I SA/Kr 1096/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Waldemar Michaldo Sędziowie: WSA Wiesław Kuśnierz (spr.) WSA Urszula Zięba Protokolant st. sekretarz sąd: Renata Furgalska-Pazdan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2019 r. sprawy ze skargi Parafii Rzymskokatolickiej pod wezwaniem Św. F. K. w N. na rozstrzygnięcie Zarządu Województwa z dnia [...] września 2018 r. Nr [...] w przedmiocie negatywnej ponownej oceny projektu skargę oddala Instytucja Organizująca Konkurs tj. Departament [...] Urzędu Marszałkowskiego Województwa M. (dalej: IOK ZW), pismem z dnia 10 stycznia 2018 r. (znak sprawy: [...]) poinformowała wnioskującą Parafię Rzymskokatolicką pw. św. [...] w N. (dalej: Wnioskodawca, Parafia, Skarżąca), że w wyniku oceny formalnej projektu nr [...] pn. "[...]" (dalej: projekt) złożonego w ramach konkursu nr [...] (dalej: konkurs) przedstawione przedsięwzięcie realizowane przez kościelną osobę prawną nie może uzyskać dofinansowania, z uwagi na niespełnienie obligatoryjnego kryterium, tj. "[...]", określonego w załączniku nr 1 do Regulaminu konkursu nr [...], z dnia 29 sierpnia 2017 r., 4 Oś Priorytetowa Regionalna polityka energetyczna, Działanie 4.1 Zwiększenie wykorzystania odnawialnych źródeł energii, Podziałanie 4.1.1 Rozwój infrastruktury produkcji energii ze źródeł odnawialnych (dalej: regulamin konkursu). Wskazano na niezgodność takiego wsparcia z zapisami ratyfikowanej umowy międzynarodowej oraz z aktami prawa krajowego. Wnioskodawca nie zgadzając z tym rozstrzygnięciem, złożył protest, zarzucając że ocena, iż kościelna osoba prawna nie może uzyskać wsparcia w ramach dofinansowania nie jest zgodna z obowiązującym prawem. W złożonym proteście Wnioskodawca powołał się także na listę wniosków o dofinansowanie realizowanych z funduszy europejskich w Polsce, które to wnioski otrzymały dotację na podobny zakres rzeczowy, a wnioskodawcami były kościelne osoby prawne. Pismem z dnia 1 marca 2018 r. Departament Zarządzania Programami Operacyjnymi Województwa M. na lata 2014-2020, a zarazem Instytucja Rozpatrująca Protest (dalej: IRP) poinformował Skarżącą, że jej protestu nie uwzględniono. IRP w całości powtórzyła stanowisko i argumentację wyrażone w poprzednich pismach. Na powyższe rozstrzygnięcie Parafia złożyła dnia 27 marca 2018 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (dalej: WSA) w Krakowie. W wyroku z dnia 21 czerwca 2018 r. sygn. akt: l SA/Kr 356/18 Sąd stwierdził, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny oraz przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Zarządowi Województwa M. . Jednocześnie WSA stwierdził, że naruszenia przepisów w zakresie dokonania oceny formalnej wniosku, z oczywistych względów czynią przedwczesnym rozpoznanie zarzutów dotyczących merytorycznej oceny wniosku. W związku ze wskazanym powyżej wyrokiem Departament [...] Urzędu Marszałkowskiego Województwa M. dokonał w piśmie z dnia 18 września 2018 r. ponownej, negatywnej oceny projektu, podtrzymując w pełni dotychczasowe stanowisko. W uzasadnieniu IOK podał, że przedmiotem projektu jest zakup i montaż "2 instalacji fotowoltaicznych wytwarzających energię elektryczną wraz z infrastrukturą towarzyszącą w oparciu o panele fotowoltaiczne oraz inwertery przekształcające napięcie stałe produkowane przez panele fotowoltaiczne na napięcie sieciowe, o łącznej mocy 20,72 kWp na potrzeby własne Wnioskodawcy. Instalacja umożliwi produkcję energii elektrycznej na poziomie 22,45 MWh rocznie. Energia będzie wykorzystywana w obiektach kościoła i plebani. Zgodnie z informacjami przedstawionymi w części [...], [...] wniosku o dofinansowanie odnośnie kościoła wskazano, że: "- Kościół prowadzony jest w celach społecznych i udostępniany wszystkim bez względu na płeć, wiek, wyznanie, światopogląd czy niepełnosprawność. -Obiekt jest otwarty dla każdego, jest codziennie udostępniony dla turystów, którzy są zainteresowani sztuką i architekturą sakralną. -Na Zakrystii odbywają się próby Scholii. Lekcje mają charakter edukacyjny i wychowawczy gdyż umożliwiają rozwijanie talentów, wrażliwości i zachowań prospołecznych. -W kościele odbywają się także śluby na mocy konkordatu, w której każdy obywatel może wziąć ślub bez względu na światopogląd czy wyznanie. -Na zakrystii pełni również dyżur Zespół C. organizując zbiórkę żywności i zabawek dla najbardziej potrzebujących". Odnośnie plebani wskazano, że: - w piwnicy plebani od 2015 działa "Centrum Parafialne w N. ", - działa świetlica środowiskowa. Świetlica czynna jest we wtorki, środy i we czwartki w godz. [...]. (...) - Zespół C. spotyka się na plebani 4 razy w tygodniu [...]. - wolontariat uczniów Gimnazjum (20 uczniów) spotyka się na plebanii 3 razy w miesiącu lub częściej w okresach wsparcia (codziennie). - zespół taneczny M. "[...]" działa od 3 lat w Ochotniczej Straży Pożarnej w N. - odbywają się zajęcia terapeutyczne "[...]" - od 2016 r. są prowadzone zajęcia, które polegają na spotkaniach z mediatorem rodzinnym. - odbywają się prelekcje i wykłady w ramach zajęć "pomoc rodzinie" i działań młodzieży prowadzone są wykłady, - koło gospodyń wiejskich spotyka się na plebanii celem organizacji działań charytatywnych i kulturalnych we wsi. Dalej IOK podał, że podczas weryfikacji założeń projektu stwierdzono, iż nie spełnia on kryterium oceny formalnej "Kwalifikowalność projektu" i w związku z powyższym nie może uzyskać dofinansowania w ramach Podziałania 4.1.1 RPO WM. Zgodnie z zapisami § 47 regulaminu konkursu, w sprawach nieregulowanych w regulaminie zastosowanie mają przepisy prawa powszechnie obowiązującego. Wnioskodawcą jest kościelna osoba prawna. Biorąc pod uwagę powyższe, a także przedstawiony przedmiot/zakres projektu, dofinansowanie przedmiotowej inwestycji naruszałoby zapisy zarówno art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczpospolitej Polskiej (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 380; dalej: ustawa wyznaniowa, ustawa o stosunku Państwa do Kościoła), jak również art. 22 ust. 1 Konkordatu między Stolicą Apostolską i Rzeczpospolitą Polską podpisanego w Warszawie w dniu 28 lipca 1993 r. (Dz. U. z 1998 r. Nr 51, poz. 318; dalej: Konkordat). Analizując brzmienie z art. 22 ust. 1 Konkordatu, który stanowi iż "działalność służąca celom humanitarnym, charytatywno-opiekuńczym, naukowym i oświatowo-wychowawczym, podejmowana przez kościelne osoby prawne, jest zrównana pod względem prawnym z działalnością służącą analogicznym celom i prowadzoną przez instytucje państwowe", możliwe jest dofinansowanie dla kościelnych osób prawnych jedynie na działania wymienione w ww. artykule. Zaś zgodnie z art. 43 ust. 1 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła inwestycje sakralne i kościelne są finansowane ze środków własnych kościelnych osób prawnych, a na odbudowę i utrzymanie dóbr kultury stanowiących własność kościelnych osób prawnych będą udzielane dotacje państwowe na podstawie odrębnych przepisów. Ustawa o stosunku Państwa do Kościoła, definiuje również w art. 41 ust. 2 ww. inwestycje sakralne, jako wszelkie budowy, rozbudowy, odbudowy kościoła lub kaplicy, a także adaptacje innych budynków na cele sakralne. Natomiast za inwestycję kościelną uznaje się wszystkie inwestycje kościelnej osoby prawnej nie będące inwestycjami sakralnymi (art. 41 ust. 3 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła). Niedopuszczalne jest więc finansowanie inwestycji sakralnych i kościelnych przez jakikolwiek organ władzy publicznej, co jest bezpośrednim efektem zasady rozdzielności państwa i Kościoła Katolickiego, określonej w ust. 2 art. 25 Konstytucji RP. Działając zgodnie z prawem samorząd województwa może udzielić wsparcia kościelnym osobom prawnym ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa M. na lata 2014-2020, jedynie na działalność służąca celom