II SA/Go 438/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Piątek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Rogalski Sędzia WSA Michał Ruszyński Protokolant st. sekr. sąd. Magdalena Komar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2025 r. sprawy ze skargi W. M. i S. M. na decyzję [...] w [...]. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę. Pismem z dnia [...] listopada 2017 r. skierowanym do [ ] , Wójta Gminy [ ] i [ ] w [ ] A. i K. S. oraz A. R.i M. H. wnieśli, aby w związku z wykonaniem stawu na działkach o nr ewid, [ ] i powstałych w wyniku tego szkód, sprawdzić zgodność prowadzonych prac z wymogami zgłoszenia i wymogami obowiązującego prawa. Wnoszący wyjaśnili, że zasypanie działki będącej rowem melioracyjnym, znaczące podniesienie terenu, nie zachowanie odległości ujętych w zgłoszeniu oraz naruszenie istniejących warunków wodnych panujących na tym terenie spowodowało m.in. zalanie dziatek stron, co obrazują załączone zdjęcia. Pismem z dnia [ ] marca 2018 r. Wójt Gminy [ ] zawiadomił strony postępowania o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie zmiany stanu wody na gruncie działek o nr ewid. [ ] zlokalizowanych w miejscowości [ ], gmina [ ] spowodowanej budową stawu na gruncie działek [ ] zlokalizowanych w miejscowości [ ], gmina [ ]. Decyzją z dnia [ ] września 2018 r., znak: [ ] Wójt Gminy [ ] nakazał S. i W. M. w terminie do [ ] grudnia 2018 r. "wykonanie urządzenia zapobiegającego szkodom" poprzez zebranie urobku z wykopu stawu powstałego na działkach nr [ ] wokoło skarp do wysokości rzędnych umożliwiających naturalny spływ wód opadowych z przyległego terenu i odtworzenie zaspanego odcinka rowu R-Mr-B4 z zastrzeżeniem wykonania robót zgodnie z przepisami obowiązującego prawa, po uzyskaniu niezbędnych pozwoleń i decyzji, w tym uzgodnienia prowadzenia robót ziemnych w obrębie stanowiska archeologicznego nr [...] z [ ], co wynika z zapisów uchwały nr VIII/83/02 Rady Gminy [ ] z dnia [ ] września 2003 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy [ ]. Od decyzji tej wniesiono odwołanie do [ ] w [ ]., które decyzją z dnia [ ] lutego 2019 r., Nr [ ] uchyliło decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Pismem z dnia [ ] kwietnia 2019 r., znak [ ] organ I instancji wystąpił do O. o uzupełnienie opinii technicznej z dnia [ ] kwietnia 2018 r. m.in. poprzez wskazanie konkretnych rozwiązań dotyczących wykonania urządzenia zapobiegającego szkodom, takich, które dadzą pewność, że ich realizacja zapobiegnie powstałym szkodom; uzasadnienie, dlaczego uznano, że najlepszym rozwiązaniem jest wykonanie urządzenia zapobiegającego szkodom, a nie przywrócenie terenu do stanu poprzedniego, tj. stanu sprzed zmiany stosunków wodnych. Decyzją z dnia [ ] września 2019 r., znak [ ] Wójt Gminy [ ] nakazał S.i W. M. w terminie do [ ] października 2019 r. wykonanie urządzenia zapobiegającego szkodom poprzez zebranie warstwy nadmiaru rozplantowanego urobku z terenu działek nr [ ] (niezajętych w całości pod staw) oraz dz. [ ] w około skarp stawu do rzędnych naturalnych terenu sprzed wykonania robót ziemnych, tj. 46,4 m n.p.m, od granic działek [ ] do górnej krawędzi skarpy stawu i wywiezienie go poza obręb robót, tj. poza teren działek nr [ ], w miejsce w którym zagospodarowanie zebranego urobku nie spowoduje zmian stosunków wodnych i nie będzie sprzeczne z przepisami prawa; odtworzenie zasypanego odcinka rowu R-Mr-B4 na działce [ ] na długości ok. 50m, począwszy od przedłużenia zachodniej granicy działki [ ] do przedłużenia zachodniej granicy działki [...] o minimalnych parametrach (takich, jakie posiadał dotychczas): szerokość dna — 0,4m, nachyleniu skarp - 1:1, głębokości średniej — 0,8m, oraz dalej w kierunku do ujścia do R-Mr-N1, konserwacja bieżąca, w zależności od potrzeb warstwą od 20 do 40 cm z wykonania powyższych robót z obowiązującymi przepisami prawa, po uzyskaniu niezbędnych pozwoleń i decyzji, w tym uzgodnienia prowadzenia robót ziemnych w obrębie stanowiska archeologicznego nr [ ] z [ ], co wynika z zapisów uchwały nr VIII/83/03 Rady Gminy [ ] z dnia [ ] września 2003 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy [ ]. Od powyższej decyzji Wójta Gminy [ ] z dnia [ ] września 2019 r., znak [ ] złożono odwołanie. Decyzją z dnia [ ] listopada 2019 r., znak [ ] [ ] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Na powyższą decyzję [ ] A. R., M. H., K. P., A. S. oraz K. S. wnieśli sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., który wyrokiem z dnia 19 lutego 2020 r., sygn. akt II SA/Go 906/19 uchylił wyżej wskazaną decyzję [ ]. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, [ ] decyzją z dnia [ ] czerwca 2020 r., znak [ ] w pkt 1. uchyliło zaskarżoną decyzję w części wyznaczającej S. i W. M. termin do wykonania urządzenia zapobiegającego szkodom; w pkt 2. orzekło o utrzymaniu w pozostałym zakresie zaskarżonej decyzji w mocy. W podstawie prawnej ww. decyzji organ wskazał art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1121 ze zm., dalej jako P.w. z 2001 r.). Uzasadniając tę decyzję [ ] opisało szczegółowo stan faktyczny sprawy i wyjaśniło, że w kontekście okoliczności rozpoznawanej sprawy konieczne jest ustalenie, czy doszło do zmiany stanu wody na gruncie stanowiącym własność S. i W. M., i czy ewentualna zmiana szkodliwie wpływa na grunty sąsiednie, a więc grunty stanowiące własność A. i K. S., K. P., A. R.i M. H., E. i P. T., R. i M. D. oraz M. B.. Analizując zebrany materiał dowodowy organ I instancji uznał, że przez podwyższenie terenu w obrębie stawu i wokoło, w miejscu rozplantowanego urobku, uniemożliwiono swobodny naturalny spływ wód opadowych z terenów przyległych działek: [ ] - tworząc zastoiska wody, zarówno przez uniemożliwienie jej spływu, ale także przez zasypanie odcinka rowu. Dalej [ ] podało, że jako podstawę rozstrzygnięcia powołano art. 29 ust. 3 P.w. i powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wskazało, że spowodowane przez właściciela zmiany stanu wody na gruncie to takie działania, które ingerują w naturalny stan wody na danym terenie związany z jego ukształtowaniem, warunkami przyrodniczymi czy też hydrologicznymi. W orzecznictwie wymienia się liczne przypadki działań, które mogą spowodować zmianę stanu wody na gruncie w rozumieniu art. 29 ust. 3 P.w., takie jak: zmiana naturalnego ukształtowania terenu (przykładowo: nawiezienie ziemi w celu podwyższenia terenu, usunięcie ziemi w celu obniżenia terenu, wykopanie rowu), wykonanie robót budowlanych (wybetonowanie działki, wzniesienie murowanego ogrodzenia), a także wykonanie innego rodzaju prac, powodujących określone zmiany na gruncie właściciela nieruchomości. Działaniem takim jest między innymi wykonanie przeszkody w odpływie wody opadowej z terenów sąsiednich zgodnie z naturalnym kierunkiem odpływu np. zasypanie zagłębienia, którym dotychczas spływała z terenów wyżej położonych lub podwyższenie terenu uniemożliwiające spływ wody. Zdaniem [ ] przepis art. 29 ust. 3 P.w. ma zastosowanie wówczas, gdy zmiany stanu wody na gruncie wynikają z działań nie dotyczących istniejących urządzeń wodnych, a jedynie przy okazji wpływają na stosunki wodne w otoczeniu. Mając na uwadze zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym opinię biegłego wraz z jej uzupełnieniem, dokumentację fotograficzną, a także wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 19 lutego 2020 r., sygn. akt II SA/Go 906/19, [ ] uznało, że organ I instancji w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości ustalił, że doszło do zmiany stanu wód na gruncie stanowiącym własność S. i W. M.r, co szkodliwie wpływa na grunty sąsiednie. Ponadto, szkoda na gruncie sąsiednim jest zwykłym następstwem zmiany stosunków wodnych. [...] wyjaśniło, że w wyniku budowy stawu i rozplantowania urobku na działkach stanowiących własność S. i W. M. o nr ewid; [ ] doszło do zmiany stosunków wodnych ze szkodą dla gruntów sąsiednich, bowiem przez podwyższenie istniejącego terenu w obrębie samego stawu i wokoło w miejscu rozplantowanego urobku, uniemożliwiono swobodny naturalny spływ wód opadowych z terenów przyległych działek: [ ] - tworząc zastoiska wody zarówno przez uniemożliwienie jej spływu, ale także przez zasypanie odcinka rowu. Należy też podkreślić, że na działce nr [ ] zasypano część rowu - nieutrzymywanego dotychczas, lecz nadal znajdującego się na ewidencji urządzeń melioracyjnych. Sam wykop zbiornika stawu zrealizowano na działkach [ ] w części północno-wschodniej tuż przy granicy z działką nr [ ], a nawet ją przekraczając, plantując urobek z wykopu w około krawędzi wykopu, tworząc podwyższone "grobelki", a pozostały urobek plantując na dz. nr [ ] - zasypując początkowy odcinek rowu melioracyjnego. W ocenie[ ] opisana zmiana stosunków wodnych dokonana przez S. i W. M. ze szkodą dla gruntów sąsiednich wypełniła przesłanki określone w art. 29 ust. 3 P.w., co aktualizowało po stronie organu I instancji obowiązek nakazać S. i W. M. przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. W kwestii natomiast określenia sposobu zapobieżenia szkodom [ ] zauważyło, że wypowiedział się biegły, który w opinii uzupełniającej z dnia [ ] maja 2019 r. wskazał, że najskuteczniejszym, najprostszym do wykonania, ale także stosunkowo niedrogim kosztowo będzie wykonanie urządzeń zapobiegającym szkodom, poprzez zebranie wierzchniej warstwy nadmiaru rozplantowanego urobku w około skarp do rzędnych naturalnych terenu sprzed wykonania robót ziemnych, a wynikających z istniejących map zasadniczych terenu - 46, 4 m n.p.m., przy działkach nr [ ] przy górnej krawędzi skarpy i wywiezienie go poza obręb robót, a także odtworzenie zasypanego odcinku rowu R-Mr-B4 na działce [ ] na długości ok. 50m, począwszy od przedłużenia zachodniej granicy działki [ ] do przedłużenia zachodniej granicy działki [...] o parametrach jakie posiadał dotychczas (minimalnych), czyli o szerokości dna 0,40 m, nachyleniu skarp 1;1, głębokości średniej 0,80 m oraz dalej w kierunku do ujścia do rowu R-Mr-B4, konserwacja bieżąca, w zależności od potrzeb warstwą od 20 do 40. Opinia w tym zakresie sporządzona została przez podmiot specjalistyczny i jest wyczerpująca. Wskazuje na konkretne czynności, których podjęcie zapobiegnie powstawaniu dalszych szkód przynajmniej w zakresie zbliżonym do stanu sprzed budowy stawu, czyli faktycznie powstanie sytuacja podobna do tej gdyby w decyzji nakazano przywrócenie stanu do poprzedniego. [ ] podkreśliło, że skarżący nie podważył przedmiotowej opinii, poprzez odniesienie się do merytorycznych zarzutów wskazujących luki i nieścisłości w wywodach biegłego. Za takie nie można uznać argumentów podniesionych w odwołaniu. Ponadto, wbrew twierdzeniom skarżących, nie dokonali oni przywrócenia funkcji urządzenia wodnego w maju 2018 r. na działce o nr ewid. [ ] o długości L-100 m. Z pisma [ ] z dnia [ ] marca 2020 r., znak: [ ], wynika, że co prawda na przedmiotowej działce stwierdzono podjęcie czynności w celu realizacji nałożonych zobowiązań, niemniej jednak nie wypełniały one treści decyzji organu wodnego. Ponadto, pismem z dnia [ ] lutego 2020 r. organ przekazał do Wojewody [ ] tytuł wykonawczy nr [ ] oraz tytuł wykonawczy nr [ ] wnosząc jednocześnie o wszczęcie postępowania egzekucyjnego wobec właścicieli działki nr ewid. [ ], obręb [ ], gmina [ ]. Z kolei, w odniesieniu do zarzutu zmiany stosunków wodnych przez właścicieli działki nr ewid. [ ] [ ] podało, że w przedmiotowej sprawie toczyło się już postępowanie zakończone ostatecznie decyzją [ ] w [ ]. z dnia [ ] stycznia 2015 r., znak: [ ], która nie potwierdza tego stanu rzeczy. Odnosząc się zaś do relacji pomiędzy art. 29 P.w. a art. 191 ustawy z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (odpowiednik art. 64b p.w.) [ ] wskazało, że przepisy art. 191 nowego Prawa wodnego i art. 64 P.w. należy uznać za lex specialis wobec przepisów art. 29 P.w., bowiem przewidują one obowiązek restytucyjny w przypadku nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego, którego następstwem jest zmiana funkcji tego urządzenia lub szkodliwe oddziaływanie tego urządzenia na wody lub grunty. W przypadku stwierdzenia zaistnienia okoliczności wyrażonych w przepisie art. 191 nowego Prawa wodnego (art. 64 P.w.), organ właściwy w sprawach pozwoleń wodnoprawnych na wykonywanie urządzeń wodnych może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi tego urządzenia przywrócenie poprzedniej funkcji tego urządzenia, wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom lub likwidację szkód. Jeżeli w wyniku nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego nastąpiła zmiana jego funkcji lub występuje szkodliwe oddziaływanie tego urządzenia na wody lub grunty, to w myśl art. 191 ust. 1 P.w. właściwy organ Wód Polskich może w drodze decyzji nakazać przywrócenie poprzedniej funkcji tego urządzenia, wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom lub likwidację szkód. Na podstawie art. 240 ust. 4 pkt 1 lit. a) P.w. organem właściwym do wydania decyzji w przedmiotowej sprawie jest właściwy dyrektor zarządu zlewni Wód Polskich. W myśl art. 192 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 P.w. niszczenie lub uszkadzanie urządzeń wodnych oraz utrudnianie przepływu wody, w związku z wykonywaniem lub utrzymywaniem urządzeń wodnych jest zakazane. Zgodnie z art. 16 pkt 65 lit. a) p.w. ilekroć mowa jest o urządzeniach wodnych - rozumie się przez to urządzenia lub budowle służące do kształtowania zasobów wodnych lub korzystania z tych zasobów, w tym urządzenia lub budowle piętrzące, przeciwpowodziowe i regulacyjne, a także kanały i rowy. Z akt sprawy wynika, że postępowanie toczące się przed [ ] w [ ]. dotyczyło nakazania S. i W. M. właścicielom działki o nr ewid. [ ] obręb [ ], gmina [ ] wraz ze zewidencjonowanym się na niej urządzeniem wodnym - rowem melioracyjnym o nr ewid. R-Mr-B4 przywrócenie poprzedniej funkcji tego urządzenia mającego długości L=100 m. Z kolei postępowanie toczące się przed Wójtem Gminy [ ] dotyczyła jedynie zasypania części rowu melioracyjnego o numerze ewidencyjnym R-Mr-B4 znajdujące sięgną działce o nr ewid. [ ] w obrębie [ ], gmina [ ], obejmującego około 50 m długości. Postępowanie te nie dotyczyły zatem tożsamego przedmiotowo zakresu. W szczególności zaś rozstrzygnięciem organów wodnych objęte było przywrócenie poprzedniej funkcji rowu melioracyjnego o długości ujawnionej w ewidencji urządzeń wodnych. Z kolei, organ I instancji rozstrzygał w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych w wyniku budowy stawów przez S. i W. M. W wyniku wykonanych przez nich prac doszło do podwyższenia terenu, gdzie urobek z wykopanego stawu rozplantowany został na odcinku rowu melioracyjnego o długości niepokrywającej się z wymiarami tego rowu ujawnionymi w ewidencji. Słusznie bowiem A. S. zwróciła uwagę, że długość rowu melioracyjnego ujawniona w ewidencji urządzeń wodnych nie pokrywa się z długością tego rowu wykazaną w miejscowym pianie zagospodarowania przestrzennego, co widoczne jest chociażby poprzez porównanie długości rowu na działce nr [ ] ujawnionego w ewidencji z kontrolnym pomiarem tej długości wykazanej na miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, czego można dokonać za pośrednictwem portalu geoportal. Z decyzji organu I instancji [ ] wywiodło, że organ ten nakazał zebranie wierzchniej warstwy nadmiaru rozplantowanego urobku przy działkach nr [ ] przy górnej krawędzi skarpy i wywiezienie go poza obręb robót, co w odniesieniu do działki o nr ewid. [ ] dojdzie do skutku m.in. poprzez odtworzenie części zasypanego rowu na długości ok. 50 m. W kontekście całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie - po ponownej analizie akt - [ ] uznało, że w rozpoznawanej sprawie ziściły się przesłanki, o których stanowi art. 29 ust. 3 P.w. Niemniej jednak [ ] rozstrzygnęło o uchyleniu zaskarżonej decyzji w części orzekającej o wyznaczeniu terminu do wykonania urządzenia zapobiegającego szkodom do 31 października 2019 r., bowiem przepis art. 29 ust. 3 P.w. stanowiący podstawę zaskarżonej decyzji, nie daje podstaw do określenia terminu wykonania nakładanego na stronę obowiązku. Decyzja w tym zakresie staje się wykonalna z momentem wydania ostatecznej decyzji w rozpoznawanej sprawie, a zatem brak jest podstaw do orzekania w przedmiocie terminu jej realizacji, tak jak to zrobił organ I instancji. Pismem z dnia [ ] maja 2024 r. (uzupełnionym stanowiskiem z dnia [ ] maja 2024 r., pismem z dnia [ ] września 2024 r., stanowiskiem z dnia [ ] września 2024 r., pismem z dnia [ ] września 2024 r. oraz pismem, które wpłynęło do tut. [ ] w dniu [ ] marca 2025 r.) W. M. i S. M. wnieśli m.in. o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy [ ] z dnia [ ] września 2019 r., znak [ ] nakazującej – S. i W. M. w terminie do [ ] października 2019 r. "wykonanie urządzenia zapobiegającego szkodom" oraz decyzji [ ] w [ ]. z dnia [ ] czerwca 2020 r., nr [ ] uchylającej ww. decyzję w części wyznaczającej S. i W. M. termin do wykonania urządzenia zapobiegającego szkodom i w pozostałym zakresie utrzymującą ww. decyzję w mocy. Dodatkowo wnioskodawca w dniu [ ] maja 2024 r. przedłożył [ ] m.in. kserokopię wyroku Sądu Rejonowego z dnia [ ] stycznia 2023 r., sygn. akt [ ], kserokopię opinii sądowej wykonanej na zlecenie Sądu Rejonowego w [ ]. Wydział Cywilny na okoliczność ustalenia, czy budowa stawu przez pozwanych W. M. i S. M. oraz rozmieszczenie ziemi na działce i sposób utrzymania rowu melioracyjnego spowodowało zalewanie działki powodów A. S. i K. S., czy też inne czynniki, niezależne od właścicieli działek, spowodowały podtopienie działki powodów. W uzasadnieniu ww. wniosku o stwierdzenie nieważności wyjaśniono m.in., że opinia biegłego wyznaczonego przez Gminę [ ] jest sprzeczna z decyzją biegłego sądowego wyznaczonego przez Sąd Rejonowy w [ ]., który stwierdza, że "Budowa stawni przez pozwanych nie przyczyniła się do podtopień działki powodów". Ponadto wskazano w piśmie z dnia [ ] września 2024r., że wnioskodawca nie zgadza się z opinią biegłego wyznaczonego przez Gminę [ ] i z decyzją Wójta Gminy [ ]. Biegły wyznaczony przez gminę wydając opinię nie kontaktował się z wnioskodawcą i nie był na jego działce. Z kolei w piśmie z dnia [ ] września 2024 r. wnioskodawca wyjaśnił, że decyzja z dnia [ ] września 2019 r., znak [ ] oraz z dnia [ ] czerwca 2020 r., [ ] zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa. Sprawa sądowa została rozstrzygnięta na korzyść wnioskodawcy przez Sąd Rejonowy w [ ]., a Gmina tego wyroku nie akceptuje. Wnioskodawca podał również, że Gmina [ ] przesyłając dokumenty do [ ] nie przesłała dokumentu wyroku Sądu Rejonowego w [ ]. kluczowego dla wnioskodawcy w danej sprawie. Pismem, które wpłynęło do [ ] w dniu [ ] marca 2025 r. wnioskodawca przekazał kserokopię opinii uzupełniającej biegłego sądowego wyznaczonego przez Sąd Okręgowy w [ ]. sporządzoną w związku z pismem w sprawie ustosunkowania się do zarzutów pełnomocnika strony powodowej dotyczącej opinii sądowej wykonanej na zlecenie Sądu Okręgowego w [ ]. Wydział Cywilny Odwoławczy. Decyzją z dnia [ ] czerwca 2025 r., nr [ ] [ ] w [ ]., działając na podstawie art. 157 § 1 i art. 158 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej jako k.p.a.) odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy [ ] z dnia [ ] września 2019 r., znak [ ] nakazującej S. i W. M. w terminie do [ ] października 2019r. "wykonanie urządzenia zapobiegającego szkodom" oraz decyzji [ ] w [ ]. z dnia czerwca 2020 r., nr [ ] uchylającej ww. decyzję w części wyznaczającej S. i W. M. termin do wykonania urządzenia zapobiegającego szkodom i w pozostałym zakresie utrzymującą ww. decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji [ ] powołując się na treść art. 156 § 1 k.p.a. wyjaśniło, że stwierdzenie nieważności jest aktem deklaratoryjnym, który działa z mocą wsteczną (ex tunc) od daty wydania decyzji stwierdzającej nieważność decyzji administracyjnej dotkniętej wadą (jest to konsekwencja przyjęcia konstrukcji nieważności względnej). Dla oceny decyzji nie są istotne przepisy prawa materialnego z daty stwierdzenia nieważności, lecz przepisy obowiązujące w dacie wydania decyzji. Decyzja stwierdzająca nieważność innej decyzji administracyjnej uchyla wszelkie skutki prawne, jakie powstały od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji nieważnej, a organ nadzoru wydający decyzję o stwierdzeniu nieważności jedynie potwierdza ten fakt swoim rozstrzygnięciem. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest jednym z nadzwyczajnych trybów postępowania, zmierzającym do wyeliminowania z obrotu prawnego aktu administracyjnego, obarczonego co najmniej jedną z wad wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a., powodujących nieprawidłowe ukształtowanie stosunku materialnoprawnego. Pierwszy etap postępowania sprowadza się do sprawdzenia dopuszczalności wszczęcia postępowania pod względem podmiotowym i przedmiotowym. Podkreślenia wymaga, że weryfikacja prawidłowości decyzji następuje z uwzględnieniem stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jej wydania, nie zaś stanu obecnie istniejącego, "nowego poziomu wiedzy" w danej dziedzinie, czy też nowo ukształtowanego sposobu rozumienia określonej normy prawnej albo dodatkowych wyjaśnień strony. W postępowaniu tym nie prowadzi się tym samym - co do zasady - nowych dowodów, ani też nie czyni się nowych ustaleń, chyba że chodzi o pewne drobne ze swej istoty doprecyzowanie (w granicach przewidzianych prawem i charakterem trybu nadzwyczajnego) okoliczności ustalonych już w pierwotnym postępowaniu, które z uwagi na swoją niejednoznaczność czy niejasność mogą budzić wątpliwości wpływające na ocenę występowania wady kwalifikowanej. W administracyjnym postępowaniu nadzwyczajnym kontroluje się ważność decyzji ostatecznej przez pryzmat ewentualnie tkwiących w niej od samego początku wad o charakterze kwalifikowanym, a więc najpoważniejszych uchybień jakimi może być dotknięty akt administracyjny. Należy mieć więc na uwadze to, że tylko wady doniosłe, nie zaś wszystkie uchybienia dotyczące decyzji administracyjnej, mogą zostać uznane za istotne, tj. takie które uzasadniają wyeliminowanie konkretnej decyzji administracyjnej z obrotu prawnego ze skutkiem ex Inne, tj. z mocą wsteczną. Dalej [ ] wyjaśniło, że przypadek rażącego naruszenia prawa występuje, gdy łącznie zostaną spełnione trzy przesłanki: zachodzi oczywistość naruszenia konkretnego przepisu, za uznaniem naruszenia za rażące przemawia charakter naruszonego przepisu oraz racje ekonomiczne, społeczne - skutki, które wywołała decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na niewątpliwej sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym podstawę prawną decyzji. Skutki, które wywołuje rozstrzygnięcie uznane za rażąco naruszające prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu wymagań praworządności - gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wymaganego przez organ praworządnego państwa. Zdaniem [ ], wbrew stanowisku wnioskodawców, nie zaszły przesłanki do uznania, aby przedmiotowa decyzja Wójta Gminy [ ] oraz decyzja [ ] w [ ] zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa. W szczególności nie można przychylić się do zawartej we wniosku argumentacji na temat spełnienia ustawowych przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji, w tym wskazywanej przez wnioskodawcę oczywistości naruszenia prawa, która przejawiać ma się rozstrzygnięciem sprawy sądowej przez Sąd Rejonowy w [ ]. na "korzyść wnioskodawcy" oraz brakiem akceptacji przez Gminę [ ] tego wyroku. Zgodnie z art. 29 ust. 1 P.w. z 2001 r., wedle którego właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może: zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej, ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich (pkt 1); odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie (pkt 2). W orzecznictwie podkreśla się, że w art. 29 ust. 1 P.w. z 2001 r. określona została treść dwóch zakazów adresowanych do właściciela gruntu. Pierwszy zakaz dotyczy zmian stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej, oraz kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Sposób sformułowania dyspozycji tego zakazu wskazuje, że właściciel gruntu obciążony jest także innymi ograniczeniami na rzecz właścicieli gruntów sąsiednich wynikającymi z prawa sąsiedzkiego, mogącymi przejawiać się m.in. w obowiązku powstrzymania się od pewnych czynności faktycznych, dozwolonych z punktu widzenia prawa własności, a które mogą wywołać szkodę dla gruntów sąsiednich. Drugi zakaz ma z kolei charakter bezwzględny i obejmuje odprowadzanie wód oraz ścieków na grunty sąsiednie. Wydanie decyzji na podstawie art. 29 ust. 3 P.w. z 2001 r. zależne jest, w ocenie [ ] od ustalenia, po pierwsze - czy właściciel gruntu dokonał zmiany stanu wody na swoim gruncie, a po drugie - czy zmiany te szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie. Wymagane jest w tym względzie ustalenie, że między zmianą stanu wody na gruncie oraz szkodą na gruncie sąsiednim, istnieje związek przyczynowo-skutkowy. Spowodowanie zaś przez właściciela zmiany stanu wody na gruncie, dające organom podstawę do zastosowania sankcji na zasadzie art. 29 ust. 3 P.w. z 2001r., to takie działania, które ingerują w naturalny stan wody na danym terenie związany z jego ukształtowaniem, warunkami przyrodniczymi, czy też hydrologicznymi. Działaniem takim jest m.in. wykonanie przeszkody w odpływie wody opadowej z terenów sąsiednich zgodnie z naturalnym kierunkiem odpływu np. zasypanie zagłębienia, którym dotychczas spływała z terenów wyżej położonych lub podwyższenie terenu uniemożliwiające spływ wody. Także spowolnienie spływu wody z gruntów spowodowane podwyższeniem terenu sąsiedniej działki stanowi jedną ze zmian stosunków wodnych na gruncie. Również roboty budowlane takie jak: niwelacja terenu, podniesienie rzędnej terenu, wprowadzenie systemu drenażowego wokół budynku, czy też samo wybudowanie fundamentów, może powodować zmiany stanu wody na gruncie, jeżeli ich efektem będzie zmiana naturalnego, dotychczasowego kierunku odpływu wód opadowych, naruszenie istniejącego systemu drenażowego, czy też przecięcie kierunku migracji wód podziemnych. Jeżeli zaś chodzi o szkodę powstałą na skutek powyższych działań na gruncie sąsiednim, to w orzecznictwie podkreśla się, że nie ma znaczenia jej rozmiar. Skoro bowiem ustawodawca uzależnia skutek od zaistnienia szkody, a nie od jej rozmiaru, to nie ma potrzeby jej szacowania. Zgodnie przyjmuje się, ze analizowana regulacja dotyczy wszelkich zmian stanu wody na gruncie, a jej zastosowanie ma prowadzić do zaprzestania szkodliwego oddziaływania na sąsiednie nieruchomości przez restytucję poprzednich stosunków wodnych lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Dalej [ ] wyjaśniło, że wydanie decyzji, o której mowa w art. 29 ust. 3 P.w. z 2001 r. wymaga precyzyjnego ustalenia stanu faktycznego, przede wszystkim jaki był ostatnio stan wody na gruncie, czy doszło do jego zmiany, zwłaszcza czy nastąpiła zmiana kierunku odpływu wody opadowej, a jeśli tak, to na czym polegała zmiana stanu wody, a także, czy dokonane zmiany szkodliwie wpływają na sąsiednie grunty. Dopiero poprawnie ustalona podstawa faktyczna może stanowić podstawę do oceny zebranego materiału dowodowego, przeprowadzenia rozważań i w konsekwencji do podjęcia rozstrzygnięcia. Nie ulega przy tym wątpliwości, że sprawy z zakresu naruszenia stosunków wodnych dotyczą skomplikowanej problematyki, wymagającej najczęściej wiadomości specjalnych z zakresu hydrologii, gospodarki wodnej, melioracji wodnych i postępowań wodnoprawnych. Z tego względu w sprawach tych istotnym dowodem może okazać się opinia biegłego, wykazującego się umiejętnością przeprowadzenia odpowiednich analiz, badań, pomiarów lub specjalistycznych obliczeń. Jednocześnie [ ] podkreśliło, że w postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia nieważności ocenie — pod kątem wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. — nie podlega kwestia prawidłowości lub kompletności ustaleń stanu faktycznego oraz sposób oceny zebranego materiału, a jedynie kwestia, czy organ dokonał właściwej przepisu w kwestii jego dyspozycji wyznaczającej zakres ustaleń stanu faktycznego sprawcy, co pośrednio znajduje odzwierciedlenie w zgromadzonym materialne dowodowym. W niniejszej sprawie, w aktach przekazanych przez organ I instancji, znajduje się opinia techniczna z dnia [ ] kwietnia 2018r. (uzupełniona w dniu [ ] maja 2019r.), [ ] w sprawie zmiany stosunków wodnych w miejscowości [ ], działki ewid. nr [ ] w skutek budowy stawu na działkach nr [ ] i rozplantowania urobku pochodzącego z wykopu stawu wokoło krawędzi jego skarp oraz w części na działce nr [ ] na odcinku od przedłużenia granicy wschodniej działki nr [ ] w kierunku zachodnim (końcówki rowu) i pozostałego urobku na działce nr [ ] oraz wskazanie sposobu rozwiązania problemu podtopień działek. Celem tej opinii była ocena wpływu wybudowanego stawu na stan stosunków wodnych przyległego terenu i wskazanie sposobu rozwiązania problemu podtopień działek. Zakres opracowania dotyczył zmiany stosunków wodnych na działach ewid. nr [ ] w skutek budowy stawni na działkach nr [ ] i takiego zagospodarowania urobku z wykopów, które uniemożliwia grawitacyjny spływ wód powierzchniowych na działki nr [ ] i ich odpływ istniejącym w stanie zaniku rowem na odcinku przylegającym do działek [ ] od strony południowej. [ ] uznało, że organ I instancji w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości ustalił, że doszło do zmiany stanu wód na gruncie stanowiącym własność S. i W. M., co szkodliwie wpływa na grunty sąsiednie. Ponadto, szkoda na gruncie sąsiednim jest zwykłym następstwem zmiany stosunków wodnych. Zmiana stosunków wodnych dokonana przez S. i W. M., ze szkodą dla gruntów sąsiednich pozwoliła na stwierdzenie, że wypełnione zostały przesłanki określone w art. 29 ust. 3 P.w., co aktualizowało po stronie organu I instancji obowiązek nakazać S. i W. M. przewrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Ponadto [ ] podkreśliło, że w kwestii określenia sposobu zapobieżenia szkodom wypowiedział się biegły, który w opinii uzupełniającej z dnia [ ] maja 2019 r. wskazał, że najskuteczniejszym, najprostszym do wykonania, ale także stosunkowo niedrogim kosztowo będzie wykonanie urządzeń zapobiegającym szkodom, poprzez zebranie wierzchniej warstwy nadmiaru rozplantowanego urobku w około skarp do rzędnych naturalnych terenu sprzed wykonania robót ziemnych, a wynikających z istniejących map zasadniczych terenu - 46, 4 m n.p.m. przy działkach nr [ ] przy górnej krawędzi skarpy i wywiezienie go poza obręb robót, a także odtworzenie zasypanego odcinku rowu R-IVlr-B4 na działce [ ] na długości ok. 50 m, począwszy od przedłużenia zachodniej granicy działki [ ] do przedłużenia zachodniej granicy działki [ ] o parametrach jakie posiadał dotychczas (minimalnych), czyli o szerokości dna 0,40 m, nachyleniu skarp 1:1, głębokości średniej 0,80 m oraz dalej w kierunku do ujścia do rowu R-Mr-B1, konserwacja bieżąca, w zależności od potrzeb warstwą od 20 do 40 cm. Opinia w tym zakresie sporządzona została przez podmiot specjalistyczny i stwierdzono, że jest wyczerpująca. Wskazuje na konkretne czynności, których podjęcie zapobiegnie powstawaniu dalszych szkód przynajmniej w zakresie zbliżonym do stanu sprzed budowy stawu, czyli faktycznie powstanie sytuacja podobna do tej, gdyby w decyzji nakazano przywrócenie stanu do poprzedniego. [ ] zauważyło, że w toku postępowania nie podważono przedmiotowej opinii, poprzez odniesienie się do merytorycznych zarzutów wskazujących na luki i nieścisłości w wywodach biegłego. Zdaniem [ ], Wójt Gminy [ ] dokonał w toku postępowania wywołanego wnioskiem z dnia [ ] listopada 2017 r. niezbędnych ustaleń wystarczających do rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, w zakresie wyznaczonym dyspozycją art. 29 P.w., stąd zarzuty podnoszone we wniosku o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Wójta Gminy [ ] i decyzji tut. [ ] należy uznać za nieuzasadnione. Odnosząc się do stanowiska wnioskodawcy wraz z prezentowanymi zarzutami dotyczącymi naruszenia przepisów prawa poprzez rozstrzygnięcie sprawy sądowej na korzyść wnioskodawcy przez Sąd Rejonowy w [ ]. i braku uznania tego wyroku przez Gminę [ ], [ ] wyjaśniło, że przedmiotem rozważań tut. [ ] nie jest ocena merytorycznego rozstrzygnięcia w przedmiocie "wykonania urządzenia zapobiegającego szkodom", lecz kwestie dotyczące zaistnienia, bądź nie, podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji wydanej w tym przedmiocie. Ewentualne wady prowadzące do stwierdzenia nieważności decyzji muszą tkwić w samej decyzji. W przekonaniu [ ] wobec dokonania zarówno przez Wójta Gminy [ ], jak i tut. [ ] w toku postępowania wywołanego wnioskiem z dnia [ ] listopada 2017 r., niezbędnych ustaleń wystarczających do rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, w niniejszej sprawie nie zachodzi żaden przypadek, o którym mowa w art. 156 § 1 k.p.a. Postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji nie jest kolejną instancją, nie jest postępowaniem, w toku którego bada się sprawę merytorycznie, a rozstrzyga o ewentualnych wadach decyzji kontrolowanej. Sprowadza się ono do ustalenia zaistnienia, bądź też nie, przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Przesłanki te dotyczą wadliwości decyzji, a nie wadliwości postępowania, w którym decyzję tę podjęto. [ ] nie jest zatem uprawnione do dokonywania, w odniesieniu do stanu faktycznego sprawy, oceny prawidłowości bądź nie, przeprowadzonego w tymi przedmiocie postępowania administracyjnego i dokonywania oceny zgromadzonych dowodów. Stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od zasady trwałości decyzji ostatecznych i postępowanie, w którym badaniu podlegają ściśle określone przesłanki nieważności, nie może stanowić trybu konkurencyjnego w stosunku do postępowania administracyjnego prowadzonego w trybie zwykłym. Biorąc powyższe rozważania pod uwagę [ ] stwierdziło, że decyzja Wójta Gminy [ ] wraz z decyzją [ ] nie zostały podjęte z rażącym naruszeniem prawa, o jakim mowa w przepisie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Z przeprowadzonego postępowania, w tym z analizy akt sprawy zgromadzonych w postępowaniu oraz biorąc pod uwagę wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy [ ] i decyzji [ ] wynika, że decyzja z dnia [ ] września 2019 r., znak [ ] oraz decyzja z dnia [ ] czerwca 2020 r., znak [ ] zostały wydane przez właściwe organy, skierowane do właściwych stron postępowania, opierały się na istniejącej podstawie prawnej — art. 29 ustawy z dnia 20 lipca 2001r. Prawo wodne, a także art. 104 i art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., przy ich wydaniu nie doszło do rażącego naruszenia prawa, nadawały się do wykonania, a ich wykonalność nie powodowała czynu zagrożonego karą, nie zawierały także wad powodujących ich nieważność z mocy’ prawa. Podkreślić co więcej należy, że nie można traktować instytucji stwierdzenia nieważności decyzji jako narzędzia do merytorycznej kontroli decyzji w sytuacji, gdy strona z jakichkolwiek przyczyn nie zakwestionowała tej decyzji w zwykłym trybie. Czemu innemu bowiem służy postępowania zwyczajne, a czemu innemu nadzwyczajne. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim S M i W M wnieśli o jej uchylenie oraz o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy [ ] z dnia [ ] września 2019 r., znak [ ] nakazującej S i W M w terminie do [ ] października 2019 r. "wykonanie urządzenia zapobiegającego szkodom" oraz decyzji [ ] w [ ]. z dnia [ ] czerwca 2020 r., znak [ ] uchylającej ww. decyzję w części wyznaczającej S i W M termin do wykonania urządzenia zapobiegającego szkodom i w pozostałym zakresie utrzymującą ww. decyzję w mocy, oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. 29 ust. 3 P.w. przez jego zastosowanie i nakazanie skarżącym jako właścicielom gruntu wykonanie urządzenia zapobiegającego szkodom, w sytuacji, gdy budowa stawu przez skarżących nie przyczyniła się do podtopienia działki sąsiedniej, co skutkuje nieważnością decyzji Wójta Gminy K na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Jednocześnie z ostrożności procesowej skarżący przedłożyli opinie biegłych sądowych sporządzonych w toku postępowań sądowych - sygn. akt [ ], które jednoznacznie potwierdzają brak wpływu budowy stawu na grunty sąsiednie. Brak uwzględnienia tego materiału dowodowego przez organ stanowi naruszenie art. 77 § 1 i art. 7 k.p.a oraz prowadzi do błędnych ustaleń faktycznych - a konsekwencji do rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). W uzasadnieniu skargi skarżący w pierwszej kolejności wskazali, iż w 2003 r. Gmina [ ] podzieliła i przeznaczyła pod budownictwo mieszkaniowe działki stanowiące grunty rolne, nieużytki i użytki zielone, tereny podmokłe, sąsiadujące z rzeką [ ]. Na obszarze funkcjonował bowiem system melioracyjny dla gruntów rolnych, od lat 90 należący do gminy [ ], który nie był modernizowany ani oczyszczany. Zaniedbania ze strony Gminy dotyczą dwóch dekad. Woda opadowa i gruntowa stała na użytkach i nieużytkach zielonych, ale również na fragmentach działek budowlanych. Skarżący są właścicielami nieruchomości położonej w [ ]. Budując dom przed 2014 r. zagospodarowali swoją działkę w ten sposób, że usypali ziemię na swoim terenie podnosząc poziom gruntu względem działki nr [ ] zabudowanej domem jednorodzinnym w [ ] i urządzonym ogrodem oraz innych sąsiadów o co najmniej kilkadziesiąt centymetrów, z dużym spadkiem w kierunku granicy działki od ogrodu, działki skarżących nr [ ] i nieużytków zielonych, również na wysokości powstałego na działce skarżących stawu. Wyjaśnił, że są właścicielami działki [ ], na której mieli wybudowany dom. Ich działka graniczyła z pasem nieużytków zielonych z zarośniętym rowem melioracyjnym, który oddzielał działki skarżących i działkę A. .S. Skarżący dokupili pas nieużytków i przyłączyli do swojej nieruchomości działki [ ] stanowiącą rów melioracyjny, działkę [ ]. Skarżący już w 2014 r. przed nabyciem działek zgłaszali problem z zalewaniem ich nieruchomości i nieruchomości sąsiednich wskazując, że znaczne podniesienie poziomu gruntu przez A. S. i nieżyjącego już K. S. powoduje zalewanie ich działki. Wójt Gminy [ ] na wniosek skarżących decyzją z [ ] stycznia 2014 r. odmówił nakazania właścicielom działek [ ] (działka Państwa S.), [ ] przywrócenia stanu poprzedniego działek. [ ] decyzją z dnia [ ].03.2014 uchylił decyzję i przekazał do ponownego rozpoznania. Skarżący podali, że małżonkowie S. wystąpili z powództwem przeciwko W. M. i S. M. o zapłatę kwoty 27.298,00 zł z ustawowymi odsetkami od [ ].02.2020 do dnia zapłaty i kosztami procesu tytułem odszkodowania za zniszczenie nasadzeń spowodowane niekorzystnym oddziaływaniem wód i pracami ogrodowymi, budową stawu, podniesieniem poziomu gruntu poprzez nieprawidłowe rozplanowanie ziemi, zasypaniem rowu melioracyjnego na działce pozwanych. Od momentu budowy stawu i zmiany poziomu gruntu na działce pozwanych okoliczne działa, w tym działka w/w, jest zalewana, co niszczy roślinność. Wskazuję, iż Sąd Rejonowy w [ ]. - oddalił powództwo. Sąd Okręgowy w [ ] - oddalił apelację. W toku postępowania przed Sądem I instancji, ale również Sądem II instancji zostały przeprowadzone dowody z opinii biegłego sądowego - co zostało już nadmienione powyżej. Biegły sądowy wyjaśnił, że na fakt, iż wody opadowe oraz gruntowe spływają na część działki skarżących ma również okoliczność, że powodowie dokonali podwyższenia terenu na swojej działce o kilkadziesiąt cm, co powoduje gwałtowniejsze spływy wody do niższej części ogrodu. Podobnie na układ spływania i stagnowania wody wpływa ukształtowanie terenu na działkach sąsiednich. Dlatego nie można przypisać wyłącznej winy skarżącym, skoro wpływ na powstanie niekorzystnych warunków spływu i stagnacji wody ma kilka czynników. Podwyższenie gruntu przez skarżących miało jakiś, ale nie jedyny, czy przeważający wpływ na zalewanie działek. Dodatkowo biegły sądowy wskazał, że wpływ na infiltrację wody w niższej części ogrodu powodów ma również ogrodzenie z prefabrykatów betonowych stanowiących przeszkodę do swobodnego spływu wody. Jak wynika z opinii biegłych sądowych wydanych w toku postępowania przed sądem powszechnym - budowa stawu przez skarżących nie przyczyniła się do podtopień sąsiadów. Wobec czego decyzja Wójta jest nieważna z uwagi na rażące naruszenie ww. przepisu - tj. art. 29 § 3 P.w. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu [ ] listopada 2025 r. skarżący W. M. wnosił i wywodził jak w skardze. Podkreślił, że w postępowaniu cywilnym, w którym występował wraz z żoną jako strona pozwana, biegły sądowy stwierdził, że wybudowanie stawu nie spowodowało zalewania nieruchomości sąsiadów i powództwo to zostało prawomocnie oddalone Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zakresie swej właściwości sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako p.p.s.a.), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Przedmiot tak rozumianej kontroli w niniejszej sprawie stanowiła decyzja [ ]. z dnia [ ] czerwca 2025 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy [ ] z dnia [ ] września 2019 r. nakazującej S. i W. M. w terminie do [ ] października 2019 r. wykonanie urządzenia zapobiegającego szkodom oraz decyzji [ ] w [ ]. z dnia [ ] czerwca 2020 r. uchylającej ww. decyzję w części wyznaczającej S. i W. M. termin do wykonania urządzenia zapobiegającego szkodom i w pozostałym zakresie utrzymującą ww. decyzję w mocy. Przedmiotowa sprawa dotyczy trybu nadzwyczajnego, który jest dopuszczalnym wyjątkiem od zasady trwałości decyzji ostatecznych. Cechą postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji jest to, że przedmiot tego postępowania ogranicza się wyłącznie do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy procesowej. Konsekwencją powyższego jest to, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest ograniczone do weryfikacji samej decyzji administracyjnej, z punktu widzenia wad kwalifikowanych wskazanych w art. 156 § 1 pkt 1 do 7 k.p.a., z wyłączeniem możliwości ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, której dotyczy weryfikowane rozstrzygnięcie (por. B. Adamiak, Przedmiot postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, PiP 2001, z. 8, s. 31 i n.). Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą winno być ustalenie, czy dana decyzja dotknięta została jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., a nie ponowne rozpoznanie sprawy co do istoty, jak w postępowaniu odwoławczym. Należy bowiem odróżnić wady kwalifikowane zdefiniowane w art. 156 § 1 k.p.a. od wad, które mogłyby co najwyżej skutkować uchyleniem decyzji w toku postępowania zwykłego, ale już z pewnością nie stwierdzeniem jej nieważności w ramach postępowania nadzwyczajnego. (zob. wyroki NSA: z dnia 22 maja 1987 r., IV SA 1062/86, ONSA 1987 r., nr 1, poz. 35 i z dnia 28 maja 1985 r., I SA 89/85, GAP 1987, nr 23, s. 43, wyrok NSA z dnia 5 sierpnia 2014 r., I OSK 11/13, wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2016 r., II GSK 1333/15, wyrok NSA z dnia 10 czerwca 2025 r., III OSK 1357/23, www.orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej CBOSA). Wady decyzji wymienione wyczerpująco w art. 156 § 1 pkt 1 – 6 k.p.a. oraz wady nieważności wynikające z przepisów odrębnych mają charakter materialnoprawny. Ich występowanie powoduje skutek w postaci ułomnego stosunku prawnego. Istniejące wady tkwią w samej decyzji i godzą w elementy podmiotowe stosunku prawnego, jak i w jego przedmiot lub też w podstawę prawną (vide: wyrok NSA z dnia 30 lipca 2019 r., II OSK 1652/18, CBOSA). Wymaga podkreślenia, że rozstrzygający dla oceny, czy zachodzą przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa, jest stan faktyczny i stan prawny w dniu wydania tej decyzji (por. wyrok NSA z dnia 28 listopada 1987 r., III SA 1134/96, ONSA 1998/3/101, wyrok NSA z dnia 29 maja 2013 r., II OSK 267/12, wyrok NSA z dnia 1 czerwca 2016 r., II OSK 2352/14, CBOSA). Oceny legalności decyzji, w stosunku do której toczy się postępowanie administracyjne o stwierdzenie jej nieważności, dokonuje się zatem, co do zasady, tylko i wyłącznie na podstawie zamkniętego materiału dowodowego, tj. materiałów zgromadzonych w postępowaniu zwykłym zakończonym wydaniem decyzji podlegającej kontroli – takich, którymi dysponował organ wydając kwestionowaną decyzję. W ramach postępowania nieważnościowego organ nie dokonuje nowych lub dodatkowych ustaleń faktycznych (vide: wyroki NSA: z 25 kwietnia 2013 r., I OSK 1822/11; z 16 stycznia 2014 r., II GSK 1617/12; z 27 lipca 2022 r., II OSK 2363/19., CBOSA). W orzecznictwie wskazuje się, że stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od zasady trwałości decyzji ostatecznych i postępowanie, w którym badaniu podlegają ściśle określone przesłanki nieważności, nie może stanowić trybu konkurencyjnego w stosunku do postępowania administracyjnego prowadzonego w trybie zwykłym. W postępowaniu nadzwyczajnym nie bada się powtórnie sprawy merytorycznie, w tym nie przeprowadza dowodów i nie czyni w oparciu o nie ustaleń, stanowiących podstawę rozstrzygania o istocie sprawy administracyjnej. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji może dotyczyć tylko ustalenia, czy decyzje - których wniosek o stwierdzenie nieważności dotyczy - obarczone są wadami wymienionymi w art. 156 § 1 k.p.a. Oznacza to, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji zasadniczo nie mogą być skutecznie podnoszone zarzuty, że kwestionowana decyzja została wydana mimo braku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, dokonania wadliwej oceny dowodów i na tej podstawie wadliwych ustaleń faktycznych. Tego rodzaju naruszenia, mogą być podnoszone na etapie zwykłego postępowania administracyjnego, ewentualnie w postępowaniu sądowoadministracyjnym, obejmującym kontrolę wydanych w postępowaniu zwykłym decyzji administracyjnych (wyrok NSA z dnia 25 kwietnia 2013 r., I OSK 1822/11, wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2016 r., II GSK 1333/15, CBOSA). W myśl art. 157 § 2 k.p.a. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Należy wskazać, że każdy podmiot, któremu w postępowaniu zwykłym przyznany został przymiot strony postępowania administracyjnego, będzie miał także interes prawny, a co za tym idzie – przymiot strony w sprawie dotyczącej stwierdzenia nieważności. Zgodnie z utrwalonym już orzecznictwem sądowoadministracyjnym nie zawsze musi jednak zachodzić tożsamość między podmiotami w postępowaniu zwykłym i w postępowaniu, którego przedmiotem jest stwierdzenie nieważności decyzji. To przedmiot decyzji badanej określa krąg podmiotów będących stroną postępowania zarówno zwykłego, jak i prowadzonego w tzw. trybie "nieważnościowym". Stroną w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji będzie każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy decyzja administracyjna, której żąda weryfikacji lub która jest przedmiotem weryfikacji w postępowaniu wszczętym z urzędu. Można stwierdzić, iż co do zasady krąg takich podmiotów może okazać się szerszy niż krąg podmiotów mających interes prawny w postępowaniu zwyczajnym). Za stronę postępowania nieważnościowego może być uznany podmiot, który wprawdzie nie był stroną w postępowaniu zwykłym, jednak ma interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. do bycia stroną w tym postępowaniu administracyjnym. (zob. wyrok NSA z dnia 27 marca 2012 r., wyrok NSA z dnia 15 marca 2013 r., I OSK 326/13, wyrok NSA z dnia 29 maja 2020 r., I OSK 1892/19, CBOSA). W ocenie skarżących okolicznością przemawiającą za stwierdzeniem wydanych w postępowaniu administracyjnym opisanych wcześniej decyzji stanowi "korzystny" prawomocny wyrok Sąd Rejonowego w [ ]. z dnia [ ] stycznia 2023 r., sygn. akt [ ]. Na podstawie tego wyroku zostało oddalone powództwo A. S., K. S. (strony administracyjnego postępowania) przeciwko W. M., S. M. o naprawę szkody wynikłej z czynu niedozwolonego. Powodowie domagali się odszkodowania za zniszczenie zasadzeń spowodowane niekorzystnym oddziaływaniem wód i pracami ogrodowymi, spowodowane niekorzystnym podniesieniem poziomu gruntu poprzez nieprawidłowe rozplantowanie ziemi, zasypaniem rowu melioracyjnego na działce pozwanych. Od momentu budowy stawu i zmiany poziomu gruntu na działce pozwanych, okoliczne działki, w tym działka powodów, jest zalewana, co niszczy roślinność. Skarżący powołali się na opinię biegłego, który na zlecenie Sądu Rejonowego opracował opinię, w której m.in. stwierdził, że budowa stawu przez pozwanych nie przyczyniła się do podtopienia działki pozwanych. Zdaniem skarżących brak uwzględnienia tego materiału dowodowego prowadzi do błędnych ustaleń faktycznych w konsekwencji do rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Z uzasadnienia wyroku Sądu Rejonowego wynika, że powództwo oparte na przepisie art. 415 k.c. (odpowiedzialność deliktowa na zasadzie winy) zostało oddalone, gdyż pozwanym nie można przypisać wyłącznej winy na powstanie niekorzystnych warunków spływu i stagnacji wody. Zostało to spowodowane nie tylko działaniem pozwanych poprzez podwyższenie gruntu, ale i działaniem powodów poprzez podwyższenie terenu na swojej działce. Sąd Rejonowy zwrócił uwagę na konieczność kompleksowej przebudowy i udrożnienia całego systemu melioracyjnego. Zdaniem Sądu wskazane przez skarżących okoliczności, w szczególności wynikające z opinii biegłego sporządzonej w postępowaniu cywilnym, nie uzasadniają stwierdzenia nieważności zapadłych w postępowaniu administracyjnym decyzji. Jak już bowiem wskazano powyżej postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą winno być ustalenie, czy dana decyzja dotknięta została jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., a nie ponowne rozpoznanie sprawy co do istoty, jak w postępowaniu odwoławczym. W postępowaniu nadzwyczajnym nie bada się powtórnie sprawy merytorycznie, w tym nie przeprowadza dowodów i nie czyni w oparciu o nie ustaleń, stanowiących podstawę rozstrzygania o istocie sprawy administracyjnej. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji może dotyczyć tylko ustalenia, czy decyzje - których wniosek o stwierdzenie nieważności dotyczy - obarczone są wadami wymienionymi w art. 156 § 1 k.p.a. Oznacza to, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji zasadniczo nie mogą być skutecznie podnoszone zarzuty, że kwestionowana decyzja została wydana mimo braku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, dokonania wadliwej oceny dowodów i na tej podstawie wadliwych ustaleń faktycznych. Rozstrzygający dla oceny, czy zachodzą przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa, jest stan faktyczny i stan prawny w dniu wydania tej decyzji. Oceny legalności decyzji, w stosunku do której toczy się postępowanie administracyjne o stwierdzenie jej nieważności, dokonuje się zatem, co do zasady, tylko i wyłącznie na podstawie zamkniętego materiału dowodowego, tj. materiałów zgromadzonych w postępowaniu zwykłym zakończonym wydaniem decyzji podlegającej kontroli – takich, którymi dysponował organ wydając kwestionowaną decyzję. W ramach postępowania nieważnościowego organ nie dokonuje nowych lub dodatkowych ustaleń faktycznych. Z tego względu okoliczności wynikające z opinii biegłego sporządzonej w trakcie postępowania cywilnego dotyczącego innego przedmiotu - i co istotne - po wydaniu decyzji w postępowaniu administracyjnym, nie mogą stanowić skutecznej podstawy stwierdzenia nieważności w oparciu o przesłankę rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Należy wskazać, że przepisy nie definiują pojęcia rażącego naruszenia prawa, zawartego w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Znaczenia tego terminu należy szukać w orzecznictwie i doktrynie. Orzecznictwo wskazuje, że rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość decyzji skutkiem naruszenia norm prawnych regulujących działania administracji publicznej w indywidualnych sprawach, w szczególności przepisów prawa procesowego oraz materialnego, o szczególnym ciężarze gatunkowym. Zgodnie z przeważającym poglądem judykatury i doktryny, o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze – skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na "rzucającej się w oczy" (prima facie) sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia a przepisem stanowiącym jego podstawę prawną. Musi to być więc wada jednoznacznie ujmowana przez wszystkich. Przy czym w sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który nie wymaga stosowania szerokiej wykładni prawa, wielu metod i sposobów interpretacji. Chodzi więc o przepis niewywołujący rozbieżności w praktyce. Wreszcie skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (por. przykładowo: wyroki NSA: z dnia 18 lipca 1994 r., V SA 535/94, ONSA 1995, nr 2, poz. 910, z dnia 7 czerwca 2017 r., II OSK 2542/15, 13 lipca 2017 r., I OSK 2721/15, wyrok NSA z dnia 2 sierpnia 2018 r., I OSK 2323/16, CBOSA). Rażące naruszenie dotyczy przepisów prawa materialnego, jak i ustrojowych (kompetencyjnych) lub procesowych, o ile takie naruszenie procedury pozostaje w związku z ostatecznym rozstrzygnięciem sprawy, czyli przekłada się bezpośrednio na treść decyzji (zob. wyrok NSA z 13 września 2007 r., II OSK 1212/06, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 6 lipca 2016 r., IV SA/Po 100/16, CBOSA). W judykaturze dopuszcza się uznanie za rażące naruszenie prawa istotnych uchybień procesowych, ale tylko wówczas, gdy nie przeprowadzono żadnego postępowania dowodowego albo rozstrzygnięto o innej sprawie albo powołano się na nieistniejący przepis, czy jawnie uchybiono regułom postępowania (wyrok NSA z dnia 27 lutego 2020 r., I OSK 1720/18, wyrok NSA z dnia 10 czerwca 2025 r., III OSK 1357/23, CBOSA). Wady decyzji wymienione wyczerpująco w art. 156 § 1 pkt 1 – 7 k.p.a. oraz wady nieważności wynikające z przepisów odrębnych mają charakter materialnoprawny. Ich występowanie powoduje skutek w postaci ułomnego stosunku prawnego. Istniejące wady tkwią w samej decyzji i godzą w elementy podmiotowe stosunku prawnego, jak i w jego przedmiot lub też w podstawę prawną (vide: wyrok NSA z dnia 30 lipca 2019 r., II OSK 1652/18, CBOSA). Należy wskazać, że podstawę prawną rozstrzygnięcia podjętego przez Wójta Gminy [ ] w decyzji z dnia [ ] września 2019 r. nakazującej skarżącym w zakreślonym terminie "wykonanie urządzenia zapobiegającego szkodom" stanowił art. 29 ust. 3 P.w. z 2001 r. Zgodnie z art. 29 ust. 1 P.w. z 2001 r., właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może: zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej, ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich (pkt 1); odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie (pkt 2). W orzecznictwie wskazuje się, że wydanie decyzji na podstawie art. 29 ust. 3 p.w., poprzedza ustalenie: po pierwsze, czy właściciel gruntu dokonał zmiany stanu wody na gruncie i po drugie, czy zmiany te szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie. Zastosowanie przepisu art. 29 p.w. jest uzależnione od wystąpienia skutku w postaci szkody (szkodliwy wpływ dokonanych zmian na grunty sąsiednie). Tym samym pomiędzy zmianą stanu wody na gruncie, a szkodliwym oddziaływaniem musi istnieć związek przyczynowo-skutkowy (wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2020 r., II OSK 3558/19, CBOSA). Spowodowanie zaś przez właściciela zmiany stanu wody na gruncie, dające organom podstawę do zastosowania sankcji na zasadzie art. 29 ust. 3 P.w. z 2001 r., to takie działania, które ingerują w naturalny stan wody na danym terenie związany z jego ukształtowaniem, warunkami przyrodniczymi, czy też hydrologicznymi. Działaniem takim jest m.in. wykonanie przeszkody w odpływie wody opadowej z terenów sąsiednich zgodnie z naturalnym kierunkiem odpływu np. zasypanie zagłębienia, którym dotychczas spływała z terenów wyżej położonych lub podwyższenie terenu uniemożliwiające spływ wody. Także spowolnienie spływu wody z gruntów spowodowane podwyższeniem terenu sąsiedniej działki stanowi jedną ze zmian stosunków wodnych na gruncie. Również roboty budowlane takie jak: niwelacja terenu, podniesienie rzędnej terenu, wprowadzenie systemu drenażowego wokół budynku, czy też samo wybudowanie fundamentów, może powodować zmiany stanu wody na gruncie, jeżeli ich efektem będzie zmiana naturalnego, dotychczasowego kierunku odpływu wód opadowych, naruszenie istniejącego systemu drenażowego, czy też przecięcie kierunku migracji wód podziemnych (wyrok NSA z dnia 28 września 2017 r., II OSK 159/16, CBOSA). Należy dodać, że ustawodawca posługuje się w art. 29 ust. 3 P.w. z 2001 r. pojęciem szkodliwego wpływu na grunty sąsiednie, a nie szkody zaistniałej na gruntach sąsiednich (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 23 sierpnia 2018 r., II SA/Po 322/18, CBOSA). Nie można również tracić z pola widzenia, że sprawy z zakresu stosunków wodnych co do zasady wymagają dla stosowania art. 29 P.w. wiadomości specjalnych przekraczających wiedzę wynikającą z doświadczenia życiowego oraz zwykłego zakresu wiedzy posiadanej przez pracowników organów administracji o właściwości ogólnej. Są to postępowania specyficzne i skomplikowane, wymagające odpowiedniej wiedzy z zakresu hydrologii, gospodarki wodnej, postępowań wodnoprawnych i melioracji wodnych, a ewentualnie również przeprowadzenia badań, analiz i obliczeń. Inne dowody takie jak oględziny, czy zeznania świadków nieposiadających fachowej wiedzy, nie zawsze mogą być wystarczające dla obiektywnej oceny okoliczności danej sprawy, tj. dla wyjaśnienia, czy doszło do zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich, w tym czy istnieje związek przyczynowo-skutkowy między dokonaną zmianą, a wynikłą szkodą. Regułą w sprawach tego rodzaju powinien być dowód z opinii biegłego na okoliczność tego, czy doszło do zmiany stanu wód na gruncie, czy na gruncie sąsiednim nastąpiła szkoda (por. wyrok NSA z dnia 23 września 2025 r., III OSK 1261/21, wyrok NSA z 27 maja 2025 r., III OSK 3214/23, CBOSA). Organy w postępowaniu administracyjnym uznały za wiarygodny dowód w kontekście poczynienia niezbędnych ustaleń faktycznych dla zastosowania przepisu prawa materialnego, tj. art. 29 ust. 3 P.w. z 2001 r. opinię techniczną z dnia [ ] kwietnia 2018 r. (uzupełnioną w dniu 20 maja 2019 r.), [ ] w sprawie zmiany stosunków wodnych w miejscowości [ ], działki ewid. nr [ ] w skutek budowy stawu na działkach nr [ ] i rozplantowania urobku pochodzącego z wykopu stawu wokoło krawędzi jego skarp oraz w części na działce nr [ ] na odcinku od przedłużenia granicy wschodniej działki nr [ ] w kierunku zachodnim (końcówki rowu) i pozostałego urobku na działce nr [ ] oraz wskazanie sposobu rozwiązania problemu podtopień działek. Celem tej opinii była ocena wpływu wybudowanego stawu na stan stosunków wodnych przyległego terenu i wskazanie sposobu rozwiązania problemu podtopień działek. Zakres opracowania dotyczył zmiany stosunków wodnych na działach ewid. nr [ ] w skutek budowy stawni na działkach nr [ ] i takiego zagospodarowania urobku z wykopów, które uniemożliwia grawitacyjny spływ wód powierzchniowych na działki nr [ ] i ich odpływ istniejącym w stanie zaniku rowem na odcinku przylegającym do działek [ ] od strony południowej. Organy ustaliły, że doszło do zmiany stanu wód na gruncie stanowiącym własność S. i W. M., co szkodliwie wpływa na grunty sąsiednie. Ponadto, szkoda na gruncie sąsiednim jest zwykłym następstwem zmiany stosunków wodnych. Z opinii biegłego wynikało bowiem, że przez podwyższenie istniejącego terenu w obrębie samego stawu i wokoło w miejscu rozplantowanego urobku, uniemożliwiono swobodny naturalny spływ wód opadowych z terenów przyległych działek: [ ] - tworząc zastoiska wody, zarówno przez uniemożliwienie jej spływu, ale także przez zasypanie odcinka rowu. Zmiana stosunków wodnych dokonana przez S. i W. M., ze szkodą dla gruntów sąsiednich, uzasadniała przyjęcie stanowiska, że zostały przesłanki określone w art. 29 ust. 3 P.w., co umożliwiło nakazanie S. i W. M. wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. W kwestii określenia sposobu zapobieżenia szkodom, organy oparły się na opinii uzupełniającej biegłego z dnia [ ] maja 2019 r., który wskazał, że najskuteczniejszym, najprostszym do wykonania, ale także stosunkowo niedrogim kosztowo będzie wykonanie urządzeń zapobiegającym szkodom, poprzez zebranie wierzchniej warstwy nadmiaru rozplantowanego urobku w około skarp do rzędnych naturalnych terenu sprzed wykonania robót ziemnych, a wynikających z istniejących map zasadniczych terenu - 46, 4 m n.p.m. przy działkach nr [ ] przy górnej krawędzi skarpy i wywiezienie go poza obręb robót, a także odtworzenie zasypanego odcinku rowu R-IVlr-B4 na działce [ ] na długości ok. 50 m, począwszy od przedłużenia zachodniej granicy działki [ ] do przedłużenia zachodniej granicy działki [...] o parametrach jakie posiadał dotychczas (minimalnych), czyli o szerokości dna 0,40 m, nachyleniu skarp 1:1, głębokości średniej 0,80 m oraz dalej w kierunku do ujścia do rowu R-Mr-B1, konserwacja bieżąca, w zależności od potrzeb warstwą od 20 do 40 cm. Organy uznały ww. opinie za przydatny dowód dla ustalenia stanu faktycznego sprawy. [ ] w zaskarżonej decyzji zasadnie zwróciło uwagę, że przedmiotem rozważań nie jest ocena merytorycznego rozstrzygnięcia w przedmiocie "wykonania urządzenia zapobiegającego szkodom", lecz kwestie dotyczące zaistnienia, bądź nie, podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji wydanej w tym przedmiocie. Ewentualne wady prowadzące do stwierdzenia nieważności decyzji muszą tkwić w samej decyzji. W postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji zasadniczo nie mogą być skutecznie podnoszone zarzuty, że kwestionowana decyzja została wydana mimo braku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, dokonania wadliwej oceny dowodów i na tej podstawie wadliwych ustaleń faktycznych. Tego rodzaju naruszenia, mogą być podnoszone na etapie zwykłego postępowania administracyjnego, ewentualnie w postępowaniu sądowoadministracyjnym, obejmującym kontrolę wydanych w postępowaniu zwykłym decyzji administracyjnych (vide: wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2016 r., II GSK 1333/15, CBOSA). W sprawie nie zachodzi oczywistość naruszenia prawa polegająca na wyraźnej, jednoznacznej sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia a przepisem stanowiącym jego podstawę prawną. Należy mieć także na uwadze, że za rażące naruszenie przepisów postępowania regulujących postępowanie dowodowe, które uzasadniałoby stwierdzenie nieważności decyzji, można uznać jedynie wydanie decyzji bez uprzedniego przeprowadzenia jakichkolwiek dowodów niezbędnych dla wyjaśnienia istoty sprawy, czy też wydanie decyzji bez przeprowadzenia dowodów obligatoryjnych w danej sprawie (zob. wyrok NSA z dnia 10 czerwca 2025 r., III OSK 1357/23, CBOSA). Z sytuacją taką nie mamy do czynienia w przypadku kwestionowanej decyzji. Należy dodać, że błędna ocena stanu faktycznego nie stanowi rażącego naruszenia prawa. Wady postępowania ewentualnie postępowania je poprzedzającego, mające polegać przede wszystkim na uchybieniach w zakresie oceny stanu faktycznego, nie wyczerpują żadnej z przesłanek nieważnościowych opisanych w art. 156 § 1 k.p.a., a w szczególności nie stanowią rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Postępowanie nieważnościowe zorientowane jest zasadniczo na wady materialnoprawne, które tkwią w samym akcie organu, a nie w postępowaniu ją poprzedzającym (por. wyrok NSA z dnia 4 marca 2025 r., III OSK 6154/21, CBOSA). Stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od zasady trwałości decyzji ostatecznych i postępowanie, w którym badaniu podlegają ściśle określone przesłanki nieważności, nie może stanowić trybu konkurencyjnego w stosunku do postępowania administracyjnego prowadzonego w trybie zwykłym. Zdaniem Sądu zasadnie [ ] uznało, że decyzja z [ ] września 2019 r. Wójta Gminy [ ] oraz decyzja [ ] w [ ]. z [ ] czerwca 2020 nie zostały podjęte z rażącym naruszeniem prawa, o jakim mowa w przepisie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Wskazane decyzje zostały wydane przez właściwe organy, skierowane do właściwych stron postępowania, opierały się na istniejącej podstawie prawnej — art. 29 P.w., a także art. 104 i art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., nadawały się do wykonania, a ich wykonalność nie powodowała czynu zagrożonego karą, nie zawierały także wad powodujących ich nieważność z mocy prawa. W orzecznictwie wskazuje się, że konstrukcja art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a. powoduje, że katalog przesłanek nieważności ma charakter otwarty, a dla stwierdzenia zaistnienia przesłanki nieważności na tej podstawie prawnej konieczne jest wskazanie przepisu prawa materialnego, który przewiduje, że określona wadliwość powoduje nieważność decyzji (wyrok NSA z dnia 30 stycznia 2025 r., I OSK 1143/21, CBOSA). W sprawie nie wskazano takiego przepisu. W konsekwencji należy stwierdzić, że nie zaszła zatem żadna z przesłanek określona w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.