I SA/Gl 1430/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Randak po rozpoznaniu w dniu 4 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w K. na interpretację Ministra Finansów z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych postanawia odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Odpowiedź na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa dotyczące interpretacji indywidualnej (wskazanej w rubrum niniejszego postanowienia), doręczono pełnomocnikowi strony skarżącej w dniu 12 października 2012 r., co wynika z potwierdzenia odbioru przesyłki rejestrowanej znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy. W końcowej części ów odpowiedzi pouczono stronę o możliwości i trybie wniesienia skargi do sądu administracyjnego, przy uwzględnieniu art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.: dalej w skrócie: "P.p.s.a."). Interpretację Ministra Finansów zaskarżono w dniu 12 listopada 2012 r. W tym bowiem dniu nadane zostało w urzędzie pocztowym pismo procesowe z dnia 9 listopada 2012 r., zatytułowane "skarga". Skarga ta została skierowana do "Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach (...) za pośrednictwem Dyrektora Izby Skarbowej w K. Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w B." (dalej także w skrócie: "organ interpretacyjny"). Kopertę nadawczą tego pisma zaadresowano jednak bezpośrednio do ww. Sądu. Sąd zarejestrował pismo w dzienniku korespondencji ogólnej pod sygn. I KO/Gl 44/12 i przekazał, mając na uwadze treść art. 54 § 1 P.p.s.a., do organu interpretacyjnego w dniu 16 listopada 2012 r. Informację o tej okoliczności przesłano do pełnomocnika strony skarżącej. Ów informację doręczono adresatowi w dniu 20 listopada 2012 r. Pismem procesowym z dnia 26 listopada 2012 r., nadanym w urzędzie pocztowym następnego dnia, pełnomocnik strony skarżącej wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Wniosek skierowano do Sądu za pośrednictwem organu interpretacyjnego. W motywach wniosku odnotowano, że z pisma Sądu z dnia 16 listopada 2012 r. pełnomocnik powziął informację o tym, że skarga została przesłana bezpośrednio do Sądu. Pełnomocnik podkreślił, że w treści skargi prawidłowo oznaczono jej adresata, i że wyłącznie na skutek omyłki nieprawidłowo zaadresowano kopertę nadawczą. Zdaniem pełnomocnika dołożył wszelkich starań, aby przygotować a następnie wyekspediować skargę z zachowaniem ustawowego terminu. W jego ocenie w sytuacji, gdy właściwy w sprawie Sąd uzyskał wiedzę o złożonym środku zaskarżenia i w dodatku nastąpiło to z zachowaniem ustawowego terminu, wówczas uchybienie w postaci omyłkowego pominięcia pośrednictwa organu stanowi jedynie brak, który z łatwością może zostać usunięty, tym bardziej, że Sąd pomimo wyraźnej podstawy prawnej podjął kroki niezbędne do jego usunięcia samodzielnie przekazując skargę wraz z jej odpisem do właściwego organu. W ocenie pełnomocnika w uchybieniu terminu nie można dopatrzyć się znamion winy bowiem nie było ono spowodowane niewiedzą bądź jakimś zaniedbaniem a jedynie oczywistą omyłką. Za dodatkową okoliczność usprawiedliwiającą zaistniałą omyłkę można uznać fakt, iż dnia 12 listopada 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach jednocześnie były wysyłane również dwa inne pisma, co z pewnością przyczyniło się do zaistniałej omyłki. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu nie jest zasadny. W punkcie wyjścia należy stwierdzić, że warunkiem niezbędnym dla merytorycznego rozpoznania wniosku jest ustalenie, iż miało miejsce uchybienie terminu do dokonania czynności. Jest więc bezsporne, że termin do wniesienia skargi upłynął w tej sprawie w dniu 12 listopada 2012 r., co wynika z ustalonego wyżej stanu faktycznego i jego subsumcji do treści art. 52 § 3 i art. 53 § 2 P.p.s.a. Co do zasady termin jest zachowany, o ile skarga zostanie wniesiona do właściwego sądu administracyjnego za pośrednictwem organu, którego działanie jest przedmiotem skargi (art. 54 § 1 P.p.s.a.). W niniejszym przypadku skarga została wniesiona bezpośrednio do sądu administracyjnego, a następnie przekazano ją do właściwego organu. To ostanie zdarzenie miało miejsce w dniu 16 listopada 2012 r. W konsekwencji ten dzień należy uznać za datę wniesienia skargi do sądu. Przyjmuje się bowiem w judykaturze, że o zachowaniu terminu do wniesienia skargi, decyduje w sytuacji, która miała miejsce w tej sprawie, data nadania skargi przez sąd na adres organu administracyjnego (por. m.in. postanowienie NSA z dnia 21 lipca 2010 r., sygn. akt II FSK 1453/10, postanowienie NSA z dnia 29 maja 2008 r., sygn. akt I FSK 631/08, postanowienie NSA z dnia 16 września 2008 r., sygn. akt II OSK 1489/07, postanowienie NSA z dnia 28 sierpnia 2008 r., sygn. akt I FSK 995/08 oraz postanowienie WSA w Poznaniu z 19 lutego 2008 r., IV SA/Po 46/08). Podobne stanowisko prezentowane jest także w doktrynie (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, str. 178 oraz T. Woś (w:) T. Woś, H. Knysiak - Molczyk, M. Romańska Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2008, s. 284). W konsekwencji należy przyjąć, że skargę wniesiono w tym przypadku po terminie wynikającym z przepisów prawa. W sytuacji zatem, gdy stwierdzono, że uchybiono w tej sprawie terminowi, dopuszczalne jest orzekanie w przedmiocie wniosku o jego przywrócenie. Stosownie więc do treści art. 86 § 1 P.p.s.a, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Zgodnie z art. 87 § 1 P.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w terminie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 P.p.s.a.). Natomiast w myśl art. 88 P.p.s.a. spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 87 § 3 P.p.s.a.). Jak wynika z przytoczonych powyżej przepisów, uchybiony termin należy przywrócić, jeżeli spełnione zostaną łącznie następujące przesłanki: strona wystąpiła z wnioskiem w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, dokonała jednocześnie czynności, dla której określony był termin, we wniosku zostaną uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, a uchybienie powoduje dla strony ujemne skutki w zakresie postępowania sądowego. Odnosząc się w pierwszej kolejności do kwestii terminowości złożenia rozpatrywanego wniosku Sąd uznał, że wniosek o przywrócenie terminu został złożony z zachowaniem ustawowego terminu. Konkluzja ta nasuwa się w wyniku analizy stanu faktycznego tej sprawy, a przede wszystkim treści samego wniosku. Sąd uznał bowiem, że przyczyna uchybienia terminu ustała w dniu 20 listopada 2012 r., tj. w dacie odbioru przez pełnomocnika pisma Sądu informującego o przekazaniu skargi organowi. Nadając wniosek w urzędzie pocztowym w dniu 27 listopada 2012 r. dochowano terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 P.p.s.a. Przystępując do merytorycznej oceny wniosku wypada podkreślić, że we wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu – w tym przypadku do wniesienia skargi na interpretację indywidualną. Strona musi zatem uwiarygodnić swą staranność, jak również fakt, że przeszkoda, która spowodowała niedotrzymanie terminu była od niej niezależna. W niniejszej sprawie należy przyjąć szczególny miernik staranności wszak strona skarżąca jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Zarówno w doktrynie, jak i w judykaturze przyjmuje się bardzo rygorystyczne kryteria oceny postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie (por. poglądy przytoczone przez B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2006, s. 334 i n.). W orzecznictwie utrwalił się pogląd, iż od strony dokonującej czynności procesowej wymagać należy zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2003 r., sygn. akt II SA 4162/01, Palestra 2004, nr 1, s. 225). Oceny w tym zakresie dokonuje się poprzez przyjęcie kryteriów idealnego wzorca osoby należycie dbającej o swoje interesy (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 1972 r., sygn. akt II CRN 448/71, OSPiKA 