I SA/Kr 1066/16

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2017r. na posiedzeniu niejawnym, wniosku Z.R. , o ustanowienie adwokata, w sprawie ze skarg na decyzje Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, z dnia 08.07.2016r., nr [...] ,[...] , w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 i 2014 postanawia oddalić wniosek Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek Z.R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, w sprawie ze skarg na decyzje Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, z dnia 08.07.2016r., nr [...],[...] , w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 i 2014. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach" Z.R. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną B. M. – R. Wnioskodawca otrzymuje dochód w wysokości 800 zł, miesięcznie , netto, jego żona natomiast z tytułu wynagrodzenia pracę uzyskuje 3500 zł, miesięcznie, netto, a z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej ok. 3000 zł, miesięcznie, netto. Stałe, miesięczne wydatki rodziny obejmują : opłatę za gaz – 50 zł, opłatę za energię elektryczną – 250 zł, koszty paliwa 1500 zł, ratę kredytu hipotecznego – 450 zł, ratę kredytu gotówkowego – 800 zł, ratę leasingu – 1415 zł, pozostałe wydatki – 500 zł. Ponosi też ona wydatki na opał w wysokości 12 000 zł, rocznie oraz wydatki z tytułu opłat i podatków w wysokości 6000 zł, rocznie. Wnioskodawca określił miesięczne zobowiązania rodziny na kwotę 6400 zł, przy 7 300 zł dochodu. Strona skarżąca jest właścicielem nieruchomości o pow. 20,06 ha, domu o pow. 350 m2, o wartości ok. 500 000 zł, dwóch budynków gospodarczych, mieszkania o pow. 67 m2, o wartości ok. 400 000 zł, ciągnika C – 330, samochodu osobowego o wartości 18 000 zł. Ma zgromadzone oszczędności w wysokości 5 000 zł, a jej wierzytelności wynoszą ok. 28 000 zł (20 000 zł + 8000 zł). Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest instytucją o charakterze wyjątkowym, stosowaną wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2016r., poz. 718 z p. zm.) zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Jest jednocześnie formą dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na współobywateli. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa, z których pokrywa się koszty sądowe w razie przyznania prawa pomocy (por. postanowienie SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postanowienie NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04). Przyznanie prawa pomocy powinno mieć więc charakter wyjątkowy i być stosowane w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia ). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania , jeżeli posiada stały miesięczny dochód czy ma jakiekolwiek środki majątkowe (por. postanowienia NSA z dnia 22.12.2004r. sygn. akt OZ 862/04, postanowienie NSA z dnia 27.02.2012r., sygn. akt I FZ 561/11, postanowienie NSA z dnia 01.07.2014r., sygn. akt I FZ 152/14, postanowienie NSA z dnia 07.07.2014r., sygn. akt II FZ 953/14, postanowienie NSA z dnia 21.07.2014r., sygn. akt II FZ 1096/14 ). W niniejszej sprawie nie zachodzą takie okoliczności , które uzasadniałyby przyznanie finansowej pomocy państwa dla strony w postaci ustanowienia fachowego pełnomocnika. Zarówno Z.R. jak i jego żona uzyskują stałe miesięczne dochody i posiadają oszczędności w wysokości 5000 zł, które wystarczają na pokrycie wynagrodzenia adwokata w niniejszej sprawie. Stosownie bowiem do przyjęcia wpisu od skargi na podstawie § 3 ust. 6 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16.12.2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (2 sprawy x 200 zł = 400 zł ), koszty wynagrodzenia ewentualnego pełnomocnika byłyby determinowane tym faktem i zakwalifikowane byłyby jako tzw. "inna sprawa" w rozumieniu Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (§14 ust. 1 pkt 1 lit. c ). Dawałoby to stawkę ok. 480 zł, za sprawę - licząc , że adwokat sporządzi skargę i będzie brał udział w rozprawie przed NSA (por. §14 ust. 1 pkt 2 lit. a rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie). Za dwie sprawy opłata wyniosłaby zatem 960 zł. Koszty te nie stanowiłaby więc bariery finansowej dla strony, w kontekście posiadanych przez nią oszczędności. Niezmiernie ważne dla oceny przestawionego stanu faktycznego są również dwie kwestie, dodatkowo przemawiające za odmownym załatwieniem przedmiotowego wniosku. Wnioskodawca spłaca miesięcznie zobowiązania kredytowo - leasingowe w łącznej kwocie 2665 zł (450 zł + 800 zł +1415 zł = 2665 zł), pozwalającej na opłacenie wynagrodzenia pełnomocnika. Należy natomiast podkreślić, że zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą jakiekolwiek prywatnoprawne zobowiązania nie mają pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, do których zaliczają się również koszty prowadzenia postępowania przed sądami administracyjnymi (por. postanowienie NSA z dnia 07.10.2005r. sygn. akt II FZ 624/05, postanowienie NSA z dnia 07.10.2010r. sygn. akt I OZ 749/10, postanowienie NSA z dnia 16.07.2010r. sygn. akt I OZ 535/10, postanowienie NSA z dnia 01.06.2011r., sygn. akt II FZ 234/11,postanowienie NSA z dnia 18.02.2016r., sygn. akt I FZ 571/15, postanowienie NSA z dnia 17.02.2016r., sygn. akt I GZ 17/16). Ponadto strona skarżąca jest właścicielem nieruchomości, z których jedna nie służy jej do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych. Posiadanie takiego majątku daje natomiast wnioskodawcy możliwość zdobycia dodatkowych funduszy, w razie ich barku, chociażby poprzez zaciągnięcie kredytu czy pożyczki lub nawet poprzez sprzedaż jednego z jego składników. Biorąc więc pod uwagę powyższe, orzeczono jak w sentencji, na podstawie art.244§1, art.245§1, art. 246§1 pkt.2, w zw. z art. 258 § 1 i 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016r. , poz . 718 z p. zm. ).