humanitarnym, charytatywno-opiekuńczym, naukowym i oświatowo-wychowawczym oraz działalność obejmująca odbudowę, utrzymanie dóbr kultury oraz konserwację i remontowanie obiektów zabytkowych. Następnie IOK wskazała, że analizując zapisy dokumentacji przedłożonej w ramach wniosku o dofinansowanie stwierdziła, iż przedmiot projektu nie wpisuje się w wykaz przedsięwzięć realizowanych przez kościelne osoby prawne, które na podstawie obwiązujących przepisów mogą być dofinansowane środków publicznych. Podkreśliła, iż opisywana w części [...], [...] formularza wniosku działalność prowadzona przez Parafię np. śluby na mocy konkordatu, czy schola jest co do zasady związana z praktykowaniem religii, jest organizowana w budynkach parafialnych (kościele, plebani) oraz ma w przeważającej mierze charakter działalności niezinstytucjonalizowanej. Sam fakt, iż na terenie Parafii działa np. świetlica, czy C. nie pozwala również na zakwalifikowanie jej do działalności oświatowo-wychowawczej czy charytatywno-opiekuńczej uzasadniającej przyznanie dofinansowania we wskazanym we wniosku zakresie/procencie (m.in. dokumentacja nie potwierdza wykorzystywania budynków w celu realizacji tych działalności). Co najważniejsze jednak, wszystkie te działalności mają charakter poboczny/dodatkowy w stosunku do podstawowego przeznaczenia budynków będących przedmiotem projektu tj. przeznaczenia na cele religijne oraz kultowe. We wniosku o dofinansowanie brak jest też jakichkolwiek informacji wskazujących na to, iż inwestycja ma na celu ochronę zabytkowych budynków oraz dóbr kultury. Zgodnie z zapisami wniosku, projekt ma na celu przede wszystkim zakup i montaż 2 instalacji fotowoltaicznych wytwarzających energię elektryczną, dzięki którym będzie możliwe m.in. zmniejszenie kosztów zakupu energii elektrycznej przez Parafię, redukcja emisji CO2. W przypadku gdyby Wnioskodawca podjął próbę przekonania Instytucji Organizującej Konkurs co do realnego wpływu instalacji fotowoltaicznej będącej przedmiotem projektu na ochronę substancji zabytkowej, zrodziłoby to kolejne wątpliwości co do kwalifikowalności przedmiotowego zadania ze względu na fakt, iż: - w ramach RPO WM jest poddziałanie 6.1.1 "Ochrona i opieka nad zabytkami", w ramach którego dofinansowaniu podlegają prace konserwatorskie i restauratorskie na obiektach zabytkowych, gdzie jako element towarzyszący projektu dopuszczono dofinansowanie instalacji opartych na odnawialnych źródłach energii, pod warunkiem, iż instalacje te służą ochronie i ekspozycji zabytkowego obiektu. - jako cele poddziałania 4.1.1 RPO WM 2014-2020 określono "wzrost wykorzystania odnawialnych źródeł energii w finalnym zużyciu energii oraz zintegrowanie tych działań z rozwojem infrastruktury dystrybucyjnej. Interwencja obejmować będzie projekty zmierzające do wzrostu produkcji energii elektrycznej i ciepła pochodzących z odnawialnych zasobów energii poprzez realizację inwestycji w zakresie budowy lub przebudowy jednostek wytwarzania energii elektrycznej i ciepła. Promowane będzie przede wszystkim wykorzystanie małych źródeł energii, zlokalizowanych blisko odbiorcy, zmniejszających straty przesyłowe oraz zapewniających efekt ekologiczny poprzez wzrost udziału energii odnawialnej w konsumpcji (energetyka rozproszona). Wspierane działania zapewnią dywersyfikację, jak również zwiększą bezpieczeństwo energetyczne regionu przy wykorzystaniu naturalnych uwarunkowań i lokalnych potencjałów. Przyczynią się również do rozwoju nowych, ingerujących w mniejszym stopniu w środowisko, prooszczędnościowych i proefektywnościowych technologii w tym segmencie rynku. Rezultatem realizacji tych działań będzie przyczynienie się do wypełnienia celów zapisanych w pakiecie klimatyczno-energetycznym". Celem przedmiotowego działania nie jest zaś bezpośrednio ochrona obiektów zabytkowych. Ponadto budynki objęte projektem nie są wpisane do rejestru zabytków, w związku z tym nie podlegają wsparciu publicznemu na utrzymanie dóbr kultury. Reasumując IOK stwierdziła, iż przedmiot projektu nie obejmuje zinstytucjonalizowanej działalności humanitarnej, charytatywno-opiekuńczej, naukowej lub też oświatowo-wychowawczej, nie dotyczy również stworzenia warunków do działania duszpasterstwa wojskowego oraz duszpasterstwa specjalnego w zakładach państwowych oraz nie jest bezpośrednio nakierowany na ochronę i utrzymanie dóbr kultury, co oznacza, iż na gruncie obowiązujących przepisów prawa nie ma możliwości udzielenia wsparcia na zakres projektu przewidziany we wniosku o dofinansowanie ze źródeł publicznych, w tym ze środków Regionalnego programu Operacyjnego Województwa M. na lata 2014-2020. Parafia złożyła do WSA w Krakowie skargę na powyższe rozstrzygnięcie, zarzucając naruszenie: - art. 22 ust. 1 Konkordatu poprzez jego błędną wykładnię w ten sposób, że "[...]" uznał za działalność służącą celom humanitarnym, charytatywno-opiekuńczym, naukowym i oświatowo-wychowawczym jedynie formy wskazane w art. 14 Konkordatu i art. 39 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła, pomimo otwartego charakteru tych normatywnych wyliczeń oraz poprzez niewłaściwe zastosowanie w ten sposób, że organ nie potraktował działalności Skarżącej objętej zakresem tego przepisu na równi z działalnością Państwa i niezasadnie zastosował wymóg działalności zinstytucjonalizowanej; - art. 14 Konkordatu w zw. z art. 39 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła, poprzez ich błędną wykładnię w ten sposób, że "Departament" potraktował wyliczenia wskazane w tych przepisach jako katalogi zamknięte i niewłaściwe zinterpretował ich treść, odmawiając działaniom Skarżącej charakteru działalności służącej celom humanitarnym, charytatywno-opiekuńczym, naukowym i oświatowo-wychowawczym i niezasadnie zastosował wymóg działalności zinstytucjonalizowanej; - art. 7 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (Dz.U. L 347 z dnia 20 grudnia 2013 r., str. 320—469; dalej: rozporządzenie nr 1303/2013) poprzez dokonanie oceny w sposób sprzeczny z zasadą niedyskryminacji i negatywną ocenę wniosku na etapie formalnym wyłącznie z powodu statusu Skarżącej, jako kościelnej osoby prawnej; - art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2018 r., poz. 2067; dalej: ustawa o ochronie zabytków) poprzez niewłaściwą wykładnię pojęcia zabytku i uznanie go za synonim dobra kultury; - art. 43 ust. 3 ustawy wyznaniowej, poprzez jego niezastosowanie w ten sposób, że Departament odmówił udzielenia Skarżącej wsparcia na utrzymanie dóbr kultury w postaci kościoła parafialnego; - art. 37 ust. 1 ustawy o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1431, ze zm.; dalej: ustawa wdrożeniowa), poprzez jego niezastosowanie w ten sposób, że Departament nie wziął pod uwagę ustalonej praktyki instytucji zarządzających i nie dokonał oceny wniosku w sposób przejrzysty, rzetelny i bezstronny, zapewniając wnioskodawcom równy dostęp do informacji o warunkach i sposobie wyboru projektów dofinansowania; - art. 37 ust. 2 oraz art. 41 ust. 1 ustawy wdrożeniowej, poprzez jego niezastosowanie w ten sposób, że Departament nie oparł oceny na tekście regulaminu i stosował go w sposób wzajemnie sprzeczny. Z uwagi na powyższe wniesiono o stwierdzenie, że ocena projektu przez organ została dokonana w sposób naruszający prawo i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. W piśmie procesowym z dnia 3 stycznia 2019 r. (w replice na odpowiedź na skargę) Skarżąca rozwinęła dotychczasową argumentację oraz żądania, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w skardze. IOK ZW w piśmie procesowym z dnia 17 stycznia 2019 r. będącym odpowiedzią na replikę podniósł, że pismo jest powieleniem argumentów przedstawionych w skardze. Na rozprawie w dniu 31 stycznia 2019 r. Sąd zobowiązał pełnomocnika IOK ZW do przedłożenia w terminie 7 dni kart oceny z dnia 10 i 17 września 2018 r. z