III SA/Gl 965/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Kupiec na posiedzeniu niejawnym po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2014 r. sprawy ze skargi T. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 22 listopada 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę T. B. złożoną w niniejszej sprawie. Pismem z dnia [...] r. Strona skarżącą reprezentowana przez adwokata J. Ż. złożyła skargę kasacyjną od opisanego postanowienia z dnia 22 listopada 2014 r., w której zawarła wniosek o zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w postaci opłaty od skargi kasacyjnej. Wniosek ten złożony na urzędowym formularzu PPF nie został podpisany przez T. B. W dniu [...] r. pełnomocnik Strony skarżącej został wezwany do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez jego podpisanie lub nadesłanie podpisanego odpisu tego wniosku, a to w terminie 7 dni pod rygorem pozostawiania wniosku bez rozpoznania. Zarządzeniem z dnia 25 lutego 2014 r. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach pozostawił przedmiotowy wniosek T. B. o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania ze względu na uzupełnienie braków wniosku o przyznanie prawa pomocy po terminie. Pismem z dnia [...] r. pełnomocnik Strony skarżącej wniósł po raz kolejny wniosek o przyznanie zwolnienia od obowiązku uiszczenia opłaty od skargi kasacyjnej, dołączając do pisma urzędowy formularz PPF o przyznanie prawa pomocy, który nie został podpisany przez T. B. Zarządzeniem sędziego sprawozdawcy z dnia 4 kwietnia 2014 r. pełnomocnik Skarżącego został wezwany do podpisania wniosku o przyznanie prawa pomocy lub przedłożenie podpisanego egzemplarza wniosku, w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Wniosek został uzupełniony w zakreślonym terminie. T. B. uzasadniając złożony wniosek w przedłożonym formularzu PPF stwierdził, iż nie osiąga żadnych dochodów co spowodowane jest zaprzestaniem prowadzenia działalności gospodarczej z powodu licznych kontroli oraz znacznego pogorszenia się sytuacji gospodarczej w kraju. Oświadczył też, że na jego utrzymaniu pozostaje dwójka małoletnich dzieci, nie posiada nieruchomości, ruchomości lub innych praw majątkowych, których sprzedaż pozwoliłaby mu na uiszczenie wpisu sądowego. Podniósł także, iż nie posiada żadnych oszczędności oraz papierów wartościowych, a z uwagi na zły stan zdrowia nie jest w stanie przedłożyć obecnie pełnej dokumentacji dotyczącej sytuacji finansowej i majątkowej oraz w sposób pełny i wyczerpujący uzasadnić wniosku o zwolnienie od ponoszenia kosztów. Skarżący wskazał także, że jego żona – M. K. – B. posiada miesięczny dochód brutto w wysokości [...] zł z tytułu umowy o pracę. Do wniosku nie dołączono żadnych dokumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie rozważań obecnie złożonego wniosku Strony skarżącej podkreślić należy, iż T. B. w niniejszej sprawie wnioskiem z dnia [...] r. domagał się przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Po wniesieniu sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 13 lipca 2012 r. (postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy), wniosek ten został rozpoznany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 1 października 2012 r., którym odmówiono T. B. przyznania prawa pomocy. Opisane postanowienie zostało utrzymane w mocy postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 grudnia 2012 r., sygn. akt I FZ 572/12, a nadto WSA w Gliwicach nie znalazł podstaw do zmiany postanowienia o odmowie prawa pomocy i postanowieniem z dnia 24 czerwca 2013 r. odmówił zmiany postanowienia z dnia 1 października 2012 r. o odmowie przyznania prawa pomocy T. B. Zażalenie Strony skarżącej od tego postanowienia zostało oddalone postanowieniem NSA z dnia 5 września 2013 r. (sygn. akt I FZ 350/13). Zgodnie z art. 252 i 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - zwanej dalej "P.p.s.a.") wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i o dochodach. Wniosek ten powinien być złożony na urzędowym formularzu. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i jej możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego i dochodów. Z powyższej regulacji wynika, że we wniosku i w zgromadzonym materiale dowodowym powinny być zawarte dokładne i rzetelne dane, które umożliwiają pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy. To sprawą wnioskodawcy jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Jednocześnie na Sądzie nie ciąży obowiązek prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy wnioskodawca uchyla się od podania stosownych danych umożliwiających pełną ocenę jego sytuacji majątkowej oraz możliwości płatniczych. Jest to stanowisko powszechnie akceptowane zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych (postanowienia WSA w Gdańsku z dnia 4 stycznia 2004 r., II SA/Gd 758/04; z dnia 13 stycznia 2005 r., I SA/Gd 523/04; z dnia 27 lipca 2005 r., I SA/Gd 335/05). Sąd stanął na stanowisku, iż kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych uznać należy za ponowny wniosek o zmianę postanowienia tutejszego Sądu z dnia 1 października 2012 r., odmawiającego przyznanie prawa pomocy w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych. Zgodnie z art 165 P.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne, jednakże warunkiem przyznania prawa pomocy w określonej sprawie jest wyczerpujące udokumentowanie stanu majątkowego wnioskodawcy, wskazującego na zasadność uwzględnienia wniosku o prawo pomocy. Zmiana prawomocnego orzeczenia musi wiązać się z zmianą okoliczności sprawy, która to zmiana powinna była zaistnieć po tym, jak sąd rozstrzygnął pierwszy wniosek strony w tej materii, czyli po dniu 1 października 2012 roku. Podkreślić trzeba, iż zmiana okoliczności winna dotyczyć stanu majątkowego strony i jej możliwości płatniczych, a ponadto wskazane kwestie muszą być udokumentowane w tak samo rzetelnym stopniu, jak w pierwotnym wniosku o prawo pomocy. Jest to niezmiernie istotne, ponieważ zmiany stanu faktycznego lub prawnego uzasadniające zmianę lub uchylenie postanowienia w trybie art. 165 P.p.s.a. muszą dotyczyć okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy tak, by uzasadniały zmianę lub uchylenie postanowienia (tak w postanowieniu NSA z dnia 24 stycznia 2012 r., I GZ 9/12, LEX 1108666). Strona skarżąca wniosła o zwolnienie od obowiązku uiszczenia kosztów, a zatem w przedłożonych dokumentach powinna wykazać, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W przedmiotowej sprawie Skarżący nie przedłożył żadnej dokumentacji dotyczącej jego stanu majątkowego, ograniczył się jedynie do stwierdzenia, iż z uwagi na zły stan zdrowia nie jest w stanie przedłożyć obecnie pełnej dokumentacji dotyczącej sytuacji finansowej i majątkowej oraz w sposób pełny i wyczerpujący uzasadnić wniosku o zwolnienie od ponoszenia kosztów. T. B. w przedłożonym formularzu PPF oświadczył, iż nie posiada żadnego majątku, jak również nie otrzymuje żadnych dochodów, wskazał także, iż jego żona M. K. – B. otrzymuje wynagrodzenie w kwocie [...] zł z tytułu umowy o pracę, a na jego utrzymaniu pozostaje dwójka małoletnich dzieci. Zdaniem Sądu Strona skarżąca nie powołała de facto żadnych nowych okoliczności, uzasadniających uwzględnienie jej wniosku o zmianę pierwotnego postanowienia w przedmiocie prawa pomocy. Co istotne, Strona również nie wykazała żadnymi materiałami dowodowymi, że jej sytuacja się pogorszyła. W tym miejscu podkreślić należy po raz kolejny, iż T. B. nie prowadzi sam przedmiotowej sprawy, albowiem korzysta z pomocy fachowego, profesjonalnego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata. Pełnomocnik ten reprezentuje już stronę od początku postępowania sądowoadministracyjnego. W jego gestii jest odpowiednie i solidne przygotowanie stosownych wniosków procesowych, i to nie tylko w aspekcie formalnym, ale również i merytorycznym. To pełnomocnik strony powinien zadbać o podanie nowych okoliczności faktycznych w aspekcie stanu majątkowego skarżącego oraz o jednoczesne udokumentowanie tych okoliczności stosownym materiałem źródłowym. Na marginesie Sąd uznał za stosowne podkreślić, iż zły stan zdrowia nie jest przesłanką wyłączając możliwość przedłożenia odpowiednich dokumentów, tym bardziej, iż Strona skarżąca wskazywała na zły stan zdrowi we wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia [...] r. (formularz PPF), co nie uniemożliwiło pełnomocnikowi Strony przedłożenie dokumentów źródłowych mających uzupełnić i uprawdopodobnić dane zawartych we wniosku PPF T. B. Nadto wskazać należy po raz wtóry, iż małżonkowie mają względem siebie obowiązek pomocy, obejmujący swym zakresem także prowadzenie procesów sądowych i pokrywania związanych z tym kosztów, którego to obowiązku nie niweczy zniesienie między małżonkami wspólności ustawowej czy pozostawanie w separacji faktycznej (zob. postanowienia NSA z dnia 7 czerwca 2011 r., II FZ 272/11, LEX nr 1083182; z dnia 2 września 2009 r., I FZ 199/09, LEX nr 612561; z dnia 26 sierpnia 2009 r., I FZ 243/09, LEX nr 554620; z dnia 19 sierpnia 2009 r., I FZ 336/09, LEX nr 554656; z dnia 19 maja 2009 r., I FZ 113/09, LEX nr 546385; z dnia 19 maja 2009 r., I FZ 125/09, LEX nr 574754 oraz z dnia 26 listopada 2008 r., I FZ 463/08, LEX nr 565693). Mając na uwadze powyższe okoliczności faktyczne i prawne Sąd działając na podstawie art. 165 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.