II SA/Gl 58/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Kiermaszek, Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek,, Sędzia WSA Włodzimierz Kubik (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Ewa Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi A. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uprawnień do kierowania pojazdami oddala skargę. Wnioskiem z dnia 25 września 2007 r. Komendant Wojewódzki Policji w K. wystąpił do Starosty [...] o skierowanie A. L. na kontrolne sprawdzenie posiadanych przez niego uprawnień do kierowania pojazdami. W podstawie prawnej tego wniosku podał art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.), zwanej dalej ustawą, a w uzasadnieniu wskazał, że A. L. w okresie od 5 stycznia 2006 r. do 2 sierpnia 2006 r. pięciokrotnie naruszył przepisy ruchu drogowego, za co łącznie otrzymał 28 punktów karnych. Pismem z dnia [...] r. Starosta [...] skierował do A. L. zawiadomienie o wszczęciu postępowania w przedmiocie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami, dwukrotne zarządzenie doręczenia tego zawiadomienie okazało się nieskuteczne. Zawiadomienie o wszczęciu przedmiotowego postępowania organ doręczył A. L. dopiero w dniu [...] r. Następnie w dniu [...]r. Starosta [...] wydał decyzję nr [...], którą na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy skierował A. L. na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w zakresie posiadanego przez niego prawa jazdy kategorii B. W odwołaniu od tej decyzji wniesionym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. A.L. domagał się jej uchylenia. Zarzucił oparcie jej o błędne ustalenia faktyczne, a w szczególności przyjęcie, że sprawdzenie posiadanych przez niego kwalifikacji było niezbędne z uwagi na przekroczenie limitu 24 punktów. Tymczasem uczestniczył on w szkoleniu, którego odbycie winno powodować, stosownie do art. 130 ust. 1 pkt 3 ustawy, zmniejszenie liczby punktów naliczonych mu za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Podał, że o odbytym przez niego szkoleniu poinformował zarówno Starostwo Powiatowe, jak i Policję lecz z nieznanych mu przyczyn organy nie uwzględniły tej okoliczności, przy czym Starosta nie zamieścił o tym nawet wzmianki w uzasadnieniu swojej decyzji. Zdaniem odwołującego się należy jedynie domyślać się, że przyczynę takiego stanu rzeczy stanowił przepis § 8 ust. 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego ( Dz. U. Nr 236, poz. 1998 ze zm.). Powołany przepis nie pozwala bowiem na odliczenie naliczonych mu punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, mimo odbycia szkolenia, o jakim mowa w art. 130 ust. 3 ustawy. W ocenie odwołującego się przepis § 8 ust. 6 rozporządzenia jest jednak niekonstytucyjny, a co zatem idzie nie powinien mieć zastosowania w sprawie. Stanowisko to znalazło potwierdzenie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 885/09. Starosta [...] winien był zatem uwzględnić fakt odbycia przez niego wspomnianego szkolenia i przyjąć, że uzyskane przez niego punkty nie przekroczyły liczby 24. Odwołujący się powołał się także na stwierdzenia zawarte w wyroku WSA w Gliwicach z dnia 22 maja 2009 r., sygn. akt II SA/GL 30/09, że decyzja starosty o skierowaniu na egzamin sprawdzający kwalifikacje, w razie przekroczenia 24 punktów naliczonych na podstawie art. 130 ust. 1 ustawy, ma charakter rozstrzygnięcia związanego. Oznacza to, że organ nie ma uprawnienia rozważania celowości takiego skierowania ze względu na okoliczności natury społecznej czy sytuację osobistą kierowcy. Zgodnie z art. 130 ust. 2 ustawy kierowca wpisany do ewidencji może na własny koszt uczestniczyć w szkoleniu, którego odbycie spowoduje zmniejszenie liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Wobec zaś takiej redakcji przepisu brak jest podstaw do kierowania prowadzących na takie szkolenia w trybie administracyjnym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. nie uwzględniło tego odwołania i decyzją z dnia [...]r., nr [...] na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 114 ust. 1 pkt 1 lit b ustawy kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba posiadająca uprawnienia do kierowania pojazdem, skierowana decyzją starosty na wniosek właściwego komendanta wojewódzkiego Policji, w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 ustawy. Zaistnienie tych przesłanek nakłada na organ obowiązek skierowania strony na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. Organ zobowiązany jest ustalić stan faktyczny sprawy w zakresie przekroczenia przez kierującego liczby 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, czyni to jednak wyłącznie na podstawie dokumentu urzędowego, jakim jest wniosek komendanta wojewódzkiego Policji. Starosta nie jest bowiem uprawniony do prowadzenia ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego i nie może kwestionować ustaleń dokonanych w tym zakresie przez organy Policji. Ustala on zatem przed wydaniem decyzji stan faktyczny sprawy wyłącznie na podstawie wniosku komendanta wojewódzkiego Policji stanowiącego dokument urzędowy. Stosownie zaś do art. 76 § 1 Kpa dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo potwierdzone. Domniemanie to nie jest wprawdzie nieusuwalne i nie wyłącza możliwości przeprowadzenia dowodu przeciwko treści dokumentu, jednakże inicjatywa dowodowa spoczywa w tym przypadku na stronie podważającej treść takiego dokumentu. Mając na uwadze powyższe stwierdzenia Kolegium uznało, że w rozpoznawanej sprawie zachodzi podstawa do skierowania odwołującego się na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w zakresie posiadanego przez niego prawa jazdy kategorii B. We wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. wskazano bowiem, że A. L. wielokrotnie naruszył przepisy ruchu drogowego, czterokrotnie przekraczając dozwolone prędkości, dwukrotnie prowadząc pojazd bez użycia pasów bezpieczeństwa oraz raz kierując pojazdem bez wymaganych dokumentów. Odnosząc się do argumentów odwołania organ odwoławczy wskazał, że w dacie orzekania przepis § 8 ust. 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji pozostawał w obrocie prawnym, wiążąc tym samym orzekające w sprawie organy. Dodał, że organy administracji są związane przepisami podustawowych aktów wykonawczych i nie są uprawnione do oceny ich zgodności z ustawą czy Konstytucją. Rozpoznając przedmiotową sprawę były one tym samym zobligowane do zastosowania tego przepisu. Podniesiony przez odwołującego się fakt odbycia szkolenia po przekroczeniu limitu 24 punktów nie spowodował zmniejszenia liczby uzyskanych punktów. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach A. L. wnosząc o jej uchylenie powtórzył zarzuty zawarte w odwołaniu. Odnosząc się do argumentacji zamieszczonej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji skarżący zakwestionował stanowisko Kolegium wskazujące na brak uprawnień do badania zgodności z Konstytucją § 8 ust. 6 powołanego rozporządzenia. Nie zgodził się także z poglądem organu, że nie przedstawił dowodu podważającego treść wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji w K., wskazując, że wielokrotnie powoływał się na odbycie stosownego szkolenia. Na dowód tego dołączył do skargi zaświadczenie wydane przez Komendę Powiatową Policji w W. z dnia [...] r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W ocenie Kolegium zarzuty skargi są nieuzasadnione, a podniesione w niej argumenty nie wnoszą jakichkolwiek nowych elementów, a tym samym nie mogą prowadzić do zmiany stanowiska organu. Skarżący nie kwestionuje bowiem faktu przekroczenia przez niego 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, co więcej, przedkłada dowód potwierdzający tę okoliczność. Odbycie zaś przez skarżącego szkolenia nie zostało przez Kolegium uznane za nieudowodnione, lecz za fakt nieistotny dla wyniku sprawy. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji wydane zostały na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Przepis ten stanowi podstawę do wydania przez starostę decyzji o skierowaniu osoby posiadającej uprawnienie do kierowania pojazdem, na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 ustawy. Dokonując kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji w punkcie wyjścia należy stwierdzić, że ostatnio wymieniony przepis, do którego odsyła art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy, stanowi, że Policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Określonemu naruszeniu przypisuje się zaś odpowiednią liczbę punktów w skali od 0 – 10 i wpisuje się do tej ewidencji. Punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego wpisane do ewidencji usuwa się, zgodnie z art. 130 ust. 2 ustawy, po upływie 1 roku od dnia naruszenia, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 punkty (w przypadku kierowców, o których mowa w art. 140 ust. 1 pkt 3 ustawy, tj. kierowców w okresie 1 roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy – 20 punktów). Wprowadzenie do porządku prawnego systemu punktowego za naruszenia przepisów ruchu drogowego miało na celu zdyscyplinowanie i wdrażanie kierujących pojazdami do przestrzegania przepisów ruchu drogowego oraz zapobieganie wielokrotnemu naruszaniu tych przepisów. Przekroczenie przez kierującego pojazdem 24 punktów w ciągu 1 roku od dnia pierwszego naruszenia powoduje określone konsekwencje. W takim przypadku kierujący pojazdem winien liczyć się z zatrzymaniem prawa jazdy ( art. 138 ust. 1 w związku z art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. b), skierowaniem na badania psychologiczne ( art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. b) oraz – jak w rozpoznawanej sprawie – skierowaniem na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji ( art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b). Użyty przez ustawodawcę w ostatnio wymienionym przepisie zwrot, że osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdami "podlega" kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji oznacza, że kompetencja starosty do orzeczenia w drodze decyzji o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie tego uprawnienia ma charakter związany, wykluczający tym samym jakąkolwiek sferę uznania administracyjnego, a warunkiem wydania decyzji w tym przedmiocie jest stwierdzenie, w oparciu o wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, że osoba posiadająca uprawnienie przekroczyła 24 punkty otrzymane na podstawie art. 130 ust. 1 ustawy. Ustawa w art. 130 ust. 3 dopuszcza możliwość uczestnictwa przez kierowcę wpisanego do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego w szkoleniu na własny koszt, którego odbycie spowoduje zmniejszenie liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Nie dotyczy to kierowcy w okresie 1 roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy. Ten ostatni zwrot oznacza jedynie, że "kierowca w okresie 1 roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy" nie może w ogóle uczestniczyć w szkoleniu, którego odbycie spowoduje zmniejszenie liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, regulacja ta w żadnej mierze nie poszerza zakresu wyłączenia, o którym mowa w zdaniu drugim art. 130 ust.3 ustawy. Zestawienie tego przepisu z treścią ust. 2 uprawnia zaś do przyjęcia, że odbycie przez kierowcę szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego, jeśli szkolenie kierowca odbył już po przekroczeniu liczby 24 punktów wpisanych do ewidencji, o której mowa w art. 130 ust. 1 ustawy. Regulację taką zawiera § 8 ust. 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego ( Dz. U. Nr 236, poz. 1998 ze zm.), wydanego z powołaniem się na upoważnienie zawarte w art. 130 ust. 4 i art. 140 ust. 5 ustawy. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę nie podziela stanowiska i argumentacji skarżącego, że przepis ten wydany został z przekroczeniem upoważnienia ustawowego, co przesądza o niezgodności w tym zakresie rozporządzenia z ustawą. Pogląd taki, z którym niepodobna się zgodzić, prezentowany jest również w orzecznictwie ( por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 885/09 – Lex nr 706215, wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 czerwca 2009 r., sygn. akt VIII SA/Wa 15/09, z dnia 15 października 2010 r., sygn. akt VII SA/Wa 1485/10 i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 marca 2012 r. , sygn. akt II SA/GL 57/12 – nieprawomocny). Przede wszystkim należy stwierdzić, na co już wskazano, że prawidłowa wykładnia omawianych przepisów ustawy – Prawo o ruchu drogowym pozwala na właściwe odczytanie normy prawnej wypływającej z treści art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz art. 130 ust. 1 i 3 ustawy, w sposób wykluczający możliwość zmniejszenia liczby punktów na skutek uczestnictwa w szkoleniu w sytuacji, gdy odbycie szkolenia nastąpiło już po przekroczeniu 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Nie ma zatem nawet potrzeby odwoływania się do regulacji zawartej w § 8 ust. 6 rozporządzenia, skoro przepis ten nie poszerza zakresu wyłączenia, o którym mowa w art. 130 ust. 3 zdanie drugie ustawy. Zdaniem Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę treść § 8 ust. 6 rozporządzenia w pełni służy celom ustawowym, precyzując jedynie normatywną treść przepisów ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Z faktu, że w treści przepisów zawierających upoważnienie do wydania rozporządzenia nie wskazano wprost, że zakres delegacji obejmuje również określenie materii objętej treścią § 8 ust. 6 nie można wyprowadzać wniosku, że przepis ten został wydany bez upoważnienia, a zatem z obrazą art. 92 ust. 1 Konstytucji RP. W pełni więc należy zaakceptować dominujące w orzecznictwie stanowisko, wyrażone w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt I OSK 275/10 – Lex nr 745196, z dnia 22 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 723/10 – Lex nr 990279, z dnia 13 października 2011 r., sygn. akt I OSK 1721/10 – Lex nr 1069603 oraz z dnia 9 grudnia 2011 r., sygn. akt I OSK 73/11 – nie publ., że nie jest dopuszczalne zmniejszenia liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, na skutek uczestnictwa w szkoleniu, w sytuacji, gdy odbycie szkolenia nastąpiło już po przekroczeniu 24 punktów, wpisanych do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że bezsporny fakt odbycia przez skarżącego w dniu [...] r. szkolenia w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego w K., a zatem szkolenia, o którym mowa w art. 130 ust. 3 ustawy, nie mógł doprowadzić do zmniejszenia liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego ( 6 punktów - § 8 ust. 4 rozporządzenia ) z tego powodu, że odbycie szkolenia nastąpiło już po przekroczeniu liczby 24 punktów. Jak wynika bowiem z wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji w K., złożonego do Starosty [...], skarżący w okresie od dnia 5 stycznia 2006 r. do dnia 19 listopada 2006 r. dopuścił się naruszeń przepisów ruchu drogowego, za które przypisano łącznie 28 punktów, co zostało uwidocznione w ewidencji kierowców. Skarżący zaś liczby tych punktów wpisanych do ewidencji nie podważył ani uprzednio w drodze oddzielnego postępowania na skutek żądania skierowanego do Komendanta Wojewódzkiego Policji w K., ani w toku niniejszego postępowania. Oznacza to, że organy administracyjne w postępowaniu w sprawie o skierowanie na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji związane były liczbą punktów wpisanych do ewidencji kierowców. Z tych wszystkich powodów skarga nie mogła doprowadzić do podważenia zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, na które powołuje się zawarte w niej rozstrzygnięcie, przeto Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012 r. poz. 270) skargę oddalił.