II SA/Gl 1547/20

WyrokWSA w Gliwicach2021-04-22

Skład orzekający: Renata Siudyka, Beata Kalaga-Gajewska, Elżbieta Kaznowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy podmiotowi prowadzącemu działalność gospodarczą, który usuwał i przechowywał pojazdy na podstawie dyspozycji Policji, przysługuje wynagrodzenie za sprawowanie dozoru nad tymi pojazdami na podstawie art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jeśli nie posiadał umowy z właściwym organem (starostą, gminą) wyznaczającej go do takich czynności?
Ratio decidendi
Podmiotowi prowadzącemu działalność gospodarczą, który usuwał i przechowywał pojazdy na podstawie dyspozycji Policji, nie przysługuje wynagrodzenie za sprawowanie dozoru nad tymi pojazdami na podstawie art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jeśli nie posiadał umowy z właściwym organem (starostą, gminą) wyznaczającej go do takich czynności. Brak takiej umowy oznacza brak nawiązania stosunku administracyjnoprawnego, co wyklucza możliwość dochodzenia roszczeń w trybie administracyjnym.
Stan faktyczny
Skarżący domagał się wynagrodzenia za usuwanie, parkowanie i sprawowanie dozoru nad pojazdami. Organ I instancji odmówił przyznania wynagrodzenia, wskazując na brak umowy między skarżącym a właściwym organem (Gminą Miasto C.) wyznaczającej go do takich czynności. Organ II instancji utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Skarżący w skardze do WSA podniósł, że skoro otrzymywał wynagrodzenie do 2011 r., powinien je otrzymać również za okres późniejszy, argumentując, że wykonuje zadanie publiczne. WSA oddalił skargę, podzielając stanowisko organów.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Siudyka, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.), Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi W.J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie dozoru pojazdu oddala skargę. Prezydent Miasta C. (dalej: "organ I instancji") postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], działając na podstawie art. 102 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (obecnie t.j.: Dz. U. z 2020 r. poz. 1427, dalej: "u.p.e.a."), odmówił W.J., prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą "A" (dalej: "skarżący"), przyznania wynagrodzenia za usunięcie, parkowanie i sprawowanie dozoru nad pojazdami: [...], nr rej. [...]; [...], nr rej. [...]; [...], nr rej. [...]; [...], nr rej. [...]; [...], nr rej. [...]; [...], nr [...]i [...], nr rej. [...], za cały okres sprawowania dozoru. W uzasadnieniu postanowienia organ I instancji wskazał, że dnia 9 sierpnia 2012 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie wynagrodzenia za usunięcie i przechowywanie pojazdów, które stały się własnością Gminy Miasta C.. Kolejnym pismem z dnia 4 października 2012 r. skarżący wniósł o wydanie decyzji administracyjnej w zakresie wynagrodzenia za cały okres dozoru. W sprawie zostały wydane liczne postanowienia organów administracji publicznej oraz wyroki sądów administracyjnych (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 4 stycznia 2017 r. sygn. akt II SA/Gl 943/16; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 grudnia 2017 r. sygn. akt I OSK 1246/17, dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA, dalej: "CBOS"). Do usunięcia pojazdów na podstawie decyzji naczelników urzędów skarbowych, na podstawie ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. nr 108, poz. 908 z późn. zm., dalej: "p.r.d.") oraz rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 stycznia 2000r. w sprawie usuwania pojazdów i blokowania ich kół (Dz. U. nr 5 poz. 64). Zgodnie z art. 130a ust. 1 p.r.d. pojazd był usuwany z drogi na koszt właściciela, a decyzję o jego usunięciu podejmowała Policja (art. 130a ust. 4 pkt 1 p.r.d.). Pojazd był usuwany z drogi przez jednostkę wyznaczoną przez starostę (art. 130a ust. 5 p.r.d.). W przypadkach określonych w art. 130a ust. 1 i 2 p.r.d. pojazd był usuwany z drogi przez jednostkę wyznaczoną przez starostę (art. 130a ust. 5). Wydanie pojazdu następowało po okazaniu dowodu uiszczenia opłaty, o którym była mowa w ust. 6 (art. 130 a ust. 7 p.r.d.). Pojazd usunięty w trybie określonym w ust. 1 lub 2 i nieodebrany przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia uznawano za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Pojazd ten przechodził na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy (art. 130 a ust. 10 p.r.d.). W niniejszej sprawie w pierwszej kolejności należało mieć na uwadze m.in. wskazania zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 kwietnia 2020 r. w sprawie sygn. akt II SA/GI 1519/19 wedle, których należało wyjaśnić status skarżącego, jako jednostki wyznaczonej do usuwania pojazdów w trybie art. 130 a ust.1 i ust.2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym. W odniesieniu do powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wskazał, że w sprawie należałoby ustalić oraz ocenić sytuację, w której skarżący miałby być jedynym lub też jednym z kilku podmiotów wskazanych organom Policji przez właściwego starostę lub właściwy organ miasta na prawach powiatu, jako podmiot, z którym mogą być zawarte umowy w przedmiocie usuwania pojazdów z drogi i przechowywania ich na wyznaczonym parkingu. Weryfikując powyższą kwestię organ I instancji wskazał, iż gdyby skarżący był jedynym lub też jednym z kilku podmiotów wskazanych organom Policji przez właściwego starostę jako podmiot, z którym mogą być zawarte umowy w przedmiocie usuwania i przechowywania pojazdów, to obowiązywałaby go taka sama umowa jak z innymi jednostkami, tj. "B"w C. Sp. z o.o.. [...], "C", "D". W tym też celu organ I instancji przytoczył treść § 5 umowy zgodnie, z którym zleceniobiorca dochodzi od właściciela pojazdu zapłaty za usunięcie, przemieszczenie i parkowanie pojazdu na parkingu strzeżonym, umowa nie stanowi podstaw do żądania od Gminy C. zapłaty za czynności będące przedmiotem umowy, jeżeli dochodzenie i egzekucja należności od właściciela pojazdu okaże się bezskuteczna. W świetle powyższego skarżący, tak jak inne podmioty nie mógłby dochodzić zapłaty za usunięcie, przemieszczenie i parkowanie pojazdu od Gminy. Na dowód powyższego załączył do akt umowy zawarte z "B" w C. Sp. z o.o.. [...], "C", "D". Ponadto, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w uzasadnieniu wyroku z dnia 24 kwietnia 2020 r. w sprawie sygn. akt II SA/GI 1519/19 wskazał, że brak jest w aktach sprawy korespondencji z organami wydającymi skarżącemu dyspozycje usunięcia pojazdów z drogi tym samym nie wyjaśniono, na jakiej podstawie dyspozycje były kierowane do skarżącego. Weryfikując powyższą kwestię organ I instancji w dniu 6 lipca 2020 r. skierował do Komendy Miejskiej Policji w C. pismo z prośbą o udzielenie informacji, na jakiej podstawie były wydawane skarżącemu dyspozycje usunięcia wskazanych powyżej pojazdów. W dniu 27 lipca 2020 r. do organu I instancji wpłynęła odpowiedź z Komendy Miejskiej Policji w C. z dnia 20 lipca 2020 r., iż nie zawierała umów na usuwanie, parkowanie i sprawowanie dozoru nad zabezpieczonymi pojazdami oraz, że Zespół Finansów i Zaopatrzenia oraz składnica akt Zespołu Prezydialnego Komendy Miejskiej Policji w C. nie posiada żadnych dokumentów potwierdzających fakt zawierania umów w latach 2004-2009 oraz 2010 r. Dodatkowo, organ I instancji wskazał, że już pismem z dnia 16 kwietnia 2018 r. zwrócił się do Komendy Miejskiej Policji w C. z prośbą o informację czy skarżący był w roku 2001 oraz w latach 2004-2009 jednostką wyznaczoną przez Gminę Miasto C. do usuwania pojazdów z drogi w trybie art. 130a ust. 1 i ust. 2 p.r.d., a z uzyskanej informacji wynika, że Komenda Miejska Policji w C. nie posiada formalnego potwierdzenia w formie umów, że skarżący w roku 2001 oraz w latach 2004- 2009 w tym trybie był jednostką wyznaczoną przez Gminę Miasto C. do usuwania pojazdów z drogi. Na podstawie powyższego organ I instancji wywiódłł, że skoro nie było zawartych umów toteż nie było podstaw do wydania dyspozycji usunięcia pojazdów. Na dowód powyższego załączył do akt pismo z dnia 16 kwietnia 2018 r. oraz odpowiedź Komendy Miejskiej Policji w C. z dnia 30 kwietnia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w uzasadnieniu wyroku z dnia 24 kwietnia 2020 r. w sprawie sygn. akt II SA/GI 1519/19 wskazał, że brak jest w sprawie odpowiednich ustaleń w odniesieniu do kwestii przejścia własności dozorowanych pojazdów na rzecz powiatu lub miasta na prawach powiatu, czyli wystąpienia skutku, o którym mowa w art. 130a ust.10 p.r.d. Weryfikując powyższą kwestię organ I instancji przytoczył treść art. 130a ust. 10 p.r.d. i wskazał, że wszystkie przedmiotowe pojazdy powinny były już przejść w latach 2007-2010 na własność Skarbu Państwa, a stan prawny zmienił się dopiero dnia 21 sierpnia 2011 r., kiedy to wszedł w życie art. 130a ust. 5f p.r.d. zgodnie, z którym usuwanie pojazdów oraz prowadzenie parkingu strzeżonego dla takich pojazdów należy do zadań własnych powiatu. Starosta realizuje te zadania przy pomocy powiatowych jednostek organizacyjnych lub powierza ich wykonywanie zgodnie z przepisami o zamówieniach publicznych. Natomiast w odniesieniu do kwestii zapłaty faktur organ I instancji wyjaśnił, iż przejmując pojazdy Gmina stała się ich właścicielem, a przedmiotowe faktury dotyczyły zapłaty kosztów związanych z parkingiem pojazdów od chwili ich przejęcia przez Gminę do chwili odbioru pojazdów z parkingu. Nie było więc zdaniem organu I instancji żadnych podstaw do odrzucenia jak również nieopłacenia tych faktur. Jednocześnie opłacając faktury wywiązał się z czynności cywilnoprawnej a nie zapłacił skarżącemu jako jednostce dozorującej wyznaczonej przez starostę, której przysługuje wynagrodzenie w trybie art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zważywszy na powyższe należy stwierdzić, iż skarżący nie był wyznaczony przez Gminę Miasto C. do usuwania pojazdów z drogi i tym samym nie doszło do nawiązania stosunku administracyjnoprawnego, wobec czego nie przysługuje mu status dozorcy, o którym mowa w art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i tym samym żądanie zapłaty jest bezpodstawne. W odniesieniu do zebranego w sprawie materiału dowodowego i w toku całego dotychczasowego postępowania nie stwierdzono ani nie ustalono żadnego dokumentu, który by świadczył, iż skarżący, jako podmiot gospodarczy prowadzący działalność gospodarczą pod firmą "A" był jednostką wyznaczoną przez starostę, w trybie art. 130 a ust. 5 p.r.d. W sposób wyraźny należy podkreślić, iż dokumentu takiego nie ma ani w archiwach Urzędu Miasta C., ani nie posiada go również sam skarżący, jak też Wydział Ruchu Drogowego Komendy Miejskiej Policji w C. Organ I instancji ustalił, iż w dokumentacji archiwalnej Urzędu Miasta C. znajdują się umowy z innymi podmiotami. Tym samym należy wysnuć wniosek, iż skoro z innymi podmiotami przedmiotowe umowy były zawierane i znajdują się one bezpośrednio w dokumentacji archiwalnej, a nie ma takiej umowy ze skarżącym, to nie została ona zawarta. Nie ma bowiem żadnego dowodu, iż był on jednostką wyznaczoną przez Gminę Miasto C. do usuwania pojazdów z drogi. Usunięty pojazd i nie odebrany przez osobę uprawnioną w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia był uznawany za porzucony z zamiarem wyzbycia się i przechodził z mocy ustawy na rzecz Skarbu Państwa. W rozpatrywanej sprawie wszystkie wymienione pojazdy powinny zatem stać się własnością Skarbu Państwa, co jednak nie nastąpiło. Przedmiotowe pojazdy, tj. [...] nr rej. [...], [...] nr rej. [...], [...] nr rej. [...], [...] nr rej. [...], [...] nr rej. [...], [...] nr [...], [...] nr rej. [...] zostały usunięte w okresie od 30.04.2007 r. do 22.04.2010 r., na podstawie każdorazowych dyspozycji usunięcia pojazdu i stały się własnością Gminy Miasto C., na podstawie prawomocnych postanowień Sądu z 2011 r., a Gmina, jako właściciel pojazdów zapłaciła za ich przechowywanie od dnia przejęcia do odbioru z parkingu. Tak więc organ I instancji przejął pojazdy na własność w 2011 r. i skarżący otrzymał wynagrodzenie. Stan prawny zmienił się z dniem 21 sierpnia 2011r., kiedy to wszedł w życie art. 130a ust. 5f p.r.d., zgodnie z którym usuwanie pojazdów oraz prowadzenie parkingu strzeżonego dla takich pojazdów należy do zadań własnych powiatu. W zażaleniu z dnia 14 września 2020 r. skarżący wniósł o uchylenie postanowienia z dnia [...] r. i rozpoznanie sprawy co do istoty przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie (dalej: "organ II instancji"). Organ II instancji postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], po rozpatrzeniu zażalenia, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 123 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie t.j.: Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej w skrócie: "k.p.a.") oraz art. 102 § 2 i 4 u.p.e.a., utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji z dnia [...] r. W uzasadnieniu potwierdził ustalony stan faktyczny i podzielił rozważania prawne poczynione przez organ I instancji oraz wskazał, że nadesłane przez skarżącego kopie umów stanowią jedynie pierwsze strony umów, a więc są niekompletne ani też nie są potwierdzone za zgodność z oryginałem. Organ I instancji dołożył staranności w tym zakresie, albowiem wzywał skarżącego do nadesłania uwierzytelnionych kopii całości umów, oraz dokładnie wyjaśnił stan faktyczny sprawy, zebrał również w sposób wyczerpujący materiał dowodowy, a następnie dokonał jego oceny. Wezwania kierował również do organów administracji publicznej, które mogły być w posiadaniu takich dokumentów. Stąd też, w toku całego postępowania w rozpoznawanej sprawie nie stwierdzono ani nie ustalono żadnego dokumentu, który by świadczył, iż skarżący był jednostką wyznaczoną do usuwania i przechowywania pojazdów stosownie do art. 129 ust.5 p.r.d. Wobec powyższego organ II instancji stwierdził, że takie umowy nie zostały zawarte. W dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu skarżący nie był też podmiotem wyznaczonym do usuwania pojazdów z drogi, wobec czego nie doszło do nawiązania z nim stosunku administracyjnoprawnego, dlatego nie przysługuje mu status dozorcy, o którym mowa w art 102 § 2 u.p.e.a. Organ II instancji podał, że w doktrynie oraz orzecznictwie sądowym zgodnie wskazuje się, że do nawiązania stosunku administracyjnego pomiędzy Skarbem Państwa a podmiotem prowadzącym parking strzeżony może dojść tylko wówczas, gdy parking ten spełnił określone kryteria i w związku z tym podmiot go prowadzący został wyznaczony (wybrany) do wykonywania dozoru nad umieszczanymi na tym parkingu pojazdami. Pismem z dnia 26 listopada 2020 r. skarżący złożył skargę na powyższe postanowienie i wniósł o jego uchylenie oraz ponowne rozpatrzenie sprawy co do istoty. Zdaniem skarżącego, w ślad za treścią uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 listopada 2010 r., sygn. akt I OPS 1/10, skoro otrzymał on wynagrodzenie za przechowywanie pojazdu do 2011 r., to powinien je również otrzymać za czas późniejszy, czyli za cały okres sprawowania dozoru. Istota regulacji dotyczącej usuwania pojazdów z drogi i dalszego postępowania z tymi pojazdami wynika z tego, że jest to wykonywanie zadania publicznego o charakterze administracyjno-prawnym przez organy administracji publicznej, ale w części także przy pomocy podmiotów spoza administracji publicznej, którymi w tym przypadku są jednostki wyznaczone do usunięcia pojazdów z drogi lub prowadzenia parkingów dla tych pojazdów. Jako, że wymienione jednostki wykonują zadania z zakresu administracji publicznej, łączy je z organami administracji publicznej stosunek prawny o charakterze administracyjnym, oparty na założeniu, że otrzymują one wynagrodzenie i zwrot kosztów za wykonywanie nałożonych na nie obowiązków. W tej sytuacji gdy właściciel nie odbierze pojazdu i nie uiści wymaganych należności nie można pozbawić jednostki wykonującej zlecone jej zadanie publiczne, należnego wynagrodzenia i zwrotu poniesionych kosztów, wobec czego skarżący winien dostać wynagrodzenie za cały okres sprawowania dozoru, a nie tylko za jego część. Pismem z dnia 15 grudnia 2020 r. organ II instancji złożył odpowiedź na skargę i wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, zważył co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (obecnie t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W świetle art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie przewidzianym w art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 p.p.s.a. Podstawy materialnoprawne wydanego w sprawie zaskarżonego postanowienia zawierają przepisy powołanej powyżej ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm., obecnie aktualna publikacja: Dz. U. z 2019 r. poz. 1438, dalej jak dotychczas w skrócie: "u.p.e.a."). Wynagrodzenie określane na podstawie art. 102 § 2 u.p.e.a. zgodnie z którym, organ egzekucyjny przyzna na żądanie dozorcy, zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór - uzależnione jest w sposób oczywisty od ustalenia, że świadczenie w postaci dozoru zostało spełnione w oparciu o stosowną umowę cywilnoprawną. Powołany przepis ma zastosowanie do stosunków publicznoprawnych z uwagi na wydanie przez Radę Ministrów rozporządzenia