I SA/Ke 700/15

Dnia 19 lutego 2016 roku Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach Agnieszka Karyś-Adamczyk po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2016 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku B. P. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki w podatku od czynności cywilnoprawnych p o s t a n a w i a oddalić wniosek. W odpowiedzi na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K.z dnia [...] w przedmiocie odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki w podatku od czynności cywilnoprawnych B. P. reprezentowany przez adwokata G.. T.. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W złożonym wniosku oświadczył, że pozostaje w gospodarstwie domowym wraz ze studiującą córką w wieku 25 lat, nie posiada żadnego majątku –mieszka w mieszkaniu należącym do rodziców, źródłem utrzymania jego i córki jest dochód z pracy skarżącego wykonywanej na podstawie umowy o pracę oraz z prac dorywczych w łącznej kwocie 1.375,57 zł netto miesięcznie, wydatki miesięczne skarżący oszacował na kwotę 1.000-1.500 zł. Stosownie do art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) dalej: ustawa p.p.s.a., pismem z dnia 18 grudnia 2015 r. referendarz sądowy wezwał pełnomocnika strony skarżącej w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma sądowego do uzupełnienia braków formalnych złożonego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, pod rygorem oddalenia wniosku poprzez: przedłożenie odpisu/kserokopii rocznego zeznania podatkowego skarżącego za rok 2014; przedłożenia wyciągu lub wykazu z posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych, w tym kont i kart kredytowych obejmujących operacje z ostatnich 3 miesięcy; jeżeli skarżący nie jest posiadaczem/właścicielem konta/rachunku bankowego udokumentowanie, że wynagrodzenie za pracę wykonywaną w 2015 r. otrzymywał i otrzymuje w gotówce do rąk własnych; przedłożenie aktualnego zaświadczenia z właściwego Wydziału Ewidencji Pojazdów i Kierowców o posiadanych/nieposiadanych przez skarżącego oraz jego córkę samochodach (obejmujących ich markę i rok produkcji) oraz zarejestrowanych na nazwisko skarżącego oraz jego córki jako właściciela lub współwłaściciela; przedłożenie dokumentów (kserokopii, odpisu) na okoliczność, że właścicielami nieruchomości, którą skarżący wskazuje jako adres zamieszkania tj. Os. Na Lotnisku 17/62 31-803 Kraków są jego rodzice; przedłożenie aktualnego zaświadczenia z uczelni, na której studiuje córka skarżącego wraz informacją, w jakim systemie (dziennym, zaocznym, wieczorowym) córka studiuje oraz z udokumentowaniem ewentualnych miesięcznych kosztów studiów np. czesne; wskazanie, czy córka skarżącego otrzymują jakiekolwiek świadczenia np. renta, zasiłek, alimenty, stypendia; jeżeli tak to udokumentowanie jakie i w jakiej wysokości; określenie i udokumentowanie miesięcznych kosztów utrzymania mieszkania, w którym zamieszkuje skarżący wraz z córką oraz określenie i udokumentowanie wydatków ponoszonych przez skarżącego na utrzymanie mieszkania; oświadczenie skąd skarżący posiada oraz zamierza posiadać środki finansowe na pokrycie kosztów związanych z wynagrodzeniem pełnomocnika z wyboru; oświadczenie, czy skarżący i jego córka korzystają z pomocy społecznej, jeżeli tak to w jakiej formie. W odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik skarżącego przedłożył w dniu 15 stycznia 2016 r. kopię zeznania podatkowego skarżącego za 2014 r. ( przychód- 30.300,00 zł, koszty uzyskania przychodu – 155.209,42 zł, strata – 124.909,42 zł), kopię wydruku z rachunku bankowego – bez wykazania operacji z ostatnich 3 miesięcy, kopię dowodu wypłaty wynagrodzenia z dnia 10.11.2015 r. w kwocie 375 zł, kopie wniosków z dnia 7.01.2016 r o wydanie zaświadczenia o nieposiadaniu pojazdu złożonych przez skarżącego i jego córkę, kopię zaświadczenia z Uniwersytetu Warszawskiego z dnia 1.10.2014 r zawierającego informację o kierunku, etapie i planowanym terminie ukończenia studiów przez córkę skarżącego; kopię powiadomienia skierowanego do rodziców skarżącego o wysokości opłat za lokal, w którym mieszka skarżący, kopię zawiadomienia z dnia 20.11.1996 r. z Sądu Rejonowego o dokonaniu wpisu w księdze wieczystej rodziców skarżącego jako właścicieli lokalu, w którym mieszka skarżący oraz oświadczenia, na okoliczność, że skarżący otrzymuje wynagrodzenie za pracę w gotówce, córka skarżącego nie otrzymuje żadnych świadczeń, skarżący nie ponosi żadnych kosztów związanych z utrzymaniem mieszkania, pełnomocnik w sprawie niniejszej reprezentuje go nieodpłatnie oraz, że skarżący i jego córka nie korzystają z pomocy społecznej. Po dokonaniu analizy nadesłanych przez pełnomocnika oświadczeń oraz kopii dokumentów w dniu 21 stycznia 2016 r. wezwano pełnomocnika na podstawie art. 47 ustawy p.p.s.a w terminie 7 dni licząc od dnia doręczenia niniejszego pisma pod rygorem nie uwzględnienia złożonych dokumentów w postępowaniu z wniosku o przyznanie prawa pomocy do poświadczenia za zgodność z oryginałem, kopii dokumentów złożonych wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy z dnia 4 grudnia 2015 r. oraz kopii dokumentów złożonych jako załączniki pisma z dnia 11 stycznia 2016 r. oraz ponownie wezwano pełnomocnika na podstawie art. 255 ustawy p.p.s.a do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w terminie 7 dni licząc od dnia doręczenia niniejszego pisma pod rygorem oddalenia wniosku poprzez: wskazanie i udokumentowanie przyczyn nie posiadania przez córkę skarżącego prawa do jakichkolwiek świadczeń np. alimenty, renta, zasiłek; ewentualnie wskazanie i udokumentowanie kwoty jaką matka córki skarżącego przeznacza miesięcznie na jej utrzymanie – w przypadku nieotrzymywania środków finansowych od matki wskazać przyczynę tego stanu; udokumentowanie – poprzez złożenie stosownych dokumentów z właściwego urzędu stanu cywilnego – aktualnego stanu cywilnego skarżącego; w przypadku pozostawania skarżącego w związku małżeńskim – przedstawienie i udokumentowanie sytuacji materialnej i finansowej żony skarżącego zgodnie z wymogami urzędowego formularza PPF; przedłożenie umowy (odpisu/kopii) o pracę (bądź innej) zawartej między skarżącym, a Blueholz sp. z o.o. w Krakowie; przedłożenie zaświadczenia o zarobkach osiąganych przez skarżącego za okres ostatnich 3 miesięcy, przedłożenie pisemnego oświadczenia pełnomocnika skarżącego, że pełnomocnik w sprawie niniejszej reprezentuje skarżącego nieodpłatnie wraz z informacją, czy okoliczność ta jest znana organom właściwego samorządu zawodowego, przedłożenie pisemnego oświadczenia pełnomocnika skarżącego, czy podczas postępowania przed organami administracji państwowej od roku 2013 reprezentował skarżącego nieodpłatnie – jeżeli tak - wraz z informacją, czy okoliczność ta jest znana organom właściwego samorządu zawodowego, - jeżeli nie udokumentowanie wysokości kosztów jakie skarżący poniósł na opłacenie usług pełnomocnika. W dniu 11 lutego 2016 r. w odpowiedzi na wezwanie z dnia 21 stycznia 2016 r. pełnomocnik skarżącego wskazał, że córka skarżącego otrzymuje od swojej matki kwotę 1.000 zł miesięcznie, ponadto wskazał, że skarżący pozostaje w związku małżeńskim, małżonkowie pozostają w separacji, od 2007 r. pomiędzy małżonkami funkcjonuje ustrój rozdzielności majątkowej małżeńskiej, małżonkowie nie zamieszkują wspólnie, a każde z nich prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Skarżący nie przedłożył dokumentów potwierdzających informację o istniejącej między małżonkami separacji oraz nie przedstawił i nie udokumentowanie sytuacji materialnej i finansowej żony zgodnie z wymogami urzędowego formularza PPF. Przedłożył kopię zaświadczenia o zarobkach osiąganych za okres ostatnich 3 miesięcy tj. 445,83 zł brutto miesięcznie, kopie zaświadczeń z dnia 12 stycznia 2016 r. o nieposiadaniu przez córkę skarżącego pojazdów mechanicznych oraz o posiadaniu przez skarżącego przyczepy lekkiej ciężarowej marki SAM rok prod. 1984 oraz kopię umowy o pracę z dnia 1 marca 2015 r. Pełnomocnik przedłożył oświadczenie o świadczeniu na rzecz skarżącego nieodpłatnej pomocy prawnej. Pełnomocnik nie poświadczył za zgodność z oryginałem kopii wydruku z rachunku bankowego skarżącego, kopii dowodu wypłaty wynagrodzenia, kopii wyciągu z księgi wieczystej dla lokalu, w którym mieszka skarżący oraz kopii dokumentów złożonych wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy Zdaniem orzekającego, wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Z regulacji prawnych dotyczących prawa pomocy wynika, że zasadą jest, że to strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 ustawy p.p.s.a.). Występująca w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucja prawa pomocy stanowi zatem odstępstwo od powołanej wyżej zasady, będąca formą dofinansowania z budżetu państwa i powinna być stosowana tylko w uzasadnionych przypadkach. Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 ustawy p.p.s.a.). W myśl art. 245 § 1 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W przedmiotowej sprawie skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Należy podkreślić, że – jak wynika z brzmienia art. 246 § 1 ustawy p.p.s.a.- to na osobie fizycznej, ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, spoczywa obowiązek przedstawienia dowodów, że zrealizowane są przesłanki przyznania prawa pomocy. Orzekający, korzystając z uprawnień, zakreślonych przez art. 255 ustawy p.p.s.a., może - jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości - wezwać stronę do złożenia w zakreślonym terminie, dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Jednakże na tym możliwości orzekającego w zakresie badania stanu majątkowego, rodzinnego i możliwości płatniczych strony się kończą i bez współpracy ze strony osoby, ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, ustalenie czy rzeczywiście nie może ona ponieść kosztów związanych ze sprawą, nie jest możliwe. Zatem w zakresie ustalenia, czy w danej sprawie zachodzą przesłanki do udzielenia prawa pomocy osoba wnioskująca winna współpracować z sądem, jeżeli nie poprzez wskazanie wszelkich okoliczności istotnych dla oceny jej stanu majątkowego, to przynajmniej realizując wezwania sądu o uzupełnienie brakujących danych i dokumentów. W przypadku braku pełnej współpracy wnioskodawcy, skutki nie wykazania okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia o prawie pomocy będą obciążać właśnie jego. Jak podkreśla się w orzecznictwie, strona powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby orzekającego o zasadności przyznania prawa pomocy, ponieważ rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co przez stronę zostanie wykazane (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 30 lipca 2009 r., sygn. akt I FZ 171/09, Lex Omega nr 552205). Wskazuje się też, że skoro strona uchyliła się od przedstawienia wskazanej przez sąd dokumentacji, do dostarczenia której została zobowiązana na podstawie art. 255 ustawy p.p.s.a., powinna liczyć się z tym, że orzekający nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jej oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym uzasadniające przyznanie prawa pomocy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 kwietnia 2012 r., sygn. akt II FZ 170/12, Lex Omega nr 1137689), a niedopełnienie, nawet w części, obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 28 marca 2012 r., sygn. akt I OZ 189/12, Lex Omega nr 1145153 oraz z dnia 16 marca 2012 r., sygn. akt I OZ 156/12, Lex Omega nr 1136748). Skarżący nie uwiarygodnił w sposób wystarczający zaistnienia przesłanek przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Wezwanie, w którym wskazano konkretne dokumenty mogące stanowić dowód realizacji przesłanek z art. 246 § 1 ustawy p.p.s.a., skarżący wykonał w ograniczonym zakresie. Skarżący nie przedłożył wyciągu lub wykazu z posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych, w tym kont i kart kredytowych obejmujących operacje z ostatnich 3 miesięcy, a jedynie niepoświadczoną za zgodność z oryginałem kopię wydruku z rachunku bankowego, nie udokumentował również sytuacji majątkowej oraz finansowej żony; nie udokumentował też, że pozostaje z żoną w separacji. Ponadto nie wszystkie złożone dokumenty zostały poświadczone za zgodność z oryginałem. Przy czym podkreślić należy, że kwestia przedstawienia sytuacji majątkowej oraz finansowej żony skarżącego ma istotne znaczenie przy ocenie przesłanek prawa pomocy. Wbrew twierdzeniom skarżącego nie ma znaczenia w tym zakresie okoliczność zawarcia przez małżonków umowy o ustanowieniu rozdzielności majątkowej, czy nieprowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest bowiem pogląd, że w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim oceny aktualnego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy dokonuje się z uwzględnieniem sytuacji majątkowej współmałżonka niezależnie od panującego między nimi ustroju majątkowego. Z tego powodu rozdzielność majątkowa małżeńska nie zwalnia z obowiązku udzielenia informacji o sytuacji majątkowej oraz finansowej współmałżonka (postanowienie NSA z dnia 28 grudnia 2012 r., sygn. akt II FZ 1020/12, postanowienie NSA z dnia 28 grudnia 2012 r., sygn. akt II FZ 981/12, postanowienie NSA z dnia 10 kwietnia 2013 r., sygn. akt I GZ 107/13, postanowienie NSA z dnia 8 lipca 2013 r., sygn. akt II FZ 321/13 czy postanowienia NSA z dnia 27 listopada 2013 r., sygn. akt I FZ 434/13 – wszystkie publikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Na małżonkach ciąży zatem obowiązek udzielenia sobie wsparcia finansowego (także w zakresie prowadzonych postępowań sądowych) niezależnie od tego w jakim ustroju majątkowym pozostają, a nawet niezależnie od tego, czy prowadzą, czy też, nie wspólne gospodarstwo domowe (por. postanowienie NSA z dnia 12 września 2013 r., sygn. akt I FZ 313/13 – dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Nieujawnienie sytuacji majątkowej oraz finansowej żony skarżącego nie pozwala zatem na całościową ocenę jego sytuacji materialnej. Dopiero bowiem stwierdzenie, że ani samodzielnie, ani przy pomocy współmałżonka strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niego i jego rodziny, pozwalałoby rozstrzygnąć o możliwości przyznania pomocy z budżetu państwa (por. postanowienie NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I FZ 426/13; dostępny na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślenia wymaga, że w judykaturze prezentowany jest pogląd, że podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy, który nie przedstawia żądanych wyjaśnień musi liczyć się z negatywnymi konsekwencjami wynikającymi z jego bierności (por. orzeczenie NSA z 5.06.2008r., sygn. akt I FZ 236/08 publ. na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Niedostarczenie wszystkich żądanych dokumentów źródłowych musi mieć bowiem wpływ na dokonywaną przez rozpoznającego wniosek ocenę (por. S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka-Medek "Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych", Warszawa 2007r., s. 244). Nie zasługuje bowiem na aprobatę stanowisko strony, która uchyla się od zaprezentowania stosownej dokumentacji potwierdzającej jej aktualne możliwości płatnicze. Nie można zatem uznać, aby skarżący udokumentował czy uprawdopodobnił w sposób wyczerpujący i jednoznaczny sytuację majątkową swojej rodziny. Ponadto skarżący wezwany do przedstawienia oświadczeń i dokumentów pozwalających na pozbawioną wątpliwości ocenę, obowiązek ten wykonał jedynie częściowo i w taki sposób, który nie ujawnia rzeczywistej kondycji majątkowej jego rodziny. Takie działanie uniemożliwia orzekającemu ocenę, czy istotnie - w świetle przedstawionych dokumentów i oświadczeń - skarżący jest osobą, nie mogącą ponieść kosztów postępowania. Co za tym idzie, okoliczność tę należy uznać za niewykazaną przez skarżącego, a wniosek oddalić. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i 2 pkt 7 ustawy p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.