I SA/Gd 337/13
WyrokWSA w Gdańsku2013-06-05
Skład orzekający: Ewa Wojtynowska, Sławomir Kozik, Elżbieta Rischka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy grunty po zlikwidowanej linii kolejowej, które zostały przekazane gminie w użytkowanie wieczyste z przeznaczeniem na ścieżki rowerowe, mogą być opodatkowane niższą stawką podatku od nieruchomości jako grunty nie związane z działalnością gospodarczą ze względu na "względy techniczne"?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organy podatkowe nie przeprowadziły wystarczającego postępowania dowodowego w celu ustalenia, czy istnieją "względy techniczne" uniemożliwiające wykorzystanie gruntów po zlikwidowanej linii kolejowej do prowadzenia działalności gospodarczej. Ponadto, organ odwoławczy naruszył zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu, nie umożliwiając jej wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. Sąd wskazał, że przekazanie gruntów gminie na ścieżki rowerowe oraz brak tytułu prawnego do całej trasy linii kolejowej mogą stanowić podstawę do rozważenia istnienia "względów technicznych".Stan faktyczny
Skarżąca spółka, będąca wieczystym użytkownikiem gruntów po zlikwidowanej linii kolejowej, wykazywała w deklaracjach podatkowych niższą stawkę podatku od nieruchomości, uznając grunty te za nie związane z działalnością gospodarczą ze względów technicznych. Organy podatkowe uznały jednak, że grunty te powinny być opodatkowane wyższą stawką. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Spółka wniosła skargę do WSA, podnosząc, że likwidacja linii kolejowej oznacza niemożność wykorzystania gruntów ze względów technicznych. W toku postępowania sądowego spółka przedstawiła dowody wskazujące na przekazanie gruntów gminie z przeznaczeniem na ścieżki rowerowe.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia 7 stycznia 2013 r. i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia 11 czerwca 2012 r. Orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Wojtynowska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Protokolant Starszy Sekretarz sądowy Agnieszka Rupińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 22 maja 2013 r. sprawy ze skargi "A" S.A. w G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia 7 stycznia 2013 r., sygn. akt [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za lata 2008 - 2011 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. na rzecz strony skarżącej kwotę 16.156 (szesnaście tysięcy sto pięćdziesiąt sześć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Zaskarżoną decyzją z dnia 7 stycznia 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając na podstawie przepisów: art. 233 § 1 pkt 1 oraz art. 21 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.) w związku z art. 1a ust. 1 pkt 3 i art. 2 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2010 r., Nr 95, poz. 613 ze zm.), art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2010 r., Nr 193, poz. 1287 ze zm.), § 1 i § 2 uchwały Nr XXXII/115/2008 Rady Gminy z dnia 10 października 2008 r. w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości na obszarze Gminy (Dz. Urz. Woj. Pomorskiego Nr 122, poz. 2904), § 1 i § 2 uchwały Nr XI/51/2007 Rady Gminy z dnia 26 września 2007 r. w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości na obszarze Gminy (Dz. Urz. Woj. Pomorskiego Nr 156, poz. 2930), § 1 i § 2 uchwały Nr XXXIV/184/2009 Rady Gminy z dnia 28 października 2009 r. w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości na obszarze Gminy (Dz. Urz. Woj. Pomorskiego Nr 162, poz. 3069) § 1 i § 2 uchwały Nr XLV/243/2010 Rady Gminy z dnia 15 października 2010 r. w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości na obszarze Gminy (Dz. Urz. Woj. Pomorskiego Nr 150, poz. 2932) po rozpatrzeniu odwołania złożone przez "A" w G. – utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia 11 czerwca 2012 r. w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za lata 2008-2011.
Podstawą rozstrzygnięcia były następujące ustalenia i rozważania:
Skarżąca jest wieczystym użytkownikiem gruntów położonych na terenie Gminy o pow. 31,12 ha oznaczonych w ewidencji gruntów jako Tk – tereny kolejowe. Na gruntach tych usytuowane są budynki mieszkalne i niemieszkalne. Przez tereny te przebiegała linia kolejowa nr [...] na trasie P. – K., która została zlikwidowana na odcinku od 21,963 do 52,107 km tj. na odcinku S. – K. na podstawie Zarządzenia Nr 46 Dyrektora Generalnego z dnia 2 października 1995 r. w sprawie likwidacji części linii kolejowej P.- K. położonej w P. Powyższym zarządzeniem "A" została zobowiązana do przeprowadzenia rozbiórki nawierzchni i urządzeń kolejowych na ww. linii. Podstawę likwidacji linii kolejowej stanowił przepis art. 8 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o kolejach (t.j. Dz. U. z 1989 r., Nr 52, poz. 310), zgodnie z którym Dyrektor Generalny, po zasięgnięciu opinii właściwego wojewody może zarządzić likwidację i rozbiórkę nieczynnych linii kolei użytku publicznego lub ich części. W wykonaniu powyższego zarządzenia "A" S.A. w G. w 2006 r. zgłosił Wojewodzie zamiar rozbiórki części układu torowego linii nr [...], a organ ten pismem z dnia 18 kwietnia 2006 r. wyraził brak sprzeciwu do wykonania robót polegających na demontażu elementów nawierzchni kolejowej. Pozostałe elementy budowli, jaką jest linia kolejowa, zgodnie z ww. pismem organu należało utrzymywać zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy Prawo budowlane.
Z uwagi na powyższe, strona skarżąca w deklaracjach na podatek od nieruchomości na lata 2008-2011 wykazała dla ww. gruntów stawkę podatku jak dla gruntów pozostałych a nie związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej gdyż w jej ocenie ze względów technicznych grunty te nie mogą być wykorzystywane w prowadzonej działalności gospodarczej.
W toku wszczętego z urzędu postępowania podatkowego Wójt Gminy, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, wobec uznania, że skarżąca w deklaracjach na podatek od nieruchomości na lata 2008, 2009, 2010 i 2011 dokonała opodatkowania przy zastosowaniu niewłaściwych (zaniżonych) stawek podatkowych w odniesieniu do gruntów ww., decyzją z dnia 11 czerwca 2012 r. określił stronie wysokość podatku od nieruchomości:
na rok 2008 w kwocie 218.731 zł,
na rok 2009 w kwocie 218.786 zł,
na rok 2010 w kwocie 225.025 zł,
na rok 2011 w kwocie 231.244 zł.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu odwołania od powyższego rozstrzygnięcia decyzją z dnia 7 stycznia 2013 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy przywołując przepisy art. 1a ust. 1 pkt 3, art. 2 ust. 1, art. 7 pkt 1a ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2010 r., Nr 95, poz. 613 ze zm. dalej jako "upol"), art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2010 r., Nr 193, poz. 1287) oraz obszerne orzecznictwo sądów administracyjnych podniósł, że sam fakt posiadania gruntu przez przedsiębiorcę skutkuje tym, że grunt ten związany jest z prowadzeniem działalności gospodarczej a przewidziane w art. 1a ust. 1 pkt 3 upol pojęcie "względów technicznych" powinno mieć charakter przeszkód obiektywnych, to znaczy nie mogą one być determinowane wolą podatnika, lecz okolicznościami zewnętrznymi. Natomiast przewidziany w ww. przepisie zwrot "nie jest i nie może być wykorzystany" świadczy o wymogu trwałego charakteru przedmiotowych względów technicznych. Kwestia czy w określonej sprawie zaistniały "względy techniczne" ciąży na przedsiębiorcy, domagającym się zastosowania względniejszej stawki opodatkowania.
Kolegium wskazało, że likwidacja linii kolejowej, z którą mamy do czynienia w niniejszej sprawie, dokonywana jest w oparciu o rozporządzenie lub decyzję. Są to jednak kwestie natury prawnej podyktowane względami ekonomicznymi, a nie technicznymi. Aby zaistniały względy techniczne, o których mowa wyżej, linia kolejowa nie może w ogóle nadawać się do wykorzystania w transporcie kolejowym. Fakt ten nie wynika jednak z decyzji lub rozporządzenia o jej likwidacji, gdyż akty te wydawane są w oparciu o przesłankę "względów ekonomicznych". Tak więc w przypadku wydania decyzji lub rozporządzenia o likwidacji linii kolejowej nie można mówić o względach technicznych zarówno w odniesieniu do samych gruntów, jak i usytuowanych na nich budowli kolejowych. Bez znaczenia dla powyższego ma również ukształtowanie terenu, które nie wyklucza możliwości prowadzenia na spornych gruntach działalności gospodarczej.
Organ odwoławczy nie podzielił stanowiska skarżącej, że pozostałe po likwidacji linii kolejowej grunty nie mogą być wykorzystane w działalności ze względów technicznych zatem sporne grunty opodatkowane winny być stawką jak dla gruntów związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżąca wniosła o uchylenie powyższej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i rozstrzygnięcie co do istoty sprawy, względnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu skargi skarżąca nie zgadzając się ze stanowiskiem organów podatkowych podniosła, że likwidacja linii kolejowej oznacza, że budowla ta nie może być wykorzystywana w działalności gospodarczej ze względów technicznych co potwierdza wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 19 lutego 2009 r. (sygn. akt I SA/Sz 650/08). W ocenie skarżącej grunty po zlikwidowanych liniach kolejowych zostały mylnie zakwalifikowane jako grunty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. W związku z interpretacją zawartą w ww. wyroku Sądu grunty te zdaniem strony powinny być zakwalifikowane jako grunty pozostałe, gdyż nie są i nie mogą być one wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych (art. 1a pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych). Ponadto Spółka wyjaśniła, że linia kolejowa jest budowlą powstałą w wyniku różnorakich prac budowlanych, z którymi związane jest między innymi kształtowanie powierzchni toru (przekopy, nasypy). Ukształtowanie terenu pod linią kolejową dostosowało tę powierzchnię zdaniem strony do wyłącznych potrzeb transportu kolejowego jako drogę kolejową. Likwidacja jej oznacza ostateczne wyłączenie z eksploatacji, tj. z możliwości prowadzenia przewozów kolejowych. Grunty pozostałe po niej, z ww. względów technicznych nie mogą być wykorzystywane do prowadzenia jakiejkolwiek działalności gospodarczej innej niż transport. Jak podała strona przeszkodą jest zarówno samo ukształtowanie powierzchni danego terenu, jak i znajdujące się na nim urządzenia w postaci nawierzchni kolejowej wraz z podtorzem i budowlami inżynieryjnymi.
Przy piśmie z dnia 24 maja 2013 r. pełnomocnik skarżącej przesłał do Sądu:
- kserokopię decyzji Wojewody z dnia 5 sierpnia 2005 r. potwierdzającej nieodpłatne nabycie przez "A" prawa użytkowania gruntu będącego własnością Skarbu Państwa, położonego w gminie P., obręb R. działki: nr [...], [...]; prawo własności budowli i urządzeń usytuowanych na ww. działkach;
- kserokopię Uchwały Nr X/83/07 Rady Gminy z dnia 5 września 2007 r. w sprawie zmiany Uchwały Nr IX/77/07 Rady Gminy z dnia 13 sierpnia 2007 r. w sprawie nieodpłatnego przejęcia nieruchomości, po której przebiegała zlikwidowana linia kolejowa nr [...] P.-K., w części leżącej w granicach Gminy;
- kserokopię aktu notarialnego Rep. A nr [...] z 17 czerwca 2008 r. potwierdzającego przeniesienie prawa użytkowania wieczystego ww. gruntów i prawa własności urządzeń na nich się znajdujących na rzecz Gminy, która zobowiązała się wykorzystać je na wybudowanie ścieżki rowerowej;
- kserokopie siedmiu protokołów przekazania-przejęcia środka trwałego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga jest uzasadniona jednak z innych przyczyn niż podniesione w skardze.
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei z mocy art. 3 § 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270.) dalej powoływana jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na decyzje administracyjne. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Sąd dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej wskazane zasady, stwierdził, że narusza ona przepisy postępowania w sposób powodujący konieczność wyeliminowania jej z porządku prawnego.
Na wstępie wskazania wymaga, że wyłączenie przedmiotu opodatkowania z kategorii związanej z prowadzeniem działalności gospodarczej, a tym samym opodatkowanie według preferencyjnych zasad, następuje w sytuacji, gdy przedmiot ten, ze względów technicznych, nie jest i nie może być wykorzystany do prowadzenia tej działalności. Okoliczność ta musi zostać indywidualnie zbadana i wykazana w postępowaniu podatkowym przy uwzględnieniu stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy (por. wyrok NSA z 1 czerwca 2011 r., sygn. akt II FSK 151/10). Wyłączenie ze względów technicznych może być dowodzone wszelkimi środkami dowodowymi, do których należą zarówno orzeczenia organów nadzoru budowlanego jak i opinie specjalistów (biegłych) zakresu budownictwa z tym, że nie są to środki dowodowe wyłącznie właściwe. W postępowaniu ma zastosowanie zasada wyrażona w art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej, w myśl której jako dowód należy dopuścić wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne prawem (wyrok NSA z 7 stycznia 2010 r. sygn. akt II FSK 1228/08).
Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych nie zawiera legalnej definicji pojęcia "względy techniczne". W orzecznictwie sądowym ugruntowany jest pogląd, powołany przez organy podatkowe rozpoznające niniejszą sprawę, - a który to pogląd skład orzekający podziela, - iż wyłączenie z zakresu przedmiotów opodatkowania związanych z prowadzeniem działalności ze względu na stan techniczny dotyczyć może sytuacji, gdy przedmiot ten nie jest i jednocześnie nie może być wykorzystywany w działalności trwale i niezależnie od woli podatnika. Chodzi zatem o takie wady fizyczne budynków i budowli, które w sposób stały, a nie przejściowy, uniemożliwiają korzystanie z nich przez przedsiębiorcę, zgodnie z celem prowadzonej działalności. Tym samym przejściowe niewykorzystywanie przez przedsiębiorcę nieruchomości lub jej części, nie daje podstaw do zastosowania innych stawek podatku niż przewidzianych dla nieruchomości związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, (por. wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2009 r., sygn. akt II FSK 1354/07). Względy techniczne nie mogą być utożsamiane z przeszkodami o charakterze przejściowym, wynikającymi z woli podatnika i podejmowanymi w ramach prowadzonej działalności gospodarczej decyzjami o remontach, modernizacjach, adaptacjach. Adaptacja budynków do prowadzenia zamierzonej w przyszłości działalności gospodarczej stanowi jeden z wyznaczników prowadzenia tejże działalności (por. wyrok NSA z 16 lutego 2006 r., sygn. akt II FSK 301/05). Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela również stanowisko, że brak możliwości wykorzystania przedmiotu opodatkowania (gruntu) do prowadzenia działalności gospodarczej, powinien mieć charakter trwały. "Względy techniczne" przy tym powinny dotyczyć przedmiotu opodatkowania, czyli gruntu, a nie innych przyczyn, leżących po stronie podatnika. Wyłącznie gruntów z prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych nie nastąpi, gdy prowadzenie tej działalności jest niemożliwe ze względów technologicznych, czy też ekonomicznych leżących po stronie przedsiębiorcy (por. wyrok z dnia 2 grudnia 2010r., sygn. akt I SA/Bk 516/10). W wyroku z dnia 17 czerwca 2009r., sygn. akt I SA/Wr 64/09, Sąd stwierdził: " (...) "względy techniczne" to obiektywne przeszkody, które mają związek ze stanem technicznym budynku, sprawiające, że przedmioty opodatkowania nie są i trwale nie mogą być wykorzystywane w działalności gospodarczej, niezależne od woli (działania lub zaniechania) podatnika, wywołane okolicznościami zewnętrznymi i fizykalnymi. Tym samym przejściowe niewykorzystywanie przez podmiot gospodarczy nieruchomości lub jej części służącej do wykonywania działalności gospodarczej (...) nie daje podstaw do tego, by do wymiaru podatku od nieruchomości, nie miały zastosowania do tej nieruchomości stawki przewidziane dla nieruchomości związanych z działalnością gospodarczą."
Słusznie wskazał organ odwoławczy, że decyzja o likwidacji linii kolejowej sama przez się nie stanowi o zaistnieniu "względów technicznych" w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 3 in fine u.p.o.l., świadczy o tym także treść art. 7 ust. 1a, wprowadzonego ustawą nowelizacyjną z 2006 r. Przepis ten w żaden sposób nie nawiązuje do pojęcia "względów technicznych" lecz wprowadza nowe, szczególne zwolnienie podatkowe w przypadku przedmiotów opodatkowania pozostałych po likwidacji linii kolejowych lub ich odcinków. Zwolnienie to nie jest bezwarunkowe i przysługiwać może tylko przez trzy lata od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym stała się ostateczna decyzja lub weszło w życie rozporządzenie, wyrażające zgodę na likwidację linii. Wprawdzie przepis ten ma zastosowanie do stanów faktycznych zaistniałych od 1 stycznia 2008r. i nie ma zastosowania w niniejszej sprawie lecz w ramach wykładni systemowej wskazuje na to, że skutkiem aktu o likwidacji linii kolejowej nie jest zaistnienie "względów technicznych", które mogą występować niezależnie i bez względu na to, czy linia kolejowa została zlikwidowana, czy nadal funkcjonuje.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że organy obu instancji nie rozważyły okoliczności faktycznych niezbędnych do wykazania, czy zachodzi tak rozumiana przesłanka wyłączająca opodatkowanie przedmiotowych budynków według stawek przewidzianych dla przedmiotu związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej (art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. b) u.p.o.l.), a to było spowodowane brakiem postępowania dowodowego w tym zakresie.
Oznacza to konieczność wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego jako, że oparta została na niepełnym materiale dowodowym i przedwczesnych ustaleniach faktycznych. Zauważyć najpierw trzeba, że to na organie podatkowym prowadzącym postępowanie podatkowe ciąży obowiązek wykazania wszelkimi środkami dowodowymi (art. 180 i art. 187 § 1 w zw. z art. 122 Ordynacji podatkowej), że nie zachodzi w sprawie przesłanka wyjątkowa względów technicznych, iż "przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej" (wyrok NSA z dnia 26 sierpnia 2010 r., sygn. akt II FSK 609/09; wyrok WSA w Kielcach z dnia 8 marca 2012 r., sygn. akt I SA/Ke 43/12; wyrok WSA w Łodzi z dnia 6 września 2011 r., sygn. akt I SA/Łd 831/11; wyrok NSA z dnia 7 października 2010 r., sygn. akt I FSK 2080/08; wyrok NSA z dnia 24 września 2010 r., sygn. akt I FSK 1025/09; wyrok NSA z dnia 7 stycznia 2010 r., sygn. akt I FSK 1228/08). Tymczasem w rozpoznawanej sprawie organy podatkowe przyjęły z góry, bez żadnego dowodu pozytywnego, że skoro strona nie przedstawiła dowodów, to przesłanki przepisu nie zostały wykazane. Taki sposób prowadzenia postępowania można określić jako niedopuszczalny. Istnienia względów technicznych czyli niemożności faktycznej lub potencjalnej wykorzystywania budynków do działalności gospodarczej należy dowieść dowodem pozytywnym, że możliwe jest tam i dlaczego wykonywanie działalności gospodarczej.
Ponadto wskazania wymaga, że jak wynika z dokumentów przedłożonych przez skarżącą w toku postępowania sądowego, "A" przekazały aktem notarialnym z dnia 17 czerwca 2008 r. na rzecz Gminy prawo użytkowania wieczystego działek, po których przebiegała zlikwidowana linia kolejowa nr [...] P.-K. Gmina natomiast zobowiązała się do przeznaczenia otrzymanych terenów na ścieżki rowerowe.
W ocenie Sądu linia kolejowa w niniejszej sprawie rozpatrywana musi być jako całość tj. do prowadzenia w przyszłości ewentualnej działalności gospodarczej w zakresie usług transportowych na trasie P.-K., niezbędne jest dysponowanie przez przewoźnika możliwością korzystania z gruntów i budowli na tej trasie (czy to na zasadzie najmu, prawa własności czy też użytkowania wieczystego).
Wobec zaistnienia faktu przekazania na rzecz Gminy użytkowania wieczystego gruntów stanowiących cześć linii kolejowej i zobowiązania się gminy do wybudowania na nich ścieżki rowerowej a także zdemontowania torów na odcinku S.-K., rozważenia wymaga czy okoliczności te nie stanowią o zaistnieniu względów technicznych, o których mowa w art. 1a ust. 1 pkt 3 upol dla spornych gruntów wchodzących w skład zlikwidowanej linii kolejowej, gdyż skarżąca nie dysponuje tytułem prawnym do gruntów na całej trasie zlikwidowanej linii kolejowej.
Co nie mniej istotne, w ocenie Sądu Samorządowe Kolegium Odwoławcze naruszyło jedną z podstawowych zasad postępowania podatkowego określoną w art. 123 O.p.
