I SA/Gl 1452/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bożena Suleja-Klimczyk po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 13 września 2021 r. nr SKO.III/423/2221/247/2021 w przedmiocie zaliczenia wpłat na poczet zaległości w łącznym zobowiązaniu pieniężnym i opłacie za gospodarowanie odpadami komunalnymi p o s t a n a w i a: odrzucić skargę. Pismem z dnia 5 października 2021 r., złożonym w postaci elektronicznej, R. G. (dalej: "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach (dalej także: "Sądu") skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej (dalej także: "organu"), które wyszczególniono w sentencji niniejszego orzeczenia. Po wyjaśnieniu kwestii techniczno-formalnych, związanych z prawidłowością sposobu przekazania skargi przez organ, zarządzeniem z dnia 31 grudnia 2021 r. Przewodniczący Wydziału wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł, zakreślając termin siedmiodniowy pod rygorem odrzucenia skargi. Korespondencję elektroniczną obejmującą odpis rzeczonego wezwania jego adresat odebrał w dacie 5 stycznia 2022 r., co stwierdza Urzędowe Poświadczenie Doręczenia. W terminie do usunięcia wskazanego wyżej braku fiskalnego skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy, który zarejestrowano pod sygn. akt I SPP/Gl 3/22 i skierowano do rozpoznania. Postępowanie wpadkowe nim zainicjowane zostało zakończone wydaniem w dniu 11 marca 2022 r. zarządzenia starszego referendarza sądowego o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania, od którego nie złożono sprzeciwu. Ze względu na prawomocne zakończenie postępowania w przedmiocie prawa pomocy, na podstawie zarządzenia z dnia 29 kwietnia 2022 r. skarżącego wezwano do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 31 grudnia 2021 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł – w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Jak wynika z Urzędowego Poświadczenia Doręczenia, pierwsze UPD przesyłki obejmującej powyższe wezwanie zostało utworzone w dniu 2 maja 2022 r., zaś powtórne w dacie 10 maja 2022 r. Graniczny termin doręczenia określono na dzień 16 maja 2022 r., lecz finalnie skarżący nie odebrał rzeczonej korespondencji elektronicznej. Nie uiścił wymaganej także opłaty, a zamiast tego złożył kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 230 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.; dalej w skrócie: "P.p.s.a."), od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Natomiast zgodnie z art. 230 § 2 P.p.s.a. pismami, o których mowa w § 1, są skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania. Jednocześnie na podstawie art. 220 § 3 P.p.s.a. skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd. W niniejszej sprawie skarżący został wezwany do wykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, a korespondencję w tym przedmiocie – pomimo niedokonania odbioru przez adresata – należy uznać za skutecznie doręczoną z upływem dnia 16 maja 2022 r., zgodnie z regułami doręczenia zastępczego. Zgodnie bowiem z art. 74a § 3 P.p.s.a., w celu doręczenia pisma w formie dokumentu elektronicznego sąd przesyła na adres elektroniczny adresata zawiadomienie zawierające: 1) informację, że adresat może odebrać pismo w formie dokumentu elektronicznego, wraz ze wskazaniem adresu elektronicznego, z którego adresat może pobrać dokument i pod którym powinien dokonać potwierdzenia doręczenia dokumentu; 2) pouczenie dotyczące sposobu odbioru pisma, a w szczególności sposobu identyfikacji adresata pod wskazanym adresem elektronicznym w systemie teleinformatycznym wykorzystywanym przez sąd do obsługi doręczeń, oraz informację o wymogu podpisania urzędowego poświadczenia odbioru kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. Zawiadomienie, o którym mowa w § 3, może być automatycznie tworzone i przesyłane przez system teleinformatyczny sądu, a odbioru tego zawiadomienia nie potwierdza się (por.: § 4). Jak stanowi dalej § 5 analizowanej regulacji, datą doręczenia pisma w przypadku zastosowania formy elektronicznej jest data podpisania przez adresata pisma urzędowego poświadczenia odbioru pism w sposób, o którym mowa w § 3 pkt 2. W przypadku nieodebrania pisma w formie dokumentu elektronicznego sąd, po upływie siedmiu dni, licząc od dnia wysłania zawiadomienia, przesyła powtórne zawiadomienie o możliwości odebrania tego pisma (por.: § 6). Do powtórnego zawiadomienia stosuje się przepisy § 3 i 4. W przypadku nieodebrania pisma, doręczenie uważa się za dokonane po upływie czternastu dni, licząc od dnia przesłania pierwszego zawiadomienia (por.: § 8). W realiach niniejszej sprawy procedura doręczenia elektronicznego została prawidłowo przeprowadzona, a w związku z finalnym brakiem odbioru pisma obejmującego wezwanie przez skarżącego, pomimo wygenerowania dwukrotnych zawiadomień w tym przedmiocie, doręczenie należało uznać za skuteczne w terminie 16 maja 2022 r. Siedmiodniowy termin do uzupełnienia braku fiskalnego skargi upłynął zatem skarżącemu z dniem 23 maja 2022 r., lecz należna kwota wpisu nie została uiszczona. W terminie przewidzianym na wykonanie wskazanego wyżej wezwania skarżący złożyły natomiast kolejny wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W tym kontekście szczególnego znaczenia nabiera okoliczność, iż zarządzeniem z dnia 11 marca 2022 r., od którego nie wniesiono sprzeciwu, pozostawiono bez rozpoznania poprzedni wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy, a tym samym zakończono w sposób prawomocny postępowanie wpadkowe zarejestrowane pod sygn. akt I SPP/Gl 3/22. Prawomocność orzeczenia w przedmiocie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych powoduje w dalszej kolejności powstanie obowiązku uiszczenia przez stronę wymagalnego wpisu sądowego (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lipca 2014 r., sygn. akt II OZ 667/14). Jakkolwiek strona ma prawo złożyć ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy, co wynika z brzmienia art. 165 P.p.s.a., to jednak czynność ta nie uchyla obowiązku usunięcia braku fiskalnego skargi. Na aprobatę zasługuje bowiem obecny w judykaturze sądowoadministracyjnej pogląd, zgodnie z którym każdy ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony po prawomocnej odmowie uwzględnienia uprzednio złożonego wniosku w tym przedmiocie, nie wpływa na bieg terminu do uiszczenia wpisu wskazanego przez sąd w wezwaniu do dokonania tej czynności oraz nie chroni strony przed skutkami niezastosowania się do treści wezwania we wskazanym terminie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 1 marca 2017 r., sygn. akt I OZ 479/17; z dnia 8 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OSK 810/14; z dnia 20 lipca 2011 r., sygn. akt II OSK 1380/11). W rezultacie, po bezskutecznym upływie siedmiodniowego terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, określonego w zarządzeniu wydanym po uprawomocnieniu się postanowień o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd winien odrzucić skargę na mocy art. 220 § 3 P.p.s.a. (por. m. in.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 15 października 2009 r., sygn. akt II OZ 869/09, sygn. akt II OZ 869/09; z dnia 16 grudnia 2011 r., sygn. akt I OZ 1047/11; z dnia 7 lutego 2011 r., sygn. akt II FSK 2274/10 i powołane tam dalsze orzecznictwo). Złożenie w terminie do wykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do usunięcia braku fiskalnego skargi kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie skutkuje przy tym przerwaniem biegu tego terminu, a jego upływ powoduje przewidziane prawem konsekwencje proceduralne (por. m. in.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 maja 2007 r., sygn. akt II FSK 649/06; z dnia 3 lutego 2009 r., sygn. akt I OZ 53/09; z dnia 28 lipca 2009 r., sygn. akt I FZ 252/09). Przenosząc powyższe zapatrywania prawne na realia niniejszej sprawy, należy stwierdzić, że skoro postępowanie w przedmiocie przyznania skarżącemu prawa pomocy zostało już prawomocnie zakończone, to kolejny wniosek w tym przedmiocie nie mógł skutkować przerwaniem biegu terminu przewidzianego na uiszczenie wpisu sądowego od skargi. Ponieważ skarżący nie uiścił należnej opłaty, to w konsekwencji skarga jest obarczona brakiem fiskalnym, który uniemożliwia nadanie jej prawidłowego biegu. Finalnie zatem Sąd, działając na podstawie art. 220 § 3 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji, tj. o odrzuceniu skargi.