II SA/Gd 702/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Asesor sądowy WSA Wojciech Wycichowski (spr.) po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 marca 2026 r. sprawy ze skargi T. H. na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 26 czerwca 2025 r. nr WOP.7722.348.2024.JS w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych oddala skargę. Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco: Postanowieniem z 31 października 2024 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Pucku (dalej: "PINB", "organ pierwszej instancji), na podstawie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2024 r., poz. 725 ze zm.) - dalej: "Prawo budowlane", wstrzymał roboty budowlane przy posadowieniu wiaty o konstrukcji drewnianej (oznaczonej literą "n" na mapie stanowiącej załącznik nr 1 do postanowienia), zadaszonej dachem jednospadowym obłożonym blachą, o wymiarach 1,90 m x 3,90 m, o słupach drewnianych, zakotwiczonych za pomocą śrub w kostce betonowej posadowionej w gruncie, bez wymaganego zgłoszenia, na terenie działki nr [...] w K., gmina K., informując o możliwości złożenia wniosku o legalizację tego obiektu oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji podał, że zgodnie z oświadczeniem T. H. (dalej: "Inwestor", "Skarżący"), ojca obecnej właścicielki nieruchomości P.H., to on jest inwestorem zabudowań i w 2016 r. wybudował bez wymaganego zgłoszenia na terenie działki nr [...] o powierzchni 1.524 m2 obiekt będący przedmiotem niniejszego postępowania. PINB wskazał następnie, że na terenie ww. działki, obok budynku mieszkalnego jednorodzinnego, powstało sześć wiat, sześć domków holenderskich, wiata na rowery oraz budynek gospodarczy; w 2013 r. Inwestor posadowił na działce nr [...] dwie wiaty, a w 2016 r. cztery wiaty oraz budynek gospodarczy, który wymagał uzyskania pozwolenia na budowę. Odwołując się do treści art. 29 ust. 1 pkt 14 Prawa budowlanego (nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, budowa wolno stojących parterowych budynków gospodarczych, garaży, wiat o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m2 powierzchni działki) organ pierwszej instancji ocenił, że wiata (oznaczona literą "n" w protokole oględzin i na mapie stanowiącej załącznik do postanowienia) wymagała zgłoszenia. PINB podał, że zgodnie z art. 28 Prawa budowlanego roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Wyjątki od tej zasady zawiera art. 29 tej ustawy, który wylicza w sposób enumeratywny rodzaje budów i innych robót budowlanych, które nie wymagają pozwolenia na budowę. Unormowanie powyższe uzupełnia art. 30 określający sposób, w jaki należy zgłosić rozpoczęcie budowy lub wykonywania innych robót budowlanych właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej. Analizując przepisy art. 28, art. 29 i art. 30 Prawa budowlanego organ pierwszej instancji stwierdził, że wykonanie obiektu będącego przedmiotem niniejszego postępowania wymagało dokonania skutecznego zgłoszenia, zaś jego brak obligował organ nadzoru budowlanego do wszczęcia i prowadzenia postępowania administracyjnego w trybie art. 48 Prawa budowlanego. Końcowo PINB podał, że zgodnie z art. 48b ust. 1 Prawa budowlanego w przypadku złożenia wniosku o legalizację organ nadzoru budowlanego nakłada obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych w terminie nie krótszym niż 60 dni od dnia doręczenia postanowienia. Gdy inwestor przedłoży dokumenty legalizacyjne i wykona nałożone obowiązki, organ nadzoru budowlanego sprawdza, zgodnie z art. 49 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego, kompletność tych dokumentów. W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości wydaje postanowienie o obowiązku ich usunięcia w wyznaczonym terminie, a po ich usunięciu wydaje postanowienie ustalające wysokość opłaty legalizacyjnej (art. 49d ust. 1 i 2 Prawa budowlanego). W wyniku zażalenia wniesionego na powyższe rozstrzygnięcie przez Inwestora Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku (dalej: "PWINB", "organ odwoławczy") postanowieniem z 26 czerwca 2025 r. uchylił je w całości (pkt 1), wstrzymał roboty budowlane przy budowie wiaty zadaszonej dachem jednospadowym obłożonym blachą, o wymiarach 1,90 m x 3,90 m, o konstrukcji drewnianej i słupach drewnianych zakotwiczonych za pomocą śrub w kostce betonowej posadowionej na gruncie, usytuowanej na terenie działki nr [...], obręb K., gmina K. (pkt 2) oraz poinformował T. H. (inwestora) i P. H. (właścicielkę działki) o możliwości złożenia wniosku o legalizację ww. obiektu w terminie 30 dni od dnia wydania ostatecznego postanowienia, tj. od 26 czerwca 2025 r. oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji ww. obiektu (pkt 3). W uzasadnieniu PWINB przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania wskazując następnie, że jego przedmiotem jest wiata o wymiarach 1,90 m x 3,90 m zlokalizowana na terenie działki nr [..] w K., gmina K. Wiata ta została wybudowana w 2016 r., a jej inwestorem jest T. H. Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych organ odwoławczy podał, że przez pojęcie "wiaty" należy rozumieć lekką, zadaszoną konstrukcję, wspartą na słupach, częściowo lub zupełnie pozbawioną ścian, której celem jest ochrona miejsca lub rzeczy przed oddziaływaniem atmosferycznym. Za podstawowe cechy wiaty uznaje się wsparcie danej budowli na słupach stanowiących podstawowy element konstrukcyjny i wiążący budowlę trwale z gruntem oraz brak trwałych ścian. Zaznaczono, że z uwagi na brak wiążącej definicji legalnej wiaty, kwalifikacji przedmiotowego obiektu należy dokonywać z uwzględnieniem jego formy, funkcji oraz gabarytów, mając przy tym na uwadze definicję przyjętą w języku codziennym, przy uwzględnieniu wykładni systemowej. W ocenie PWINB w niniejszej sprawie nie ma wątpliwości, że przedmiotowa budowla jest wiatą, gdyż ze zdjęć załączonych do protokołu z oględzin wynika, iż budowla ta wsparta jest na słupach, posiada dach, nie posiada żadnych ścian i służy głównie ochronie przed oddziaływaniem warunków atmosferycznych. Odwołując się do treści art. 3 pkt 1 Prawa budowlanego organ odwoławczy wskazał, że wiata jest obiektem budowlanym nie stanowiącym ani budynku, ani obiektu małej architektury, czyli jest budowlą. PWINB podał, że zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 2c Prawa budowlanego, w brzmieniu obowiązującym w 2016 r., pozwolenia na budowę nie wymagała budowa wiat o powierzchni zabudowy do 50 m2, sytuowanych na działce, na której znajduje się budynek mieszkalny lub przeznaczonej pod budownictwo mieszkaniowe, przy czym łączna liczba tych wiat na działce nie może przekraczać dwóch na każde 1.000 m2 powierzchni działki. Organ odwoławczy wskazał, że taka budowa była zwolniona od uzyskania pozwolenia na budowę oraz dokonania zgłoszenia, jednak warunkiem skorzystania z ww. wyłączenia było posadowienia wiaty do 50 m2 na działce, na której znajduje się budynek mieszkalny lub przeznaczonej pod budownictwo mieszkaniowe. PWINB wyjaśnił, że działka nr [...] jest objęta ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (dalej: "m.p.z.p.") zatwierdzonego Uchwałą Rady Gminy Krokowa Nr XLVII/478/2022 z dnia 31 marca 2022 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi Karwieńskie Błota I i II w gminie Krokowa. Zgodnie z postanowieniami tego planu ww. działka znajduje się na terenie oznaczonym symbolem 4.07.MN - teren zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej. Wcześniej teren, na którym znajduje się działka nr [...], nie był objęty m.p.z.p. Ponadto na ww. działce znajduje się budynek mieszkalny, który został wybudowany w 2024 r. Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy stwierdził, że w 2016 r. ww. działka nie była przeznaczona pod budownictwo mieszkaniowe i nie znajdował się na niej budynek mieszkalny. Zatem budowa przedmiotowej wiaty w 2016 r. wymagała uzyskania pozwolenia na budowę. PWINB podał następnie, że zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 14 lit. c Prawa budowlanego, w brzmieniu obecnie obowiązującym, nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, budowa wolno stojących wiat o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m2 powierzchni działki. Zgodnie zaś z art. 29 ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego (w brzmieniu obecnie obowiązującym) nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę oraz zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, budowa wiat o powierzchni zabudowy do 50 m2, sytuowanych na działce, na której znajduje się budynek mieszkalny, lub przeznaczonej pod budownictwo mieszkaniowe, przy czym łączna liczba tych wiat na działce nie może przekraczać dwóch na każde 1.000 m2 powierzchni działki. Organ odwoławczy wskazał, że powierzchnia działki nr [...] wynosi 1.524 m2, zaś powierzchnia zabudowy przedmiotowej wiaty wynosi 7,41 m2. Na ww. działce, oprócz wiaty będącej przedmiotem niniejszego postępowania, usytuowanych jest jeszcze sześć innych wiat - pięć objętych odrębnymi postępowaniami administracyjnymi i wiata na rowery oraz budynek gospodarczy. Zestawiając liczbę posadowionych na działce nr [...] wiat oraz jej powierzchnię zabudowy PWINB stwierdził, że w tym przypadku nie został spełniony warunek, o którym mowa w art. 29 ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego, umożliwiający posadowienie wiat bez uzyskania pozwolenia na budowę oraz zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej. Odwołując się do judykatury organ odwoławczy podniósł, że sformułowanie "na każde 500 m2 powierzchni działki" należy rozumieć w ten sposób, że nie tylko na działce o powierzchni minimum 500 m2, ale także na działce o powierzchni mniejszej możliwe jest wybudowanie maksymalnie dwóch obiektów, o których mowa w ww. przepisie, bez konieczności uzyskania pozwolenia na budowę. Analizowany przepis nie ma na celu wskazania minimalnego obszaru działki, na którym mogą powstać wymienione w jego treści obiekty, ale wprowadza ograniczenie ilości obiektów, które mogą zostać wybudowane na danym obszarze bez pozwolenia na budowę. PWINB powtórzył, że powierzchnia działki nr [...] wynosi 1.524 m2, a zatem może być na niej posadowionych osiem obiektów budowlanych wymienionych w art. 29 ust. 1 pkt 14 Prawa budowlanego. Z akt sprawy wynika zaś, że na ww. działce znajduje się m.in. siedem wiat i jeden budynek gospodarczy, a ich powierzchnia zabudowy nie przekracza 35 m2. Tym samym, budowa wszystkich obiektów budowlanych, w tym wiaty będącej przedmiotem postępowania, wymagała dokonania zgłoszenia. Końcowo PWINB wskazał, że na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572) - dalej: "k.p.a.", wydał rozstrzygnięcie reformatoryjne, które nie narusza jednak art. 139 w zw. z art. 144 k.p.a., ponieważ wskazał jedynie, na kogo powinny zostać nałożone obowiązki dotyczącej przedmiotowej wiaty. W skardze na postanowienie organu odwoławczego T. H., wnosząc o uchylenie go w całości, zarzucił mu naruszenie: 1. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 w zw. z art. 140 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające braku dokonania przez organ wszechstronnej oceny dowodów, pominięciu faktu, że wiata o wymiarach 1,90 m x 3,90 m została posadowiona na gruncie jako jedna z pierwszych wiat; 2. art. 29 ust. 2 pkt 2 Prawa budowalnego przez niewłaściwe zastosowanie, co miało wpływ na wynik sprawy, polegające na niezasadnym przyjęciu przez organ, że budowa wiaty o wymiarach 1,90 m x 3,90 m na działce gruntu o powierzchni 1.524 m2 wymaga zgłoszenia, chociaż powierzchna wiaty jest mniejsza niż 50 m2 i wiata została posadowiona na gruncie jako jedna z pierwszych wiat i jako taka wiata nie przekracza liczby wiat na każde 1.000 m2 powierzchni działki określonej w art. 29 ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego; 3. art. 48 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 i art. 49d ust. 1 pkt 2 lit. a Prawa budowalnego przez niewłaściwe zastosowanie, co miało wpływ na wynik sprawy, polegające na niezasadnym wydaniu postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych przy budowie wiaty oraz informującego o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu i konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu zgodnie z przepisem określonym w art. 49d ust. 1 pkt 2a Prawa budowlanego. W uzasadnieniu zarzucono, że postanowienie wydano przy braku wszechstronnego rozważenia przez organ dowodów, pominięciu faktów oraz z naruszeniem prawa, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Skarżącego organ nie dokonał wszechstronnej oceny dowodów i pominął fakt, że wiata o wymiarach 1,90 m x 3,90 m została posadowiona na gruncie jako jedna z pierwszych wiat. Stanowi to naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 w zw. z art. 140 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie ustalając wszystkich istotnych okoliczności organ nieprawidłowo przyjął, że budowa tej wiaty wymaga zgłoszenia, że w okolicznościach sprawy doszło do samowoli budowlanej i że stosuje się procedurę z art. 48 Prawa budowlanego. W ocenie Skarżącego organ naruszył również art. 29 ust. 2 pkt 2 Prawa budowalnego przez niewłaściwe zastosowanie. Organ niezasadnie bowiem przyjął, że budowa wiaty o wymiarach 1,90 m x 3,90 m na działce gruntu o powierzchni 1.524 m2 wymaga zgłoszenia, chociaż powierzchna wiaty jest mniejsza niż 50 m2 i wiata została posadowiona na gruncie jako jedna z pierwszych wiat i jako taka nie przekracza liczby wiat na każde 1.000 m2 powierzchni działki określonej w art. 29 ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego. Organ wadliwie tym samym uznał, że doszło do samowoli budowlanej i że stosuje się procedurę z art. 48 Prawa budowlanego. Końcowo Skarżący zarzucił, że organ naruszył również przepisy art. 48 ust. 1 i 3 oraz art. 49d ust. 1 pkt 2 lit. a Prawa budowlanego przez niewłaściwe zastosowanie. Zdaniem Skarżącego organ niezasadnie wydał zaskarżone postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych zgodnie z art. 49d ust. 1 pkt 2a Prawa budowlanego. Zwrócono uwagę, że w art. 49 ust. 1 Prawa budowalnego brak jest punktu 2a. PWINB w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ustalił i zważył, co następuje: Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143) - dalej: "P.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c P.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Aktem poddanym sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z 26 czerwca 2025 r. uchylające w całości postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Pucku z 31 października 2024 r. i wstrzymujące roboty budowlane przy budowie wiaty zadaszonej dachem jednospadowym obłożonym blachą o wymiarach 1,90 m x 3,90 m, o konstrukcji drewnianej i słupach drewnianych zakotwiczonych za pomocą śrub w kostce betonowej posadowionej na gruncie, usytuowanej na terenie działki nr [...], obręb K., gmina K. oraz informujące T. H. (inwestora) i P. H. (właścicielkę działki nr [...]) o możliwości złożenia wniosku o legalizację ww. obiektu w terminie 30 dni od dnia wydania ostatecznego postanowienia, tj. od 26 czerwca 2025 r. oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji ww. obiektu. Materialnoprawną podstawą wydanych w sprawie postanowień są przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2025 r., poz. 418 ze zm.), w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 471), obowiązującą od 19 września 2020 r., albowiem postępowanie administracyjne zostało wszczęte po tym dniu. Należy wskazać, że wprowadzone powyższą nowelizacją zmiany w przepisach dotyczących legalizacji samowoli budowlanych stworzyły jednolity, spójny system postępowań legalizacyjnych opierający się o wspólną procedurę (zob. uzasadnienie do projektu ustawy z dnia 13 lutego 2020 r., druk sejmowy nr 121, Sejm IX kadencji). Umożliwia on usunięcie skutków samowolnych działań inwestycyjnych oraz przywrócenie stanu zgodności z wymogami Prawa budowlanego. Na skutek wprowadzonych zmian postępowanie w sprawie samowoli budowlanej rozpoczyna się od wydania postanowienia o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego: 1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo 2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia (art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego). W takim postanowieniu organ informuje o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej (ust. 3). Następnie inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego może w ciągu 30 dni od otrzymania postanowienia złożyć wniosek o legalizację (art. 48a ust. 1). Jeżeli wniosek ten nie zostanie złożony, wówczas organ nadzoru budowlanego wydaje nakaz rozbiórki (art. 49e pkt 1). Taki sam skutek ma wycofanie wniosku, co może nastąpić praktycznie na całym etapie procedury legalizacyjnej (art. 49e pkt 2 w zw. z art. 48a ust. 2). Jeżeli jednak inwestor (właściciel lub zarządca) złoży wniosek o legalizację, organ nadzoru budowlanego w ramach prowadzonego postępowania wdraża procedurę legalizacyjną. Regulacja skutków samowoli budowlanych jest konsekwencją obowiązującej w Prawie budowlanym generalnej zasady, wyrażonej w art. 28, przewidującej, że roboty budowlane można rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę, z wyjątkami przewidzianymi w art. 29-31. Zauważyć przy tym należy, że ocena, czy miała miejsce samowola budowlana dokonywana jest zawsze według przepisów prawa budowlanego obowiązujących w dacie dokonania tejże samowoli, a ocena prawna tego stanu musi być każdorazowo determinowana przez przepisy obowiązujące w dacie przeprowadzenia ostatnich robót budowlanych, które składały się na aktualną konstrukcję i parametry takiego samowolnie pobudowanego obiektu (zob. wyrok NSA z 18 maja 2007 r. sygn. akt II OSK 782/06, przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Postępowanie naprawcze prowadzone przez organy nadzoru budowlanego ma na celu doprowadzenie robót budowlanych, które są wykonywane bądź zostały już wykonane w warunkach, o jakich mowa w art. 50 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego (tj. bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo zgłoszenia), do stanu zgodnego z przepisami prawa. Rozstrzygnięcie to organ nadzoru budowlanego wydaje w stosunku do inwestora, który na skutek różnych zdarzeń znalazł się w sytuacji odbiegającej od typowego i prawidłowego toku realizowania zamierzenia inwestycyjnego (zob. wyrok NSA z 23 października 2018 r. sygn. akt II OSK 629/17). Z tego powodu organy nadzoru budowlanego, ustawowo zobligowane do kontroli przestrzegania i stosowania przepisów prawa budowlanego (art. 84 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego), powinny podejmować działania weryfikujące stan zgodności z prawem