Przepis ten nakłada na organy podatkowe obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji nakazuje umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Stosownie zaś do art. 200 § 1 O.p. przed wydaniem decyzji organ podatkowy wyznacza stronie siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Przepis art. 200 § 1 O.p., zawierający konkretyzację normy ujętej w art. 123 O.p., stanowi procesową gwarancję realizacji uprawnień strony postępowania podatkowego w zakresie jej pełnego udziału w tym postępowaniu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 września 2004r. o sygn. akt FSK 437/04). Z uwagi na brak kontradyktoryjności postępowania podatkowego, każda wypowiedź strony w sprawie może przyczynić się do realizacji zasady zupełności postępowania, o której mowa w art. 122 i art. 187 § 1 O.p.
W niniejszej sprawie, nie wykonanie obowiązku, o którym mowa w art. 200 § 1 O.p. stanowi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na jej wynik. Gdyby bowiem w określonym tym przepisem siedmiodniowym terminie umożliwiono skarżącej przedstawienie wskazanych w piśmie uzupełniającym skargę wniosków dowodowych, które jak podnosiła, potwierdzą zaistnienie względów technicznych, wyłączających możliwość wykorzystania spornych gruntów w ramach działalności gospodarczej, to nie można wykluczyć, że w wyniku przeprowadzonego w tym zakresie postępowania wyjaśniającego wysokość zobowiązania uległaby zmianie.
Wprawdzie w postępowaniu odwoławczym SKO nie podejmowało dodatkowych, uzupełniających czynności dowodowych, jednak nie zwalnia to organu z obowiązku respektowania zasad obowiązującej procedury i wezwania strony w powyższym trybie. Ustanowione w art. 200 § 1 O.p. uprawnienie strony przysługuje jej bowiem w obu instancjach administracyjnego postępowania podatkowego, w tym również w postępowaniu odwoławczym, niezależnie od tego, czy i w jakim zakresie prowadzone w nim było postępowanie dowodowe (por. wyrok NSA z dnia 9 listopada 2004 r., sygn. akt FSK 1232/04).
Zdaniem Sądu przedstawione przy piśmie z dnia 24 maja 2013 r. dowody uzupełniające skargę, stanowią uprawdopodobnienie istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przez organ odwoławczy, wynikającego z art. 200 § 1 O.p., obowiązku wyznaczenia terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, a pozbawieniem prawa podatnika do zaoferowania nowych dowodów, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy. Pominięcie w związku z naruszeniem prawa strony ustanowionego w art. 200 § 1 O.p., wskazanych w związku ze skargą dowodów i argumentów dotyczących zasadniczej kwestii spornej w sprawie oraz zebranego materiału dowodowego, oznacza zaś, że naruszenie tego przepisu mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Konsekwencją obrazy art. 200 § 1 O.p. mogło być naruszenie art. 122 O.p., 180 O.p. i 181 § 1 O.p. przez organ II instancji.
Dlatego też ponownie rozpoznając sprawę podatkową, organ II instancji winien dokonać wnikliwej analizy wszelkich okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia, w tym związanych z podniesioną na etapie skargi, kwestią przekazania Gminie użytkowania wieczystego gruntów stanowiących część zlikwidowanej linii kolejowej, które w ocenie skarżącej dowodzą zaistnienia względów technicznych, o których mowa w art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. Z respektowaniem wszystkich zasad procesowych organ poczyni tym samym dokładne ustalenia w sprawie, w tym wpływu ww. okoliczności na możliwość wykorzystania gruntów do prowadzenia działalności gospodarczej.
Przed wydaniem decyzji organ wyznaczy stronie siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, stosownie do art. 200 § 1 O.p. w zw. z art. 123 O.p.. Po wypełnieniu wszystkich obowiązków procesowych organ rozważy, czy zaistniała przesłanka określona w cytowanym art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., warunkująca opodatkowanie spornych gruntów niższą stawką i stosując właściwe przepisy prawa materialnego, określi podatek w prawidłowej wysokości.
Z uwagi na uchylenie zaskarżonej decyzji z opisanych wyżej względów procesowych, przedwczesnym jest zajmowanie przez sąd stanowiska w kwestiach spornych pomiędzy stronami, dotyczących stosowania przepisów prawa materialnego stanowiących podstawę prawną uchylonej decyzji, w tym art. 1a ust. 1 pkt 3 w związku z art. 5 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l..
Mając powyższe na uwadze, na zasadzie art. 145 § 1 pkt c) p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. Wobec uchylenia decyzji organu II instancji, na podstawie art. 152 tej ustawy orzeczono, że decyzja ta nie może być wykonywana do czasu uprawomocnienia się wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło