II SA/Gl 1149/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Broda (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędzia WSA Artur Żurawik, Protokolant specjalista Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi K.C. i A.N. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym oddala skargę. W dniu [...]r. funkcjonariusze Wojewódzkiego Inspektoratu Transportu Drogowego w K. przeprowadzili w J. przy ul. [...] kontrolę drogową pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...], którym kierował G. G. wykonując krajowy transport drogowy osób taksówką. Jak wynika z treści protokołu kontroli kierujący wykonywał transport drogowy na rzecz przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą pod firmą: "A" s.c. z siedzibą w R. przy ul. [...]. Kierujący okazał do kontroli licencję nr [...] na wykonywanie transportu drogowego taksówką wydaną dla przedsiębiorcy K. C., nie okazując jednocześnie licencji wydanej dla drugiego wspólnika spółki cywilnej A. N. Pismem z dnia [...] r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego zawiadomił strony o wszczęciu postępowania administracyjnego z urzędu. W toku postępowania strony przedłożyły umowę spółki cywilnej z dnia [...] r. podnosząc, że z art. 6 ustawy o transporcie drogowym nie wynika obowiązek posiadania licencji przez każdego ze wspólników. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego działając na podstawie art. 92 a ust.1 i 2 oraz art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym ( tekst jedn. Dz. U. z 2013r. poz.1414 z późn. zm. dalej: "u.t.d.") nałożył na A. N. i K. C. wspólników spółki cywilnej "A" karę pieniężną w wysokości 8000 (osiem tysięcy) złotych za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w przypadku prowadzenia działalności gospodarczej w formie spółki cywilnej przedsiębiorcami mającymi zdolność prawną są wspólnicy a nie sama spółka, co oznacza, że licencję na prowadzenie usługowego transportu drogowego musi uzyskać każdy ze wspólników oddzielnie. Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli A. N. i K. C., zarzucają naruszenie norm postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy oraz naruszenie norm prawa materialnego, tj. art. 5b ust. 1 pkt 3, art. 6 ust. 4 i 5, art. 87 ust. 4 w zw. z art. 92a ust. 1 i 2 ustawy o transporcie drogowym. Odwołujący podnieśli, że spółka cywilna w orzecznictwie i doktrynie traktowana jest jako ułomny podmiot prawny mogący jednak prowadzić działalność gospodarczą na takich samych zasadach jak inne podmioty. W obrocie gospodarczym i w wielu dziedzinach prawa spółka cywilna traktowana jest jak określony podmiot gospodarczy m. in. przy uzyskiwaniu nr NIP i w statystyce publicznej przy uzyskiwaniu nr REGON. Nadto spółka cywilna, mimo braku osobowości prawnej, może być również zakładem pracy w rozumieniu art. 3 kodeksu pracy. Podnieśli również, że kierujący wykonujący transport drogowy osób został zatrudniony na podstawie umowy zlecenia przez spółkę cywilną, a powinien zostać zatrudniony przez przedsiębiorcę K. C., co jednak nie powinno stanowić przesłanki do nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 92a ust. 1 i 2 ustawy o transporcie drogowym. Ponadto powołując się na przepisy art. 860 i 861 kodeksu cywilnego wskazali, że każdy wspólnik może wnieść do spółki wkład w postaci innych praw albo świadczenia usług i w przedmiotowej sprawie każdy wspólnik wniósł do spółki uprawnienie w postaci licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego taksówką. Zatem skoro posiadacz licencji wykonuje objętą nią działalność gospodarczą w ramach spółki cywilnej, to nie można uznać, że drugi wspólnik spółki prowadzi działalność bez licencji, ponieważ działalność prowadzą pod wspólną firmą. Potwierdzeniem prowadzenia działalności pod wspólną firmą przez wspólników spółki cywilnej jest także faktura VAT, bowiem podatnikiem tego podatku jest spółka cywilna. Ponadto powołując się na wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 26 czerwca 2007r. I OSK 1087/06 wskazali, że skoro licencja udzielana jest przedsiębiorcy także prowadzącemu działalność w formie spółki cywilnej, to nie ma przeszkód, aby działalność prowadzoną przez spółkę wykonywał jeden wspólnik, działając na korzyść wszystkich wspólników. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego działając na podstawie art.138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego ( tekst jedn. Dz. U. z 2013r. poz. 267 z późn. zm. dalej: k.p.a.") utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając przyjęte rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, iż w dniu kontroli drogowej kierowca G. G. wykonywał transport drogowy osób taksówką na rzecz przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą pod firmą: "A" s. c. z siedzibą w R. przy ul. [...]. i nie posiadał przy tym licencji na wykonywanie transportu drogowego taksówką wydanej dla drugiego wspólnika spółki A. N. Wskazując jednocześnie, że licencja na wykonywanie transportu drogowego taksówką udzielana jest konkretnemu przedsiębiorcy na określony pojazd i obszar (art. 6 ust. 1 i ust. 4 ustawy o transporcie drogowym). Z kolei gdy przewóz drogowy taksówką jest wykonywany sprzecznie z treścią udzielonej licencji, ma miejsce wykonywanie transportu bez wymaganej licencji. Zdaniem organu to wspólnicy spółki cywilnej są przedsiębiorcami i to oni świadczą usługę transportową, a realizowany przez nich konkretny przewóz jest realizowany wspólnie, a nie przez każdego z osobna. Licencja uprawniająca do wykonywania transportu drogowego jest aktem indywidualnym, wydawanym na wniosek konkretnego przedsiębiorcy i potwierdza jego uprawnienie do wykonywania usług w zakresie transportu drogowego. Uprawnienie wynikające z licencji na wykonywanie transportu drogowego nie ma charakteru majątkowego i dlatego nie może być przedmiotem wkładu do majątku spółki. Tym samym każdy ze wspólników spółki cywilnej jest zobowiązany uzyskać wymagane przepisami prawa zezwolenie lub licencję. Wszystkie działania wspólników zmierzające do osiągnięcia określonego celu gospodarczego, pociągają za sobą także odpowiedzialność za te działania. Dlatego brak uprawnienia do wykonywania określonej usługi przez choćby jednego ze wspólników spółki cywilnej rodzi odpowiedzialność za wykonywanie tej usługi bez uprawnień. Organ wskazał również, że zgodnie z art. 13 ust. 1 u.t.d. zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub licencji nie można odstępować osobom trzecim ani przenosić uprawnień z nich wynikających na osobę trzecią. Dlatego też w jego ocenie wykonywanie przez stronę transportu drogowego na podstawie jednej licencji stanowiło naruszenie przepisów art. 92a ust. 1 u.t.d. Skargę na decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wnieśli A. N. i K. C. zarzucając naruszenie przepisów postępowania tj. art. 6, art. 8, art. 9, art.11, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. poprzez oparcie decyzji na przepisie z którego nie wynika naruszenie prawa, niedokładną analizę materiału dowodowego i pominięcie faktu, że transport był wykonywany w miejscowości w której działał jedynie wspólnik posiadający licencję, nadto poprzez nie odniesienie się do argumentów odwołania i wybiórcze potraktowanie materiału dowodowego. Zarzucili również naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 5b ust.1 pkt 3, art. 6 ust. 4 i 5 w zw. z art. 87 ust. 4 , art. 13 ust.1, art. 92c ust.1 pkt 1ustawy o transporcie drogowym poprzez uznanie, że transport był wykonywany na rzecz wspólnika nie posiadającego licencji, podczas gdy w rzeczywistości kierowca wykonywał zlecenie na rzecz wspólnika legitymującego się zezwoleniem oraz, że doszło do przeniesienia uprawnień z licencji na osobę trzecią, jak również uznanie, że skarżący mieli wpływ na stwierdzone naruszenie i nie zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania. Zarzucili również naruszenie art. 355 § 2 i art. 866 k.c. poprzez uznanie, że skarżący powinni znać wszystkie przepisy prawa oraz pominięcie faktu, że wspólnik spółki podpisując umowę zlecenia z kierowcą działał nie jako indywidualny przedsiębiorca a jako przedstawiciel drugiego wspólnika. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego w całości podtrzymał stanowisko oraz argumentację którą zawarł w treści zaskarżonej decyzji i na tej podstawie wniósł o oddalenie skargi. W toku postępowania sądowego pełnomocnik skarżących podtrzymał zarzuty oraz wnioski zawarte w treści skargi i na tej podstawie wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Natomiast pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna, bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza prawa materialnego, jak również reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Tymczasem, zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jedn. Dz. U. z 2012r. poz.270 z późn. zm. dalej: "p.p.s.a."), dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa uzasadnia uwzględnienie skargi. Przesłanki uzyskania licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób taksówką zawiera art. 6 ust. 1 u.t.d. Z kolei art. 87 ust. 4 u.t.d. stwierdza, że podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego kierowca taksówki jest obowiązany mieć przy sobie i okazać na żądanie licencję. Lp. 1.1. załącznika nr 3 do u.t.d. stwierdza, że za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji nakłada się karę w kwocie 8.000 zł. Wskazać również należy, że w świetle art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej ( tekst jedn. Dz. U. z 2013r. poz. 672 z późn. zm.), przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna niebędącą osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną - wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą. Za przedsiębiorców uznaje się także wspólników spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej. Warto mieć na uwadze, że spółka cywilna, choć nie jest odrębnym podmiotem prawa, oznacza zobowiązanie się do osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego (art. 860 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny – Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.), a więc do wspólnego działania, które należy traktować jako jedno działanie dwóch lub więcej wspólników, nie zaś jako sumę ich działań indywidualnych. W konsekwencji przewóz wykonywany w ramach spółki cywilnej jest jednym przewozem podlegającym zarachowaniu łącznie na rzecz wszystkich wspólników, a nie przewozem każdego z nich z osobna. To z kolei prowadzi do wniosku, że sprawa o ukaranie za naruszenie przepisów o transporcie drogowym podczas wykonywania transportu drogowego w ramach spółki cywilnej jest jedną sprawą administracyjną dotyczącą wspólnego naruszenia (naruszeń) dokonanych podczas jednego wspólnego przewozu. Ponadto stosownie do art. 864 k.c. za zobowiązania spółki wspólnicy odpowiedzialni są solidarnie. Nie ulega też wątpliwości, że solidarna odpowiedzialność wspólników dotyczy również odpowiedzialności za zobowiązania publicznoprawne (por. wyrok NSA z dnia 8 grudnia 2011r., sygn. akt II GSK 1134/11 oraz wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 20 lutego 2013r.,sygn. akt III SA/Wr 513/12 dostępne: orzeczenia.nsa.gov.pl.). Oddzielnego omówienia wymaga natomiast kwestia braku licencji posiadanej przez jednego ze wspólników. Tego zagadnienia dotyczyła uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 października 2008r., sygn. akt II GPS 5/08, w myśl której w spółce cywilnej, w której tylko jeden ze wspólników posiada licencję na wykonywanie transportu drogowego, świadczenie tych usług przez inną osobę niż licencjobiorca oznacza przeniesienie uprawnień wynikających z licencji na osobę trzecią z naruszeniem art. 13 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym. W uzasadnieniu tej uchwały wyjaśniono m.in., że licencja na prowadzenie transportu drogowego udzielona jednemu ze wspólników nie jest składnikiem wspólnego majątku spółki ani też przedsiębiorstwa wchodzącego w skład tego majątku. Nie może więc być wykorzystywana przez wspólników nielegitymujących się uprawnieniami z licencji bez przeniesienia tych uprawnień. Ponadto NSA wskazał, że uzyskane w sferze stosunków publicznoprawnych uprawnienie do wykonywania transportu drogowego nie ma charakteru majątkowego i nie może być przedmiotem wkładu. Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że skoro obowiązek posiadania licencji na wykonywanie transportu drogowego obejmuje każdego ze wspólników spółki cywilnej indywidualnie, zaś w wyniku przeprowadzonej kontroli ustalono, że jeden ze wspólników spółki cywilnej takiej licencji nie posiadał, to słusznie organy przyjęły, że doszło do wykonywania transportu drogowego bez wymaganej licencji. Bez znaczenia przy tym pozostaje podnoszona przez skarżących kwestia wykonywania transportu w miejscu gdzie jeden ze wspólników licencję posiadał oraz okoliczność, że wspólnik nie posiadający licencji zawarł umowę z kierowcą świadczącym usługę transportową w imieniu wspólnika posiadającego licencję. Nie ulega bowiem wątpliwości, że każdy ze wspólników spółki cywilnej powinien taką licencję posiadać, bowiem uprawnienia nadane licencją są ściśle związane z podmiotem, który uzyskał licencję ( por. wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2012r., sygn. akt II GSK 1866/11; podobnie wyrok WSA w Krakowie z dnia 16 grudnia 2014r., sygn. akt III SA/Kr 883/14 oraz wyrok NSA z dnia 1 grudnia 2009r., sygn. akt II GSK 210/09 dostępne na: orzeczenia.nsa.gov.pl.). Nadto kierowca świadczył usługę transportową na rzecz wspólników prowadzących działalność gospodarczą jako spółka cywilna. Spółka cywilna, choć nie jest odrębnym podmiotem prawa, lecz stosunkiem prawnym powstałym na podstawie umowy, to jednak przez tę umowę strony, czyli wspólnicy, zobowiązują się do osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego, a więc do wspólnego działania, które należy traktować jako jedno działanie dwóch lub więcej wspólników, nie zaś jako sumę ich działań indywidualnych. W konsekwencji przewóz wykonywany w ramach spółki cywilnej jest jednym przewozem podlegającym zarachowaniu łącznie na rzecz wszystkich wspólników, a nie przewozem każdego z nich z osobna ( por. wyrok NSA z dnia 2 października 2014r. sygn. akt II GSK 1080/13, wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 marca 2013r.,sygn. akt VI SA/Wa 1589/12, wyrok NSA z dnia 4 września 2015r., sygn. akt II GSK 1877/14; wyrok NSA z dnia 7 lipca 2015r.,sygn. akt II GSK 1114/14 dostępne na: orzeczenia.nsa.gov.pl.). Jako odosobniony należy uznać pogląd wyrażony w wyroku NSA z 24 lipca 2007r., sygn. akt I OSK 1137/06 na który powołują się skarżący, którego Sąd rozpoznający niniejszą sprawę nie podziela. Dodać należy, że kierowca G. G. dokonywał przewozów na podstawie umowy zlecenia z [...] r., przy czym zleceniodawcą była "A" s. c., czyli obaj przedsiębiorcy, a nie tylko K. C., jako przedsiębiorca posiadający licencję. A. N. z kolei nie posiadał licencji, przy czym zgodnie z umową z dnia [...] r. to również on firmował zlecenie przewozu osób. Także umowa spółki cywilnej z dnia [...] r. stwierdza, że wspólnicy zawiązali ją dla prowadzenia wspólnego celu gospodarczego, jakim jest działalność taksówek osobowych. Potwierdza to jednoznacznie zasadność ustaleń dokonanych przez organy obu instancji w toku przeprowadzonego postępowania. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie pozostaje podnoszona przez skarżących okoliczność, że wcześniejsze kontrole przeprowadzone w 2014r. nie wykazały żadnych nieprawidłowości, a urzędnicy przyjmujący wniosek o wydanie licencji nie poinformowali ich, że obowiązek posiadania licencji dotyczy każdego ze wspólników spółki cywilnej. Tym samym jako chybione należało uznać zarzuty dotyczące naruszenia w tym zakresie przepisów postępowania. Nietrafny jest również zarzut niezastosowania przez organy w sprawie art. 92c ust.1 u.t.d. W ocenie Sądu brak było bowiem przesłanek uzasadniających jego zastosowanie. Pomimo podniesienia takiego zarzutu w skardze przesłanek takich nie wskazali również sami skarżący ograniczając się jedynie do stwierdzenia, że to organ nie udowodnił jakiegokolwiek wpływu skarżących na powstałe naruszenie przepisów. Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie, organy prawidłowo przeprowadziły postępowanie, dokonały zbadania wszystkich istotnych okoliczności sprawy, ustosunkowały się do argumentów podnoszonych przez stronę, dając temu wraz w treści uzasadnienia zarówno zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Z powyższych względów skarga nie mogła odnieść skutku i jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.