podpisami osób je sporządzających. Karty IOK ZW przedłożył przy piśmie z dnia 4 lutego 2018 r. Na rozprawie w dniu 28 marca 2019 r. pełnomocnik Parafii zgłosił nowy zarzut powołując się na naruszenie art. 68 ust. 4 i art. 74 ust. 2 i ust. 4 w zw. z art. 25 ust. 3 Konstytucji, poprzez ich nie zastosowanie, pomimo, że państwo i związek wyznaniowy ma współdziałać dla dobra człowieka i dobra wspólnego czy w przedmiotowej sprawie jest ochrona środowiska. Sąd postanowił zobowiązać pełnomocnika Parafii do złożenia pisma procesowego, w którym zostanie jednoznacznie sprecyzowany i uzasadniony powyższy zarzut. W piśmie procesowym z dnia 4 kwietnia 2019 r. pełnomocnik Skarżącej sprecyzował zarzut. Zarzucono naruszenie przepisów art. art. 68 ust. 4 i art. 74 ust. 2 i ust. 4 w zw. z art. 25 ust. 3 Konstytucji, poprzez ich błędną wykładnię sprowadzającą się do uznania, że dofinansowanie projektu Skarżącej mającego na celu zwiększenie wykorzystania odnawialnych źródeł energii i zmniejszenie emisji zanieczyszczeń do atmosfery nie stanowi współdziałania Państwa i związków wyznaniowych dla dobra człowieka i dobra wspólnego, do którego Państwo i związki wyznaniowe są zobowiązane; poprzez uznanie, że dofinansowanie projektu Skarżącej nie wchodzi w zakres ochrony środowiska, która stanowi obowiązek Państwa oraz nie stanowi wypełnienia obowiązku wspierania działań obywateli na rzecz ochrony i poprawy stanu środowiska, a w konsekwencji błędnej wykładni poprzez niezastosowanie tych przepisów. W piśmie procesowym z dnia 15 kwietnia 2019 r. pełnomocnik IOKZ odniósł się do powyższego zarzutu, wskazując, że jest on całkowicie bezpodstawny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej: P.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Akty poddane kontroli sądów administracyjnych zostały wymienione w art. 3 § 2 P.p.s.a. W myśl przepisu art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, 868, 996, 1579 i 2138 oraz z 2017 r. poz. 935), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201, 648, 768 i 935), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. poz. 1947, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Stosownie do art. 3 § 3 P.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. Do takich ustaw szczególnych zalicza się przywołaną już powyżej ustawę z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020, która określa m.in. sposób wyboru projektów do dofinansowania oraz procedurę odwoławczą w sprawach dotyczących oceny projektów finansowanych ze środków regionalnego programu operacyjnego. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne w procedurach wynikających z ustawy wdrożeniowej wyznacza art. 134 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 64 ustawy wdrożeniowej. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że ustawa wdrożeniowa reguluje postępowanie sądowoadministracyjne pod wieloma względami odmiennie od trybu określonego w P.p.s.a. Ustawa P.p.s.a. znajduje bowiem odpowiednie zastosowanie jedynie w zakresie nieuregulowanym przez ustawę wdrożeniową, z wyłączeniem art. 52-55, art. 61 § 3-6, art. 115-122, art. 146, art. 150 i art. 152 P.p.s.a. (art. 64 ustawy wdrożeniowej). Ustawa wdrożeniowa wprowadza także pewne modyfikacje w stosunku do rozwiązań przewidzianych w P.p.s.a. Z przepisu art. 61 ust. 1 ustawy wdrożeniowej wynika, że wnioskodawca może wnieść skargę do sądu administracyjnego, zgodnie z art. 3 § 3 P.p.s.a., w przypadku nieuwzględnienia protestu, negatywnej ponownej oceny projektu lub pozostawienia protestu bez rozpatrzenia w następstwie rozpoznania protestu w trybie: - ogólnym (art. 58 ust. 1 pkt 2 ustawy wdrożeniowej); - negatywnej ponownej oceny projektu (art. 58 ust. 4 pkt 2 ustawy wdrożeniowej); - pozostawienia protestu bez rozpatrzenia na skutek nieuzupełnienia wymogów formalnych określonych w art. 54 ust. 2 pkt 1, 2, 3 lub 6 ustawy wdrożeniowej; - pozostawienia protestu bez rozpatrzenia z przyczyn wskazanych w art. 59 ust. 1 pkt 1, 2 lub 3 ustawy wdrożeniowej; - pozostawienia protestu bez rozpatrzenia z przyczyn wskazanych w art. 66 ust. 2 pkt 1 ustawy wdrożeniowej. Wniesienie skargi, o której mowa w ust. 1, warunkowane jest otrzymaniem przez wnioskodawcę informacji o nieuwzględnieniu protestu (art. 58 ust. 1 pkt 2 ustawy wdrożeniowej), ponownej negatywnej ocenie (art. 58 ust. 4 pkt 2 ustawy wdrożeniowej) albo pozostawieniu protestu bez rozpatrzenia (art. 54 ust. 3 i 4, art. 59 ust. 1, art. 66 ust. 2 pkt 1 ustawy wdrożeniowej), co oznacza, że wnioskodawcą legitymowanym do wniesienia skargi do sądu administracyjnego w tym przedmiocie jest podmiot, który złożył wniosek o dofinansowanie projektu. Skarga jest wnoszona przez wnioskodawcę w terminie 14 dni od dnia otrzymania informacji wraz z kompletną dokumentacją w sprawie bezpośrednio do wojewódzkiego sądu administracyjnego (art. 61 ust. 2 ustawy wdrożeniowej). W wyniku rozpoznania skargi sąd może: 1) uwzględnić skargę, stwierdzając, że: a) ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny, przekazując jednocześnie sprawę do ponownego rozpatrzenia przez właściwą instytucję, o której mowa w art. 39 ust. 1, b) pozostawienie protestu bez rozpatrzenia było nieuzasadnione, przekazując sprawę do rozpatrzenia przez właściwą instytucję, o której mowa w art. 55 albo art. 39 ust. 1; 2) oddalić skargę w przypadku jej nieuwzględnienia; 3) umorzyć postępowanie w sprawie, jeżeli jest ono bezprzedmiotowe. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy Sąd stwierdza, że projekt został poddany ponownej ocenie na etapie formalnym i nie został uznany za spełniający kryteriów wyboru projektów określonych w załączniku nr 1 do regulaminu konkursu, tym samym został oceniony negatywnie na etapie oceny formalnej, ze względu na fakt niespełnienia kryterium "Kwalifikowalność projektu". W ustawowym terminie 14 dni Skarżąca złożyła skargę do WSA w Krakowie na ponowną negatywną ocenę projektu. W przedmiotowej sprawie Skarżąca wnosząc skargę do Sądu zachowała wszystkie wymogi formalne i wyczerpała tryb zaskarżenia określony w ustawie wdrożeniowej, umożliwiając Sądowi dokonanie kontroli zaskarżonego aktu. W pierwszej kolejności należy wskazać, że orzekanie w tej sprawie odbywa się w warunkach związania, o których mowa w art. 153 P.p.s.a., gdyż niniejszy wyrok jest poprzedzony wyrokiem WSA w Krakowie z dnia 21 czerwca 2018 r. sygn. akt: l SA/Kr 356/18, który funkcjonuje w obrocie prawnym. Zgodnie z tym przepisem ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Przepis art. 153 P.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że ciążący na organie i na sądzie obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, może być wyłączony tyko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, czyniącej pogląd prawny nieaktualnym, a także w razie wzruszenia wyroku w trybie przewidzianym prawem (por. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2000 r., sygn. akt I SA/Ka 2408/98, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 16 czerwca 2009 r., sygn. akt II SA/Ol 443/09; wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przez ocenę prawną należy rozumieć wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku. Ocena prawna rozstrzygnięcia wiąże się bowiem przede wszystkim z wykładnią prawa (por. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. LexisNexis Warszawa 2005, s. 472, Komentarz do art. 153 P.p.s.a.; J. Świątkiewicz, Komentarz do ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, BWP Justicia, Warszawa 1995, s. 70; T. Ereciński, J. Gudowski, M. Jędrzejewski, Komentarz do Kodeksu postępowania cywilnego, tom I, Wyd. LexisNexis Warszawa 2002, s. 826-827). Ocena prawna może odnosić się zarówno do przepisów prawa materialnego jak i procesowego. Zarówno organ administracji jak i sąd, rozpoznając sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny zawartej w uzasadnieniu wyroku. Związanie to dotyczy również wskazań co do dalszego postępowania, w przypadku uchylenia poprzedniej decyzji lub postanowienia ze względu na naruszenie przepisów procesowych w zakresie dotyczącym wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Od tej oceny zarówno organ administracji, jak i sąd, może odstąpić jedynie w przypadku zmiany stanu faktycznego sprawy. W toku bowiem ponownego rozpoznania sprawy organ administracji może uwzględnić nowe fakty i dowody, których strona nie mogła powołać w toku poprzedniego postępowania lub jeśli potrzeba ich powołania wynikła później (por. wyrok NSA z dnia 8 lutego 2007 r., sygn. akt II GSK 240/06). Pomiędzy oceną prawną a wskazaniami co do dalszego postępowania zachodzi ścisły związek. Ocena prawna dotyczy dotychczasowego postępowania organów administracyjnych w sprawie, podczas gdy wskazania określają sposób ich postępowania w przyszłości. Wskazania stanowią więc konsekwencje oceny prawnej, zwłaszcza oceny przebiegu postępowania przed organami administracji i rezultatu tego postępowania w postaci materiału procesowego zebranego w sprawie. Wskazania sądu administracyjnego co do dalszego postępowania wytyczają kierunek działania organu przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Sąd orzekający w warunkach związania oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania, kontrolując legalność zaskarżonej decyzji lub postanowienia, winien ograniczyć się tylko i wyłącznie do kontroli, czy organ administracji prawidłowo uwzględnił wytyczne zawarte w poprzednim wyroku oraz oceny ewentualnych nowych okoliczności, które zaistniały już po wydaniu wyroku (por. wyrok NSA z dnia 20 października 2011 r., sygn. akt II FSK 1057/11). Sąd orzekający w niniejszej sprawie, dokonując kontroli legalności skarżonego rozstrzygnięcia IOK ZW, miał na względzie wyżej przytoczone przepisy prawne oraz poglądy judykatury i doktryny stanowiące wyjaśnienie podstaw prawnych orzeczenia i zakresu kontroli skarżonego aktu. Sąd stwierdził, że w sprawie nie zachodzą przesłanki wyłączające związanie oceną prawną i wskazaniami zawartym w wyroku tut. Sądu z dnia 21 czerwca 2018 r., ponieważ nie doszło do wzruszenia tego wyroku w trybie przewidzianym prawem, nie doszło również do istotnej zmiany stanu prawnego i faktycznego sprawy. Zalecenia Sądu zawarte w wyroku z dnia 21 czerwca 2018 r. zostały przez organ w całości wykonane, gdyż zgodnie z zaleceniami zawartymi w wyroku, projekt Skarżącej został oceniony na etapie oceny formalnej przez dwie osoby oceniające, zgodnie z zapisami § 10 ust. 3 Regulaminu prac Komisji Oceny Projektów. Tym samym Sąd nie stwierdził naruszenia przepisu art. 153 P.p.s.a. W drugiej kolejności należy wskazać, że postępowanie w zakresie ubiegania się o dofinansowanie jest prowadzone w oparciu o pewne uniwersalne zasady i reguły, które wynikają z treści przepisów unijnych i krajowych. Kontrolując zgodność z prawem dokonanej przez właściwą instytucję oceny wniosku o dofinansowanie sąd administracyjny bierze pod uwagę zasady dokonywania tej oceny wynikające z obowiązujących przepisów prawa oraz z przyjętych na ich podstawie w ramach poszczególnych programów operacyjnych procedur wyłaniania projektów. Projekt podlega ocenie pod względem spełnienia kryteriów wyboru projektów, zatwierdzonych przez komitet monitorujący, zgodnych z warunkami określonymi w art. 125 ust. 3 lit. a rozporządzenia nr 1303/2013, zgodnie z którym procedury wyboru i kryteria powinny zapewniać, że operacje przyczynią się do osiągnięcia celów szczegółowych i rezultatów odpowiednich priorytetów, są niedyskryminacyjne i przejrzyste oraz są zgodne z zasadą równości płci i niedyskryminacji oraz zasadą zrównoważonego rozwoju. Natomiast z punktu widzenia przepisów ustawy wdrożeniowej dokonując kontroli zaskarżonego aktu sąd bada, czy wybór projektu został przeprowadzony zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 37 ust. 1 tej ustawy w sposób przejrzysty, rzetelny i bezstronny oraz zapewniający wnioskodawcom równy dostęp do informacji o warunkach i sposobie wyboru projektów do dofinansowania. Zasada równego dostępu do pomocy nakłada na instytucje odpowiedzialne za realizację zadań polityki rozwoju obowiązek równego traktowania wszystkich beneficjentów pomocy oraz formułuje zakaz jakiegokolwiek faworyzowania lub dyskryminowania niektórych z nich. Naruszenie którejkolwiek z zasad wymienionych w art. 37 ust. 1 ustawy wdrożeniowej stanowi naruszenie zasady równego dostępu do pomocy. Zasada przejrzystości reguł oceny projektów ma charakter instrumentalny w stosunku do zasady równości, formułując wobec instytucji zarządzającej nakaz jasnego, precyzyjnego i dostępnego dla wszystkich wnioskodawców (beneficjentów) określenia kryteriów kwalifikowania projektów. Przejrzystość realizuje się przede wszystkim w obowiązku powszechnie dostępnej i pełnej informacji o trybie i warunkach wyboru projektów. Rzetelność związana jest z ustanowieniem jasnych i zrozumiałych dla wnioskodawców kryteriów wyboru projektów, zgodności postępowania właściwej instytucji z ustanowionymi w danym trybie regułami oraz wszechstronnym uzasadnieniem wyboru (por. wyrok NSA z dnia 3 lutego 2017 r., sygn. akt II GSK 1/17). Zasada bezstronności ustanawia zakaz wprowadzania preferencji dla określonych grup czy rodzajów wnioskodawców lub projektów (zob. J. Jaśkiewicz "Komentarz do art. 37 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowania w perspektywie finansowej 2014 – 2020"; LEX/el. nr 208524 oraz wyrok NSA z dnia 22 marca 2017 r., sygn. akt II GSK 339/17). Wybór projektów do dofinansowania następuje w trybie konkursowym lub pozakonkursowym (art. 38 ust. 1 ustawy wdrożeniowej). W trybie konkursowym, a w takim trybie następował wybór projektu w rozpoznawanej sprawie, wniosek o dofinansowanie projektu składany jest w ramach konkursu organizowanego i przeprowadzanego przez właściwą instytucję (art. 39 ust. 1). Zgodnie z art. 39 ust. 2 ustawy wdrożeniowej, konkurs jest postępowaniem służącym wybraniu do dofinansowania projektów, które spełniły kryteria wyboru projektów. Zgodnie z art. 41 ust. 1 ustawy wdrożeniowej, konkurs jest przeprowadzany przez właściwą instytucję na podstawie określonego przez nią regulaminu. Obligatoryjne elementy regulaminu konkursu zostały zawarte w art. 41 ust. 2 ustawy wdrożeniowej. Zgodnie z art. 41 ust. 3 ustawy wdrożeniowej, do czasu rozstrzygnięcia konkursu właściwa instytucja nie może zmieniać regulaminu konkursu w sposób skutkujący nierównym traktowaniem wnioskodawców przy czym, przepisu tego nie stosuje się, jeżeli konieczność dokonania zmiany wynika z odrębnych przepisów (art. 41 ust. 4 ustawy wdrożeniowej). Właściwa instytucja podaje do publicznej wiadomości, w szczególności na swojej stronie internetowej oraz na portalu, regulamin konkursu oraz jego zmiany, wraz z ich uzasadnieniem, oraz termin, od którego są stosowane (art. 41 ust. 5 ustawy wdrożeniowej). W myśl art. 7 Konstytucji RP wszystkie organy państwa obowiązane są do działania na podstawie i w granicach obowiązującego prawa. Przepis ten widzieć należy w kontekście postanowień art. 87 Konstytucji RP i systemu źródeł prawa powszechnie obowiązującego. Z regulacji tej wynika, że jedynie tego typu źródła prawa mogą kształtować sytuację prawną adresata działań administracji publicznej. Przywołanie powyższych unormowań jest niezbędne z tego powodu, że w niniejszej sprawie kontroli sądowej poddana została czynność organu administracji publicznej, która posiada zakotwiczenie w normach prawa powszechnie obowiązującego, jak również w akcie, który nie legitymuje się statusem aktu normatywnego, a mianowicie w regulaminie konkursu przyjętym przez właściwą instytucję, czyli instytucję przeprowadzającą konkurs. W niniejszej sprawie jest to Zarząd Województwa. Regulamin ten dostępny jest jedynie na stronach internetowych właściwej instytucji i nie legitymuje się statusem aktu normatywnego, jednakże w tego rodzaj sprawach stanowi wzorzec kontroli sądowej. Jakkolwiek regulamin ten nie jest źródłem prawa w rozumieniu art. 87 Konstytucji RP, tym niemniej spełnia kryteria źródeł prawa w szerokim tego słowa znaczeniu. Mając na uwadze normatywny charakter regulaminu stwierdzić należy, że jako akt tworzący system realizacji odpowiednich programów, przyjętych na podstawie stosownych umocowań ustawowych przyznanych instytucjom zarządzającym, regulamin konkursu, określany w doktrynie między innymi jako swoiste bądź niezorganizowane źródło prawa, winien stanowić podstawę oceny legalności rozstrzygnięcia konkursowego, jednakże tylko łącznie z odpowiednimi przepisami prawa powszechnie obowiązującego (por. m.in. wyroki WSA w Szczecinie z dnia 9 listopada 2016 r., sygn. akt I SA/Sz 1033/16; WSA w Gdańsku z dnia 23 listopada 2016 r., sygn. akt I SA/Gd 1094/16; WSA w Rzeszowie z dnia 13 grudnia 2016 r., sygn. akt I SA/Rz 823/16). Dodać należy, iż zgodnie ze stanowiskiem sądów administracyjnych, rozpatrując skargę wniesioną na negatywną ocenę projektu, sąd administracyjny powinien badać zasadność oceny projektu, czyli sięgać do argumentacji, na podstawie której projekt został oceniony. Należy przy tym zaznaczyć, że kontrola sądu administracyjnego przeprowadzana w tym zakresie, powinna zmierzać do oceny, czy argumentacja oceniającego nie jest dowolna, czy mieści się w granicach danej sprawy, czy nie jest oderwana od kryteriów wynikających z regulaminu. Trzeba bowiem mieć na uwadze, iż sądowa kontrola legalności działań organu w procesie wyboru projektu do dofinansowania jest ograniczona, albowiem sąd nie jest uprawniony do weryfikacji merytorycznej oceny projektu, dokonanej przez ekspertów, np. poprzez odmienną ocenę założeń tego projektu i przyznanie określonej liczby punktów ocenianemu projektowi, lecz uprawniony jest do kontroli sporządzonej oceny w kontekście przestrzegania kryteriów tej oceny, takich jak równość, przejrzystość, bezstronność, niezmienność i rzetelność, wywodzonych z przepisów ustawy wdrożeniowej, a także z punktu kompletności tej oceny oraz jasności przyjętych kryteriów (por. wyrok NSA z dnia 17 grudnia 2013 r., sygn. akt II GSK 2249/13). Ponadto należy zauważyć, że - jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 kwietnia 2011 r., sygn. akt II GSK 1115/11 - rola ekspertów w postępowaniu dotyczącym oceny projektów jest podobna do roli biegłych w postępowaniu sądowym i tak też powinna być traktowana przez sąd administracyjny. Kontrolując ocenę sąd bada, czy jest ona spójna, wyczerpująca, logiczna i czy odpowiada na zasadnicze pytania. Sama treść oceny nie mieści się w granicach kontroli sądu administracyjnego, bowiem to oceniający jest ekspertem w danej dziedzinie. Kontrolując zaskarżone rozstrzygnięcie IOK ZW w oparciu o wyżej wskazane reguły, skonfrontowane z faktografią rozpoznawanej sprawy, Sąd uznał, że ponownie wniesiona skarga okazała się niezasadna, albowiem kontrolowane rozstrzygnięcie IOK ZW nie narusza prawa. IOK ZW weryfikując założenia przedmiotowego projektu stwierdziła, iż nie spełnia on kryterium oceny formalnej "[...]" i w związku z powyższym nie może uzyskać dofinansowania w ramach Poddziałania 4.1.1 RPO WM. Zgodnie z załącznikiem nr 1 do regulaminu konkursu przedmiotem weryfikacji na potrzeby kryterium "[...]" były m.in. kwestie czy projekt: - jest zgodny z celami danego działania/poddziałania, tj. czy projekt charakteryzuje się wewnętrzną logiką, co oznacza, że zaplanowane działania odpowiadają na zdefiniowany problem i pozwolą na osiągnięcie założonego celu, wpisującego się w cele danego działania/poddziałania, - wpisuje się w typy projektów wskazane dla danego działania/poddziałania zgodnie ze Szczegółowym Opisem Osi Priorytetowych Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa M. na lata 2014-2020 (SzOOP) i regulaminem konkursu, - jest zgodny z warunkami specyficznymi dla danego działania/poddziałania określonymi w [...] i regulaminie konkursu. Jak jednoznacznie wynika z treści wniosku o dofinansowanie (część C.1.1) dotyczył on wykonania instalacji fotowoltaicznej gruntowej o mocy [...] kWp wraz z infrastrukturą towarzyszącą montowaną na potrzeby budynku kościoła i plebani. Inwestycja umożliwić ma produkcję energii elektrycznej, która będzie wykorzystywana wyłącznie na własne potrzeby Parafii. Zgodnie z informacjami przedstawionymi w częściach [...] i [...] wniosku o dofinansowanie budynek kościoła udostępniany jest wszystkim, bez względu na płeć, wiek, wyznanie i światopogląd czy niepełnosprawność. Obiekt jest otwarty dla każdego kto jest zainteresowany sztuką i architekturą sakralną. Z wniosku wynika również, że na plebani realizowane są wymienione w pierwszej części uzasadnienia różne przedsięwzięcia. W ocenie Sądu, zasadnie IOK ZW uznała, że przedmiot projektu nie wpisuje się w wykaz przedsięwzięć realizowanych przez kościelne osoby prawne, które na podstawie obwiązujących przepisów mogą być dofinansowane ze środków publicznych. Opisywana w częściach [...] i [...] formularza wniosku działalność prowadzona przez Parafię, a przytoczona przez Sąd powyżej, jest co do zasady związana z praktykowaniem religii, jest organizowana w budynku kościoła i plebani oraz ma ona w przeważającej mierze charakter działalności niezinstytucjonalizowanej. Co najistotniejsze jednak, wszystkie te działalności są działalnościami o charakterze pobocznym/dodatkowym w stosunku do podstawowego przeznaczenia budynków będącego przedmiotem projektu tj. przeznaczenia na cele kultu religijnego. Mając powyższe okoliczności na uwadze, dostrzec należy istotę zarzutów artykułowanych w skardze (naruszenia: art. 7 rozporządzenia nr 1303/2013, art. 14 i art. 22 ust. 1 i ust. 4 Konkordatu, art. 43 w zw. z art. 41 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła), sprowadzających się w zasadzie do konstatacji, że negatywna ocena formalna wniosku została dokonana w warunkach dyskryminacji podmiotowej Parafii przez niepotraktowanie jej działalności na równi z działalnością Państwa i stanowiących próbę wykazania, że w sposób niezgodny z prawem, Skarżąca została pozbawiona możliwości dofinansowania planowanego przedsięwzięcia. Jak już wskazano powyżej, ramy prawne przyznawania środków z funduszy europejskich, które determinują i delimitują możliwość udzielenia wsparcia finansowego (pomocy państwa określonemu beneficjentowi) wyznaczają przepisy rozporządzenia nr 1303/2013 oraz przepisy ustawy wdrożeniowej. Nie są to jedyne przepisy prawa, które winny być brane pod uwagę, bowiem Skarżąca z uwagi na swoją specyfikę funkcjonuje także w dodatkowym otoczeniu normatywnym, od którego w realiach sprawy nie można abstrahować. Skarżąca jest Parafią Kościoła Katolickiego, reprezentuje określoną wspólnotę wiernych (Kan. 515 § 1 Kodeks Prawa Kanonicznego "parafia jest określoną wspólnotą wiernych, utworzoną na sposób stały w Kościele partykularnym, nad którą pasterską pieczę, pod władzą biskupa diecezjalnego, powierza się proboszczowi jako jej własnemu pasterzowi" - przekład polski zatwierdzony przez Konferencję Episkopatu Polski Poznań 1984, str. 235), zatem funkcjonuje w oparciu o przepisy ustawy o stosunku Państwa do Kościoła i Konkordatu, ale co jest oczywiste, również ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, a w szczególności art. 25 ust. 2 Konstytucji RP, który statuuje zasadę bezstronności władz publicznych w sprawach przekonań religijnych, światopoglądowych i filozoficznych. Zasada bezstronności władz publicznych wyznacza granice działania władzy publicznej we wszystkich sferach życia, w tym także w sferze finansowej. Finansowanie (współfinansowanie) wspólnoty religijnej nie może być formą opowiadania się państwa po stronie określonej religii. Przyznanie środków finansowych ma charakter nieuzasadnionego przywileju i może być uznane za formę ingerencji państwa w działalność wspólnoty parafialnej. Co więcej, w art. 10 ust. 2 ustawy o gwarancjach wolności, przyjęto zasadę, że państwo nie dotuje i nie subwencjonuje działalności Kościoła i związków wyznaniowych. Sąd odnosząc się do zarzutów skargi w pierwszej kolejności odniesie się do argumentacji Skarżącej dotyczącej pozbawienia przez IOK ZW możliwości ubiegania się o dofinansowanie kościelnych osób prawnych w ramach przedmiotowego projektu, które to działanie IOK ZW zdaniem Skarżącej stanowi przejaw ich dyskryminacji. Dyskryminacja zdaniem Skarżącej była wynikiem niewłaściwego zastosowania przepisów prawa, gdyż IOK ZW "in genere odmówił on kościelnym osobom prawnym możliwości ubiegania się o dofinansowanie w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa M. na lata 2014-2020". Argumentacji tej w sposób oczywisty przeczą zapisy regulaminu konkursu oraz dokonana przez IOK ZW ocena w ramach kryterium "Kwalifikowalność wnioskodawcy i partnerów". Zgodnie z § 20 ust. 1 pkt 9 regulaminu konkursu, o dofinansowanie projektu mogą ubiegać się kościoły i związki wyznaniowe oraz osoby prawne kościołów i związków wyznaniowych. Z kolei oceniający uznali powyższe kryterium za spełnione wpisują w kartach oceny "TAK". W uzasadnieniu pierwszy oceniający wskazał, że Wnioskodawca znajduje się w katalogu podmiotów uprawnionych do złożenia wniosku o dofinansowanie w ramach Poddziałania 4.1.1."(karta nr 281 akt sądowych). Drugi oceniający wskazał krótko "wnioskodawca spełnia kryterium" (karta nr 283 akt sądowych). W kontekście powyższego należy wskazać, że negatywna ocena projektu, czego nie dostrzegła Skarżąca, nie wynikała, ze statusu podmiotu, który złożył wniosek, a została dokonana ze względu na przedmiot projektu. Skarżąca stawiając zarzut o dyskryminacji kościelnej osoby prawnej w procedurze konkursowej uważa, że lOK ZW naruszyła art. 14 Konkordatu w związku z art. 39 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła, poprzez błędną wykładnię w ten sposób, że lOK ZW potraktowała cyt. "wyliczenia wskazane w tych przepisach, jako katalogi zamknięte i niewłaściwie zinterpretowała ich treść odmawiając działaniom Skarżącej charakteru działalności służącej celom humanitarnym, charytatywno-opiekuńczym, naukowym i oświatowo-wychowawczym oraz zastosowała wobec Skarżącej niewynikające z tych przepisów prowadzenie działalności zinstytucjonalizowanej". Odpowiadając Skarżącej w tej kwestii należy przede wszystkim zauważyć, ze w treści rozstrzygnięcia IOK ZW z dnia 18 września 2018 r., zawierającego ponowną negatywną ocenę, brak jest jakiegokolwiek odwołania się do zapisów art. 14 Konkordatu, czy też art. 39 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła. Również oceniający projekt w kartach oceny nie wskazywali jako podstawy swoich opinii w/w przepisów. Tym samym trudno zgodzić się ze stwierdzeniem, że "IOK niewłaściwie zinterpretowała ich treść". Skarżąca przywołała art. 14 Konkordatu bez wskazania jego konkretnej jednostki redakcyjnej. Zapewne chodziło o art. 14 ust. 1, który stanowi, że Kościół Katolicki ma prawo zakładać i prowadzić placówki oświatowe i wychowawcze, w tym przedszkola oraz szkoły wszystkich rodzajów, zgodnie z przepisami prawa kanonicznego i na zasadach określonych przez odpowiednie ustawy. Natomiast w art. 39 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła, zawarto wyliczenie działań zaliczonych do działalność charytatywno-opiekuńcza Kościoła, która obejmuje w szczególności: 1) prowadzenie zakładów dla sierot, starców, osób upośledzonych fizycznie lub umysłowo oraz innych kategorii osób potrzebujących opieki; 2) prowadzenie szpitali i innych zakładów leczniczych oraz aptek; 3) organizowanie pomocy w zakresie ochrony macierzyństwa; 4) organizowanie pomocy sierotom, osobom dotkniętym klęskami żywiołowymi i epidemiami, ofiarom wojennym, znajdującym się w trudnym położeniu materialnym lub zdrowotnym rodzinom i osobom, w tym pozbawionym wolności; 5) prowadzenie żłobków, ochronek, burs i schronisk; 6) udzielanie pomocy w zapewnianiu wypoczynku dzieciom i młodzieży znajdującym się w potrzebie; 7) krzewienie idei pomocy bliźnim i postaw społecznych temu sprzyjających; 8) przekazywanie za granicę pomocy ofiarom klęsk żywiołowych i osobom znajdującym się w szczególnej potrzebie. Niewątpliwie, wbrew twierdzeniom Skarżącej, prowadzenie zakładów, szpitali i innych zakładów leczniczych, żłobków, ochronek, schronisk (pkt. 1, 2, 5) wymaga form zorganizowanych, a zatem można w tych przypadkach mówić o zinstytucjonalizowanej działalności. Skarżąca w uzasadnieniu skargi te rodzaje działalności przemilcza, natomiast koncentruje się na eksponowaniu działań wymienionych w pkt 3 ,4, 6, 7 i 8, jako tych, które realizuje Skarżąca. Jednakże w swojej argumentacji nie jest w stanie w dalszym ciągu wykazać bezpośredniego związku planowanej inwestycji w postaci budowy instalacji fotowoltaicznych z realizacją tych ogólnych celów (działań). Misja Kościoła Katolickiego, czy też innego związku wyznaniowego, polega na krzewieniu zasad określonej wiary, a niejako drugoplanową ich działalnością są także działania o charakterze społecznym, polegające m.in. na udzielaniu pomocy potrzebującym, prowadzeniu kursów czy szkół. To właśnie takie inicjatywy, nie mające charakteru stricte religijnego, gdyż mogą być prowadzone także przez podmioty świeckie, ze względu na swoje społeczne znaczenie zostały uznane przez ustawodawcę za tak istotne, że działania kościoła w tym zakresie mogą korzystać ze środków publicznych. Przytoczony przepis wskazuje przykłady działalności charytatywno-opiekuńczej, m.in. prowadzenie zakładów dla sierot, starców, osób upośledzonych fizycznie i umysłowo oraz innych kategorii osób potrzebujących opieki, prowadzenie szpitali i innych zakładów leczniczych, aptek, organizowanie pomocy osobom dotkniętym klęskami żywiołowymi i epidemiami, ofiarom wojen, osobom znajdującym się w trudnym położeniu materialnym, zdrowotnym, prowadzenie żłobków, ochronek, schronisk, burs, krzewienie idei pomocy bliźnim i postaw społecznych temu sprzyjających. Zgadzając się ze Skarżącą, że art. 39 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła nie stanowi katalogu zamkniętego, wskazać należy na kwestię następującą. Ustawodawca w rozdziale następnym pt. "[...]", formułując zasadę, iż Kościół w Polsce i jego osoby prawne mają prawo realizacji inwestycji sakralnych i kościelnych, jednoznacznie oddzielił od działalności Kościoła o charakterze charytatywno-opiekuńczym realizację przez Kościół ww. inwestycji. Oceniając projekt oraz motywację jego złożenia wskazać należy, że niewątpliwie była to inwestycja wykonywana na terenie należącym do Parafii, którą uznać należało za "inwestycją kościelną" w rozumieniu przepisów o stosunku Państwa do Kościoła. Według Sądu, zasadna była zatem konstatacja IOK ZW, że w świetle art. 41 oraz 43 ust. 1 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła, projekt Skarżącej nie mógł zostać przyjęty do realizacji. Stosownie do art. 41 ust. 1-4 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła, Kościół w Polsce i jego osoby prawne mają prawo realizacji inwestycji sakralnych i kościelnych. Inwestycją sakralną jest budowa, rozbudowa, odbudowa kościoła lub kaplicy, a także adaptacja innego budynku na cele sakralne, zaś inwestycją kościelną jest inwestycja kościelnej osoby prawnej niewymieniona w ust. 2. Inwestycje sakralne i kościelne podlegają ogólnie obowiązującym przepisom o planowaniu przestrzennym i prawa budowlanego, a w odniesieniu do budynków zabytkowych - również przepisom o ochronie dóbr kultury. Z kolei zgodnie z art. 43 ust. 1 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła, inwestycje sakralne i kościelne są finansowane ze środków własnych kościelnych osób prawnych. Powyższy przepis reguluje kwestie związane z finansowaniem inwestycji sakralnych i kościelnych. Razem z art. 44 w/w ustawy oba przepisy tworzą grupę przepisów regulujących finansowe aspekty inwestycji sakralnych i kościelnych. Należy wskazać, że kategoryczna norma art. 43 ust. 1 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła ma szersze znaczenie, niż wynika z jej brzemienia. Przyjęte przez polskiego ustawodawcę rozwiązanie to konsekwencja zasady niezależności państwa i Kościoła katolickiego. Jednym z przejawów owej niezależności i autonomii jest powstrzymywanie się przez państwo od finansowania inwestycji sakralnych i kościelnych. Z przepisu tego wynika także zakaz dla wszelkich organów władz publicznych, zarówno administracji państwowej, jak i samorządowej, finansowania inwestycji sakralnych i kościelnych. Skoro ustawodawca wyraźnie wskazuje źródło finansowania takich inwestycji, oznacza to, że środki na te inwestycje nie mogą pochodzić z innych źródeł. Wyjątkiem od reguły opisanej w ust. 1 jest ust. 2, określający sytuacje, w których środki publiczne mogą być zaangażowane w inwestycje sakralne i kościelne. Chodzi tu o inwestycje realizowane na potrzeby duszpasterstwa wojskowego i duszpasterstwa specjalnego. Powyższy wyjątek nie ma jednak zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Z kolei przepis art. 43 ust. 3 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła stanowi, że na odbudowę i utrzymanie dóbr kultury stanowiących własność kościelnych osób prawnych będą udzielane dotacje państwowe na podstawie odrębnych przepisów. Mając na uwadze powyższe regulacje oraz stan faktyczny sprawy (projekt, wniosek aplikacyjny), Sąd za niezasadny uznał zarzut naruszenia art. 43 ust. 1 w zw. z art. 41 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła. Skarżąca podejmując próbę podważenia stanowiska IOK ZW odwołała się do treści art. 22 ust. 1 Konkordatu, który stanowi, że działalność służąca celom humanitarnym, charytatywno-opiekuńczym, naukowym i oświatowo-wychowawczym, podejmowana przez kościelne osoby prawne, jest zrównana pod względem prawnym z działalnością służącą analogicznym celom i prowadzoną przez instytucje państwowe. Innymi słowy Skarżąca starała się wykazać, że przedmiotowy projekt będzie służył prowadzonej przez nią działalności humanitarnej, charytatywno-opiekuńczej, naukowej oraz oświatowo-wychowawczej. Temu miały służyć zawarte we wniosku informacje (części C i L), a które opisywały różne przedsięwzięcia podejmowanie przez Parafię na terenie kościoła oraz plebani. Należy ponownie zaakcentować, że Parafia złożyła wniosek w ramach konkursu, który odnosił się do regionalnej polityki energetycznej, zarządzania wykorzystywaniem odnawialnych źródeł energii, a konkretnie rozwojem infrastruktury produkcji energii ze źródeł odnawialnych. Zapisy wniosku nie pozostawiają wątpliwości, że przedmiotem projektu jest inwestycja kościelna mająca na celu zmniejszenie kosztów funkcjonowania Parafii (kościelnej osoby prawnej w rozumieniu art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła), w zakresie ponoszenia kosztów energii elektrycznej wykorzystywanej w budynku kościoła. Skarżąca wyraziła to wprost w części C.1.1. wskazując, że instalacja fotowoltaiczna montowana jest na potrzeby kościoła i plebani, podnosząc, że realizacja projektu umożliwi zaspokojenie potrzeb własnych Parafii na energię elektryczną i pokryje jeżeli chodzi o kościół [...]% a o plebanię [...]%, zapotrzebowania na energię elektryczną oraz zmniejszy koszty zakupu energii elektrycznej (część [...]). W części [...] wniosku Skarżąca wprost wskazała kwotę oszczędności [...] zł rocznie z tego tytułu. Skarżąca w skardze pomija ten fakt, a koncentruje się na wykazaniu, iż w budynku kościoła prowadzona jest nie tylko działalność, do której została powołana Parafia, czyli sprawowania kultu religijnego. W ocenie Sądu Skarżąca we wniosku nie wykazała, by projekt dotyczący inwestycji polegającej na budowie instalacji fotowoltaicznej, miał służyć celom, o których mowa w art. 22 ust. 1 Konkordatu (humanitarnym, charytatywno-opiekuńczym, naukowym i oświatowo-wychowawczym) lub dotyczyć odbudowy i utrzymania dóbr kultury oraz konserwacji i remontowania zabytkowych obiektów. Stworzenie instalacji fotowoltaicznej i podłączenie jej do budynku kościoła nie wiąże się z działalnością wymienioną w tych przepisach. Skarżąca na poparcie swoich twierdzeń, iż budynek kościoła wykorzystywany jest na potrzeby działalności służącej celom humanitarnym, charytatywno-opiekuńczym, naukowym i oświatowo-wychowawczym podaje, że na terenie Parafii działają różne organizacje i grupy (zespół C. , schola, zespół taneczny, Koło Gospodyń Wiejskich, i.t.p.). oraz wskazuje, że Parafia uczestniczy w wydarzeniach organizowanych na terenie gminy. Zdaniem Sądu okoliczności te nie mają znaczenia, gdyż po pierwsze pozostają bez związku z przedmiotem projektu, którego przedmiotem jak już Sąd wskazywał, jest wytworzenie (budowa) instalacji fotowoltaicznej, a celem tego projektu jest zmniejszenie kosztów Parafii związanych z zapotrzebowaniem na energię elektryczną. Po drugie projekt w żaden sposób nie jest związany działalnością wskazanych wyżej podmiotów. Podkreślić również należy, że wyjątek wskazany w art. 22 ust. 1 Konkordatu dotyczy właśnie możliwości sfinansowania działalności kościelnej osoby prawnej, w tym zakresie, a nie innego podmiotu. W niniejszej sprawie o dofinansowanie ubiega się Parafia, a nie podmioty wskazane we wniosku. Zatem chcąc skorzystać z tego przepisu, Skarżąca powinna wykazać, że to ona prowadzi działalność wymienioną w tym przepisie i właśnie na tę działalność ubiega się o dofinansowanie. W ocenie Sądu Skarżąca w żaden sposób nie powiązała przedmiotu projektu z działalnością wymienioną w przepisie art. 22 ust. 1 Konkordatu. W ocenie Sądu Skarżącej nie udało się także wykazać, że przedmiotowa inwestycja miałaby dotyczyć odbudowy i utrzymania dóbr kultury oraz konserwacji i remontowania zabytkowych obiektów. Odczytując znaczenie przepisu art. 43 ust. 3 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła, (którego naruszenie zarzuca Skarżąca) przepis ten można uznać na pierwszy rzut oka także za wyjątek od reguły określonej w ust. 1. Za takim rozumieniem przemawia wykładnia systemowa. Środki publiczne mogą być wykorzystywane na utrzymanie i odbudowę dóbr kultury, stanowiących własność kościelnych osób prawnych. Jednak, możliwość wykorzystywania środków publicznych na podstawie ust. 3 wynika nie z sakralnego czy kościelnego charakteru tych obiektów budowlanych, ale z tego, że są one dobrami kultury. Dla zastosowania art. 43 ust. 3 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła nie ma więc znaczenia okoliczność, czy jest to kościół, kaplica czy jakikolwiek inny obiekt o charakterze sakralnym czy kościelnym (np. zabytkowy zespół klasztorny). Znaczenie ma jedynie jego charakter z punktu widzenia ochrony zabytków. O ile w ust. 1 i ust. 2 za podstawowe kryterium uznać można właśnie sakralny i kościelny charakter inwestycji, o tyle w ust. 3 chodzi o dobra kultury. Jak stanowi art. 22 ust. 4 Konkordatu, Rzeczpospolita Polska w miarę możliwości udziela wsparcia materialnego w celu konserwacji i remontowania zabytkowych obiektów sakralnych i budynków towarzyszących, a także dzieł sztuki stanowiących dziedzictwo kultury. W obecnie obowiązującym stanie prawnym ustawodawca polski posługuje się pojęciem "zabytek" zamiast "dobro kultury". Ochrona zabytków jest przedmiotem regulacji ustawy o ochronie zabytków. Zabytkiem nazywa się w myśl art. 3 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków, nieruchomość lub rzecz ruchomą, ich części lub zespoły, będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową. Ustawodawca rozróżnia zabytek ruchomy