I SA/Kr 104/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesław Kuśnierz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 czerwca 2017 r. sprzeciwu S. Sp. z o.o. B. spółka komandytowo–akcyjna w W., od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 12 maja 2017 r. oddalającego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. Sp. z o.o. B.spółka komandytowo–akcyjna w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 25 listopada 2016 r., nr [...], w przedmiocie określenia podatku od towarów i usług za lipiec 2015 r. postanawia utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 12 maja 2017 r., sygn. akt I SA/Kr 104/17. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie postanowieniem z dnia 12 maja 2017 r. oddalił wniosek S. Sp. z o.o. B. spółka komandytowo–akcyjna w W. (dalej: Wnioskodawca, Strona Skarżąca, Spółka), o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych. W ustawowym terminie Wnioskodawca złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie sprzeciw od powyższego rozstrzygnięcia. Strona Skarżąca we wniesionym sprzeciwie zakwestionowała nieprzyznanie jej prawa pomocy wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych, zarzucając naruszenie art. 245 § 3 i art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: P.p.s.a.). W uzasadnieniu sprzeciwu podniesiono, że w poprzednim roku Strona Skarżąca poniosła stratę, a zatem nie była w stanie zabezpieczyć środków na pokrycie opłat sądowych. Co więcej Spółka nie posiada żadnego majątku, który mogłaby spieniężyć. Powyższe wpływa także na zdolność kredytową Spółki. Wskazano, że sam fakt niezgłoszenia wniosku o upadłość lub likwidację nie może przesądzać, że prawo pomocy Spółce nie przysługuje. Szczególnie, że kwota wpisu w niniejszej sprawie wynosi 100.000 zł. Dodatkowo podniesiono, że wysokość wpisu powinna być liczona tylko od spornych odsetek, bowiem kwota główna została zapłacona. Jak wynika z uzasadnienia wniosku Strony Skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych, w tym zawartego w formularzu "PPPr" "oświadczenia o majątku i dochodach" oraz z załączonych dokumentów, kapitał zakładowy Spółki wynosi 185.000 zł a kapitał zapasowy 54.093.240 zł. W okresie od 1 października 2015 r. do 30 września 2016 r. Spółka poniosła stratę podatkową w wysokości 1.409.931,24 zł, przy przychodzie podatkowym na poziomie 35.868.531,13 zł. Strata bilansowa w tym okresie wyniosła natomiast 395.232,71 zł. Spółka posiada konto w mBanku S.A., na którym zgromadzona jest kwota 3.665,82 zł. Kapitał zakładowy S. Sp. z o.o. w W. wynosi z kolei 5.000 zł, nie zatrudnia ona pracowników. W 2016 r. Spółka ta poniosła stratę podatkową w wysokości 8.377,44 zł, przy przychodzie podatkowym na poziomie 35.264,41 zł. Jej strata bilansowa w tym okresie wyniosła 9.524,25 zł. Saldo konta prowadzonego przez Bank Pekao S.A. dla tego podmiotu na dzień 5 kwietnia 2017 r. wynosiło 2.195,689 zł. Stan kasy Spółki wynosi natomiast 19 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Stosownie do art. 259 § 1 P.p.s.a., od postanowień dotyczących prawa pomocy przysługuje środek zaskarżenia w postaci sprzeciwu. Rozpoznając sprzeciw sąd wydaje postanowienie, w którym kwestionowane orzeczenie zmienia albo utrzymuje w mocy, o czym orzeka na posiedzeniu niejawnym – art. 260 § 1 oraz § 3 P.p.s.a. Ustawodawca ustanawiając przesłankę udzielenia wsparcia w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. w postaci przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (zwolnienie od kosztów sądowych) wskazał, że można udzielić pomocy osobie prawnej, jeżeli nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wykazanie powyższego spoczywa na wnioskodawcy. Instytucja przyznania prawa pomocy - zwolnienia od kosztów sądowych -osobie prawnej ma charakter fakultatywny. Przyznanie prawa pomocy osobom prawnym, przy spełnianiu przesłanek przewidzianych w przepisie art. 246 § 2 pkt 1 i 2 P.p.s.a., nie ma więc charakteru bezwzględnego. Sąd bowiem może, ale nie musi, przyznać taką pomoc (por. postanowienia NSA z dnia 30 listopada 2010 r. sygn. I FSK 790/10, z dnia 30 września 2011 r., sygn. II FZ 409/11 - wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia opublikowane są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Jeżeli Strona Skarżąca jest podmiotem gospodarczym, to powinno unikać się przerzucania ryzyka prowadzenia jej działalności oraz kosztów inicjowanych przez nią postępowań sądowych, na innych obywateli (por. postanowienia NSA z dnia 9 marca 2011 r., sygn. II FZ 91/2011, z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. FZ 478/04). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. z 1997 r., nr 78, poz. 483 ze zm.). Należy podkreślić, że słusznie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia referendarz wskazał, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, iż utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych, powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienia NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. I OZ 208/2008, z dnia 15 września 2011 r., sygn. akt I FZ 244/11, z dnia 11 czerwca 2014 r., sygn. II FZ 570/14, z dnia 5 czerwca 2014 r., sygn. II FZ 646/14). W rozpatrywanym przypadku Spółka będąca Wnioskodawcą spełnia ww. kryteria tj. funkcjonuje w obrocie gospodarczym i nie ogłosiła upadłości czy likwidacji, nie złożono też stosownego wniosku. Trafnie referendarz stwierdził, że w przypadku podmiotów prowadzących działalność gospodarczą miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu", lecz "przychodu". Podkreślić zatem należy, że o potencjale do gromadzenia środków finansowych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą, a tym samym o dostępności środków finansowych pozwalających na pokrycie kosztów sądowych, decydują przede wszystkim uzyskiwane przychody z prowadzonej działalności, a nie osiągnięty dochód czy osiągnięta strata, będące wynikiem różnicy pomiędzy przychodami a kosztami działalności. Osiągnięty wynik finansowy jest z kolei skutkiem decyzji gospodarczych podejmowanych przez podmioty prowadzące działalność gospodarczą (podkreślenie Sądu). Istotne w sprawie jest zatem to, że Spółka uzyskuje przychody z działalności gospodarczej i że przychody te kształtują się na wysokim poziomie, co wynika m.in. z załączonego do wniosku zeznania CIT- 8, w którym Spółka w roku podatkowym od 1 października 2015 r. do 30 września 2016 r. wykazała przychody w wysokości 35.868.531,13 zł (por. postanowienie WSA w Warszawie z 14 lutego 2012 r., sygn. III SA/Wa 3114/11, postanowienie NSA z dnia 18 lutego 2016 r., sygn. I OZ 155/16). Prawidłowo referendarz wskazał, odnosząc się do kwestii poniesienia straty przez Spółkę w ubiegłym roku, że strata powstaje w wyniku nadwyżki kosztów uzyskania przychodów nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Powstanie zatem straty nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej podmiotu (por. postanowienia NSA z dnia 12 kwietnia 2011 r., sygn. I GZ 92/11, z dnia 11 maja 2011 r., sygn. II GZ 228/11, z dnia 20 stycznia 2016 r., sygn. I GZ 889/15). Biorąc więc powyższe pod uwagę Sąd stwierdza, że zwolnienie Strony Skarżącej od kosztów sądowych pozbawione jest w niniejszej sprawie podstaw. Odnosząc się do argumentacji zawartej w sprzeciwie, trzeba wskazać, że przyczyną odmowy udzielenia prawa pomocy Stronie Skarżącej jest nie tylko fakt funkcjonowania w obrocie gospodarczym bez zgłoszenia wniosku o upadłość lub likwidację, ale też wszechstronna ocena sytuacji majątkowej Wnioskodawcy. W szczególności wzięto pod uwagę przychody Spółki, bilans, rachunek zysków i strat, majątek oraz stan kont bankowych. Należy podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy ("prawa ubogich") jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom prawnym o znikomych przychodach, które nie są wstanie ponieść kosztów sądowych. Strona Skarżąca, z uwagi na wskazane powyżej okoliczności, nie wykazała, by w takiej sytuacji się znajdowała i co mogłoby uzasadnić przerzucenie kosztów postępowania na ogół społeczeństwa. Na marginesie należy wskazać, że nie jest również zasadna argumentacja Spółki zawarta w sprzeciwie, dotycząca wartości przedmiotu sporu. Z decyzji będącej przedmiotem zaskarżenia jednoznacznie wynika, że wartość przedmiotu sporu wynosi 10.114.997,00 zł. (zobowiązanie podatkowe w kwocie 10.112.075,00 zł plus kwota 2.922,00 zł - nadwyżka wykazana w deklaracji do przeniesienia na okres następny), co odpowiada kwocie zawyżenia podatku naliczonego za lipiec 2015 r. W konsekwencji na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 i art. 260 § 1 i § 3 P.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.