował się organ administracji podejmując rozstrzygnięcie. Prawidłowo zredagowane uzasadnienie wymaga zatem logicznego i czytelnego przedstawienia przez organ swojego stanowiska, co umożliwia jego kontrolę nie tylko przez stronę będącą adresatem wydanego rozstrzygnięcia lecz również przez sąd.
W analizowanej sprawie, zdaniem Sądu nieprawidłowości we wskazanym zakresie świadczą, iż wymogi wynikające z art. 107 § 3 k.p.a. co do uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji nie zostały zrealizowane.
6.7. W świetle powyższego Sąd uznał, że decyzja organu odwoławczego narusza przepisy postępowania, tj.: art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i 2, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając natomiast na uwadze wykazane jej wadliwości, przedwczesna jest ocena co do pozostałych zarzutów podnoszonych w skardze, dotyczących naruszenia przepisów prawa materialnego.
Ponownie rozpoznając sprawę, organ zobowiązany będzie w pierwszej kolejności odnieść się do kwestii przedawnienia - w szczególności ustalić, czy nastąpiło przerwanie biegu przedawnienia wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym Strona została skutecznie zawiadomiona, co stanowi warunek przerwania biegu terminu przedawnienia, a w przypadku stwierdzenia, że nie doszło do przedawnienia zwrotu dotacji, uwzględnić wskazania co do dalszego postępowania tj. poddania prawidłowej ocenie wniosków dowodowych strony. Całość dokonanych przez Kolegium ocen powinna z kolei zostać odzwierciedlona w treści uzasadnienia decyzji, zgodnie ze wskazaniami zawartymi w niniejszym wyroku oraz art. 107 k.p.a.
6.8. Z przedstawionych zatem powodów, Wojewódzki Sąd Administracyjny
w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję.
W związku z uwzględnieniem skargi, Sąd na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2023 r. poz. 1964 ze zm,), zasądził od organu na rzecz Strony skarżącej zwrot kosztów postępowania w kwocie 9.194 zł, w tym kwotę uiszczonego w sprawie wpisu sądowego w wysokości 3.794 zł oraz połowę kwoty kosztów wynagrodzenia pełnomocnika tj. 5.400 zł, miarkując je na podstawie art. 206 p.p.s.a.
Zamieszczona w art. 206 p.p.s.a. regulacja umożliwia sądowi, w uzasadnionych przypadkach uznaniowe odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania
w całości lub w części. Niewątpliwym jest, że "uzasadniony przypadek", o którym mowa
w art. 206 p.p.s.a. nie jest ograniczony do przykładowego przypadku częściowego uwzględnienia skargi i możliwe jest zastosowanie tego przepisu także w sytuacji uwzględnienia skargi w całości. Przepis art. 206 p.p.s.a. dotyczy kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw, o których jest mowa w art. 200 p.p.s.a. i obejmuje swoim zakresem także miarkowanie wysokości wynagrodzenia zawodowego pełnomocnika procesowego. Określając wysokość wynagrodzenia zawodowego pełnomocnika sąd uwzględnia stopień zawiłości sprawy, nakład pracy pełnomocnika, przyczyniający się do wyjaśnienia sprawy pod względem faktycznym i prawnym oraz długotrwałość postępowania. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że wywiedzenie skarg i reprezentowanie strony w sprawach o podobnym stanie faktycznym oraz objętych jednolitą regulacją prawną uzasadnia miarkowanie wynagrodzenia pełnomocnika, czyli dostosowanie tego wynagrodzenia do stopnia zindywidualizowania sprawy i koniecznego nakładu pracy (por. postanowienia z dnia 7 czerwca 2016 r.; sygn. akt I OZ 544/16; z dnia 25 stycznia 2019 r.; sygn. akt I GZ 502/18; z dnia 18 czerwca 2020 r.; sygn. akt I OSK 2407/19, CBOSA).
W realiach rozpatrywanej sprawy Sąd uznał, że zachodzi "uzasadniony przypadek" przemawiający za częściowym odstąpieniem od zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Dokonując miarkowania wysokości tych kosztów Sąd uwzględnił, że skarga rozpatrywana w niniejszej sprawie jest jedną z dwóch skarg wniesionych przez Skarżącą na decyzje organu odwoławczego w przedmiocie określenia wysokości dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w 2018 r. Skargi wniesione w tych sprawach zawierały te same zarzuty, we wszystkich sprawach występował ten sam problem prawny, skargi wpłynęły w tym samym czasie i zostały rozpoznane na jednej rozprawie, w związku z połączeniem spraw na podstawie art. 111 § 2 p.p.s.a. do wspólnego ich rozpoznania
i odrębnego rozstrzygnięcia. W sytuacji, w jakiej pełnomocnik zastępował Skarżącą
w analogicznych sprawach charakteryzujących się powtarzalnością rodzajową, zbieżnymi zarzutami i problemami prawnymi, sporządzenie skargi i reprezentowanie Skarżącej niewątpliwe wymagało od pełnomocnika mniejszego nakładu pracy niż normalnie wymagany w sprawach tego rodzaju. Powyższe uzasadniało zatem zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w adekwatnej wysokości, ocenionej przez Sąd na połowę stawki minimalnej – wynikającej z przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie. Ocena w tym zakresie została dokonana przede wszystkim z uwzględnieniem wartości przedmiotu zaskarżenia w każdej z rozpoznanych spraw i wysokości stawek zastępstwa procesowego przewidzianych w § 2 związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) ww. rozporządzenia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło