II SA/Gl 1434/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Bogucka, Sędziowie Sędzia WSA Piotr Broda (spr.), Sędzia NSA Łucja Franiczek, Protokolant specjalista Małgorzata Orman, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2013 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badanie psychologiczne oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. nr [...], znak: [...] Komendant Powiatowy Policji w Z. działając na podstawie art.124 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym ( Dz. U. z 2003r., nr 58, poz. 515, z późń. zm. ) skierował K. K. na badania psychologiczne z powodu przekroczenia liczby 24 punktów otrzymanych na podstawie art.130 ust.1 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Od powyższej decyzji odwołanie do [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji wniósł K. K. zarzucając, że organ I instancji błędnie przyjął, jakoby zachodziły podstawy do skierowania go na badania psychologiczne, w sytuacji gdy przed doręczeniem decyzji odbył kurs, który skutkuje odjęciem 6 punktów. Dlatego w ocenie odwołującego się nie może być mowy o przekroczeniu 24 punktów. Powołał się nadto na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 15 lipca 2010r. sygn. akt II SA/Gl 26/12 oraz na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lipca 2010r. sygn. akt I OSK 885/09, wskazując na zasadę, że odbycie szkolenia powoduje zmniejszenie ilości punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, która jest ograniczona jednym wyjątkiem dotyczącym stażu kierowcy. Zdaniem odwołującego się przepis § 8 ust.6 Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego jest niezgodny z Konstytucją, albowiem rozszerza ustawowy katalog określonych w art.130 ust.3 ustawy Prawo o ruchu drogowym podmiotów wyłączonych z możliwości odbycia szkolenia teoretycznego z zakresu zasad ruchu drogowego. Dlatego też wniósł o umorzenie postępowania w zakresie skierowania go na badania psychologiczne. [...] Komendant Wojewódzki Policji decyzją z dnia [...] r. znak; [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r Nr 98, poz.1071 z późń. zm.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazał, że przesłanką do wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie skierowania strony na badania psychologiczne była informacja organu prowadzącego ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego o przekroczeniu przez K. K. liczby 24 punktów. Okoliczność ta była weryfikowana i nie budzi wątpliwości. Przyznał, że K. K. odbył w dniu 3 lipca 2012r. szkolenie w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego w K., ale było to już po przekroczeniu dopuszczalnej liczby punktów. Zdaniem organu odwołujący się miał świadomość popełnionych wykroczeń i posiadanej liczby punktów, albowiem zostały one stwierdzone prawomocnymi mandatami karnymi. Odnosząc się do powołanych w odwołaniu orzeczeń sądów administracyjnych wskazał na niejednolitość poglądów w tym zakresie. Nadto odwołując się do orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego stwierdził, że zmniejszenie liczby punktów w wyniku odbytego szkolenia, może nastąpić tylko wówczas, gdy przypisana kierowcy liczba punktów nie przekroczyła 24. Wskazał, że o niezgodności aktu wykonawczego z przepisami prawa wyższego rzędu, ze skutkiem utraty mocy obowiązującej zakwestionowanego aktu podstawowego, może orzec tylko Trybunał Konstytucyjny. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniósł K. K. podnosząc, że przed doręczeniem jakiejkolwiek decyzji odbył kurs, który skutkuje odjęciem sześciu punktów, dlatego nie może być mowy o przekroczeniu 24 punktów. Powołując się przy tym na treść wskazanych w odwołaniu wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach i Naczelnego Sądu Administracyjnego, wskazał na niekonstytucyjność przepisu § 8 ust. 6 Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego , który jego zdniem nie spełnia wymogów art. 92 ust.1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Stwierdził, że przepis rozporządzenia rozszerza ustawowy katalog określony w art.130 ust.3 ustawy Prawo o ruchu drogowym podmiotów wyłączonych z możliwości redukowania sobie punktów karnych po odbyciu szkolenia teoretycznego z zakresu zasad ruchu drogowego. Zdaniem skarżącego decyzje podejmowane w jego przypadku są niezgodne z obowiązującym prawem i są sprzeczne z prawomocnymi wyrokami sądów administracyjnych. Wszelkie wątpliwości i niejasności w orzecznictwie został zinterpretowane przez organ II instancji na jego niekorzyść. Na tej podstawie wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę [...] Komendant Wojewódzki Policji podniósł argumenty wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie Zaskarżoną decyzją organ II instancji utrzymał w mocy decyzję wydaną na podstawie art.124 ust.1 pkt.2lit.b ustawy Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity - Dz. U. z 2005r. nr 108, poz. 908, ze zm., dalej "ustawa"), zgodnie z którym badaniu psychologicznemu przeprowadzanemu w celu orzeczenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem podlega kierujący pojazdem silnikowym, skierowany w drodze decyzji przez organ kontroli ruchu drogowego, jeżeli przekroczył liczbę 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1. Badania, o których mowa są przeprowadzane przez uprawnionego do orzekania psychologa w pracowni psychologicznej (ust.3) i wykonywane na koszt osoby badanej, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej (ust.5) . Skierowanie w formie decyzji wydaje komendant powiatowy (miejski) Policji; taka forma jest wprost wyrażona w art. 124 ust. 1 pkt 2 ustawy. W art. 130 ustawy, uregulowana została kwestia ewidencji kierowców, naruszających przepisy oraz ewidencja posiadanych przez nich punktów, za naruszenia przepisów ruchu drogowego. Zgodnie z tym przepisem, to Policja prowadzi ewidencję kierowców, naruszających przepisy ruchu drogowego. Określonemu naruszeniu, przypisuje się odpowiednią liczbę punktów, w skali od 0 do 10 i wpisuje się do tej ewidencji. Punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego, wpisane do ewidencji, usuwa się po upływie 1 roku od dnia naruszenia, chyba że przed upływem tego okresu, kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć, przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 punkty lub w przypadku kierowców, którzy w okresie 1 roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy, przekroczyliby liczbę 20 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Kierowca wpisany do ewidencji o której mowa w ust. 1 ustawy, może na własny koszt uczestniczyć w szkoleniu, którego odbycie spowoduje zmniejszenie liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Nie dotyczy to kierowcy w okresie 1 roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy. Wprowadzenie do porządku prawnego systemu punktowego za naruszenie przepisów ruchu drogowego miało na celu zdyscyplinowanie i wdrażanie kierowców do przestrzegania obowiązujących przepisów ruchu drogowego oraz zapobieganie wielokrotnemu łamaniu tych przepisów. W sytuacji gdy kierujący pojazdem, przekroczy ustalony limit 24 punktów w ciągu roku, od dnia pierwszego naruszenia przepisów, musi liczyć się z negatywnymi konsekwencjami, takimi jak zatrzymanie prawa jazdy (art.138 ust 1 w zw. z art. 135 ust 1 pkt 1 lit. g ), skierowanie na badania psychologiczne (art.124 ust.1 pkt 2 lit. b) skierowanie na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji ( art.114 ust 1 pkt 1 lit. b) Nie wywiązanie się z nałożonych obowiązków, skutkuje wydaniem decyzji o cofnięciu uprawnień ( art.140 ust.1 pkt 4 lit. c). Wprawdzie art.130 ust 3 ustawy dopuszcza możliwość, że kierowca wpisany do ewidencji, o której mowa w ust. 1, może na własny koszt uczestniczyć w szkoleniu, którego odbycie spowoduje zmniejszenie liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, z zastrzeżeniem że nie dotyczy to kierowców w okresie 1 roku od wydania po raz pierwszy prawa jazdy, to jednak treść ust. 2 wyklucza usunięcie punktów wpisanych do ewidencji po upływie roku , w sytuacji gdy kierowca dopuścił się naruszeń, za które przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 punkty. Oznacza to, że odbycie przez kierującego szkolenia, zmniejszającego liczbę punktów, już po przekroczeniu dopuszczalnego limitu 24 punktów, nie powoduje zmniejszenia liczby punktów, a co za tym idzie, pociąga to za sobą konsekwencje dla kierującego opisane wyżej. W podobny sposób kwestie tę reguluje również § 8 ust.6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. nr 236, poz.1998 ze zm. dalej "rozporządzenie"), wydanego z powołaniem się na upoważnienie, zawarte w art.130 ust 4 i art. 140 ust 5 ustawy. Sądowi orzekającemu, znane są poglądy wyrażone między innymi w powoływanym przez skarżącego wyroku WSA w Gliwicach z dnia 14 marca 2012r. sygn. akt II SA/GI 26/12, a nadto w orzecznictwie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lipca 2010r., sygn. akt I OSK 885/09 – Lex nr 706215, wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 czerwca 2009r., sygn. akt VIII SA/Wa 15/09, z dnia 15 października 2010r., sygn. akt VII SA/Wa 1485/10 ), zgodnie z którymi przepis § 8 ust.6 rozporządzenia został wydany z przekroczeniem upoważnienia ustawowego ( art.130 ust.4 i art. 140 ust.5), co przesądza o niezgodności rozporządzenia w tym zakresie z ustawą. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę nie podziela jednak stanowiska i argumentacji zaprezentowanych w przytoczonych orzeczeniach. Zdaniem Sądu, prawidłowa wykładania omawianych przepisów ustawy – Prawo o ruchu drogowym, pozwala na właściwe odczytanie normy prawnej, wypływającej z treści analizowanych przepisów z art. 124 ust.1 pkt 2 lit. b i art.130 ust.1, 2 i 3 ustawy, w sposób , który wyklucza możliwość zmniejszenia liczby punktów, na skutek uczestnictwa w szkoleniu w sytuacji, gdy odbycie szkolenia nastąpiło, już po przekroczeniu 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Treść § 8 ust. 6 rozporządzenia precyzuje, jedynie normatywną treść przepisów ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Sąd uważa również, że regulacja zawarta w § 8 ust.6 rozporządzenia, w pełni służy realizacji celu unormowań ustawowych. Udzielając upoważnienia w art.130 ust. 4 ustawy, ustawodawca zawarł wyraźne wskazania treściowe, wyznaczające kierunek unormowań przyjętych w rozporządzeniu. Zaakceptowanie stanowiska przeciwnego pozostawałoby w kolizji z celem ustawy oraz mogłoby doprowadzić do zagrożenia dla ruchu drogowego, poprzez dopuszczenie do niego kierowców, którzy z różnych przyczyn utracili zdolność bezpiecznego kierowania pojazdami (patrz: wyrok NSA z dnia 22 marca 2011r. o sygn. akt I OSK 723/10). Mając powyższe na uwadze, Sąd w pełni akceptuje dominujący w orzecznictwie stanowisko, wyrażone w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 2010r., sygn. akt I OSK 275/10 – Lex nr 745196, z dnia 22 marca 2011r., sygn. akt I OSK 723/10- Lex nr 990279, z dnia 13 października 2011r., sygn. akt I OSK 1721/10 – Lex nr 1069603 oraz z dnia 9 grudnia 2011r. sygn. akt I OSK 73/11- nie publ., że nie jest dopuszczalne zmniejszenie liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, na skutek uczestnictwa w szkoleniu, w sytuacji, gdy odbycie szkolenia nastąpiło już po przekroczeniu 24 punktów, wpisanych do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Badanie psychologiczne kierującego pojazdem silnikowym, który przekroczył liczbę 24 punktów otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego (art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. b), jest uzasadnione uporczywością naruszania przepisów ruchu drogowego, co może wskazywać na istnienie przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem. Badanie na tej podstawie dotyczy tylko mającego uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym lub tramwajem. Profilaktycznie kierowca taki jest eliminowany z ruchu, gdyż jest mu zatrzymywane prawo jazdy (art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. g). W systemie zagrożeń ruchu drogowego w zakresie zagrożeń osobowych istotną rolę, oprócz zagrożeń medycznych, odgrywają zagrożenia psychiczne, tj. groźne stany i czynności psychiczne indywidualnego uczestnika ruchu, a w szczególności kierującego pojazdem. Kierowanie pojazdem polega m.in. na koordynacji psychomotorycznej, umiejętności działania w warunkach stresu, zwłaszcza presji czasu, umiejętności podejmowania decyzji. Groźne stany psychiczne u kierującego pojazdem występują w sytuacjach trudnych, takich jak: zadania ponad siły, zadania złożone o zmiennej i niejasnej strukturze w zmiennych warunkach, przeszkody, konflikty i naciski. Sytuacje trudne mogą prowadzić do zaburzeń psychologicznych, tj. do błędów kierowcy. Błędy kierowcy mogą być uwarunkowane sytuacyjnie lub osobowo; mogą być wynikiem trudnej zewnętrznej sytuacji drogowej, jak i trudnej sytuacji psychicznej kierowcy. Działanie jest określone układem warunków, na które składają się zmienne czynniki sytuacyjne i względnie trwałe czynniki osobowościowe. Ograniczeniu wpływu zagrożeń psychicznych służą, m.in. badania psychologiczne kierowców (P. Boesler, Zarys psychologii..., s. 6-12). Mają one na celu stwierdzenie istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem. ( Ryszard Stefański – Komentarz do art.124 ustawy – Prawo o ruchu drogowym.) W odniesieniu do pozostałych zarzutów skargi stwierdzić należy, że Sąd w pełni podziela stanowisko [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji , że orzeczenia sądów administracyjnych w innych sprawach nie są wiążące dla organu rozpoznającego indywidualną sprawę, a w procesie stosowania prawa organy administracji publicznej mają obowiązek zastosować w ustalonym przez siebie stanie faktycznym aktualnie obowiązujące przepisy. Nie ma zatem wątpliwości, że w chwili wydania zaskarżonej decyzji obowiązywał przepis art.124 ust.1 pkt 2 lit.b w brzmieniu cytowanym wyżej , który był również podstawą do wydania decyzji przez Komendanta Powiatowego Policji w Z. o skierowaniu skarżącego na badania psychologiczne. Z tych wszystkich powodów skarga nie mogła doprowadzić do podważenia zgodności z prawem zaskarżonej decyzji i dlatego Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012r. poz.270, z późń. zm. ) skargę oddalił.