II SA/Gd 490/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E.F. i A. F. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 30 maja 2017 r., nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego postanawia odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. E. F. i A.F. w dniu 3 lipca 2017 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 30 maja 2017 r., nr [..], którą organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 22 lutego 2017 r., nr [..] nakazującą E. F. i A. F. rozbiórkę obiektu budowlanego - domku holenderskiego, nietrwale związanego z gruntem, o konstrukcji stalowej i wymiarach 9,00 m x 3,40 m, pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej, posadowionego bez wymaganego pozwolenia na budowę na terenie dziatki nr [..], położonej w obrębie ewidencyjnym K., gmina W. W załączonym do skargi piśmie z dnia 3 lipca 2017 r. skarżący zawarli wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji stwierdzając, że jej wykonanie stwarza niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W uzasadnieniu wniosku wskazali, że zamieszkują kilkaset kilometrów od miejsca położenia działki, na której znajduje się sporny obiekt, dlatego też nie są w stanie wykonać rozbiórki w najbliższym czasie. Ponadto obecnie egzekwowanie rozbiórki przedmiotowego obiektu jest niecelowe i niemożliwe z uwagi na utrudniony, a wręcz niemożliwy dostęp do działki, nawet samochodem osobowym, z powodu rozkopania drogi dojazdowej do nieruchomości. Skarżący wskazali także, że nie mają oszczędności, które pozwalałyby na zapłatę naliczonych kosztów jednorazowo, jest to możliwe tylko w ratach. Przymusowe egzekwowanie naliczonych kar pieniężnych za samowolę budowlaną doprowadziłoby do utraty możliwości utrzymania siebie i rodziny, a także utraty płynności finansowej. Taka sytuacja może w konsekwencji doprowadzić do konieczności zaprzestania prowadzenia działalności oraz wypłacalności, co będzie stanowiło trudny do odwrócenia skutek. Rozpoznając powyższy wniosek Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) – w skrócie jako "p.p.s.a.", sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu organu administracji publicznej zapewnia stronie tymczasową ochronę jej praw, a zatem to na niej spoczywa obowiązek wykazania, że wykonanie zaskarżonej decyzji lub innego aktu czy czynności może spowodować znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Uzasadnienie wniosku powinno zatem odnosić się do konkretnych okoliczności świadczących, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest zasadne, gdyż od uprawdopodobnienia niebezpieczeństwa wystąpienia znacznej szkody, czy też trudnych do odwrócenia skutków, zależy orzeczenie sądu (zob. m.in. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 kwietnia 2005 roku, sygn. akt II OZ 201/05; z dnia 25 kwietnia 2012 r., sygn. akt II FSK 498/12; z dnia 10 maja 2011 r., sygn. akt II FZ 106/11; z dnia 9 września 2011 r., II FSK 1501/11 - dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl; J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis Warszawa 2011, wydanie 4). Wskazać bowiem należy, że Sąd nie orzeka o wstrzymaniu wykonania aktu z urzędu, a wobec tego nie może stwierdzić, czy wykonanie aktu zagraża powstaniem znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, jeżeli strona nie przytoczy w tym zakresie wystarczających okoliczności (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 8 sierpnia 2008 roku, sygn. akt II OSK 1041/08, Baza Orzeczeń LEX nr 527673; z dnia 2 lutego 2016 r., sygn. akt II GZ12/16; 9 grudnia 2016 r., sygn. akt I OSK 2733/16; z dnia 10 marca 2017 r., sygn. akt II FZ 96/17 - dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie należy mieć na względzie, że skarżący domagają się wstrzymania wykonania rozstrzygnięcia dotyczącego nakazu rozbiórki obiektu budowlanego. Wyjaśnić zatem należy, że konieczność poniesienia kosztów wykonania rozbiórki jest oczywistą konsekwencją decyzji nakazującej rozbiórkę. Ponadto zauważyć należy, że rozbiórka obiektu budowlanego, z samej istoty tej czynności, powoduje trudne do odwrócenia skutki, jak i potencjalnie wiąże się z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 kwietnia 2005 r. sygn. akt II OZ 276/05, z dnia 9 stycznia 2014 r. sygn. akt II OSK 3035/13, z dnia 13 sierpnia 2013 r. sygn. akt II OSK 1805/13 - dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jedynie do podmiotu domagającego się wstrzymania wykonania takiej decyzji należy zatem obowiązek szczegółowego i wiarygodnego wykazania, że jej wykonanie wywoła skutki określone w art. 61 § 3 p.p.s.a. Oceniając rozpoznawany wniosek w świetle powyższych uwag Sąd stwierdził, że nie mógł on zostać rozpatrzony pozytywnie, gdyż przytoczone przez wnioskodawców okoliczności nie wskazują na spełnienie przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. W pierwszej kolejności wskazać należy, że zaskarżoną decyzją organ utrzymał w mocy decyzję nakazującą rozbiórkę obiektu budowalnego – domku holenderskiego, nietrwale związanego z gruntem, o konstrukcji stalowej i wymiarach 9,00 m x 3,40 m, pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej. W świetle przepisów prawa budowlanego obiekt budowlany nietrwale związany z gruntem ma charakter obiektu tymczasowego, przez co należy rozumieć obiekt przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej. Wskazuje na to definicja sformułowana w art. 3 pkt 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r., poz. 290 ze zm.). Charakter przedmiotowego obiektu, który jest nietrwale związany z gruntem i ma niewielkie wymiary, nie potwierdza zaistnienia przesłanek wstrzymania wykonania rozbiórki. Wykazanie, że rozbiórka takiego obiektu spowoduje trudne do odwrócenia skutki lub znaczną szkodę, w przeciwieństwie do rozbiórki trwale związanego z gruntem budynku, musi opierać się na zindywidualizowanych i szczególnych okolicznościach, potwierdzających zaistnienie przesłanek z art. 61 § 1 p.p.s.a. Takich okoliczności, w ocenie Sądu, wnioskodawcy nie wskazali. W szczególności za przyznaniem ochrony tymczasowej nie może przemawiać twierdzenie, że rozbiórka ww. obiektu jest w najbliższym czasie niemożliwa z uwagi na utrudniony, czy nawet niemożliwy dostęp do działki, na której jest posadowiony. Wskazać bowiem należy, że katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia jest zamknięty (zob. m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 marca 2014 r., sygn. akt II OZ 297/14 - dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Do przesłanek tych należą: niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków i przesłanki te odnoszą się do zdarzeń przyszłych, które mogą stanowić efekt wykonania zaskarżonego aktu (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2016 r., sygn. akt I OZ 516/16, Baza Orzeczeń LEX nr 2108401). Ustawodawca nie uzależnia więc przyznania ochrony tymczasowej od technicznych możliwości wykonania nakazu wynikającego z zaskarżonej decyzji, czy też celowości realizacji nałożonego obowiązku. Podnoszone we wniosku okoliczności w tym zakresie nie mogą więc osiągnąć zamierzonego skutku, gdyż w art. 61 § 3 p.p.s.a. jest mowa o niebezpieczeństwie wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, a nie o trudnościach w realizacji nałożonych obowiązków. Subiektywne przekonanie strony nie może być więc decydujące dla rozstrzygnięcia kwestii wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. W ocenie Sądu skarżący nie wykazali także, że rozbiórka przedmiotowego obiektu spowoduje znaczą szkodę majątkową. W odniesieniu do powyższej przesłanki skarżący nie przytoczyli żadnej argumentacji, zaś zawarte we wniosku stwierdzenie, że "nie mają oszczędności, które pozwalałyby na zapłatę naliczonych kosztów jednorazowo [...] a przymusowe egzekwowanie naliczonych kar pieniężnych za samowolę budowlaną prowadziłoby do utraty możliwości utrzymania siebie i rodziny, a także utraty płynności finansowej" nie może odnieść zamierzonego skutku, bowiem samo wskazywanie na środki egzekucyjne, jakimi dysponuje organ zmierzający do wykonania decyzji ostatecznej, jest z punktu widzenia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nieskutecznie (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 kwietnia 2016 r., sygn. akt II OSK 869/16 - dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto, ewentualnie nałożone kary pieniężne za samowolę budowalną (grzywna w celu przymuszenia) nie mogą zostać uznane za szkodę majątkową, gdyż nie stanowią kary finansowej, lecz środek mający na celu przymuszenie do wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym, który może zostać zwrócony w całości lub części w razie wykonania tego obowiązku (zob. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 7 stycznia 2013 r., sygn. akt II SA/Gd 755/12 - dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Dodatkowo należy zwrócić uwagę, że sposób sformułowania wniosku powoduje, iż nie jest jasne, czy argumentacja w zakresie dotyczącym możliwości utraty płynności finansowej i konieczności zaprzestania prowadzenia działalności, czy też możliwości utrzymania siebie i rodziny - odnosi się do szkody wyrządzonej wykonaniem zaskarżonej decyzji, czy też do możliwość wyrządzenia szkody finansowej spowodowanej (ewentualnym) nałożeniem kar pieniężnych za samowolę budowlaną (grzywna) w celu przymuszenia do wykonania nałożonych tą decyzją obowiązków. Niezależnie od powyższego, okoliczności te, tj. utrata możliwości utrzymania siebie i rodziny, utarta płynności finansowej i w konsekwencji konieczność zaprzestania prowadzenia działalności, są niczym nieuzasadnione. Samo oświadczenie wnioskodawcy w przedmiocie możliwości wyrządzenia znacznej szkody nie jest natomiast wystarczające i powinno zostać poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi sytuacji finansowej oraz majątkowej strony (zob. m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 kwietnia 2008 r., sygn. akt I FZ 649/07; z dnia 30 marca 2010 r., sygn. akt II FZ 68/10; z dnia 14 września 2014 r., sygn. akt II GSK 2045/14 - dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W przedmiotowej sprawie skarżący, składając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, nie przedstawili jakichkolwiek dokumentów, które pozwoliłyby ocenić Sądowi w jakiej sytuacji finansowej się znajdują, zaś samo stwierdzenie, że wykonanie zaskarżonej decyzji uniemożliwi skarżącym dalsze prowadzenie działalności gospodarczej, zmuszając do jej likwidacji nie jest podstawą do uznania, że wykonanie decyzji taką sytuację wywoła (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2013 r., sygn. akt I FSK 1375/13, Baza Orzeczeń LEX nr 1363474). Ponadto skarżący nie wskazali również, aby ewentualna konieczność całkowitego zakończenia prowadzonej działalności w związku z wykonaniem zaskarżonej decyzji powodowała utratę jedynego źródła utrzymania skarżących i ich rodziny, która to okoliczność świadczyłaby o spełnieniu przesłanki znacznej szkody majątkowej (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 grudnia 2012 r., sygn. akt I OZ 920/12, Baza Orzeczeń LEX nr 1239550; z dnia 12 grudnia 2013 r., sygn. akt I OZ 1182/13, Baza Orzeczeń LEX nr 1405814). Dodać też należy, że stanowiący przedmiot rozbiórki w tej sprawie domek holenderski, jako obiekt nietrwale związany z gruntem, co do zasady może być przez skarżących przeniesiony w inne miejsce, zatem jego rozbiórka nie musi wiązać się z demontażem całej jego konstrukcji, a ponowne jego posadowienie na działce także nie będzie wiązało się ze znacznymi kosztami i nakładem sił. Jednocześnie możliwość przeniesienia obiektu w inne miejsce z zachowaniem jego konstrukcji prowadzi do wniosku, że brak jest niebezpieczeństwa powstania trudnych do odwrócenia skutków polegających na utracie wzniesionego obiektu, a także na tym, że w razie uwzględnienia skargi i ustalenia, że istnieje możliwość zmiany lub uchylenia decyzji w przedmiocie rozbiórki, powstanie problem powrotu do stanu poprzedniego. Reasumując Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że wnioskodawcy nie przedstawili takich okoliczności, które mogłyby uprawdopodobnić, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje skutki określone w art. 61 § 3 p.p.s.a. Brak jest zatem podstaw do przyznania skarżącym ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowym. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.