1972, nr 7-8, poz. 144). W związku z powyższym "przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa" (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 560/00 niepubl., wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 1997r., sygn. akt SA/Sz 630/96, LEX nr 30748). Kryteria oceny braku winy są zatem sformułowane surowo. W literaturze i orzecznictwie podkreśla się, iż "o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. (...) W konsekwencji więc brak winy w uchybieniu terminu możemy przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku" (E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, teksty, wzory i formularze, Warszawa 1970, s. 136, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2002 r., sygn. akt V SA 793/02, Monitor Prawniczy 2002 r., nr 23, s.1059). Powyżej zaprezentowane stanowiska wskazują, iż przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy wnioskodawca uprawdopodobni brak winy. W rozpatrywanej sprawie, w ocenie Sądu, pełnomocnik strony skarżącej nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak jego winy. Przede wszystkim przyjdzie zauważyć, że pełnomocnik prawidłowo oznaczył w skardze jej adresata, wskazując, że winna ona być wniesiona do sądu za pośrednictwem organu. Jeżeli zatem pełnomocnik prawidłowo oznaczył adresata skargi w jej nagłówku (tj. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach za pośrednictwem Dyrektora Izby Skarbowej w K. Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w B.), to dochowanie należytej staranności winno skutkować wskazaniem adresata na kopercie nadania skargi. Niewątpliwie więc niezłożenie skargi w terminie jest wynikiem niezachowania należytej staranności procesowej przez pełnomocnika, który winien sprawdzić prawidłowość zaadresowania przesyłki. Wystarczyło bowiem zwykłe porównanie treści skargi z zaadresowaną kopertą, aby wykryć błąd. Tymczasem pełnomocnik nie tylko tego nie uczynił, ale sam zresztą przyznał, że nieprawidłowe zaadresowanie koperty było wynikiem jego omyłki. Co za tym idzie, nie można uznać omyłki za przeszkodę, której w żaden sposób nie można było przezwyciężyć. W ocenie Sądu pełnomocnik strony skarżącej nie dochował zatem nie tylko należytej staranności, jakiej można wymagać od przeciętnego uczestnika postępowania znajdującego się w jego sytuacji procesowej, ale i wręcz staranności minimalnej polegającej na uważnym zaadresowaniu koperty nadania skargi zgodnie z pouczeniem zawartym w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Wobec powyższego można mu przypisać winę w uchybieniu terminu do złożenia skargi. Nawet gdyby przyjąć, że błędnego zaadresowania przesyłki dokonał pracownik kancelarii pełnomocnika, czego zresztą nie podniesiono w treści wniosku, to i tak wina w uchybieniu terminu do wniesienia skargi przypisana jest do tegoż pełnomocnika. Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisko, że bezrefleksyjne adresowanie koperty przez pracownika kancelarii powoduje, że nie sposób mówić o tym, by zaszła przeszkoda nie do przezwyciężenia we wniesieniu skargi w terminie i prawidłowym trybie, a w konsekwencji, że spełniona została przesłanka braku winy, o której mowa w art. 86 § 1 P.p.s.a. (z uzasadnienia postanowienia z dnia 19 września 2012 r., sygn. akt I FZ 341/12; LEX nr 1221204; w uzasadnieniu Sąd kasacyjny obszernie przywołał stanowisko sądów w kwestii zaniedbań personelu pełnomocnika). Sytuacja procesowa, która tutaj zaistniała była wielokrotnie przedmiotem rozstrzygnięć Sądu kasacyjnego. Przykładowo należy nadmienić o postanowieniach w sprawach o sygn. akt: I FZ 463/12, II OZ 266/12, II GZ 527/11, II OZ 1288/11 i II GZ 446/11 (wszystkie dostępne w bazie orzeczeń na stronie internetowej www.nsa.gov.pl). Reasumując pełnomocnik strony skarżącej nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi, co znalazło w konsekwencji wyraz w części dyspozytywnej postanowienia. Sąd działał tutaj na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a.