II SA/Gl 233/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędzia NSA Łucja Franiczek, Protokolant specjalista Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2018 r. sprawy ze skargi K.W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego oddala skargę. |Burmistrz M., działając na wniosek H. i W. R., postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] wszczął postępowanie rozgraniczeniowe, dotyczące | |nieruchomości położonej w M., oznaczonej jako działka nr 1, stanowiącej współwłasność wnioskodawców, z nieruchomością oznaczoną jako działka nr| |2, stanowiącą własność K. W. oraz z nieruchomością oznaczoną jako działka nr 3, stanowiącą własność M. S.. | |Decyzją z dnia [...] r nr [...] Burmistrz M. umorzył postępowanie rozgraniczeniowe, bowiem strony zawarły ugody (nr [...] i nr [...]) | |likwidujące spór co do przebiegu granic. | |W następstwie podjętego rozstrzygnięcia Burmistrz M. postanowieniem | |nr [...] z dnia [...] r. ustalił koszty wskazanego postępowania rozgraniczeniowego na łączną kwotę 3.400,00 zł i zobowiązał do ich poniesienia:| |H. i W. R. w kwocie 1.700,00 zł, K. W. w kwocie 991,67 zł i M. S. w kwocie 708,33 zł. | |Rozpoznając zażalenie K. W. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] uchyliło zaskarżone postanowienie w | |całości i ustaliło koszty postępowania w sprawie o rozgraniczenie ww. nieruchomości na łączną kwotę 3.400,00 zł. Kolegium orzekło, że do | |poniesienia ustalonych w niniejszym postępowaniu kosztów zobowiązani są H. i W. R. w kwocie: 1.605,56 zł, K. W. | |w kwocie: 1.038,89 zł i M. S. w kwocie: 755,56 zł. | |Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu skargi K. W. prawomocnym wyrokiem z dnia 13 kwietnia 2017 r. sygn. akt II SA/Gl 46/17| |uchylił powyższe postanowienie. Jak wskazał w uzasadnieniu, ponownie rozpoznając sprawę Kolegium powinno powtórnie rozpatrzyć wniesione | |zażalenie z uwzględnieniem wynikającego z art. 139 k.p.a. zakazu orzekania na niekorzyść strony żalącej się. Organ winien także rozważyć | |związek ze sprawą dołączonej do zażalenia dokumentacji i jej wpływ na rozstrzygnięcie, a następnie ocenę swą wyartykułować w uzasadnieniu | |przyszłego postanowienia. | |Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. kolejny raz rozpoznając zażalenie K. W. na postanowienie Burmistrza M. z dnia [...] r. nr [...] . uchyliło | |wskazane postanowienie i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. | |Burmistrz M. pismem z dnia [...] r. wystąpił do geodety o udzielenie informacji, czy załączona do zażalenia dokumentacja miała związek z | |prowadzonym postępowaniem rozgraniczeniowym i czy dokumentacja ta miała wpływ na podjęte rozstrzygnięcie. W odpowiedzi w piśmie z dnia [...] r.| |wyjaśniono, iż dokumentacja geodezyjna, która została wykonana do spraw sądowych sygn. akt [...] i [...] nie stanowiła podstawy ustalenia | |granic w ramach przeprowadzonego przez firmę "A" postępowania rozgraniczeniowego. | |W dniu [...] r. wpłynęło do organu I instancji pismo pełnomocnika K. W. wnoszące o przeprowadzenie dowodu z załączonych dokumentów na | |okoliczność relacji pomiędzy właścicielami sąsiednich nieruchomości i działań podejmowanych przez H. R. w stosunku do K. W.. W piśmie tym | |podniesiono także, iż organ I instancji winien wykazać, iż postępowanie rozgraniczeniowe zostało przeprowadzone w interesie wszystkich stron, a| |tym samym że zasadne jest ponoszenie kosztów tego postępowania również przez K. W.. | |Burmistrz M. postanowieniem nr [...] z dnia [...] r. ustalił koszty postępowania rozgraniczeniowego na łączną kwotę 3.400,00 zł ( na którą | |składają się koszty czynności geodety) i zobowiązał do poniesienia tych kosztów: H. i W. małż.R. w kwocie 1.605,56 zł, K. W. w kwocie 1038,88 | |zł i M. S. w kwocie 755,56 zł. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ I instancji odniósł się do wniosków dowodowych zgłoszonych przez | |pełnomocnika K. W. i stwierdził, iż wnioski te nie mogą skutkować zmianą rozstrzygnięcia zawartego w sentencji postanowienia. | |Organ I instancji wykazał także, iż postępowanie rozgraniczeniowe toczyło się | |w interesie wszystkich jego stron, co potwierdzają zawarte ugody. K. W. podpisała ugodę nr [...], która została sporządzona zgodnie z wymogami | |określonymi w rozporządzeniu Ministrów Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Rolnictwa | |i Gospodarki Żywnościowej z dnia 14 kwietnia 1999r. w sprawie rozgraniczania nieruchomości. Ugoda ta zawiera oświadczenie, że strony uważają | |spór za wygasły, | |a ustalone granice uznają za obowiązujące i nie zgłaszają zastrzeżeń do ich przebiegu. | |Na wskazane postanowienie złożyła zażalenie pełnomocnik K. W. wnosząc o uchylenie pkt I ppkt 2 skarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do| |ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Pełnomocnik żalącej się podnosiła, iż organ I instancji nie zrealizował wytycznych zawartych w | |wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach sygn. akt II SA/GI 46/17 z dnia 13 kwietnia 2017r., gdyż nie wziął pod uwagę całości | |materiału dowodowego. W ocenie żalącej się, nie było sporu co do przebiegu granicy, gdyż właściciele nieruchomości sąsiedniej wiedzieli jak | |przebiega granica. K. W. przyjęła, że nowa granica przebiegać będzie po ścianie budynku małż. R., rezygnując tym samym z części swojej | |nieruchomości na rzecz wnioskodawców rozgraniczenia. Stąd też przedmiotowe zażalenie kwestionowało w istocie samą zasadność wszczęcia i | |prowadzenia postępowania rozgraniczeniowego. | |Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. postanowieniem z dnia | |[...] r. nr [...] utrzymało w całości w mocy zaskarżone postanowienie. Koszty rozgraniczenia, jak wskazało w uzasadnieniu, obciążają strony | |będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości. Pogląd ten został wywiedziony z art. 262 k.p.a. oraz z normy zawartej w art. 152 k.c. | |Stosownie do art. 152 k.c. koszty rozgraniczenia właściciele nieruchomości ponoszą po połowie, co wynika z zasady, zgodnie z którą | |właściciele gruntów sąsiadujących mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych. | |Kolegium przywołało w tej mierze także uchwałę składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt I OPS 5/06 z dnia 11 grudnia | |2006 r., oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 30 stycznia 2017 r. sygn. akt III SA/Kr 1332/16. Kolegium wskazało, | |że organ I instancji prawidłowo obciążył kosztami postępowania rozgraniczeniowego wnioskodawców tego postępowania oraz właścicieli | |nieruchomości sąsiednich, a przy ustaleniu dla każdej ze stron postępowania kosztów wziął pod uwagę ilość punktów koniecznych do ustalenia | |przebiegu granicy. Organ ustalił te koszty proporcjonalnie do ilości punktów wyznaczających zasięg prawa własności każdej ze stron tego | |postępowania rozgraniczeniowego. | |Odnosząc się do zarzutów zażalenia, organ odwoławczy wyjaśnił, iż organ I instancji uzyskał wyjaśnienia geodety uprawnionego, że dokumentacja | |geodezyjna, która została wykonana do spraw sądowych sygn. akt [...] i [...] nie stanowiła podstawy ustalenia granic w ramach przeprowadzonego | |przez firmę "A" postępowania rozgraniczeniowego. | |W ocenie organu, nie można uznać, tak jak chce tego skarżąca, za zasadne twierdzenia, że nie było sporu co do przebiegu granicy, gdyż | |właściciele nieruchomości sąsiedniej wiedzieli jak przebiega granica. W tym zakresie Kolegium podzieliło stanowisko zawarte w wyroku Naczelnego| |Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 kwietnia 2016r. sygn. akt I OSK 1833/14, w którym wskazano, iż: "z art. 152 k.c. wynika reguła | |ponoszenia kosztów postępowania administracyjnego przez właścicieli gruntów sąsiednich (objętych rozgraniczeniem). Skoro są oni stronami tego | |postępowania, to toczy się ono w interesie ich wszystkich, a zagadnienie sporności granic czy istnienia innych powodów do ich kwestionowania | |nie ma tu znaczenia, bo dochodzi do ich ustalenia na wszystkich nieruchomościach". | |Organ II instancji podniósł również, wskazując przy tym na stanowisko zajęte przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia | |19 lutego 2014r. sygn. akt III SA/Kr 1055/13, że:" (...) przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest wyłącznie postanowienie ustalające | |koszty dokonanego rozgraniczenia i dlatego zarzuty niezasadnego wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego, przyczyn złożenia wniosku o | |rozgraniczenie oraz wydania decyzji rozgraniczającej z naruszeniem art. 29 i następnych Prawa geodezyjnego i kartograficznego, a także art. 152| |k.c. nie mogły skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia. ( ) przy rozpoznawaniu skargi na postanowienie wydane w przedmiocie ustalenia | |kosztów postępowania rozgraniczeniowego sąd administracyjny nie jest uprawniony do badania zgodności z prawem decyzji orzekającej o | |rozgraniczeniu, gdyż stanowiłoby to wyjście poza granice sprawy w rozumieniu art. 134 § 1 i art. 135 P.p.s.a. Z tych samych względów nie mógł | |skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia zarzut naruszenia art. 153 k.c. poparty argumentami wskazującymi na niezasadność dokonanego | |rozgraniczenia. Sąd uznał, że w sprawie nie zachodziła potrzeba przeprowadzenia w trybie art. 106 § 3 P.p.s.a. dowodów z przedłożonych | |dokumentów, albowiem nieistotne były motywy jakimi kierował się uczestnik postępowania, żądając wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego". | |Skargę na to postanowienie do tutejszego Sądu złożyła reprezentowana przez fachowego pełnomocnika K. W. domagając się uchylenia rozstrzygnięć | |organów obu instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania. | |Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci: | |1/ art. 7 k.p.a. zobowiązującego m. in. z urzędu do podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy| |oraz 77 § 1 k.p.a. zobowiązującego z kolei, aby w postępowaniu rozpatrzyć cały materiał dowodowy w wyniku czego nie nastąpiło wyjaśnienie czy | |granice nieruchomości między uczestnikami postępowania były sporne, a w konsekwencji czy postępowanie rozgraniczeniowe było zasadnie wszczęte; | |2/ art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. przez uznanie, że koszty postępowania rozgraniczeniowego zostały poniesione w interesie skarżącej, podczas gdy | |wskutek rozgraniczenia skarżąca zrezygnowała z części swojej nieruchomości na rzecz małż. R., a nie dała ona podstaw do zainicjowania | |postępowania; | |3/ art. 262 §1 pkt 2 k.p.a. przez uznanie, że zachodzą podstawy do obciążenia skarżącej kosztami rozgraniczenia nieruchomości, podczas gdy | |skarżąca nie miała zastrzeżeń do tych granic. | |W uzasadnieniu skargi podniesiono, że dokumentacja załączona przez skarżącą miała na celu wykazanie, że pomiędzy właścicielami sąsiednich | |nieruchomości nie istniał spór co do przebiegu granicy. I to właśnie tę okoliczność winien był organ I instancji w pierwszej kolejności | |rozpoznać - czy granica była ustalona, czy strony znały jej przebieg, czy ją kwestionowały, a dopiero w dalszej kolejności rozważyć kwestię | |zasad ponoszenia odpłatności. W przypadku bowiem, gdyby nie było sporu odnośnie przebiegu granic nieruchomości sąsiadujących, to byłoby | |niesprawiedliwe, aby inny podmiot, niż wnioskujący o rozgraniczenie nieruchomości, ponosić miał choćby w części koszty tego postępowania. | |Skarżąca podkreśliła, że możność obciążenia kosztami rozgraniczenia również tych właścicieli, którzy nie byli inicjatorami rozgraniczenia, nie | |oznacza obowiązku podzielenia kosztów pomiędzy wszystkie jego strony, a tylko uprawnia do takiego podziału. Ponadto z przytoczonej uchwały NSA | |z dnia 11 grudnia 2006 r. I OPS 5/06, w żaden sposób nie można wyprowadzić wniosku, że koszty rozgraniczenia ponoszą właściciele sąsiadujących | |nieruchomości po połowie. Zasady tej nie daje się również, według skarżącej, wyprowadzić z przepisu art. 262 § 1 k.p.a., który wymaga aby | |poszczególne strony obciążyć tymi kosztami, które zostały poniesione w ich interesie, a więc nie w interesie prawnym innych stron. Tym samym, | |przypisując poszczególnym uczestnikom koszty postępowania rozgraniczeniowego, organ powinien mieć na względzie rozeznanie co do okoliczności | |faktycznych jakimi kieruje się strona żądająca rozgraniczenia, a w szczególności zaś powinien zbadać, czy istnieje spór o przebieg granicy, czy| |chodzi tylko o wznowienie znaków granicznych. | |Przepis art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a., statuuje bowiem dwie alternatywne przesłanki wyznaczające sposób obciążenia kosztami, tj. albo interes | |strony, albo żądanie strony. Jeżeli zatem przebieg granicy jest ustalony i nie ma sporu co do jej przebiegu, w sferze obciążenia kosztami | |Postępowania rozgraniczeniowego, wiodącą powinna być przesłanka "żądania strony", co w rozpoznawanej sprawie wpłynie diametralnie na wynik | |rozstrzygnięcia, bowiem skarżąca nie przyczyniła się do powstania kosztów postępowania rozgraniczeniowego w takim samym stopniu jak strona, | |która je zainicjowała. | | | W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w swoim postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Przedmiotem kontroli zgodności z prawem w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym jest postanowienie w przedmiocie ustalenia i rozliczenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Wysokość tych kosztów nie była kwestionowana, sporne jest jedynie określenie kręgu osób zobowiązanych do ich poniesienia. Ustalenie wysokości kosztów postępowania następuje w drodze postanowienia, wydanego przez organ administracji publicznej jednocześnie z wydaniem decyzji. W postanowieniu tym organ określa także osoby zobowiązane do poniesienia kosztów oraz termin i sposób ich uiszczenia (art. 264 § 1 k.p.a.). Rozgraniczanie nieruchomości uregulowane w ustawie z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 2101, dalej: p.g.k.) obejmuje dwa stadia postępowania: administracyjne i sądowe. Postępowanie administracyjne jest wszczynane na wniosek lub z urzędu. W postępowaniu czynności rozgraniczeniowe dotyczące ustalenia przebiegu granic wykonuje geodeta. Rozgraniczenie kończy się w postępowaniu administracyjnym, gdy zainteresowani właściciele zawrą ugodę albo, gdy organ prowadzący postępowanie wyda decyzję w sprawie. Strona niezadowolona z ustalenia przebiegu granicy może żądać w terminie 14 dni od dni doręczenia jej decyzji w tej sprawie, przekazania sprawy sądowi. To jednak, że postępowanie rozgraniczeniowe może przebiegać w dwóch stadiach: administracyjnym i sądowym, nie zmienia faktu, że sama instytucja prawna "rozgraniczenia nieruchomości", choć została uregulowana kompleksowo w dwóch aktach prawnych, stanowi jedną całość. Zaskarżone postanowienie dotyczy rozstrzygnięcia w przedmiocie ustalenia wysokości kosztów postępowania administracyjnego. W postępowaniu tym będzie miał zatem zastosowanie art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a., który stanowi, że stronę obciążają te koszty postępowania rozgraniczeniowego, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Wykładnia gramatyczna tego przepisu skłania do wniosku, że przepis ten ustala zasady rozdziału kosztów postępowania pomiędzy stronę (strony) a organ administracyjny. Oznacza to, że koszty postępowania, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu, obciążają strony, zaś w przypadku kosztów rozgraniczenia, koszty te obciążają strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości według zasady wyrażonej w art. 152 k.c. (tak w uchwale NSA z dnia 11 grudnia 2006 r. I OPS 5/06). Zgodnie bowiem z art. 152 k.c., koszty rozgraniczenia właściciele nieruchomości ponoszą po połowie, co wynika z zasady, iż właściciele gruntów sąsiadujących mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych. Wskazać przy tym należy, że przywołana uchwała NSA, w kontekście jej motywów, nie pozwala organom na uznaniowość w stosowaniu art. 152 k.c. Skoro w myśl tego przepisu koszty rozgraniczenia ponoszą właściciele sąsiadujących nieruchomości po połowie, to jest to reguła ich ponoszenia przez obie strony sporu bez względu na towarzyszące im zamiary w zainicjowaniu sporu granicznego i bez względu na sposób jego zakończenia (tak również w wyroku NSA z dnia 25 stycznia 2018 r. I OSK 1744/17, wyroku NSA z dnia 8 listopada 2017 r. I OSK 48/16, wyroku NSA z dnia 13 września 2017r. I OSK 2888/15). W postępowaniu rozgraniczeniowym wszczętym na wniosek właściciela jednej nieruchomości, właściciel sąsiedniej nieruchomości nie może więc skutecznie wywodzić, że przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego nie leży w jego interesie, gdyż nie kwestionuje on przebiegu granic. Ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży bowiem w interesie prawnym wszystkich właścicieli (tak m. in. W wyroku WSA w Łodzi z dnia 15 marca 2018 r. III SA/Łd 1202/17, w wyroku WSA w Krakowie z dnia 16 stycznia 2018 r. III SA/Kr 632/17, w wyroku WSA w Gliwicach z dnia 6 czerwca 2014 r. II Sa/GI 180/14). Skoro bowiem spoczywa na nich materialnoprawny obowiązek współdziałania przy rozgraniczaniu gruntów, to ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości również leży w ich interesie. Pod pojęciem interesu strony, o którym mowa w art. 262 § 1 pkt. 2 k.p.a. należy w przypadku postępowania rozgraniczeniowego rozumieć obiektywną korzyść prawną w postaci prawnej, stabilnej, należycie udokumentowanej granicy, której beneficjentem są w równym stopniu właściciele nieruchomości po obu stronach tak ustalonej granicy. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że zainicjowane przez H. i W. R. postępowanie rozgraniczeniowe prowadzone było również w interesie właścicieli nieruchomości sąsiednich, w tym skarżącej, a w konsekwencji także i oni powinni zostać obciążeni kosztami rozgraniczenia. Bez znaczenia dla kwestii obciążenia stron postępowania kosztami postępowania rozgraniczeniowego pozostaje natomiast okoliczność, która ze stron to postępowanie zainicjowała. Ponieważ są oni stronami tego postępowania, to toczy się ono w ich interesie, a zagadnienie sporności granic jest tu bez znaczenia, bo dochodzi do ich ustalenia na wszystkich nieruchomościach. W tym stanie rzeczy, ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.