I SPP/Go 84/21
PostanowienieWSA w Gorzowie Wielkopolskim2021-11-25
Skład orzekający: Katarzyna Kołodziej-Kobierowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy spółka, która zawiesiła działalność gospodarczą z powodu strat i nie posiada środków na pokrycie kosztów sądowych, może uzyskać prawo pomocy w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego), jeśli nie wykazała istotnej zmiany swojej sytuacji majątkowej w stosunku do wcześniejszego, negatywnie rozstrzygniętego wniosku?Ratio decidendi
Spółka nie wykazała istotnej zmiany swojej sytuacji majątkowej i finansowej, która uzasadniałaby zmianę wcześniejszego postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy. Brak wykazania nowych okoliczności faktycznych lub prawnych, a także nieprzedłożenie wymaganych dokumentów księgowych, podatkowych i dotyczących majątku, uniemożliwia ocenę zdolności płatniczych i uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym.Stan faktyczny
Przedsiębiorstwo wniosło o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, powołując się na trudną sytuację finansową wynikającą ze strat w działalności gospodarczej i zawieszenia jej z powodu czynów nieuczciwej konkurencji. Wcześniejszy wniosek w tym samym zakresie został prawomocnie odrzucony. Spółka nie przedłożyła wymaganych dokumentów księgowych i finansowych, a jej wspólnicy nie ujawnili szczegółowo źródła pomocy od rodziny.Rozstrzygnięcie
Odmówiono zmiany postanowienia z dnia 8 lipca 2021 r. sygn. akt I SPP/Go 29/21.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim – Katarzyna Kołodziej-Kobierowska po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Przedsiębiorstwa E E.M. N. spółka jawna o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi Przedsiębiorstwa E E.M. N. spółka jawna na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym p o s t a n a w i a: odmówić zmiany postanowienia z dnia 8 lipca 2021 r. sygn. akt SPP/Go 29/21.
Przedsiębiorstwo E E.M. N. spółka jawna wniosła skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego wskazane w sentencji niniejszego orzeczenia.
W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od ww. skargi w kwocie 100 zł, Spółka wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu podniosła, że nie ma żadnych środków na prowadzenie swoich spraw. Prowadzona działalność gospodarcza generuje straty, które powstają w wyniku czynów nieuczciwej konkurencji zachodniej korporacji. Wysokość straty za ostatni rok obrotowy wyniosła 137.812,28 zł. Przychody nie starczają na pokrycie bieżących opłat, chociażby za prąd i gaz. Od 1 kwietnia 2021 r. Spółka zawiesiła działalność. Jej wspólnicy są zarejestrowani jako bezrobotni. Zarówno Spółka, jak i jej wspólnicy nie mają oszczędności, gdyż wszystkie wpływy finansowe inwestowali w firmę, pracowników, spłatę kredytów. Stan rachunków bankowych Spółki wynosi 0,00 zł. Nieruchomość Spółki obciążona jest hipotekami, samochody: 16 letnie [...] i 9-letnia [...] - zajęte przez wierzycieli.
Wspólnicy Spółki M.N. i E.N., w nadesłanych wnioskach PPF odnieśli fakt braku zatrudnienia w związku z zawieszeniem prowadzenia działalności gospodarczej. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach ujawnili, że są małżeństwem, prowadzą wspólne gospodarstwo domowe wraz z dorosłym synem. Są współwłaścicielami domu o pow. ok. 220 m², każdy w ¼ części oraz mieszkania o pow. 46,80 m², po ⅓ części, obciążonego hipoteką; kredyt hipoteczny spłaca ich córka. Nie posiadają oszczędności, papierów wartościowych, wierzytelności i innych wartościowych rzeczy. Chorują. Małżonkowie nie uzyskują żadnych dochodów, również syn pozostaje bez dochodów. W utrzymaniu pomaga im rodzina. Sytuacja z koronawirusem jeszcze bardziej pogłębia i tak trudną sytuację finansową. Po stronie wydatków i zobowiązań wskazali: opłaty za media ok. 1.060 zł, pożyczka ok. 50.000,00 zł, ubezpieczenie ok. 1.000 zł rocznie.
W odpowiedzi na wezwanie referendarza do przedłożenia dodatkowych dokumentów dotyczących sytuacji majątkowej i finansowej Spółki i jej wspólników, pismem z dnia [...] czerwca 2021 r., M.N. oświadczył, że złożone formularze PPPr i PPF szczegółowo przedstawiają dramatyczną sytuację majątkową Spółki i wspólników. W 2020 r. spółka nie osiągnęła żadnego dochodu. Z dołączonego zbiorczego podsumowania księgi przychodów i rozchodów za 2020 r. wynika strata spółki w kwocie 137.812,28 zł, strata przypadająca na każdego wspólnika po 68.906,14 zł. Powtórzył, że ze względu na brak dochodów i trudną sytuację na rynku spowodowaną stanem epidemicznym w Polsce, z dniem 1 kwietnia 2021 r. Spółka zawiesiła działalność. Oboje wspólnicy są osobami bezrobotnymi bez prawa do zasiłku. Wyjaśnił nadto, że w przesłanych formularzach wspólnicy wskazali miesięczne koszty utrzymania, część z nich zapłacili z zasiłku chorobowego, na którym przebywali do maja 2021 r., w części pomogła im rodzina. Pomoc rodziny nie polega zaś na sporządzaniu zestawień, ile, kiedy, gdyż robią to z miłości i z serca, bez pokwitowań. Córka spłaca kredyt mieszkaniowy. Dodał, że nie jest w stanie podać wysokości zobowiązań, gdyż są one sporne i trwają postępowania sądowe. Do pisma dołączył kopię postanowienia z dnia [...] kwietnia 2021 r. sygn. sprawy [...] o wpisaniu w KRS informacji o zawieszeniu z dniem [...] kwietnia 2021 r. działalności gospodarczej, wydruki z Platformy Usług Elektronicznych ZUS, zawiadomienie z KW w dziale Roszczenia o wszczętych egzekucjach oraz wyciąg z rachunku bankowego spółki E nr [...] (brak wskazania nazwy banku) za okres kwiecień-czerwiec 2021 r. w którym wykazano ujemne saldo (-11.993,69 zł) i wydruk z rachunku bankowego E prowadzonego w [...] S.A. za m-ce kwiecień-czerwiec 2021 r. z saldem zerowym.
Postanowieniem z dnia 8 lipca 2021 r. sygn. akt I SPP/Go 29/21 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim odmówił skarżącej Spółce przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazał, że Spółka nie przedłożyła wszystkich wymaganych wezwaniem z dnia 9 czerwca 2021 r. dokumentów dotyczących zarówno samej Spółki, jak i jej wspólników, co w konsekwencji uniemożliwiło analizę i rzetelną ocenę sytuacji finansowej, majątkowej oraz aktualnych możliwości płatniczych Spółki i jej wspólników.
W wyniku rozpoznania sprzeciwu, postanowieniem z dnia 17 sierpnia 2021 r. tut. Sąd utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.
Następnie, zarządzeniem z dnia 20 września 2021 r. skarżąca Spółka została wezwana do wykonania, w terminie 7 dni, prawomocnego zarządzenia wzywającego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi.
W odpowiedzi skarżąca uiściła należny w niniejszej sprawie wpis. Jednocześnie ponownie wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku, tak jak i w poprzednim, oświadczyła, że z uwagi generowane straty (straty za ostatni rok obrotowy 137.812,28 zł), które powstały głównie w wyniku czynów nieuczciwej konkurencji zachodniej korporacji, z dniem [...] kwietnia 2021r. spółka zmuszona była zawiesić działalność. Spółka nie ma oszczędności. Banki wypowiedziały kredyty. W związku z obecnie panującą sytuacją na rynku, spółka nie ma możliwości pozyskania jakichkolwiek dodatkowych środków. Stan kasy i rachunków bankowych Spółki wynosi 0,00 zł. Nieruchomość Spółki obciążona jest hipotekami, samochody: 16 letnie [...] i 9-letnia [...] - zajęte przez wierzycieli. Opłaty średniomiesięczne firmy wynoszą 1.260 zł: gaz ok. 450 zł, energia ok. 700 zł, usługi telekomunikacyjne ok. 110 zł.
Wspólnicy Spółki M.N. i E.N., w nadesłanych wnioskach PPF również podnieśli brak możliwości poniesienia jakichkolwiek opłat sądowych. W związku z zawieszeniem prowadzenia działalności gospodarczej, oboje są osobami bezrobotnymi. Sytuacja z koronawirusem jeszcze bardziej pogłębia, i tak trudną sytuację finansową. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach ujawnili, że są małżeństwem, mieszkają razem, i wraz z dorosłym synem – P. prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Małżonkowie są współwłaścicielami domu, każdy w ¼ części oraz mieszkania o pow. 46,80 m², każdy w ⅓ części, obciążonego hipoteką (kredyt hipoteczny spłaca ich córka). Nie posiadają oszczędności, papierów wartościowych, wierzytelności i innych wartościowych rzeczy. Od sierpnia 2021 r., każdy z małżonków otrzymuje zasiłek dla bezrobotnych w kwocie 1.260 zł. Syn nie osiąga żadnych dochodów. W utrzymaniu pomaga im rodzina, np. kupując żywność. Po stronie wydatków i zobowiązań małżonkowie wskazali kredyt hipoteczny - rata miesięczna 983,03 zł, pożyczka ok. 50.000,00 zł, średniomiesięczne opłaty stałe: ubezpieczenie ok. 150 zł, energia ok. 220 zł, gaz i ogrzewanie ok. 350 zł, woda ok. 130 zł, usługi telefoniczne ok. 90 zł, wywóz śmieci 50 zł, podatek od nieruchomości ok. 40 zł, RTV ok. 60 zł, oprócz tego: żywność, leki, środki chemiczne oraz "koszty wymienione w PPPr".
W związku ze złożeniem kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy, w wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego z dnia 25 października 2021 r., wezwano Spółkę do wskazania nowych okoliczności dotyczących jej sytuacji materialnej, które powodowałyby istotną zmianę jej sytuacji w stosunku do stanu ustalonego w prawomocnym postanowieniu z dnia 8 lipca 2021 r. sygn. akt I SPP/Go 29/21 oraz do dodatkowo przedłożenia dokumentów i informacji dotyczących sytuacji finansowej i majątkowej Spółki oraz jej wspólników, m.in. zestawienia przychodów i rozchodów, deklaracji VAT oraz raportów kasowych spółki za I kwartał 2021 r., ewidencji środków trwałych spółki, dokumentów potwierdzających wysokość zadłużenia oraz prowadzone wobec spółki postępowania egzekucyjne, dokumentów potwierdzających źródło finansowania bieżących wydatków spółki wskazanych w rubryce 10 formularza PPPr, wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych spółki oraz jej wspólników z ostatnich trzech miesięcy, dokumentów potwierdzających wysokość zasiłku dla bezrobotnych wspólników wraz z informacją o sposobie wypłaty środków, a także informacji, czy E.N. i M.N. korzystają z pomocy finansowej czy rzeczowej ze strony państwa lub osób trzecich (np. rodziny) ze wskazaniem źródła, rodzaju, formy, wysokości tej pomocy i sposobu wypłaty środków (m.in. zaświadczenia, umowy darowizny, oświadczenia darczyńców) oraz oświadczenia, czy syn – P.N. zarejestrowany jest jako osoba bezrobotna, z przedstawieniem stosownego oświadczenia, jeśli nie - z wyjaśnieniem przyczyny takiego stanu.
W odpowiedzi, pismem z dnia [...] listopada 2021r., skarżąca nadesłała jedynie kopie dwóch decyzji Starosty z [...].07.2021r. o przyznaniu E.N. i M.N. prawa do zasiłku dla bezrobotnych od [...].07.2021r. do [...].04.2022r. w wysokości 1.489,00 zł przez pierwsze 90 dni i 1.169 zł w okresie kolejnych dni posiadania prawa do zasiłku. Jednocześnie wspólnik M.N. oświadczył, że złożone formularze PPPr i PPF szczegółowo przedstawiają dramatyczną sytuację majątkową Spółki i jej wspólników. W 2020 r. spółka osiągnęła stratę w kwocie 137.812,28 zł, strata przypadająca na każdego wspólnika to 68.906,14 zł. Dodał, że Sąd ma sprawozdanie KPiR za 2020 r., które czytelnie przedstawia koszty i przychody. Ze względu na straty w 2021 r. i pogarszającą się sytuację, z dniem [...] kwietnia 2021 r. spółka zawiesiła działalność. Nie ma środków trwałych powyżej 5.000 zł. Spółka nie prowadziła kasy. Nie sporządzała deklaracji w podatku akcyzowym. Z uwagi na spory i trwające postępowania sądowe, wspólnik M.N. nie jest w stanie podać wysokości zobowiązań. Powtórzył, że wspólnicy są zarejestrowani jako bezrobotni, nie mają żadnych oszczędności. Nie osiągają żadnego innego dochodu. W przesłanych formularzach wspólnicy wskazali miesięczne koszty utrzymania, część z nich spłacają z zasiłku, w części w miarę możliwości pomaga rodzina. Pomoc rodziny nie polega zaś na sporządzaniu zestawień, ile, kiedy, gdyż robią to z miłości i z serca, bez pokwitowań. Kupują w miarę możliwości żywność, czy dają gotówkę na leki. Córka spłaca kredyt mieszkaniowy i reguluje wszystkie opłaty za mieszkanie. Z kolei małżonkowie N. wraz z synem mieszkają w domku, który wybudowali w latach 80-tych XX w.
Stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej zwanej "P.p.s.a."), stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.), zaś w zakresie częściowym - zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a).
Stosownie zaś do treści art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a., osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, czyli takim o jakie wnioskuje skarżąca spółka, gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania.
Z treści ww. przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. To ona winna uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki stanowiące podstawę do uwzględnienia jej wniosku, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. postanowienie NSA z dnia 30 marca 2016 r. sygn. akt I GZ 134/16 - orzeczenia przywołane w niniejszym postanowieniu dostępne na: orzeczenia.nsa.gov.pl). Co więcej, w przypadku wnioskowania o prawo pomocy przez osobę prawną nie może ona powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich mimo, iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie NSA z 7 października 2014 r. sygn. akt I GZ 390/14; postanowienie WSA w Olsztynie z 31 października 2018 r. sygn. akt II SA/Ol 553/18). W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że prawo pomocy jest odstępstwem od zasady odpłatności postępowania sądowego. Korzystanie z tej instytucji powinno mieć zatem miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, a mianowicie w sytuacji, gdy ograniczone możliwości płatnicze strony lub ich brak pozbawiają ją możności skorzystania z przysługującego jej prawa do sądu.
Przystępując do rozpoznania wniosku skarżącej Spółki należy w pierwszej kolejności wskazać, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym zainicjowanym skargą na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] skarżąca ubiegała się już o prawo pomocy w tym samym, co obecnie zakresie, tj. w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Jak już wskazano wyżej, postanowieniem z 8 lipca 2021 r. referendarz sądowy odmówił Spółce przyznania prawa pomocy, a tut. Sąd postanowieniem z dnia 17 sierpnia 2021 r. utrzymał ww. postanowienie w mocy. W takiej sytuacji, kolejny wniosek strony w takim samym zakresie należy traktować jak wniosek o zmianę wcześniejszego rozstrzygnięcia w tym przedmiocie, w trybie art. 165 P.p.s.a. (por. postanowienia NSA: z dnia 3 lutego 2009r. sygn. akt I OZ 53/09984, z dnia 28 lipca 2009r. sygn. akt I FZ 252/09, z dnia 7 lutego 2011r. sygn. akt II FSK 2274/10). Przepis ten stanowi, że postanowienia niekończące postępowania w sprawie (a do takich należy rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy) mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjęte jest, że przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" w rozumieniu ww. przepisu należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. Podkreśla się także, że wniosek o zmianę postanowienia musi wprowadzać element nowości do sprawy, tj. wskazywać na nowe okoliczności faktyczne i prawne, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. Co więcej, nie chodzi przy tym o jakiekolwiek zmiany w sytuacji majątkowej i finansowej wnioskodawcy, ale o wskazanie okoliczności o istotnym znaczeniu dla rozpatrywanej kwestii (por. postanowienia NSA: z 20 stycznia 2017r. sygn. akt I GZ 595/16, z 4 sierpnia 2017r. sygn. akt I OZ 1180/17, z 9 listopada 2017r. sygn. akt II OZ 1348/17, z 20 listopada 2018r. sygn. akt II OZ 1127/18). Zmiana wcześniejszego rozstrzygnięcia o odmowie przyznania prawa pomocy jest więc dopuszczalna tylko w przypadku zmiany polegającej na znaczącym pogorszeniu się sytuacji materialnej strony, co wnioskodawca musi wykazać zgodnie z regułami, jakimi rządzi się postępowanie w przedmiocie prawa pomocy.
Dokonując oceny zasadności ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy stwierdzić należy, że Strona nie wykazała, by w jej sytuacji finansowej, majątkowej nastąpiła zmiana okoliczności faktycznych lub prawnych, która uzasadniałaby zmianę postanowienia referendarza sądowego z dnia 8 lipca 2021 r. sygn. akt I SPP/Go 29/21.
Przede wszystkim zauważyć należy, że dane wskazane w formularzu PPPr z 18 października 2021 r. (data nadania 19 października 2021r.) oraz argumentacja kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy są niemalże całkowicie tożsame z danymi zawartymi w pierwszym formularzu PPPr oraz argumentacją pierwotnego wniosku. W obu przypadkach Spółka podniosła fakt zawieszenia działalności, brak środków w kasie i na rachunkach bankowych, posiadanie zobowiązań kredytowych oraz obciążenie nieruchomości i zajęcie pojazdów. Akcentowała, że jej wspólnicy nie mają możliwości pokrycia kosztów sądowych, gdyż oboje są osobami bezrobotnymi, a ich dochody nie starczają na zaspokojenie bieżących potrzeb, dlatego w miarę możliwości pomaga im rodzina. W późniejszym wniosku dodatkowo ujawniła średniomiesięczne stałe opłaty Spółki 1.060 zł (gaz, energia, usługi telekomunikacyjne).
Podobnie jest z formularzami PPF wspólników. Małżonkowie N. w aktualnie rozpatrywanych wnioskach, tak jak i w poprzednich, wskazali taki sam stan posiadania. Powtórzyli, że prowadzą wspólne gospodarstwo domowe i na ich utrzymaniu pozostaje bezrobotny syn. Tym razem wykazali dochód z zasiłków dla bezrobotnych, podczas gdy poprzednio dochód małżonków pochodził z zasiłków chorobowych, który zresztą, tak jak wcześniej, w całości przeznaczają na sfinansowanie własnych bieżących opłat (średniomiesięczne stałe opłaty 1.060 zł) oraz opłat Spółki ujawnionych w formularzu PPPr. Powtórzyli też, że w utrzymaniu pomaga im rodzina.
Również pomimo wezwania referendarza sądowego z dnia 25 października 2021r. spółka nie wskazała żadnych nowych okoliczności dotyczących jej sytuacji materialnej, oraz sytuacji materialnej wspólników, które powodowałyby istotną zmianę w stosunku do stanu ustalonego w prawomocnym postanowieniu z dnia 8 lipca 2021 r. sygn. akt I SPP/Go 29/21.
Co więcej, zarówno w postępowaniu o sygn. akt I SPP/Go 29/21, tak jak i obecnie, skarżąca nie przedłożyła wymaganych dokumentów dotyczących sytuacji majątkowej i finansowej Spółki oraz jej wspólników. Przede wszystkim brak jest jakichkolwiek dokumentów księgowych i podatkowych Spółki za I kwartał 2021r., czyli okres bezpośrednio poprzedzający zawieszenie działalności gospodarczej, m.in. księgi przychodów i rozchodów, deklaracji w podatku od towarów i usług, ewidencji środków trwałych, oświadczając jedynie, że w ww. okresie poniosła stratę. W tym miejscu zauważyć jednak należy, że wykazanie straty z działalności gospodarczej nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że o potencjale do gromadzenia środków finansowych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą, a tym samym o dostępności środków finansowych pozwalających na pokrycie kosztów sądowych, decydują przede wszystkim uzyskiwane przychody, a nie dochody (bądź strata) będące wynikiem różnicy pomiędzy przychodami a kosztami działalności.
Spółka nie wykazała też stanu majątkowego oraz stanu zadłużenia, jak i prowadzonych wobec niej postępowań egzekucyjnych, na które powołuje się we wniosku o przyznanie prawa pomocy, co uniemożliwia ocenę kondycji finansowej i stanu majątkowego skarżącej spółki na dzień zawieszenia działalności. Spółka wskazała jedynie, że posiada nieruchomość obciążoną hipotekami, gdzie komornik przeprowadza egzekucję oraz dwa samochody zajęte przez komornika. W orzecznictwie sądów administracyjnych podnosi się z kolei, że samo dysponowanie majątkiem wyklucza w zasadzie przyznanie prawa pomocy. Pomimo bowiem obciążenia hipoteką, nieruchomość ta może stać się źródłem potrzebnych środków finansowych np. w drodze jej wynajmu, wydzierżawienia (por. post. NSA z 9 lipca 2009r. sygn. akt I OZ 713/09). Również okoliczność zawieszenia działalności gospodarczej przez spółkę nie może stanowić samodzielnej i wystarczającej przesłanki do przyznania prawa pomocy.
Tak jak i we wcześniejszym postępowaniu, również i teraz skarżąca nie złożyła wyczerpujących dokumentów dotyczących sytuacji materialnej i majątkowej jej wspólników. Małżonkowie nadal nie ujawnili zakresu (wysokości i formy) otrzymywanej pomocy od rodziny, a przede wszystkim nie wskazali osób udzielających im tej pomocy, co w konsekwencji nie pozwala na dokonanie oceny sytuacji finansowej tych osób, jak i ich możliwości udzielania comiesięcznego wsparcia skarżącym, tym bardziej, że wsparcie to ma charakter długotrwały, gdyż na taką pomoc wspólnicy powoływali się już w formularzach PPF złożonych w lutym 2021 r. w sprawie o sygn. akt I SPP/Go 1/21. Tymczasem w postanowieniu z 12 listopada 2012r. sygn. akt I FZ 421/12 NSA wskazał "Skoro strona twierdzi, że potrzebuje pomocy w realizacji jej praw, to istnieje konieczność oceny nie tylko, czy może samodzielnie sfinansować swój udział w postępowaniu, ale i czy pomoc, której może udzielić jej rodzina, jest wystarczająca na zabezpieczenie tej potrzeby. Dopiero stwierdzenie, że ani samodzielnie, ani przy pomocy rodziny strona postępowania nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, pozwala rozstrzygnąć o możliwości przyznania pomocy z budżetu państwa".
Wspólnicy nie przedłożyli również wydruków z osobistych rachunków i lokat bankowych. Wyciągi bankowe są zaś tego rodzaju dowodem, który w dużym stopniu może przyczynić do wyjaśnienia i określenia zdolności płatniczych wnioskodawcy, gdyż obrazują nie tylko wpływ środków czy obciążeń, ale także przepływy pieniężne, czy też posiadane oszczędności.
W konsekwencji powyższego stwierdzić należy, że analiza i rzetelna ocena sytuacji finansowej, majątkowej oraz aktualnych możliwości płatniczych Spółki, jak i jej wspólników, nadal jest niemożliwa. To zaś z kolei utrudnia dokonanie ustaleń, czy i w jakim ewentualnie zakresie spółka lub jej wspólnicy byliby w stanie ponieść koszty zainicjowanego postępowania. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęte jest, że oświadczenie niepełne oraz takie, które budzi wątpliwości nie może stanowić podstawy przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinna być stosowana tylko w stosunku do podmiotów, które w sposób niebudzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłanki do jej otrzymania, czego w warunkach niniejszej sprawy zabrakło.
Niezależnie od powyższego zauważyć należy, że małżonkowie N. wciąż są współwłaścicielami w 2/3 części lokalu mieszkalnego o pow. 46,80m² obciążonego hipoteką, w którym mieszka ich dorosła córka, oraz w ½ części domu mieszkalnego o pow. 220 m², który wraz z synem zamieszkują, a co którego nie deklarowali, żeby byli w jakikolwiek sposób ograniczeni w rozporządzaniu tą nieruchomością. Zatem majątek taki może i powinien być źródłem pozyskania środków finansowych na sfinansowanie kosztów zainicjowanego postępowania sądowoadministracyjnego, chociażby w drodze wydzierżawienia bądź obciążenia, celem uzyskania np. pożyczki hipotecznej.
Zatem nadal aktualna pozostaje ocena referendarza dokonana w postanowieniu z dnia 8 lipca 2021 r. sygn. akt I SPP/Go 29/21.
Tym samym, na podstawie art. 165 i art. 246 § 2 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło