IV SA/Gl 602/13

WyrokWSA w Gliwicach2014-02-05

Skład orzekający: Tadeusz Michalik, Beata Kalaga - Gajewska, Beata Kozicka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy otrzymanie przez osobę uprawnioną alimentów od dłużnika w tym samym okresie, w którym pobierała świadczenia z funduszu alimentacyjnego, stanowi podstawę do uznania tych świadczeń za nienależnie pobrane i zobowiązania do ich zwrotu, nawet jeśli organ administracji był o tym poinformowany przed wypłatą świadczeń?
Ratio decidendi
Otrzymanie przez osobę uprawnioną alimentów od dłużnika w tym samym okresie, w którym pobierała świadczenia z funduszu alimentacyjnego, stanowi podstawę do uznania tych świadczeń za nienależnie pobrane i zobowiązania do ich zwrotu. Nie ma znaczenia, czy organ był o tym poinformowany przed wypłatą, ani czy otrzymane alimenty zostały rozdysponowane na bieżące zobowiązania czy zaległości. Kluczowe jest jednoczesne pobieranie świadczeń z funduszu i alimentów za ten sam okres.
Stan faktyczny
Skarżąca M.M. pobierała świadczenia z funduszu alimentacyjnego na dzieci, jednocześnie otrzymując alimenty od dłużnika. Organy administracji uznały, że świadczenia z funduszu były nienależnie pobrane i nakazały ich zwrot. Skarżąca kwestionowała tę decyzję, argumentując, że organ był poinformowany o otrzymywanych alimentach i nie można jej przypisać złej woli. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji, podtrzymując stanowisko o nienależnym pobraniu świadczeń.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska (spr.) Sędzia WSA Beata Kozicka Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lutego 2014 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu niezależnie pobranego świadczenia alimentacyjnego oddala skargę. W dniu [...] Prezydent Miasta T. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia kwoty i żądania zwrotu nienależnie pobranych przez M.M. świadczeń z funduszu alimentacyjnego, w okresie od [...] do [...], na rzecz osób uprawnionych – F., S. i A.C. Prezydent Miasta T. decyzją z dnia [...], nr [...], działając na podstawie art. 104 i 163 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 2 pkt 7 lit. d), art. 23 ust. 1 i 7, art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. nr 1, poz. 7 z późn. zm.) i art. 3 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. nr 205, poz. 1212), stwierdził, że kwota [...] zł. wypłacona M.M. (na dzieci – F., S. i A.C.), w okresie od [...] do [...] była nienależnie pobranym świadczeniem z funduszu alimentacyjnego i zażądał jej zwrotu wraz z odsetkami. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że decyzją z dnia [...] nr [...] M.M. przyznano prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz trójki jej dzieci. Składając wniosek strona przedłożyła oświadczenie o otrzymanych w [...] r. alimentach od dłużnika alimentacyjnego przebywającego we Włoszech oraz dołączyła kopie przelewów dobrowolnie uiszczonych alimentów. W toku postępowania organ zwrócił się o dostarczenie kopii przelewów obejmujących rok [...]. Na podstawie przedłożonych dokumentów ustalono, że strona otrzymywała alimenty bezpośrednio od dłużnika w czasie pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W konsekwencji wysokość świadczeń pobranych od dnia [...] do dnia [...] należy pomniejszyć o kwoty otrzymane od dłużnika alimentacyjnego, na każde z dzieci, w poszczególnych miesiącach. M.M. w dniu [...] przedstawiła pismo, w którym określiła, jak rozdysponowała kwoty alimentów otrzymywanych w danych miesiącach na konkretne dzieci. Z uwagi na nierówny ich podział, organ wezwał stronę do uzasadnienia dokonanego podziału, zwłaszcza podania, dlaczego na dziecko – A.C. rozdysponowała mniejsze kwoty lub w ogóle żadnych, podczas gdy na dziecko – F.C. przekazała największe kwoty. W odpowiedzi na wezwanie strona oświadczyła, że otrzymane tytułem alimentów pieniądze rozdysponowała według potrzeb oraz wyroku sądowego zasądzającego alimenty. Decyzją Prezydenta Miasta T. z dnia [...] stwierdzono nienależnie pobrane świadczenia z funduszu alimentacyjnego, jednakże orzeczenie to zostało uchylone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w dniu [...] (nr [...]), bowiem w sprawie nie ustalono, na poczet którego długu zaliczona została dobrowolnie uiszczona kwota alimentów (bieżące czy zaległe). W toku ponownie przeprowadzonego postępowania, M.M. oświadczyła, że nie jest w stanie dokonać rozliczenia, na poczet którego długu można zaliczyć kwotę dobrowolnie wpłaconych alimentów. Jednocześnie organ zwrócił się do Prezesa Sądu Okręgowego w K. o przekazanie informacji związanych ze stanem egzekucji alimentów. Prezes tegoż Sądu wskazał, że nie pośredniczy w przekazywaniu pieniędzy, a jedynie wymianie korespondencji między uprawnionym a włoskim organem przyjmującym, wobec tego o wszystkie informacje należy zwrócić się do matki osób uprawnionych do alimentów. Organ pierwszej instancji podkreślił, że w art. 2 pkt 7 lit. d) ustawy o pomocy osobom uprawnionym od alimentów zdefiniowano pojęcie nienależnie pobranego świadczenia, co oznacza świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone, w przypadku gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała alimenty. Powołano się przy tym na stanowisko Departamentu Polityki Rodzinnej Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej, według którego nie ma znaczenia, czy alimenty otrzymane od dłużnika były rozdysponowane na poczet zaległości, czy też na bieżące zobowiązania. Podkreślono, że samo otrzymywanie kwot od dłużnika, poza kolejnością wyznaczoną przez ustawę, stanowi już podstawę do naliczenia nienależnie pobranych świadczeń, w związku z tym stwierdzono nienależnie pobrane świadczenia i zobowiązano do ich zwrotu. M.M. wniosła od powyższej decyzji odwołanie, w którym domagała się jej uchylenia i umorzenia postępowania. Odwołująca argumentowała, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone na jej dzieci nie stanowią nienależnie pobranych świadczeń, albowiem organ przed ich wypłatą został poinformowany o otrzymanych dobrowolnie alimentach. Była wobec tego przekonana, że te świadczenia jej przysługują i dlatego je wykorzystywała. Nie można przypisać jej złej woli lub zaniechania poinformowania organu o otrzymanych alimentach, który sam dalej kontynuował wypłatę świadczeń w niezmienionej wysokości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...], nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Kolegium na wstępie wskazało, że w niniejszej sprawie znajdują zastosowanie przepisy ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, w tym jej art. 24 ust. 1, zgodnie z którym można bez zgody osoby uprawnionej zmienić lub uchylić decyzję ostateczną, na mocy której nabyto prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Następnie podzieliło ustalenia faktyczne organu pierwszej instancji, które prowadziły do wniosku, że w okresie od [...] do [...] strona otrzymywała alimenty bezpośrednio od dłużnika. W tej sytuacji, prawidłowo stwierdzono nienależnie pobrane świadczenia alimentacyjne i zobowiązano do ich zwrotu. Dodatkowo, organ odwoławczy dokonał wykładni art. 2 pkt 7 lit. d) ustawy, w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2012 r. stwierdzając, że ustawodawca nie wyszczególnił, czy w sytuacji pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego otrzymane alimenty mają dotyczyć zaległości alimentacyjnych, czy też alimentów bieżących. Oznacza to, że w sytuacji wyegzekwowania przez Komornika różnych kwot tytułem alimentów i przekazania ich osobie uprawnionej lub dokonania samodzielnej wpłaty dłużnika do rąk wierzyciela, wpłacone w tym okresie świadczenie z funduszu jest świadczeniem nienależnie pobranym bez względu na to, czy mamy do czynienia z regulowaniem zaległości, czy też alimentów bieżących. Wykluczone jest bowiem jednoczesne pobieranie alimentów i świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach M.M. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając jej niewłaściwą wykładnię przepisów prawa materialnego, tj. art. 2 pkt 7 lit. d), art. 24 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz przepisów postępowania administracyjnego, w tym między innymi art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 11, art. 75-77, art. 80-81 i art. 268a Kodeksu postępowania administracyjnego. Podkreśliła, że egzekucja bezskuteczna zachodzi, gdy nie wyegzekwowano pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących alimentów, dlatego o nienależnie pobranym świadczeniu może być mowa, gdyby w okresie, wypłacenia świadczenia z funduszu, otrzymywała alimenty w wysokości odpowiadającej pełniej należności z tytułu zaległych i bieżących alimentów. Dodatkowo, należy zwrócić uwagę na tożsamość okresu, na który oba świadczenia wypłacono. Art. 451 § 1 i 3 Kodeksu cywilnego, pozwala na uznanie, że w przypadku braku oświadczenia dłużnika, to wierzyciel jest uprawniony zaliczyć zapłacone alimenty na poczet tych najdawniej wymaganych. Co więcej, w niniejszej sprawie nie było podstaw do zastosowania art. 24 ust. 1 omawianej ustawy, gdyż upłynął już okres na jaki świadczenie zostało przyznane, a nie jest możliwe uchylenie takiej decyzji z mocą wsteczną. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zauważyło, że decyzją Prezydenta Miasta T. z dnia [...], nr [...], organ pierwszej instancji zmienił decyzję przyznającą świadczenie alimentacyjne, w ten sposób, że za ten okres przyznał świadczenia w nowej wysokości, biorąc pod uwagę kwoty otrzymanych alimentów w każdym miesiącu, a także wysokość kwot rozdysponowanych na osoby uprawnione. Z tego powodu zaskarżona decyzja jest wyłącznie konsekwencją przywołanego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), dalej określanej w skrócie jako "p.p.s.a.", sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, a stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny nie rozpoznaje zatem spraw merytorycznie, a bada jedynie legalność zaskarżonej decyzji, tzn. ocenia, czy jest ona zgodna z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd, następuje tylko w przypadku wykazania istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (por. art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta T. z dnia [...], nr [...], w której stwierdzono, że kwota [...]zł. wypłacona skarżącej na jej dzieci – F., S. i A.C., w okresie od [...] do [...], stanowi kwotę nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego i zażądano jej zwrotu wraz z odsetkami w wysokości [...]zł. Bezspornym jest, że decyzją z dnia [...], nr [...], przyznano skarżącej na wskazany powyżej okres prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz trójki jej dzieci, a następnie w oparciu o art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r., poz. 1228) została wydana ostateczna decyzja Prezydenta Miasta T. z dnia [...], nr [...], zmieniająca ich wysokość z uwagi na alimenty otrzymane od dłużnika alimentacyjnego. Z tego powodu, będące przedmiotem niniejszej kontroli rozstrzygnięcia obu organów orzekających są konsekwencją przywołanej decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...]. Zasady ustalania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego zostały uregulowane w przepisach ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Wymieniona ustawa była znowelizowana z dniem 1 stycznia 2012 r. ustawą z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. nr 205, poz. 1212). Stosownie do regulacji art. 3 ustawy nowelizującej, sprawy o świadczenia rodzinne i świadczenia z funduszu alimentacyjnego, do których prawo powstało przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, podlegają rozpatrzeniu na zasadach i w trybie określonym w przepisach dotychczasowych, w konsekwencji, w rozpatrywanej sprawie postępowanie przed organami pomocy społecznej winno być prowadzone z uwzględnieniem przepisów ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w wersji obowiązującej przed wspomnianą nowelizacją. Nie ulega wątpliwości, że świadczenia alimentacyjne są świadczeniami okresowymi, przyznawanymi i płatnymi najczęściej miesięcznie, jak również świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacane są w okresach miesięcznych (art. 20 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów). Podstawowym warunkiem uzyskania świadczeń z funduszu alimentacyjnego jest bezskuteczność egzekucji (art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów), która zdefiniowana została przez ustawodawcę w art. 2 pkt 2 tej ustawy jako egzekucja, w wyniku której w okresie ostatnich dwóch miesięcy nie wyegzekwowano pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych (...). Materialnoprawną instytucję zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego zawiera natomiast norma art. 23 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, która ma zastosowanie do przypadków, w których po upływie okresu świadczeniowego (por. art. 18 ust. 1 w związku z art. 2 pkt 8 i 11) ujawniły się okoliczności podważające prawidłowość przyznania prawa i wypłaty tychże świadczeń, w oparciu o przesłanki wynikające z art. 2 pkt 7 lit. a-e) tej samej ustawy. Rolą organu jest wówczas ocena, czy doszło do nienależnie pobranego świadczenia przy uwzględnieniu okoliczności faktycznych danej konkretnej sprawy. Istotna dla potrzeb niniejszej sprawy definicja "nienależnie pobranego świadczenia" określa, iż jest to "świadczenie z funduszu alimentacyjnego wypłacone, w przypadku, gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała alimenty" (brzmienie art. 2 pkt 7 lit. d) ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, obowiązującej przed nowelizacją). Z przywołanych przepisów wynika, że obowiązek zwrotu obciąża tylko taką osobę uprawnioną, która pobrała świadczenie z funduszu alimentacyjnego mimo jednoczesnego - za ten sam okres - otrzymywania alimentów, a więc równolegle z dwóch źródeł. Kumulacja tych należności powoduje, że świadczenie z funduszu staje się świadczeniem nienależnie pobranym, albowiem przysługuje ono wyłącznie w sytuacji, gdy postępowanie egzekucyjne jest bezskuteczne. Dopiero obiektywnie zachodzące okoliczności związane z pobraniem świadczenia i otrzymywaniem alimentów warunkują obowiązek zwrotu świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Innymi słowy, gdyby nie zachodziła zarzucana przez organ okoliczność nienależnie pobranego świadczenia, to świadczenie z funduszu nadal by przysługiwało i mogło być wypłacane w okresie świadczeniowym. Podzielić należy zaprezentowane w wyrokach Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 8 lutego 2012 r. stanowisko, że o "nienależnie pobranym świadczeniu" może być mowa wówczas, gdy w tym samym okresie osoba uprawniona pobiera jednocześnie świadczenia z dwóch źródeł, przy czym świadczenia te muszą być wypłacone za ten sam okres (sygn. akt: I OSK 1661/11, I OSK 1662/11 i I OSK 1663/11 - dostępne w internetowej Bazie Orzeczeń NSA). Istotną bowiem okolicznością jest tożsamość okresu, na który wypłacono równocześnie świadczenie z funduszu alimentacyjnego i alimenty. Wcześniej przyjęto również ten kierunek uznając, iż w ramach art. 2 pkt 7 lit. d) ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, o nienależnie pobranym świadczeniu można mówić wówczas, gdy oprócz świadczeń z funduszu osoba uprawniona otrzymała alimenty w wysokości odpowiadającej pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących alimentów (por. wyrok NSA z dnia 3 listopada 2010 r., sygn. akt I OSK 1073/10 i z dnia 9 listopada 2012 r., sygn. akt I OSK 631/12 - dostępne w internetowej Bazie Orzeczeń NSA). Dodatkowo, warunek jednoczesności świadczeń wymaga, by występowała tożsamość okresu, za który świadczenie to wypłacono (wyrok tut. Sądu z dnia 21 grudnia 2010 r., sygn. akt IV SA/Gl 345/10, dostępny w internetowej Bazie Orzeczeń NSA). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym zaprezentowane zostało również takie stanowisko, według którego obowiązek zwrotu obciąża taką osobę, która świadomie pobrała wypłacone jej świadczenie, wiedząc że się ono jej nie należy, a więc można jej przypisać określone cechy dotyczące świadomości (woli) lub określonego działania (bądź zaniechania). W przedmiotowej sprawie organy na podstawie oświadczeń skarżącej z dnia [...] i [...], odnośnie rozdysponowania na poszczególne dzieci dokonywanych drogą pocztową wpłat alimentów otrzymanych od dłużnika alimentacyjnego, począwszy od miesiąca [...] do [...] ustaliły, że skarżąca za ten sam okres oprócz świadczeń z funduszu alimentacyjnego pobierała także alimenty. Wobec zaliczenia przez samą skarżącą, zgodnie z jej oświadczeniem, wpłacanych alimentów na poczet należności alimentacyjnych przypadających w okresie objętym pierwotną decyzją przyznającą świadczenia z funduszu alimentacyjnego z dnia [...] zaistniała podstawa do uznania równoczesności ich pobierania. W aktach administracyjnych znajdują się dokumenty potwierdzające odebranie przez skarżącą od miesiąca [...] do [...] przekazów, jak również stosowne zestawienie, z którego wynika, że w okresie pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego zostały wpłacone kwoty alimentów, które czasowo się pokrywały. Istotny dla oceny świadomości skarżącej, co do jej uprawnienia do świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego jest fakt jej pouczenia o treści art. 19 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów już w dacie składania w dniu [...] wniosku o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, a więc o konieczności niezwłocznego powiadomienia organu w przypadku wystąpienia zmian w liczbie członków rodziny, uzyskania lub utraty dochodu albo innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, zwłaszcza uzyskania dochodu, wyjazdu członka rodziny za granicę w celu pracy zarobkowej (k-23 akt administracyjnych). Dodatkowo, również w decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...], zawarto między innymi pouczenie o obowiązku strony niezwłocznego powiadomienia organu w przypadku wystąpienia także innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz okolicznościach, w jakich skarżąca nie powinna pobierać świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Pod tym kątem organy administracyjne obu instancji wyjaśniły rozpatrywaną sprawę, opierając się na oświadczeniach samej skarżącej. Jednocześnie organy zaliczyły wpłacane do rąk skarżącej przez dłużnika kwoty alimentów, tak jak podała w swoich oświadczeniach sama skarżąca. Fakt, iż w okresie pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego zostały wpłacone kwoty alimentów, które czasowo pokrywały się z tymi należnościami, prowadzi do konstatacji, iż stały się one nienależnie pobranymi świadczeniami, w oparciu o przesłankę określoną w art. 2 pkt 7 lit. d) (w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2012 r. w związku z art. 23 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów), co skutkuje powinnością ich zwrotu z samego faktu uprzedniego poinformowania skarżącej o jej obowiązkach i warunkach pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Zatem, w sprawie miało miejsce pobranie nienależnych świadczeń, dlatego w konsekwencji ostateczną decyzją Prezydenta Miasta T. z dnia [...], nr [...], zmieniono wcześniej przyznane skarżącej prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego i ich wysokość, powołując się na przesłankę z art. 2 pkt 7 lit. d) ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Wydane w niniejszej sprawie decyzje, poddane kontroli Sądu, są jedynie konsekwencją matematycznego wyliczenia nienależnie pobranych przez skarżącą świadczeń z funduszu alimentacyjnego, z tego powodu nie mają znaczenia podniesione w skardze zarzuty, które mogłyby być brane pod uwagę wyłącznie przy wydaniu decyzji na podstawie art. 24 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Nie było zatem potrzeby dokonania rozważań w tym zakresie. W ustalonym przez organ stanie faktycznym nie można też mówić o bezskuteczności egzekucji, w rozumieniu art. 2 pkt 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Zauważyć przyjdzie, że w części orzecznictwa sądów administracyjnych występuje pogląd, iż obowiązek zwrotu świadczenia może zostać orzeczony dopiero wówczas, gdy określone świadczenie uznane zostanie w sposób ostateczny za nienależne. Dopiero zatem, gdy uprawomocni się decyzja uznająca dane świadczenie za nienależnie pobrane można nakazywać jego zwrot. Nie jest natomiast możliwe jednoczesne orzekanie o tych sprawach, czyli o obu tych kwestiach, w jednej decyzji administracyjnej (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II SA/Łd 804/09; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 620/10; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 13 lipca 2011 r., sygn. akt IV SA/Po 438/11; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 5 stycznia 2012 r., sygn. akt II SA/Bd 1263/11 i wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 10 kwietnia 2013 r., sygn. akt II SA/Rz 114/13 - wszystkie dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA). Skład orzekający w niniejszej sprawie nie przychyla się do przedstawionego powyżej stanowiska uznając, że na gruncie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów brak jest regulacji pozwalającej organom na wydawanie odrębnej decyzji ustalającej kwotę nienależnie pobranego świadczenia, z uwagi na treść normy art. 23 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, w której ustawodawca przewidział jedynie wydanie decyzji o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia. Zatem, o ile uznano wypłacone świadczenia z funduszu alimentacyjnego za nienależnie pobrane, to w konsekwencji uprawniony jest ich zwrot. W tej sytuacji, niezasadny jest również zarzut naruszenia zasad prowadzenia postępowania administracyjnego, bowiem wiążące dla sprawy ustalenia zostały poparte stosowną argumentacją zawartą w uzasadnieniach podjętych w sprawie rozstrzygnięć. Nie znajdując zatem usprawiedliwionych podstaw do uwzględnienia skargi, mając na względzie przytoczony powyżej stan faktyczny sprawy, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę jako niezasadną należało oddalić.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło