II SA/Ke 903/16

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach Małgorzata Długońska po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym załączonego do skargi kasacyjnej wniosku R. B. o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym postanawia: umorzyć postępowanie w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy. R. B. złożyła formularz urzędowy PPF, wnosząc o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym. Ze złożonego formularza wynika, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem i dziewiętnastoletnim synem. Wnioskodawczyni ma własną firmę budowlaną, która obecnie przynosi straty, jej mąż i syn pobierają renty chorobowe – każdy po 670 zł netto miesięcznie. Wnioskodawczyni nie wykazała innego majątku oprócz domu wielkości 160 m kw i samochodu marki o wartości około 10000 zł. Skarżąca podała następujące wydatki miesięczne: zakup żywności – 800 zł, opłaty za media – 700 zł, opłata za telefon – 160 zł, środki czystości -300 zł, leki, koszty leczenia i dojazdy do lekarzy – 1000 zł, spłata kredytu – 1200 zł, podatki i inne wydatki – 200 zł. w sumie 4820 zł miesięcznie. Oświadczyła, że wydatki te pokrywa także dzięki pożyczkom oraz pomocy rodziny i znajomych. W odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego skarżąca złożyła w dniu 24 listopada 2016 r. zeznanie podatkowe za rok 2015, z którego wynika, że przychód z działalności gospodarczej R. B. wyniósł 1 377 746,30 zł, koszty uzyskania przychodu – 1 301 830,13 zł, co przyniosło dochód w wysokości 75 916,17 zł. Stosownie do rozliczenia podatkowego za rok 2015, skarżącej należy się do zwrotu kwota 5059 zł z tytułu nadpłaty podatku. W okresie od 1 stycznia 2016 r. do 31 października 2016 r. R. B. osiągnęła z działalności gospodarczej przychód w wysokości 480 833,31 zł, poniosła koszty w wysokości 566 547,01 zł, co dało stratę w wysokości 85 713,70 zł Z zeznania podatkowego wynika, że S. B. uzyskał w 2015 r. przychód w wysokości 8814,48 zł . Z zaświadczenia z banku wynika, że na rachunku bakowym związanym z działalnością gospodarczą R. B. limit kredytowy w rachunku bieżącym wynosi 140000 zł, kredyt zaliczka w wysokości 90000 zł. Na dzień 21 listopada 2016 r. zadłużenie na rachunku bieżącym z tytułu kredytu wynosiło 118 101,97 zł, saldo środków dostępnych w ramach przyznanego kredytu wynosiło 21 898,03 zł. Postanowieniem referendarza z dnia 30 grudnia 2016 r. odmówiono przyznania prawa pomocy. W wyniku rozpoznania sprzeciwu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach postanowieniem z dnia 30 stycznia 2017 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie referendarza sądowego. Wyrokiem z dnia 5 kwietnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę R. B. Skarżąca, reprezentowana przez adwokata z wyboru, wniosła skargę kasacyjną od tego wyroku, a w dniu 22 czerwca 2017 r. złożyła formularz PPF wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych. Ze złożonego formularza wynika, że sytuacja rodzinna i majątkowa wnioskodawczyni nie uległa istotnej zmianie, wzrosły wydatki na żywność, leczenie, telefon, opłaty, ale syn i mąż skarżącej pobierają renty w wyższej wysokości niż poprzednio. Zgodnie z treścią art. 245 § 3 i art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz.718), zwanej dalej "p.p.s.a." prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części, przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym, złożenie kolejnego wniosku o prawo pomocy w sprawie, w której uprzednio rozpoznawano już wniosek o tożsamym przedmiotowo zakresie i wydano prawomocne orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy, powoduje konieczność dokonania jego oceny w trybie art. 165 p.p.s.a. (por. postanowienia NSA: z dnia 8 maja 2007 r. o sygn. akt II FSK 649/06, LEX nr 927112; z dnia 3 lutego 2009 r. o sygn. akt I OZ 53/09, LEX nr 544984; z dnia 28 lipca 2009 r. o sygn. akt I FZ 252/09, LEX nr 552218 i z dnia 7 lutego 2011 r. o sygn. akt II FSK 2274/10, LEX nr 742349). Dokonując oceny wniosku o prawo pomocy w trybie art. 165 p.p.s.a. należy mieć na uwadze wypracowane już stanowisko judykatury, zgodnie z którym, sąd administracyjny jest związany prawomocną oceną sytuacji majątkowej wnioskodawcy zawartą w obowiązującym orzeczeniu, przez co kolejny wniosek odnoszący się do kwestii merytorycznej już wcześniej rozstrzygniętej musi być traktowany od strony formalnej jako wniosek o zmianę, w trybie art. 165 p.p.s.a., prawomocnego postanowienia sądu niekończącego postępowania w sprawie. Sądy administracyjne jednolicie przyjmują, że zawarta w przywołanym przepisie przesłanka zmiany postanowienia sądu, którym rozstrzygnięto kwestię prawa pomocy, polegająca na "zmianie okoliczności sprawy" odnoszona być musi do zmiany występującej zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie (por. postanowienie NSA z dnia 15 kwietnia 2008 r. o sygn. akt II FZ 106/08; postanowienie NSA z dnia 12 czerwca 2007 r. o sygn. akt I GZ 44/07; postanowienie NSA z dnia 7listopada 2007 r. o sygn. akt I GZ 220/07). Okoliczności, o których mowa w art. 165 p.p.s.a., muszą jednakże mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia, a więc dotyczyć okoliczności relewantnych dla kwestii, która stała się podstawą orzeczenia sądu mającego podlegać zmianie (por. postanowienie NSA z dnia 21 maja 2009 r. o sygn. akt I FZ 117/09; postanowienie NSA z dnia 15 kwietnia 2009 r. o sygn. akt I OZ 330/09). W ślad za przyjętym w piśmiennictwie poglądem, wyrażane jest równocześnie stanowisko, że "zmianą okoliczności sprawy" nie może być odmienna ocena okoliczności, które stały się podstawą wcześniejszego rozstrzygnięcia, uznana w oparciu o kolejny wniosek o przyznanie prawo pomocy i zawarte w niej argumenty, za wadliwą (por. R. Sawuła, Glosa do postanowienia NSA OZ w Rzeszowie z dnia 7 czerwca 1995 r. o sygn. akt SA/Rz 461/95, ST 1996, nr 3, s. 72). Podstawą do zastosowania art. 165 p.p.s.a. jest zgłoszenie przez stronę wniosku o zmianę wcześniejszego postanowienia albo złożenie ponownego wniosku tożsamego przedmiotowo z wnioskiem już wcześniej przez sąd rozpatrzonym (por. postanowienie NSA z dnia 20 listopada 2008 r. o sygn. akt I FZ 431/08). Oceniając zatem wniosek w powyższym świetle, stwierdzić należy brak podstaw do zmiany oceny sytuacji majątkowej skarżącej, dokonanej w prawomocnym postanowieniu referendarza sądowego z dnia 30 grudnia 2016 r Skarżąca nie podała żadnych okoliczności, które świadczyłyby o tym, że jej sytuacja materialna i rodzinna zmieniła się w sposób istotny, a więc brak jest podstaw do merytorycznego rozpoznawania ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżąca nadal prowadzi własną firmę budowlaną, jej mąż i syn osiągają stałe dochody z rent. Dzięki osiąganym dochodom mogą nie tylko utrzymać trzyosobową rodzinę, w tym pokryć wysokie koszty leczenia, ale także spłacać kredyty. Potrzeby mieszkaniowe oraz inne podstawowe warunki życiowe wnioskodawczyni i jej rodziny są na bieżąco zaspokojone. Wnioskodawczyni uiściła w dniu 17 lutego 2017 r. wpis sądowy od skargi w wysokości 400 zł, a w dniu 18 kwietnia 2017 r. opłatę kancelaryjną w wysokości 100 zł, ponadto stać ją na korzystanie z usług adwokata z wyboru. Do wymaganych na obecnym etapie postępowania opłat sądowych należy zaliczyć jedynie wpis sądowy od skargi kasacyjnej w wysokości 200 zł, a więc kwota, której uiszczenie nie przekracza możliwości finansowych skarżącej. W tych okolicznościach sprawy brak jest podstaw faktycznych do przyjęcia stanowiska, że spełnione zostały warunki do przełamania mocy wiążącej postanowienia referendarza sądowego z dnia 30 grudnia 2016 r. Zgodnie z wypracowanym ostatnio orzecznictwem sądów administracyjnych, w sytuacji gdy strona skarżąca składa kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy oparty na identycznej argumentacji, jak podnoszona w prawomocnie oddalonym już rozstrzygnięciu i który de facto ma na celu jedynie przedłużenie toczącego się postępowania sądowego, zastosowanie znaleźć powinien art. 249a p.p.s.a., który stanowi, że jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się (por. postanowienia NSA: z dnia 31 maja 2016 r. o sygn. akt I GZ 351/16; z dnia 8 czerwca 2016 r. o sygn. akt I GZ 368/16; z dnia 15 lipca 2016 r. o sygn. akt I GZ 398/16; z dnia 4 sierpnia 2016 r. o sygn. akt II GZ 768/16; także postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 20 września 2016 r. o sygn. akt IV SA/Po 895/15). Dodatkowo wskazać trzeba, że również w literaturze podkreśla się, że art. 249a p.p.s.a. może znaleźć zastosowanie w postępowaniach toczących się w trybie art. 165 p.p.s.a., a więc wówczas, gdy strona powtórnie wnosi o przyznanie prawa pomocy po uprzednim oddaleniu jej wniosku w tym przedmiocie, bądź domaga się – w drodze zmiany wcześniejszego postanowienia przyznającego stronie prawo pomocy – rozszerzenia jego zakresu ergo przyznania tego prawa w szerszym zakresie (R. Hauser, M Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo CH Beck, Warszawa 2015, str. 989). Podzielając powyższy pogląd, zauważyć należy, iż w kwestii żądania zwolnienia od kosztów sądowych opartych na tożsamych okolicznościach i popieranych tożsamymi argumentami wypowiadał się już w niniejszej sprawie referendarz sądowy, a także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach. W konsekwencji, zajmowanie kolejny raz stanowiska w tym samym zakresie staje się zbędne i nieuzasadnione. Wobec powyższego na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w związku z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2, art. 249a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.