I SA/Go 270/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Rzepecka Sędzia WSA Jacek Niedzielski Sędziowie Asesor WSA Zbigniew Kruszewski (spr.) Protokolant referent stażysta Monika Pasich po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lipca 2019 r. sprawy ze skargi A.M.K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienie odwołania. oddala skargę w całości. Postanowieniem z [...] marca 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: SKO) stwierdziło uchybienie przez A.M.K. terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza Miasta [...] z [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2014 r Jako podstawę prawną postanowienia podano na podstawie art. 39 ust. 5 ustawy z dnia 08 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2018r., poz. 994 ze zm.), art. 1 i 2 ustawy dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2018 r., poz. 570 ze zm.), oraz art. 13 § 1 pkt 3, art. 228 § 1 pkt 2 w zw. z art. 223 § 2 pkt 1 oraz art. 216 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800 ze zm.; dalej: o.p.) Z uzasadnienia postanowienia wynikało, że 19 lutego 2019 r. do SKO, za pośrednictwem Burmistrza Miasta wpłynęło odwołanie Skarżącego reprezentowanego przez adw. Z.S. od ww. decyzji Burmistrza Miasta. Wraz z odwołaniem złożono wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia, ze wskazaniem, że Skarżący bez swojej winy nie odebrał przesyłki albowiem pracownik placówki pocztowej, który go obsługiwał nie wydał mu całej awizowanej korespondencji w szczególności dwóch przesyłek zawierających decyzje ustalające podatek za 2014 r. i 2015 r. SKO, oceniając terminowość wniesienia samego odwołania wskazało, że stosownie do treści art. 12 § 1 i art. 223 § 2 pkt 1 O.p. oraz art. 150 § 4 o.p., termin do wniesienia odwołania rozpoczął swój bieg po upływie 14 dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej, czyli upłynął 4 stycznia 2019 r. a zakończył w dniu 17 stycznia 2019 r. W sytuacji zatem, gdy odwołanie zostało wniesione 4 lutego 2019 r. - a równolegle wydanym postanowieniem SKO nie uwzględniło wniosku Strony o przywrócenie terminu do wniesienia dowołania, organ przyjął, odwołanie wniesiono z uchybieniem 14 dniowego terminu, o którym mowa w art. 223 § 2 pkt 1 o.p. Skarżący nie zgodził się z postanowieniem SKO i pismem z [...] kwietnia 2019 r., reprezentowany przez adw. Z.S. wniósł od niej skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. Zarzucił w niej SKO: 1. naruszenie art. 144, art. 150 o.p. poprzez niedoręczenie w sposób prawidłowy decyzji Burmistrza Miasta z dnia [...] grudnia 2018 r nr [...] oraz bezzasadne uznanie, że nastąpiła fikcja prawna doręczenia, o której mowa w art. 150 § 4 o.p 2. naruszenie art. 120. art. 121. art. 122. art. 124, w zw. z art. 187 § 1. art. 191 i art. 210 § 4, w zw. z art. 219 o.p., poprzez: zaniechanie wskazania w uzasadnieniu wydanego postanowienia konkretnych faktów prawotwórczych które organ podatkowy uznał za udowodnione, dowodów którym ostatecznie dał wiarę, jak również jasnych i szczegółowych przyczyn, dla których innym dowodom zgromadzonym w trakcie postępowania odmówił wiarygodności, dowolną, arbitralną i jedynie wybiórczą ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, nie uwzględnienie istotnych okoliczności faktycznych sprawy, zaniechanie ze strony organu podjęcia działań mających na celu wszechstronne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, w konsekwencji błędne i oczywiście nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego stanowiącego podstawę wydanego rozstrzygnięcia; Podnosząc tej treści zarzuty Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia SKO wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przedmiotem rozstrzygnięcia Sądu było postanowienie, którym, na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 o.p., stwierdzono uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] grudnia 2018 r. ustalającej dla Skarżącego wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2014 rok. Spór w niniejszej sprawie dotyczy jednak w istocie skuteczności doręczenia tej decyzji skarżącemu. Prawidłowości doręczenia skarżący bowiem przeczy, twierdząc, że nie dochowano warunków uzasadniających przyjęcie prawnej fikcji doręczenia na podstawie art. 150 § 4 p.p.s.a. Organ natomiast przyjął, że ww. decyzja została doręczona skarżącemu w trybie uregulowanym w art. 150 § 4 o.p. Powołane unormowanie wprowadza instytucję fikcji prawnej doręczenia, która ma zastosowanie, gdy doręczyciel nie ma możliwości doręczenia przesyłki osobie prawnej w sposób właściwy, czyli do rąk osoby uprawnionej do odbioru korespondencji lub prokurentowi (art. 151 § 1 o.p.), lub też w sposób zastępczy – do rąk innej osoby (art. 151 § 2 O.p.). Stosownie do treści z art. 150 § 1 pkt 1 w zw. z art. 151 § 1 o.p., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149, operator pocztowy w rozumieniu ustawy z 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej. Stosownie do art. 150 § 2 - 4 o.p., zawiadomienie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1, wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie 7 dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, lub miejsca wskazanego jako adres do doręczeń w kraju, na drzwiach jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż 14 dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. W przypadku niepodjęcia pisma, doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (art. 150 § 4 o.p.). Nie budzi wątpliwości, że doręczenie jest w postępowaniu organów administracji publicznej czynnością wysoce sformalizowaną, przez co stanowi gwarancję podstawowych praw strony w tym postępowaniu, a jednocześnie chroni organy przed negatywnym skutkiem działań strony zmierzającej do utrudnienia czy wydłużenia postępowania. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że za wszelkie błędy popełnione w zakresie doręczenia odpowiada organ administracji publicznej, a prowadzą one do tego, że czynność doręczenia, w tym w szczególności oparta na "fikcji doręczenia", nie może być uznana za skuteczną (por. wyrok NSA z 11 maja 2012 r. I FSK 1134/11, z 22 października 2015 r. I GSK 425/14; orzeczenia przywołane w uzasadnieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Dla uznania zatem, że sporna decyzja została skutecznie doręczona stronie w trybie art. 150 o.p. konieczne było m.in. wykazanie przez organ, że decyzja została wysłana pod właściwy adres, a urząd pocztowy zawiadomił stronę w sposób prawidłowy o nadejściu pisma i miejscu, gdzie może je odebrać. Ponadto, dla przyjęcia prawidłowości fikcji prawnej doręczenia pisma istotne jest także to, że pismo powinno być zwrócone do nadawcy, który pozostawia je w aktach sprawy. Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia stanowiska Skarżącego, że decyzja nie została skutecznie doręczona. Sąd uznał jednak, że uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie zawiera wyczerpującej argumentacji świadczącej o analizie prawidłowości doręczenia. SKO ograniczyło się do stwierdzenia, iż termin do wniesienia odwołania rozpoczął bieg z upływem 14-go dnia od pierwszego zawiadomienia o umieszczeniu pisma w placówce pocztowej oraz, że terminu do wniesienia odwołania nie przywrócono, zaś nieodebranie decyzji musi obciążać Skarżącego. W świetle treści uzasadnienia należy uznać, że zaskarżone postanowienie cechują dwie wady, które jednak nie miały wpływu na treść zawartego w tym postanowieniu rozstrzygnięcia . Pierwszą z nich jest ocena zawinienia w nieterminowym wniesieniu odwołania. W orzecznictwie sądowym zgodnie wskazuje się, że ocena terminowości wniesienia odwołania czasowo poprzedza rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Warunkiem złożenia wniosku o przywrócenie terminu jest jego uchybienie. Wniosek w tym zakresie, złożony mimo braku uchybienia terminowi, jest niedopuszczalny. Z tej perspektywy pierwszeństwo powinno mieć zatem rozstrzygnięcie w postaci postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu (zob. wyroki NSA: z 2 marca 2018 r. II FSK 3193/15,; z 29 sierpnia 2017 r. II FSK 1995/15, z 25 kwietnia 2017 r. I FSK 1743/15,; z 5 maja 2015 r. I FSK 322/14). W konsekwencji okoliczności, które spowodowały uchybienie terminu na ocenę, nie miały żadnego wpływu dla oceny terminowości wniesienia odwołania. Drugą natomiast wadą która obarczała zaskarżone postanowienie było nieobszerne, hasłowe i szczątkowe uzasadnienie w odniesieniu do kluczowej, z punktu widzenia podnoszonych przez stronę twierdzeń, kwestii jaką była prawidłowość doręczenia decyzji, które było zdarzeniem otwierającym termin do wniesienia odwołania. Uchybienie to, jakkolwiek stanowiło naruszenie art. 124 i art. 210 § 4 w zw. z art. 219 o.p. nakazujących wyjaśnienie stronie przesłanek, którymi kierowały się przy wyjaśnieniu sprawy oraz zawarcia wyczerpującego uzasadnienia faktycznego i prawnego postanowienia, to jednak - w ocenie Sądu - nie miało ono wpływu na treść rozstrzygnięcia. Treść, znajdującego się w przedstawionych Sądowi aktach, uwierzytelnionego odpisu zwrotnego potwierdzenia odbioru wraz z kopertą zawierającą decyzję Burmistrza Miasta (k. 117 akt SKO), potwierdza bowiem prawidłowość procesu doręczenia. Otóż z zapisów poczynionych na przesyłce przez operatora pocztowego wynika, że decyzję wysłano na adres skarżącego, a następnie, wobec nieobecności adresata umieszczono w placówce pocztowej, zawiadomienie o czym dnia 17 grudnia 2018 r. pozostawiono w skrzynce oddawczej skarżącego. Zawiadomienie ponowiono dnia 27 grudnia 2018 r., zaś wobec bezskutecznego upływu czternastodniowego terminu przechowywania przesyłki, decyzję z adnotacją o niepodjęciu w terminie zwrócono organowi podatkowemu dnia 3 stycznia 2019 r. Tym samym adnotacje poczynione przez doręczyciela potwierdzają, że zachowano tryb doręczenia wynikający z doręczenia pism w postępowaniu podatkowym wynikający z art. 150 § 1-4 o.p. oraz dochowano warunków wynikających z przepisów zawartych w § 37 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z 29 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków wykonywania usług powszechnych przez operatora wyznaczonego (Dz. U. z 2013 r. poz. 545 ze zm.). Należy przy tym wskazać, że w orzecznictwie sądowym zgodnie przyjmuje się, że dokumenty polecenia doręczenia przesyłki pocztowej przyjętej za pokwitowaniem przyjęcia i doręczanej za pokwitowaniem odbioru są dokumentami urzędowymi w rozumieniu art. 194 § 2 o.p. potwierdzającymi fakty, zgodnie z danymi na dokumentach tych umieszczonymi. Taki charakter tych dokumentów uzasadnia przyjęcie, że korzystają one z domniemania prawdziwości. Wszakże wzruszalnym, które może zostać obalone przeciwdowodem, co wynika też z treści art. 194 § 3 o.p. (zob. np. wyroki NSA: z 19 grudnia 2012 r. II FSK 864/11, z 27 marca 2019 r. I FSK 479/17). W rozpoznawanej sprawie skarżący zapisom poczynionym na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przeciwstawiał własne oświadczenie o: (a) braku zawiadomienia o pozostawieniu przesyłki w urzędzie pocztowym (awizo), (b) niewydania mu przesyłki w urzędzie pocztowym. Stanowisko skarżącego nie znalazło jednak potwierdzenia w przedstawionych na jego udokumentowanie dowodach. Zgodzić się należy przy tym ze Skarżącym, że dochowanie wszystkich warunków wynikających z treści art. 150 § 2 o.p. ma przesądzające znaczenie dla uznania doręczenia za skuteczne, ponieważ tryb przewidziany w art. 150 o.p. wprowadza fikcję doręczenia, tj. ze spełnieniem ściśle określonych przepisami prawa warunków wiąże prawny skutek doręczenia pisma, mimo że faktycznie nie trafiło ono do rąk adresata. Do tych warunków należy m.in. pozostawienie adresatowi zawiadomienia o możliwości odebrania przesyłki w tym miejscu. Brak awiza należy w świetle powyższego uznać za znaczące uchybienie art. 150 § 2 o.p., skutkujące nieskutecznością tego trybu doręczenia (wyroki: WSA z 6 grudnia 2006 r. I SA/Wr 935/06, NSA z 15 kwietnia 2008 r. I FSK 599/07) Sąd wyjaśnia przy tym, że dla oceny prawidłowości procesu doręczenia, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., przeprowadził uzupełniający dowód z dokumentów - pism P. z dnia z [...] lutego i [...] kwietnia 2019 r. które jednak nie potwierdziły stanowiska skarżącego. Wskazują one, że przeprowadzone przez operatora wewnętrzne postępowanie wyjaśniające, w tym poprzez uzyskanie wyjaśnień od doręczyciela, nie potwierdziło zastrzeżeń dotyczących tzw. awizacji. I to te sformułowania są istotne dla oceny prawidłowości zawiadomienia Skarżącego o złożeniu decyzji z [...] grudnia 2018 r. w placówce pocztowej. Co do kolejnego z kluczowych zapisów na przesyłce, a mianowicie o nieodebraniu przesyłki przez adresata, wyjaśnić należy, że podniesione w piśmie z dnia [...] lutego 2019 r. oświadczenie skarżącego o niewydaniu mu przesyłki w sposób wystarczający nie uprawdopodabnia podnoszonych okoliczności. Skarżący twierdzi mianowicie, że wedle utartej praktyki zgłasza się do placówki pocztowej w celu odbioru przesyłek, a pracownicy, pomimo nieprzedłożenia zawiadomień (awizo), wydają skarżącemu przechowywane dlań awizowane wcześniej przesyłki. Przesyłki zaś zawierającej decyzję Burmistrza Miasta mu nie wydano. Należy jednak zwrócić uwagę, że skarżący nie uprawdopodobnił, że w placówce był w celu odbioru przesyłki w okresie, kiedy sporna przesyłka była jeszcze przechowywana przed zwróceniem jej nadawcy - organowi podatkowemu. Tym samym nie przedstawił przeciwdowodu skutecznie podważającego którykolwiek z zapisów poczynionych przez pracowników operatora na przesyłce zawierającej decyzję. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie naruszało prawa i oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.