z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. nr 46, poz. 237, z późn. zm., obecnie aktualna publikacja: Dz.U. z 2017 r. poz. 265). Art. 18 u.p.e.a. stanowi, że jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Nie ulega wątpliwości, ze świadczenie w postaci dozoru w odniesieniu do konkretnych pojazdów, wymienionych na wstępie i usuniętych przez skarżącego, na podstawie dyspozycji wydanej przez Komendę Miejską Policji w C., w oparciu o art. 129 ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. nr 98 poz. 602 z późn. zm., obecnie aktualna publikacja tekstu jednolitego: Dz.U. z 2020 r. poz. 110, dalej w skrócie: "p.r.d.") oraz rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 stycznia 2000 r. w sprawie usuwania pojazdów i blokowania ich kół (Dz. U. nr 5 poz. 64), nastąpiło w stanie prawnym obowiązującym do dnia 31 grudnia 2011 r. W odniesieniu do wniosku skarżącego organ I instancji przeprowadził analizę obowiązujących ówcześnie przepisów, ale również sprawdził, w jakich warunkach doszło do usunięcia pojazdu oraz to, że nie istniała w obrocie umowa wiążąca skarżącego z organem publicznym (właściwym organem Policji, wojewodą lub organem samorządowym). Poczynił też ustalenia, czy w pewnych okresach wystarczająca była wydana przez organy policyjne dyspozycja usunięcia pojazdu i wykonanie takich czynności przez podmiot posiadający zawarte umowy (porozumienia) pomiędzy właściwym komendantem - wojewódzkim lub powiatowym (miejskim) lub właściwą gminą lub powiatem. W toku przeprowadzonego postepowania wyjaśniającego ustalono, że w chwili usunięcia pojazdu między skarżącym a Komendantem Miejskim Policji w C. obowiązywała umowa nr [...] z dnia [...] r., która dotyczyła trybu zlecania holowania i parkowania pojazdów dla potrzeb postępowania karnego (§ 3 umowy). Komendant Miejski Policji w C., Komendant Miejski w K., Wojewoda [...] (przejmujący archiwum Wojewody [...]), w tym też archiwum tego Urzędu Wojewódzkiego, ani też Miasto C. oraz sam skarżący nie są jednak w posiadaniu kopii powyższej umowy. W toku całego postępowania skarżący nie przedstawił żadnego dokumentu, z którego wynikałoby, że jego firma była jednostką wyznaczoną do usuwania i przechowywania pojazdów w trybie art. 129 ust. 5 p.r.d. W tym miejscu należy dostrzec, że na podstawie art. 130a p.r.d., obowiązującego od 1 stycznia 2002 r., którego brzmienie ulegało kolejnym zmianom, w tym szczególnie będącym konwencją wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 czerwca 2005 r. sygn. akt K 23/04 (Dz.U. z 2005 r. nr 109, poz. 925; OTK-A 2005/6/62), który stwierdził, że art. 130a ust. 5 i ust. 6 zdanie 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym jest niezgodny z art. 2 i art. 22 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (oraz że przepisy te tracą moc obowiązującą z dniem 30 czerwca 2006 r.). Przepisy, które utraciły moc obowiązującą z tym dniem stanowiły, że w przypadkach określonych ust. 1 i 2 art. 130a p.r.d. pojazd jest usuwany z drogi przez jednostkę wyznaczoną przez starostę (ust. 5), oraz że usunięty pojazd umieszcza się na wyznaczonym przez starostę parkingu strzeżonym do czasu uiszczenia opłaty za jego usunięcie i parkowanie (ust. 6 zdanie pierwsze). Dopiero ustawą z dnia 22 września 2006 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. nr 190, poz. 1400 – art. 1) wprowadzono nowe regulacje, które zastąpiły regulacje uznane przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodne z Konstytucją. Przepisy te weszły w życie w dniu 19 października 2006 r., co ma znaczenie dla oceny prawnej takich sytuacji, w których w dniu podjęcia przez organy Policji dyspozycji o usunięciu pojazdu z drogi publicznej i skierowania go na odpowiedni parking brak było w art. 130a p.r.d. przepisów normujących kwestię wyznaczenia przez starostę podmiotu uprawnionego do usuwania pojazdów z drogi i parkingu strzeżonego, na którym winny być umieszczane pojazdy usunięte z drogi w tym trybie. W takiej zaś sytuacji do nawiązania stosunku administracyjnoprawnego z prowadzącym parking strzeżony wystarczające było, w czasie obowiązywania art. 130a p.r.d. w brzmieniu nadanym wspomnianym orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego, tj. w okresie od 30 czerwca 2006 r. do 18 października 2006 r., podjęcie przez właściwy organ decyzji o usunięciu pojazdu z drogi i umieszczeniu go na wskazanym przez ten organ parkingu (art. 130a ust. 4 p.r.d.). W świetle powyżej przedstawionych rozważań ogólnych (obejmujących szersze spektrum problematyki dotyczącej zasad ustalania wynagrodzenia i zwrotu wydatków za wykonywanie dozoru nad pojazdem usuniętym z drogi) Sąd stwierdza, że ustalenia faktyczne istotne z perspektywy przywołanych przepisów zostały przez organy orzekające w sprawie należycie wyjaśnione. Należy w tym miejscu zaakcentować, że organ I instancji wystąpił do właściwych organów Policji o wyjaśnienie statusu skarżącego jako jednostki wyznaczonej do usuwania pojazdów z drogi w trybie art. 130a ust. 1 i 2 p.r.d. Po pierwsze, brak jakichkolwiek dowodów na to by w okresie dozoru wymienionego pojazdu skarżący był podmiotem wyznaczonym przez Gminę bądź starostę do usuwania i przechowywania pojazdów. W toku przeprowadzonego postępowania nie przedstawił on żadnych dowodów, z których wynikałoby, że miał w okresie dozoru status jednostki wyznaczonej przez właściwego starostę, stwierdzając, że umów zawartych z Gminą nie posiada. Jak wskazał organ II instancji skarżący przesłał szereg umów, jednakowoż stroną żadnej z umów nie był Prezydent Miasta C. Umowy te zostały zawarte z: Komendą Wojewódzką Policji w K. (umowa z [...] r. obowiązująca do 31 grudnia 2005 r.), Komendantem Miejskim Policji w C. (umowa z [...] r., aneksowana w dniu 4 stycznia 1999 r. obowiązująca do 30 czerwca 1999 r., umowa z [...] r. z aneksem z dnia [...] r. oraz umowa nr [...] i [...] z [...] r. oraz [...] r.), a także z Wojewodą [...] (umowa z [...] r. obowiązująca do 31 grudnia 2000r.). Stroną żadnej z tych umów nie była gmina C. jako miasto bądź powiat, także w przejętych zasobach archiwalnych brak jakiejkolwiek w tej mierze umowy bądź innego dokumentu. W konsekwencji podzielić należy stanowisko, że skarżący w tym okresie, z który domaga się przyznania wnioskowanego wynagrodzenia nie posiadał statusu "jednostki wyznaczonej przez właściwego starostę", co czyni niezasadnym żądanie skargi. Co istotne, jak wynika z umowy z Komendą Wojewódzką Policji w K. skarżącemu przysługiwało wynagrodzenie za świadczone usługi, płatne na podstawie wystawianych przez niego faktur. W konsekwencji organ I instancji ustalił i ocenił sytuację statusu skarżącego poprzez poszukiwanie odpowiednich informacji u podmiotów wydających dyspozycje usuwania pojazdów z drogi, oraz uzasadnił swoje stanowisko w sposób rzetelny i przekonywujący. Faktu powyższego nie kwestionuje także pełnomocnik skarżącego w zażaleniu z dnia 14 września 2020 r. wskazuje bowiem, że (cytat): "Nadal nie wiadomo Jaka Jednostka była wyznaczona do usuwania pojazdów i umieszczania ich na parkingach zgodnie z ustawą prawo o ruchu drogowym. W tej sytuacji można domniemywać, że Gmina, która nie posiada w swoich zasobach kopii umowy podpisanej ze skarżącym, a żąda tej umowy od skarżącego w ogóle nie zawarła takiej umowy z nikim, a więc nie wypełniła swoich obowiązków, które powinna wypełnić zgodnie z przepisem art 130a ust. 5 i wyznaczyć aktem Jednostkę". Z powyższego wynika bezspornie, że skarżący nie kwestionuje tego, iż do zawarcia takiej umowy nie doszło. Natomiast należy przypomnieć, że organ I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wykazał, że w dokumentacji archiwalnej Urzędu Miasta C. znajdują się umowy z innymi wskazanymi przez organ I instancji podmiotami. Z uwagi na dokonane w rozpoznawanej sprawie ustalenia należy wskazać orzecznictwo sądowe a także poglądy doktryny prawa dotyczące analogicznej sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 8 stycznia 2019 r. sygn. akt I OSK 1697/18 wprost wskazał, że: "Sąd zauważył, że stosunek prawny łączący się z parkowaniem pojazdu usuniętego z drogi Jest typowym stosunkiem administracyjnym powstałym na skutek władczych działań organów administracji, który wszelako musi być "faktycznie nawiązany" pomiędzy tym organem a przedsiębiorcą prowadzącym parking, aby ten przedsiębiorca mógł domagać się wynagrodzenia za usunięcie i przechowywanie pojazdu. W tym kontekście przedstawił okoliczności faktyczne sprawy konstatując, że pozostają one poza sporem, ogniskującym się wokół tego, czy usunięcie pojazdu z drogi i Jego przechowywanie nastąpiło w ramach stosunku administracyjnego (...). Zaznaczył, że z dniem 7 stycznia 2002 r. zgodnie z art 5 w związku z art 7 pkt 86 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 129, poz. 1444) starosta został podmiotem uprawnionym do wyznaczania jednostek usuwających pojazdy z drogi oraz prowadzących parkingi, na których umieszcza się te pojazdy, zaś z dniem 11 września 2002 r. utracił moc § 10 ust 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 stycznia 2000r. w sprawie usuwania pojazdów i blokowania ich kół (Dz. U. Nr 5, poz. 64) stanowiący podstawę do zawierania umów przez komendanta powiatowego Policji z przedsiębiorcami, którzy na podległym mu terenie będą wykonywać czynności usuwania i parkowania pojazdów. W tym kontekście zaakcentował, że w świetle niekwestionowanych ustaleń organów w dniu 11 maja 2003 r., kiedy dokonano usunięcia przyczepy, nie obowiązywała Już umowa o współdziałaniu w zakresie usuwania i przemieszczania pojazdów, zawarta przez Spółkę cywilną (...) z Komendantem Miejskim Policji w (...), wobec czego Spółka ta nie była podmiotem uprawnionym do wykonywania czynności w tej materii. Tym samym nie doszło do nawiązania stosunku administracyjnego i skarżącej nie przysługuje status dozorcy w rozumieniu art 102 § 2 ustawy. Stosunek mógł bowiem łączyć starostę tylko z podmiotami wskazanymi przez niego do usuwania pojazdów i prowadzenia parkingu, nie zaś podmiotami działającymi Jedynie na mocy dyspozycji Policji, która nie może być podstawą stosunku administracyjnego i prawa do wynagrodzenia za dozór pojazdów. Z tego punktu widzenia bez znaczenia pozostaje fakt odebrania pojazdu przez Prezydenta (...) wskutek orzeczenia Jego przepadku na rzecz Gminy (...)". W sposób tożsamy wskazał również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 1 lutego 2018 r. sygn. akt II SA/Sz 1260/17, w myśl którego: "Jeżeli skarżąca nie była podmiotem wyznaczonym przez starostę do realizacji zadań związanych z usuwaniem pojazdów i prowadzeniem parkingu dla pojazdów usuniętych, to nie doszło do nawiązania stosunku administracyjnoprawnego, a zatem skarżącej nie przysługuje status dozorcy, o którym mowa w art 102 § 2 u.p.e.a.". Z kolei Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 6 marca 2013 r. w sprawie sygn. akt II SA/Sz 1260/17 stwierdził, że "Określenie wysokości wynagrodzenia za wykonywanie dozoru nad pojazdem usuniętym z drogi oraz zwrot kosztów związanych z wykonywaniem tego dozoru, a także zwrot kosztów usunięcia pojazdu z drogi. Jest możliwe dopiero po ustaleniu podmiotu uprawnionego do wystąpienia z takim wnioskiem. Gdyby okazało się, że pojazd został usunięty z drogi przez podmiot który nie był wyznaczony przez starostę, czy też był on przechowywany na parkingu przez podmiot niewyznaczony przez starostę wówczas należy przyjąć, że Skarb Państwa łączy z takimi podmiotami stosunek cywilnoprawny, a nie stosunek administracyjnoprawny. Konsekwencją tego stanu rzeczy Jest możliwość ubiegania się o zapłatę należności powstałych z tego tytułu w trybie powództwa cywilnoprawnego, a nie na drodze administracyjnoprawnej". Natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 4 sierpnia 2011 r. w sprawie sygn. akt III SA/Gd 205/11 stwierdził, że "Z żądaniem przyznania zwrotu wydatków i wynagrodzenia za dozór pojazdu na podstawie art 102 § 2 u.p.e.a. może wystąpić Jedynie podmiot którego łączy lub łączył stosunek administracyjny ze Skarbem Państwa. Wynikających z tego stosunku uprawnień i obowiązków nie można uczynić przedmiotem cywilnoprawnego obrotu". Ponadto, również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 29 grudnia 2010 r. w sprawie sygn. akt II SA/Sz 868/10 wskazał, że: "Ze skutecznym żądaniem ustalenia i przyznania w trybie administracyjnym wynagrodzenia za dozór może wystąpić tylko podmiot prowadzący parking wyznaczony przez starostę na mocy obowiązującego w danym okresie przepisu prawa (art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm. w związku z ustawą z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, Dz.U. Nr 98, poz. 602 ze zm.), a także podmiot umowy o współdziałaniu w zakresie parkowania pojazdów, o której stanowił § 10 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 stycznia 2000 r. w sprawie usuwania pojazdów i blokowania ich kół (Dz.U. Nr 5, poz. 64 ze zm.), przy założeniu trwania stosunku administracyjnoprawnego wynikającego z realizowania takiej umowy". W doktrynie prawa wskazuje się także, że "Określenie wysokości wynagrodzenia za wykonywanie dozoru nad pojazdem usuniętym z drogi oraz zwrot kosztów związanych z wykonywaniem tego dozoru, a także zwrot kosztów usunięcia pojazdu z drogi są możliwe dopiero po ustaleniu podmiotu uprawnionego do wystąpienia z takim wnioskiem. Gdyby okazało się, że pojazd został usunięty z drogi przez podmiot, który nie był wyznaczony przez starostę, czy też był on przechowywany na parkingu przez podmiot niewyznaczony przez starostę, wówczas należałoby przyjąć, że Skarb Państwa łączy z takimi podmiotami stosunek cywilnoprawny, a nie stosunek administracyjnoprawny. Konsekwencją tego stanu rzeczy Jest możliwość ubiegania się o zapłatę należności powstałych z tego tytułu w trybie powództwa cywilnoprawnego, a nie na drodze administracyjnoprawnej" (tak D. Kijowski Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - Komentarz LEX 2015 r.). W tym miejscu należy zauważyć, że art. 130a ust. 10 p.r.d. (czy to brzmieniu obowiązującym przed zmianą z dnia 4 września 2010 r. - związaną z wydaniem przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 3 czerwca 2008 r. sygn. akt P 4/06, OTK-A 2008/5/76, Dz. U. z 2008 r. nr 100, poz. 649 - czy też po tej nowelizacji) wiązał przejście własności pojazdu na rzecz Skarbu Państwa z mocy prawa, a po wspomnianej nowelizacji, orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu - z warunkami, o których mowa w art. 130a ust. 1 lub 2 p.r.d., tj. z usunięciem pojazdu z drogi na koszt właściciela. Usunięcie to zaś, jak już zostało to wyartykułowane powyżej, winno było następować na warunkach określonych w dalszych jednostkach redakcyjnych art. 130a p.r.d., podlegających licznym zmianom. Zdaniem składu orzekającego organy administracji nie pominęły istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy kwestii. Jednocześnie przesłanki niezbędne do orzeczenia przepadku są w świetle art. 130a ust. 10e p.r.d. przedmiotem procedowania przed sądem powszechnym w sprawie przepadku pojazdu (por. stanowisko NSA w wyroku z dnia 25 maja 2017 r. sygn. akt I OSK 2142/15, CBOS). Zgodnie z art. 365 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego (dalej: "k.p.c.") orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Moc wiążąca prawomocnego orzeczenia sądu należy rozważać w dwóch aspektach: pierwszy odnosi się do faktu istnienia prawomocnego orzeczenia, drugi przejawia się w mocy wiążącej orzeczenia. Prawomocne orzeczenie powoduje tę konsekwencję prawną, że nikt nie może negować faktu istnienia orzeczenia i jego określonej treści. Przepis art. 365 § 1 k.p.c. wywiera zatem określone skutki w sferze materialnoprawnej, gdyż jest przepisem prawa materialnego, który dotyczy także sądów administracyjnych (por. stanowisko NSA w wyroku z dnia 29 sierpnia 2017 r. sygn. akt II GSK 796/17, CBOS). Ratio legis art. 365 § 1 k.p.c. stanowi to, że przepis ten gwarantuje zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć wzajemnie ze sobą sprzecznych, co byłoby nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy (por. wyroki NSA z dnia 1 grudnia 2010 r. sygn. akt II FSK 1054/08 i z dnia 13 maja 2015 r., sygn. akt II FSK 1116/14, powołane w wyroku NSA z dnia 29 sierpnia 2017 r., CBOS). W ślad za Sądem Najwyższym należy również podkreślić, że powołany przepis realizuje jedną z najistotniejszych gwarancji konstytucyjnych, jaką jest prawo do rozstrzygnięcia sprawy przez niezawisły sąd (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP), która nie byłaby możliwa do osiągnięcia bez stabilności, pewności i niewzruszalności rozstrzygnięć sądowych, oraz jest jedną z gwarancji powagi wymiaru sprawiedliwości (por. wyrok SN z dnia 6 marca 2014 r. sygn. akt V CSK 203/13, Lex nr 1446456). Jednak nie może to wpływać na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, bowiem nie obejmuje okoliczności ustalonych w toku postępowania administracyjnego. Konkludując w całości poczynione rozważania należy stwierdzić, że w zaskarżonym postanowieniu właściwie zastosowano przepisy prawa materialnego do prawidłowo ustalonych okoliczności faktycznych. W tym stanie rzeczy, Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., nie uwzględnił skargi, o czym orzeczono w sentencji niniejszego wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło