II SA/Gl 658/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Żurawik, Sędziowie Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Sędzia WSA Krzysztof Nowak (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 15 listopada 2024 r. sprawy ze skargi J. A. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 26 marca 2024 r. nr SOIa.621.23.2023 w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. Pismem z dnia 19 kwietnia 2023 r. J. A. (dalej jako: "strona", "skarżąca"), złożyła skargę na decyzję Wojewody Śląskiego (dalej jako: "organ odwoławczy" lub "Wojewoda"), opisaną w rubrum niniejszego wyroku. Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym: Pismem z dnia 28 lipca 2023 r. I. i A. L.(dalej "wnioskodawcy") zwrócili się do Prezydenta Miasta S. (dalej "organ" lub "organ I instancji") o wydanie orzeczenia o wymeldowaniu skarżącej z pobytu stałego z budynku przy ulicy [...] w S.. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że w dniu 25 lipca 2023 r. Komornik Sądowy dokonał eksmisji dłużniczki – J. A. wraz z synem A. A., a lokal został wydany wierzycielom, czyli wnioskodawcom. Wnioskodawcy wskazali adresy pod którym może przebywać skarżąca tj. ul. [...], [...], oraz ul. [...] , [...]. W ramach postępowania wyjaśniającego przesłuchano świadków, sąsiadów skarżącej zamieszkałych przy ul. [...]. Decyzją z dnia 14 lutego 2024 r. nr [...] organ działając w oparciu o art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2023 r., poz. 40 ze zm.) - dalej "u.e.l.", orzekł o wymeldowaniu skarżącej z pobytu stałego przy ul. [...] w S.. Oceniając zebrany w sprawie materiał dowodowy organ I instancji stwierdził, że skarżąca nie zamieszkuje w lokalu przy ul. [...] w S. i zerwała wszelkie łączące z nim więzi. Podkreślił, że do wniosku została dołączona umowa z dnia 8 lipca 2011 r. dotycząca przeniesienia własności nieruchomości na wnioskodawców w celu zabezpieczenia. W trakcie postępowania udowodniono, że skarżąca nie ma do lokalu swobodnego dostępu i nie przebywa w nim od 25 lipca 2023 r. Wskazują na to zgodne i spójne zeznania sąsiadów zamieszkujących w przedmiotowym budynku, którzy znali rodzinę skarżącej i potwierdzają, że od ponad pół roku lokal numer [...] jest pusty. W ocenie organu I instancji nie ma powodów przypuszczać, że skarżąca ma zamiar powrócić do miejsca stałego zameldowania, zwłaszcza, że razem z synem została objęta wyrokiem eksmisyjnym wydanym 25 lipca 2023 r. Na potwierdzenie swojego stanowiska organ przywołał stanowisko zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2020 r., sygn. akt II OSK 1739/19. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca zarzuciła, że zapisy księgi wieczystej lokalu zostały sfałszowane u notariusza w K., a w oszustwie brali udział również wnioskodawcy. Stwierdziła, że wnioskodawcy nie zapłacili jej za mieszkanie. Została wyrzucona na bruk z dziećmi bez zapewnienia lokalu zstępczego. Podniosła, że obecnie w tej sprawie prowadzone jest postępowanie w Prokuraturze w S.. Decyzją z 26 marca 2024 r., nr SOIa.621.23.2023, Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania i zacytował przepisy prawa mające zastosowanie w sprawie. Dokonując oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego stwierdził, że z treści aktu notarialnego z [...] r. (Rep. Nr [...]) wynika, że skarżąca w celu zabezpieczenia umowy pożyczki z 8 lipca 2011 r. zawartej między nią a wnioskodawcami przeniosła na nich własność lokalu położonego przy ulicy [...] w S.. Informację dotyczącą stanu właścicielskiego przedmiotowego lokalu organ odwoławczy potwierdził poprzez wgląd w elektroniczne księgi wieczyste (księga wieczysta nr [...]). Z treści działu II przedmiotowej księgi wieczystej wynika, że wnioskodawcy są właścicielami lokalu położonego przy ulicy [...] w S. co potwierdza ich tytuł prawny do spornego lokalu i wynikające z niego uprawnienie do złożenia wniosku o wymeldowanie skarżącej. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że 25 lipca 2023 r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w R. przeprowadził eksmisję z przedmiotowego lokalu skarżącej wraz ze wszystkimi osobami, z którymi zamieszkiwała i ich rzeczami. Przy dokonywaniu czynności eksmisji na miejscu była obecna skarżącą, a rzeczy należące do niej wydano obecnemu na miejscu jej synowi, co potwierdza protokół eksmisji z 25 lipca 2023 r., sygn. akt [...]. Przesłuchani w sprawie świadkowie (jej sąsiedzi z budynku) zeznali, że znali skarżącą i potwierdzili, że opuściła ona lokal w wyniku eksmisji komorniczej. Od tego momentu nie spotkali skarżącej a obecnie w mieszkaniu prowadzony jest remont. W ocenie Wojewody bezspornym w sprawie jest fakt opuszczenia lokalu przy ul. [...] w S. przez skarżącą wskutek orzeczonej i wykonanej przez komornika sądowego eksmisji. Tym samym utraciła ona uprawnienie do przebywania w spornym lokalu, a lokal ten stanowi własność i jest we władaniu wnioskodawców. Odnosząc się do podniesionego w odwołaniu zarzutu oszustwa organ stwierdził, że kwestia ta pozostaje poza przedmiotem prowadzonego przez organy postępowania. W ocenie organu odwoławczego organ I instancji poprawnie ustalił stan faktyczny sprawy i prawidłowo dokonał wykładni przepisu art. 35 u.o.l. Podkreślił, że ewidencja ludności ma jedynie charakter rejestracyjny a jej celem jest odzwierciedlenie stanu faktycznego - miejsca pobytu osoby. O zameldowaniu przesądza stan faktyczny, polegający na rzeczywistym, legalnym zamieszkiwaniu danej osoby pod określonym adresem. W osobistej skardze sądowej skarżąca wyraziła sprzeciw wobec rozstrzygnięcia Wojewody. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał twierdzenia i wnioski zawarte w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 poz. 1267) wykazała, że decyzja ta narusza wymogi prawa, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935) - dalej: "p.p.s.a.", sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Oznacza to, że nie każde uchybienie ze strony organu administracji uzasadnia uwzględnienie skargi, a jedynie takie, które miało lub mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze powyższe stwierdzenia niezbędnym jest przybliżenie stanu normatywnego w rozpoznawanej sprawie jak również stanu faktycznego. W rozpoznawanej sprawie materialnoprawną podstawę działania organu stanowiły przepisy ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności. Zgodnie z art. 35 u.e.l. organ gminy, o którym mowa w jej art. 28 ust. 1 wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. W świetle przywołanej regulacji decyzja w sprawie wymeldowania ma charakter związany i zapada, gdy jednocześnie spełnione zostaną przesłanki opuszczenia miejsca pobytu stałego oraz niedopełnienia obowiązku wymeldowania się. Przedmiot sprawy dotyczy wymeldowania z pobytu stałego, dlatego wyjaśnienia wymaga, że pobytem stałym w rozumieniu przepisu art. 25 ust. 1 u.e.l. jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że o pobycie stałym przesądzają takie elementy jak: fizyczne przebywanie osoby w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem oraz zamiar przebywania w tym miejscu (lokalu) w sposób stały (na stałe). Z utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu przepisu art. 35 u.e.l. następuje, gdy ma charakter trwały i jest dobrowolne. Wymagana jest więc realizacja dwóch koniecznych przesłanek przyjęcia, że mamy do czynienia z opuszczeniem miejsca stałego pobytu: trwałości i dobrowolności opuszczenia. Z trwałością opuszczenia miejsca spotykamy się w sytuacji, gdy dana osoba faktycznie nie przebywa w określonym lokalu i opuściła go na stałe, a zamiar ten jest związany z założeniem w innym - nowym miejscu - ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny - przez złożenie stosownego oświadczenia, ale także w sposób dorozumiany - przez zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu. Trwałe opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego związane jest zazwyczaj z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków z dotychczasowym lokalem i brakiem woli powrotu do miejsca swojego dotychczasowego zameldowania. Z kolei opuszczenie lokalu można uznać za dobrowolne, jeżeli wynikało ono z nieskrępowanej woli przeniesienia swoich interesów życiowych w inne miejsce. O dobrowolności decyduje więc samodzielna rezygnacja z przebywania pod danym adresem, nie zaś rezygnacja wywołana przymusem fizycznym czy psychicznym osoby trzeciej. Tym niemniej w ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się nadto, iż na równi z dobrowolnością opuszczenia lokalu należy traktować te sytuacje, w których osoba podlegająca wymeldowaniu nie może zgodnie z prawem lub na skutek okoliczności faktycznych dalej zamieszkiwać w miejscu, w którym była zameldowana (np. nakaz eksmisji, odbywanie kary pozbawienia wolności, nakaz opuszczenia lokalu, zakaz zbliżania się do rodziny). Innymi słowy, chodzi tu o wszystkie te sytuacje, gdy opuszczenie lokalu jest wynikiem wykonania prawomocnych wyroków sądów powszechnych bądź orzeczeń właściwych organów administracji publicznej. Jednocześnie zwraca się uwagę, że powiązanie przesłanki opuszczenia miejsca stałego pobytu z kwestią dobrowolności ma jedynie takie znaczenie, że nie może dojść do wymeldowania tak długo, jak długo zainteresowany może podjąć próby przywrócenia zamieszkiwania, usunięcia skutków zastosowania przymusu, likwidacji stanu niezgodnego z jego wolą, a polegającego na braku możliwości zamieszkiwania. Tym samym na równi z dobrowolnym opuszczeniem lokalu traktuje się również sytuację, gdy osoba w nim zameldowana została przymuszona w drodze przymusu psychicznego lub fizycznego do opuszczenia tego lokalu, jednak nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu lub środki te nie będą prawnie skuteczne (zob. w tej materii: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 9 maja 2012 r.; sygn. akt II OSK 299/11; z dnia 16 października 2013 r.; sygn. akt II OSK 1163/12; z dnia 20 maja 2016 r.; sygn. akt II OSK 2065/14; z dnia 11 stycznia 2018 r.; sygn. akt II OSK 1177/17; z dnia 8 czerwca 2019 r.; sygn. akt II OSK 2025/17; z dnia 18 grudnia 2019 r.; sygn. akt II OSK 3427/18; z dnia 19 grudnia 2019 r.; sygn. akt II OSK 3268/18; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd podziela poglądy reprezentowane w przywołanych wyżej wyrokach oraz dodatkowo zauważa, że decyzja o wymeldowaniu ma charakter ewidencyjny, służy jedynie aktualizacji i doprowadzeniu do zgodności pomiędzy miejscem zamieszkania a miejscem zameldowania. Decyzja o wymeldowaniu nie skutkuje zmianą stosunków prawnorzeczowych dotyczących danej nieruchomości (wyrok WSA w Krakowie. z 22 maja 2018 r., III SA/Kr 126/18, LEX nr 2500964). Przenosząc przedstawione wyżej zagadnienia materialnoprawne na grunt rozpatrywanej sprawy należy przede wszystkim wskazać, że skarżąca nie zamieszkuje pod spornym adresem. Nie budzi również wątpliwości Sądu, że opuszczenie lokalu przez skarżącą nastąpiło w wyniku egzekucji komorniczej w dniu 25 lipca 2023 r., co potwierdza znajdujący się w aktach protokół. Fakt niezamieszkiwania skarżącej w spornym lokalu potwierdzają również przesłuchani w sprawie świadkowie. Poza twierdzeniami o oszustwie dokonanym przez notariusza i wnioskodawców w przedmiocie sfałszowania księgi wieczystej nieruchomości lokalowej skarżąca w skardze nie wykazała, że podjęła jakiekolwiek prawne działania w kierunku przywrócenia posiadania spornego lokalu. W aktualnym stanie prawnym instytucja zameldowania ma charakter czysto ewidencyjny. Obowiązek meldunkowy służy przede wszystkim prawidłowemu wykonywaniu przez organy władzy publicznej ich funkcji. Posiadanie informacji o miejscu zamieszkania i pobytu umożliwia racjonalizację szeregu działań należących do zadań państwa i samorządu terytorialnego (vide wyrok TK z 27 maja 2002 r., sygn. akt K 20/01, OTK-A 2002/3/34). Oznacza to w szczególności, że zameldowanie nie służy powstaniu, czy też potwierdzeniu prawa własności lub innego prawa do określonego lokalu. Celem decyzji o wymeldowaniu jest doprowadzenie do zgodności ewidencji ze stanem faktycznym, a nie rozstrzyganie czy strona ma prawa do zamieszkiwania w danym lokalu (wyrok NSA z 15 września 2022 r., sygn. akt II OSK 2117/19, CBOSA). W ocenie składu orzekającego, w rozpatrywanej sprawie zostały spełnione przesłanki zastosowania art. 35 u.e.l. Organy orzekające w sprawie prawidłowo ustaliły, że z materiału dowodowego wynika, iż skarżąca od 25 lipca 2023 r. nie zamieszkuje w spornym lokalu. Fakt ten potwierdzają zeznający w sprawie świadkowie jak i sama skarżąca. W związku z tym, miejscem stałego pobytu skarżącej nie jest lokal przy [...] w S. W świetle tak ustalonego stanu faktycznego sprawy i stwierdzenia wypełnienia przesłanek zastosowania art. 35 u.e.l., organy orzekające w sprawie były zobowiązane do wydania decyzji o wymeldowaniu skarżącej z przedmiotowego lokalu. Należy podkreślić, że decyzja wydana na podstawie powołanego wyżej przepisu jest decyzją związaną, a więc nie pozostawiającą organom luzu decyzyjnego w przypadku stwierdzenia zaistnienia przesłanek do jej wydania. Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, o czym orzeczono w sentencji wyroku. Na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, a to w związku z wnioskiem organu odwoławczego i brakiem sprzeciwu skarżącej.