wykonanych robót budowlanych. W niniejszej sprawie organy nadzoru budowlanego uznały, że zrealizowana przez Inwestora w 2016 r. zabudowa (oznaczona literą "n" na mapie stanowiącej załącznik do postanowienia organu pierwszej instancji) to wiata, którą to kwalifikację Sąd uznaje za prawidłową. Z uwagi na brak wiążącej definicji legalnej wiaty (na co słusznie zwrócił uwagę organ odwoławczy) kwalifikacji takiego obiektu należy dokonywać z uwzględnieniem jego formy, funkcji oraz gabarytów, mając przy tym na uwadze definicję przyjętą w języku codziennym, przy uwzględnieniu również wykładni systemowej. W języku potocznym przyjmuje się najczęściej, że wiata to lekka budowla w postaci dachu wspartego na słupach, niekiedy ze ściankami z boku, wzniesiona np. nad peronem kolejowym, parkingiem, hangarem, czy przystankiem tramwajowym (Uniwersalny słownik języka polskiego, Tom 4, red. prof. S. Dubisz, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2003, s. 404). Z kolei w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1999 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych (PKOB) (Dz. U. Nr 112, poz. 1316 ze zm.) za szczególny rodzaj budynku uważa się wiatę, która stanowi "pomieszczenie naziemne, nie obudowane ścianami ze wszystkich stron lub nawet w ogóle ścian pozbawione". W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się natomiast, że brak ustawowej definicji takiego obiektu oznacza, że jego kwalifikacja wymaga każdorazowo uwzględnienia m.in. jego funkcji. Przyjmuje się, że wiata to samodzielna, lekka budowla, posiadająca dach, niekiedy ściany, której celem jest ochrona miejsca lub rzeczy przed oddziaływaniem atmosferycznym (zob. wyroki NSA: z 8 marca 2017 r. sygn. akt II OSK 1707/15, z 21 września 2015 r. sygn. akt II OSK 1393/09, czy z 10 maja 2011 r. sygn. akt II OSK 794/10). Za podstawowe cechy wiaty uznaje się wsparcie danej budowli na słupach stanowiących podstawowy element konstrukcyjny i wiążący budowlę trwale z gruntem oraz brak trwałych ścian (zob. wyrok NSA z 9 stycznia 2019 r. sygn. akt II OSK 3465/18). Z protokołu oględzin nieruchomości przeprowadzonych w dniu 15 lipca 2024 r. wynika m.in., że na działce nr [...] (obręb ewidencyjny K., gmina K.) w 2016 r. została posadowiona wiata o konstrukcji drewnianej, zadaszona dachem jednospadowym obłożonym blachą, o wymiarach 1,90 m x 3,90 m, o słupach drewnianych, zakotwiczonych za pomocą śrub w kostce betonowej posadowionej na gruncie. Ustalenia organów, że obiekt będący przedmiotem niniejszego postępowania jest wiatą, potwierdza dokumentacja zdjęciowa załączona do protokołu oględzin. Ze zdjęć tych wynika, że jest to samodzielna, lekka budowla, posiadająca dach, która pełni funkcję tarasu przy domku holenderskim, zaś jej celem jest ochrona znajdujących się tam rzeczy przed oddziaływaniem atmosferycznym. Zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 2c Prawa budowlanego, w brzmieniu obowiązującym w 2016 r., pozwolenia na budowę nie wymagała budowa wiat o powierzchni zabudowy do 50 m2, sytuowanych na działce, na której znajduje się budynek mieszkalny lub przeznaczonej pod budownictwo mieszkaniowe, przy czym łączna liczba tych wiat na działce nie może przekraczać dwóch na każde 1.000 m2 powierzchni działki. Z przytoczonej regulacji wynika, że nie dotyczył on wszystkich wiat, ale tylko sytuowanych na działce, na której znajduje się budynek mieszkalny lub przeznaczonej pod budownictwo mieszkaniowe. Łączna liczba wiat na działce nie mogła też przekraczać dwóch na każde 1.000 m2 powierzchni działki. W niniejszej sprawie warunki te nie zostały spełnione, gdyż w 2016 r. na działce nr [...] nie znajdował się budynek mieszkalny. Fakt wzniesienia go w okresie późniejszym (w 2024 r.) nie przywraca legalności zabudowie, która w dacie jej wzniesienia nie spełniała warunków ustawy przewidujących zwolnienie z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Działka nr [...] w 2016 r. nie była też działką przeznaczoną pod budownictwo mieszkaniowe. Przy czym takie przeznaczenie działki powinno wynikać z obowiązującego na tym terenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub decyzji o warunkach zabudowy (tak: A. Kosicki [w:] Prawo budowlane. Komentarz, wydanie IV, red. A. Plucińska-Filipowicz, M. Wierzbowski, Warszawa 2021; wyrok WSA w Warszawie z 28 listopada 2025 r. sygn. akt VII SA/Wa 927/25). Z akt sprawy wynika, że działka nr [...] jest objęta ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonego Uchwałą Nr XLVII/478/2022 Rady Gminy Krokowa z dnia 31 marca 2022 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi Karwieńskie Błota I i II w gminie Krokowa (Dz. Urz. Woj. Pom. z 2022 r., poz. 2024). Zgodnie z postanowieniami tego planu ww. działka znajduje się na terenie oznaczonym symbolem 4.07.MN - teren zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej. Natomiast w 2016 r. teren, na którym znajduje się działka nr [...] nie był objęty m.p.z.p. Dla działki tej w 2016 r. nie została też wydana decyzja o warunkach zabudowy. W aktach sprawy znajduje się wyłącznie decyzja Wójta Gminy Krokowa z 14 kwietnia 2014 r. odmawiająca wydania warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego i budowie szczelnego zbiornika na ścieki na terenie działki nr [...]. Ponadto ze znajdującej się w aktach sprawy "Informacji z operatu ewidencyjnego w zakresie gruntów" (k. 4), wynika, że działka nr [...] jest działką oznaczoną jako klasoużytek ŁIV (łąki trwałe) i W-ŁIV (grunty pod rowami). Powyższe ustalenia prowadzą do wniosku, że przedmiotowa działka w dacie budowy wiaty (2016 r.) nie była przeznaczona pod budownictwo mieszkaniowe, co wyklucza możliwość zastosowania w sprawie art. 29 ust. 1 pkt 2c Prawa budowlanego. Regulacja art. 29 ust. 1 pkt 2c Prawa budowlanego nie mogła mieć zastosowania także i z tego powodu, że nie został spełniony warunek dotyczący dopuszczalnej liczby wiat. Jak już wyżej wskazano, łączna liczba tych wiat na działce nie mogła przekraczać dwóch na każde 1.000 m2 powierzchni działki. Na działce o powierzchni od 1.000 m2 do 2.000 m2 - w myśl powołanego przepisu - mogły wobec tego znajdować się cztery wiaty. Z protokołu oględzin wynika, że na działce nr [...] w 2013 r. wzniesiono dwie wiaty, a w 2016 r. cztery wiaty, w tym będącą przedmiotem niniejszej sprawy. Ich liczba przekraczała zatem liczbę dopuszczalną w myśl wskazanego przepisu, co również wykluczało zastosowanie art. 29 ust. 1 pkt 2c Prawa budowlanego. W stanie prawnym obowiązującym w 2016 r. art. 29 ust. 1 pkt 2c Prawa budowlanego był jedynym przepisem przewidującym warunki zwolnienia budowy wiat z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Dodatkowe rozważania PWINB co do zastosowania w sprawie art. 29 ust. 1 pkt 14 Prawa budowlanego w brzmieniu obecnie obowiązującym nie mają znaczenia dla sprawy, gdyż naruszenia Prawa budowlanego powinny być oceniane - jak już wcześniej wskazano - według przepisów obowiązujących w dacie popełnienia samowoli. Wobec niespełnienia warunków zastosowania art. 29 ust. 1 pkt 2c Prawa budowlanego obowiązującego w 2016 r., budowa przedmiotowej wiaty wymagała uzyskania pozwolenia na budowę, czego Inwestor nie dopełnił. Stwierdzone w toku kontroli okoliczności obligowały organy nadzoru budowlanego do zastosowania art. 48 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 Prawa budowlanego. Nie ulega bowiem wątpliwości, że mamy do czynienia z wypełnieniem hipotezy przepisów definiujących przypadek samowoli budowlanej. W odniesieniu do kwestii wydania przez PWINB postanowienia na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 k.p.a. należy wskazać, że zgodnie z art. 139 tej ustawy organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. W myśl art. 144 k.p.a. w sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale (tj. w Rozdziale 11 "Zażalenia" - przypisek Sądu) do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Z powyższych regulacji wynika, że zasada reformationis in peius w odniesieniu do zażaleń ma zastosowanie jedynie odpowiednie, a nie wprost (zob. wyrok NSA z 20 stycznia 2022 r. sygn. akt II OSK 782/19). Zakaz reformatoinis in peius wyraża się w tym, że organ odwoławczy nie może pogarszać, określonej decyzją organu pierwszej instancji, sytuacji prawnej strony odwołującej się. Strona odwołująca się powinna bowiem pozostawać w usprawiedliwionym przekonaniu, że wniesione przez nią odwołanie, jeżeli nie okaże się skuteczne, spowoduje co najwyżej utrzymanie jej dotychczasowej sytuacji prawnej ustalonej zaskarżoną decyzją, w żadnym zaś wypadku nie doprowadzi do jej pogorszenia. Do wydania decyzji na niekorzyść strony dochodzi wówczas, gdy sytuacja materialnoprawna strony, ujmowana obiektywnie, ulegnie pogorszeniu i stanie się mniej korzystna w wyniku wydania decyzji przez organ odwoławczy. Podstawy dokonania ustaleń w tym zakresie nie stanowi jednak żądanie odwołania, lecz obiektywna sytuacja prawna strony ukształtowana decyzją odwoławczą (zob. wyrok NSA z 23 stycznia 2018 r. sygn. akt II GSK 2918/17). W niniejszej sprawie każdy z orzekających organów zastosował ten sam tryb działania legalizacyjnego. Organy obu instancji uznały zabudowę za wiatę, której posadowienie wymagało zgłoszenia, natomiast organ odwoławczy doprecyzował jedynie, na kogo powinny zostać nałożone obowiązki dotyczące przedmiotowej wiaty. W obu przypadkach organy dokonały swoich ocen w oparciu o ten sam materiał dowodowy. Końcowo należy wskazać, że w zaskarżonym postanowieniu błędnie wskazano początkowy dzień rozpoczęcia biegu terminu do złożenia wniosku o legalizację. PWINB wskazał bowiem, że termin ten należy liczyć od dnia wydania postanowienia, natomiast z art. 48a ust. 1 i 3 Prawa budowlanego wynika wprost, że termin ten liczyć należy od dnia doręczenia postanowienia. Wyrażenie, o którym mowa w art. 48a ust. 3 Prawa budowlanego, "stało się ostateczne" należy w istocie wiązać z dniem doręczenia inwestorowi postanowienia utrzymującego w mocy postanowienie o wstrzymaniu budowy wydanego w efekcie rozpatrzenia jego zażalenia (tak: R. Godlewski [w:] Prawo budowlane. Komentarz, red. D. Sypniewski, LEX/el). Błąd ten jednak nie wpływa negatywnie na sytuację prawną Skarżącego, ponieważ ta część rozstrzygnięcia ma jedynie charakter informacyjny i w żaden sposób nie modyfikuje ustawowych uprawnień określonych w art. 48a Prawa budowlanego. To naruszenie nie mogło przesądzić o wadliwości zaskarżonego postanowienia, uzasadniającej jego uchylenie. Podsumowując Sąd stwierdza, że w toku niniejszego postępowania organy procedowały w zgodzie z przepisami postępowania administracyjnego oraz prawidłowo powołały i zastosowały przepisy Prawa budowlanego. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy okazał się wystarczający dla podjęcia prawidłowego rozstrzygnięcia. Przy jego ocenie organy nie przekroczyły zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Sąd nie doszukał się naruszeń przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik postępowania, w tym wskazanych w skardze art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonych postanowień. Biorąc pod uwagę przedstawione wyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 w zw. z art. 120 P.p.s.a., oddalił skargę uznając ją za nieuzasadnioną.[pic]