II SA/Gd 513/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Agnieszka Dusza-Kasprzyk po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. S. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 12 czerwca 2017 r., nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej postanawia: odmówić przyznania wnioskodawcy prawa pomocy. Wnioskiem złożonym na formularzu PPF w dniu 26 października 2018 r. (data wpływu do Sądu) T. S. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawca wskazał, że prowadzona przez niego działalność gospodarcza od dłuższego czasu nie przynosi dochodu. Zgodnie z treścią zeznania podatkowego za rok 2016 strata wyniosła 112.377,52 Zł, za rok 2017 - 178.390,06 zł. Wspólne gospodarstwo domowe prowadzi wnioskodawca z małżonką, posiadają mieszkanie o pow. 42 m2 i wartości 134 tys. zł. Wyłącznie do skarżącego należą grunty rolne o pow. 7,7ha i szacunkowej wartości 230 tys. zł. Posiada skarżący samochód osobowy Toyota RAV4 o wartości 15 tys. zł. Oświadczył, że w utrzymaniu pomaga mu pełnoletni syn. W rubryce dotyczącej osiąganych dochodów wskazał wnioskodawca kwotę 2900 zł osiąganą przez małżonkę z tytułu umowy o pracę oraz 700 zł z tytułu prowadzonej przez niego działalności. Wskazując na zobowiązania i stałe miesięczne wydatki wymienił skarżący kredyt 377 tys. zł, koszty utrzymania mieszkania 800 zł, opłaty za media 400 zł, koszty wyżywienia 2100 i 300 zł kosztów leczenia. Zarządzeniem z 30 października 2018 r., wydanym na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), dalej w skrócie p.p.s.a., skarżący za pośrednictwem pełnomocnika został wezwany do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie: - dokumentu potwierdzającego wysokość osiągniętych dochodów (przychodów) lub poniesionej straty z tytułu prowadzonej przez wnioskodawcę działalności gospodarczej z okresu ostatnich sześciu miesięcy, - przedstawienia kopii zeznań podatkowych złożonych w bieżącym roku do urzędu skarbowego przez wnioskodawcę oraz za rok 2017 przez małżonkę wnioskodawcy; - wskazania ilości zatrudnianych pracowników w związku z prowadzoną działalnością oraz wskazania czy nieruchomość w P. przy ul. D. stanowi własność wnioskodawcy czy jest dzierżawiona, w tym drugim przypadku należy okazać kopie umowy; - wyciągów wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę i jego żonę osobistych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z ostatnich trzech miesięcy, ze szczególnym uwzględnieniem aktualnych sald rachunków i wysokości środków zgromadzonych na lokatach lub oświadczenia o ich nieposiadaniu oraz wyciągów z rachunku bankowego dla prowadzonej przez wnioskodawcę działalności gospodarczej z okresu ostatnich sześciu miesięcy, - zaświadczenia od pracodawcy małżonki o wysokości wynagrodzenia uzyskanego w ciągu ostatnich trzech miesięcy; - nakazu podatkowego dotyczącego nieruchomości będących w posiadaniu wnioskodawcy i jego małżonki, - dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych przez wnioskodawcę miesięcznych wydatków związanych z kosztami utrzymania (opłata wodę, energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, wywóz nieczystości, leki itp.) oraz potwierdzających wysokość spłacanych kredytów (wskazania raty kredytu spłacanej w skali miesiąca oraz na jaki cel został on zaciągnięty), - wskazania ile działek budowlanych zbył skarżący do dnia dzisiejszego z wydzielonych 54 położonych w miejscowości K. oraz podania uzyskanych kwot pieniężnych z tego tytułu, a w razie twierdzenia o ich spożytkowaniu wskazania celu na jaki zostały wydane; - oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych przez wnioskodawcę i jego żonę pojazdów mechanicznych (podania marki, modelu, roku produkcji i aktualnej wartości rynkowej). W odpowiedzi pełnomocnik skarżącego nadesłał przy piśmie z 5 grudnia 2018 r. PIT-36L za rok 2017, aneks do umowy z 23 kwietnia 2009 r. dotyczący dzierżawy gruntu, na którym wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą. Jednocześnie pełnomocnik skarżącego wniósł o przedłużenie terminu do przedłożenia pozostałych dokumentów źródłowych o 14 dni, twierdząc, że nie udało się ich uzyskać w terminie 14 dni zakreślonym przez referendarza sądowego. Wniosek obarczony był brakiem formalnym w postaci braku podpisu, zatem zarządzeniem z 12 grudnia 2018 r. zobowiązano pełnomocnika skarżącego do podpisania pisma, ewentualnie nadesłania podpisanego egzemplarza w terminie 3 dni pod rygorem pominięcia. W dniu 11 stycznia 2019 r. wpłynęło do Sądu podpisane przez pełnomocnika skarżącego pismo z 5 grudnia 2018 r. Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania wniosku zaznaczenia wymaga, że skarżący w okresie od 21 listopada 2018 r. tj. od dnia doręczenia pełnomocnikowi skarżącego wezwania do przedłożenia wskazanych dokumentów źródłowych, do dnia wydania niniejszego postanowienia nie nadesłał całości dokumentów, mimo iż ich część stanowiły pisemne oświadczenia skarżącego, a także dokumenty, które bez wątpienia są w posiadaniu skarżącego bądź do których skarżący ma bezpośredni dostęp (jak chociażby zeznania podatkowe, dokumenty księgowe potwierdzające przychody i dochody z działalności gospodarczej, wyciągi z rachunków bankowych, do których posiadacze kont mają dostęp za pośrednictwem internetu). W ocenie referendarza sądowego skarżący od momentu doręczenia pełnomocnikowi zarządzenia z 30 października 2018 r. do dnia wydania niniejszego orzeczenia miał dostatecznie dużo czasu (dwa miesiące), aby wystąpić do innych podmiotów o wydanie żądanych dokumentów, w tym do urzędu skarbowego, czy też do banków (jeżeli małżonkowie nie posiadają elektronicznego dostępu do swoich rachunków bankowych). Zauważyć przy tym należy, iż pełnomocnik, który reprezentuje skarżącego w niniejszej sprawie, powinien był poinformować skarżącego przed złożeniem wniosku o przyznanie prawa pomocy jakie dokumenty wymagane są w postępowaniu dotyczącym prawa pomocy i poinstruować, że należy je pozyskać. Zdaniem orzekającego działania pełnomocnika polegające na wnioskowaniu o przedłużanie terminu zakreślonego do wykonania zarządzenia z 30 października 2018 r. mają na celu przewlekanie postępowania. Dokonując merytorycznej oceny złożonego wniosku podkreślić należy, że wniosek skarżącego dotyczył przyznania prawa pomocy w zakresie kosztów sądowych. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246 § 1 p.p.s.a. przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Użyte w powołanym przepisie sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, zaś słowo "wykazać" oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 863/11). Zatem to skarżący ubiegając się o udzielenie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym winien był udokumentować, że jego sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania we własnym zakresie. To na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. To strona ma wykazać taką sytuację materialną, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia przy tym wątpliwości, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do uprawdopodobnienia, iż zachodzą uwarunkowania przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy (por. postanowienie NSA z dnia 26.09.2013r., sygn. akt II OZ 792/13, postanowienie NSA z dnia 16.02.2012r., sygn. akt I FZ 26/12, postanowienie NSA z dnia 28.01.2013r., sygn. akt II FZ 29/13, postanowienie NSA z dnia 16.05.2013r., sygn. akt I FZ 101/13). Wnioskodawca ma też obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Umożliwia to konstrukcja art. 255 w/w ustawy, a zastosowanie tej normy poprzez wezwanie strony skarżącej o przedłożenie dodatkowych oświadczeń lub dokumentów stanowi rodzaj uzupełniającego postępowania dowodowego, dzięki któremu wydane orzeczenie opierać się będzie o zasadę prawdy materialnej. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładanie wyczerpujących oświadczeń musi mieć natomiast wpływ na dokonywaną przez sąd ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 11.02.2014r., sygn. akt II FZ 1474/13, postanowienie NSA z dnia 15.03.2012r., sygn. akt II FZ 175/12, postanowienie NSA z dnia 04.04.2011r., sygn. akt II FZ 103/11, postanowienie NSA z dnia 15.06.2010r., sygn. akt II OZ 530/10, postanowienie NSA z dnia 19.10.2010r., sygn. akt II GZ 296/10, postanowienie NSA z dnia 05.12.2006r., sygn. akt II FZ 703/06). W ocenie referendarza sądowego, aby dokonać rzetelnej, wolnej od wątpliwości oceny możliwości płatniczych strony musi ona przekazać dokładne informacje na temat jej sytuacji rodzinnej i majątkowej. Brak takich danych lub dane niepełne powodują, że materiał dowodowy jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenia strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajdują odzwierciedlenie w rzeczywistości. W związku z powyższym referendarz sądowy stwierdził, iż skarżący, poprzez nieprzedstawienie żądanych dokumentów, uniemożliwił dokonanie pełnej i rzetelnej oceny swojej sytuacji finansowej. Jak już wskazano bierność skarżącego skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych i traktować ją należy jako niewykazanie przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. Przypomnieć raz jeszcze należy, że to wnioskodawca ma obowiązek wykazania, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania (czy to w całości, czy też w części). Owe wykazanie polega w rzeczywistości na przedstawieniu w sposób przekonujący, że nie ma on jakichkolwiek realnych możliwości poniesienia tych kosztów, bądź też ich uiszczenie spowoduje uszczerbek zapewnieniu koniecznego utrzymania dla składającego wniosek i jego rodziny. Skarżący tego nie uczynił. Z tych wszystkich względów referendarz sądowy uznał, że skarżący nie wykazał zasadności wniesionego żądania i na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.