i zabytek nieruchomy. Zaznaczyć należy, że ochrona zabytków jest zadaniem organów administracji publicznej. Wykładnia celowościowa i systemowa prowadzi do wniosku, że art. 43 ust. 3 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła, reguluje kwestie związane z nieruchomościami. Ustawodawca posługuje się bowiem takimi pojęciami jak "budownictwo", "inwestycje sakralne" i "inwestycje kościelne". Zabytek nieruchomy oznacza nieruchomość, jej część lub zespół nieruchomości, o których mowa w pkt 1. Nieruchomość staje się zabytkiem nieruchomym na podstawie wpisu do rejestru zabytków. W myśl art. 8 ustawy o ochronie zabytków, rejestr zabytków dla zabytków znajdujących się na terenie województwa prowadzi wojewódzki konserwator zabytków. Niewątpliwie sposobem finansowania odbudowy czy ochrony zabytków jest udzielenie dotacji. Ponieważ ustawodawca nie wyróżnia, o jaką dotację chodzi, przyjąć należy, że w grę wchodzą dotacje każdego rodzaju (dotacje celowe, podmiotowe, przedmiotowe, na pierwsze wyposażenie obrotowe). Nie ma zatem znaczenia, jaki rodzaj dotacji został przyznany. W ocenie Sądu przepis art. 22 ust. 4 Konkordatu (w celu konserwacji i remontowania zabytkowych obiektów sakralnych i budynków towarzyszących) należy rozumieć przez pryzmat przepisów ustawy o ochronie zabytków i zawartych w nich pojęć. W art. 4 ustawy o ochronie zabytków, wskazano, że ochrona zabytków polega, w szczególności, na podejmowaniu przez organy administracji publicznej działań mających na celu: 1) zapewnienie warunków prawnych, organizacyjnych i finansowych umożliwiających trwałe zachowanie zabytków oraz ich zagospodarowanie i utrzymanie; 2) zapobieganie zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla wartości zabytków; 3) udaremnianie niszczenia i niewłaściwego korzystania z zabytków; 4) przeciwdziałanie kradzieży, zaginięciu lub nielegalnemu wywozowi zabytków za granicę; 5) kontrolę stanu zachowania i przeznaczenia zabytków; 6) uwzględnianie zadań ochronnych w planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz przy kształtowaniu środowiska. Z kolei w art. 5 ustawy o ochronie zabytków, zdefiniowano, że opieka nad zabytkiem sprawowana przez jego właściciela lub posiadacza polega, w szczególności, na zapewnieniu warunków: 1) naukowego badania i dokumentowania zabytku; 2) prowadzenia prac konserwatorskich, restauratorskich i robót budowlanych przy zabytku; 3) zabezpieczenia i utrzymania zabytku oraz jego otoczenia w jak najlepszym stanie; 4) korzystania z zabytku w sposób zapewniający trwałe zachowanie jego wartości; 5) popularyzowania i upowszechniania wiedzy o zabytku oraz jego znaczeniu dla historii i kultury. Natomiast według ustawy o ochronie zabytków, prace konserwatorskie, to działania mające na celu zabezpieczenie i utrwalenie substancji zabytku, zahamowanie procesów jego destrukcji oraz dokumentowanie tych działań, a prace restauratorskie to działania mające na celu wyeksponowanie wartości artystycznych i estetycznych zabytku, w tym, jeżeli istnieje taka potrzeba, uzupełnienie lub odtworzenie jego części, oraz dokumentowanie tych działań (art. 3 pkt 6 i 7 ustawy o ochronie zabytków) Przedmiot projektu tj. budowa instalacji fotowoltaicznych, które mają służyć ograniczeniu kosztów związanych ze zużyciem energii elektrycznej, w żaden sposób nie wpisuje się w ww. działania zdefiniowane przepisami ustawy o ochronie zabytków. Sąd zauważa, że we wniosku o dofinansowanie brak jest jakichkolwiek informacji wskazujących na to, że inwestycja ma na celu ochronę zabytkowych budynków oraz dóbr kultury. Zarówno Kościół pw. Św. [...] w N. jak i plebania nie są wpisane do rejestru zabytków, a dokumentacja aplikacyjna, w żadnym fragmencie nie wskazuje, że zaplanowane w projekcie działania są nakierowane na ochronę zabytkowej substancji oraz ochronę dóbr kultury. Przy czym dodać również należy, że nieruchomość, na której ma być postawiona instalacja, nie figuruje w rejestrze zabytków jako zabytek archeologiczny, a więc nie podlega również wsparciu środkami publicznymi na utrzymanie dóbr kultury. Celem poddziałania 4.1.1. RPO WM 2014-2020 jest "wzrost wykorzystania odnawialnych źródeł energii w finalnym zużyciu energii oraz zintegrowanie tych działań z rozwojem infrastruktury dystrybucyjnej. Interwencja obejmować będzie projekty zmierzające do wzrostu produkcji energii elektrycznej i ciepła pochodzących z odnawialnych zasobów energii poprzez realizację inwestycji w zakresie budowy lub przebudowy jednostek wytwarzania energii elektrycznej i ciepła (...). Rezultatem realizacji tych działań będzie przyczynienie się do wypełnienia celów zapisanych w pakiecie klimatyczno-energetycznym". Jak z powyższego wynika celem przedmiotowego działania w żadnym razie nie jest bezpośrednia ochrona obiektów zabytkowych. Sąd odnosząc się do argumentacji w uzasadnieniu skargi (str. 14) związanej z przepisem art. 51 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła, zgodnie z którym instytucje państwowe, samorządowe i kościelne współdziałają w ochronie, konserwacji, udostępnianiu i upowszechnianiu zabytków architektury kościelnej i sztuki sakralnej oraz ich dokumentacji, muzeów, archiwów i bibliotek będących własnością kościelną, a także dzieł kultury i sztuki o motywach religijnych, stanowiących ważną część dziedzictwa kultury polskiej, stwierdza, iż oceniający prawidłowo skonstatowali, że dokumentacja aplikacyjna Skarżącej nie wskazuje, by zaplanowane w projekcie działania miały być nakierowane na ochronę zabytkowej substancji oraz ochronę dóbr kultury. Wobec powyższego Sąd uznał za bezzasadny zarzut naruszenia art. 3 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków. Nie zasługiwał na uwzględnienie również zarzut naruszenia art. 37 ust. 1 ustawy wdrożeniowej. Zdaniem Skarżącej, jak wynika z uzasadnienia skargi, przepis ten doznał poważnego naruszenia przez nieuwzględnienie dotychczasowych rozstrzygnięć organów, a "wybór projektów nie jest bowiem ani przejrzysty, ani nie wydaje się być rzetelny i bezstronny, gdy pomiędzy różnymi edycjami podobnych programów czy tym samym programem, ale realizowanym przez inne podmioty, istnieją tak istotne różnice." Sąd wskazuje, że IOK ZW dokonuje oceny wniosku złożonego przez określony podmiot (w rozpatrywanej sprawie Parafię) i tylko przez pryzmat zapisów w tym wniosku może dokonywać oceny. Odwoływanie się do wniosków złożonych przez inne podmioty, czy też innych edycji podobnych programów, nie znajduje żadnego uzasadnienia. Za całkowicie niezasadny Sąd uznał zarzut naruszenia art. 37 ust. 2 w zw. z art. 41 ust. 1 ustawy wdrożeniowej, poprzez nie oparcie oceny na tekście regulaminu. Stanowisko IOK ZW wyrażone w ponownej ocenie uwzględnia stanowisko ekspertów dokonujących oceny wniosku. Argumentacja zawarta w kartach oceny nie jest dowolna, bowiem szczegółowo odnosi się do przedłożonego wniosku aplikacyjnego. Ponadto ocena jest wyczerpująca, spójna i logiczna, zgodna z ustalonymi w ramach konkursu kryteriami oceny, ustalonymi w regulaminie konkursu. Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów art. 68 ust. 4 i art. 74 ust. 2 i ust. 4 w zw. z art. 25 ust. 3 Konstytucji zgłoszonego na rozprawie w dniu 28 marca 2019 r. i sprecyzowanego pismem procesowym z dnia 4 kwietnia 2019 r., należy stwierdzić, że rację ma pełnomocnik IOK ZW, że jest to zarzut "zupełnie bezpodstawny". Przytaczając kolejno przepisy objęte zarzutem należy wskazać, że przepis art. 68 ust. 4 Konstytucji stanowi, że władze publiczne są obowiązane do zwalczania chorób epidemicznych i zapobiegania negatywnym dla zdrowia skutkom degradacji środowiska. W myśl art. 74 ust. 2 Konstytucji ochrona środowiska jest obowiązkiem władz publicznych, a ust. 4 art. 74 Konstytucji obliguje władze publiczne do wspierania działania obywateli na rzecz ochrony środowiska. Z kolei w myśl przepisu art. 25 ust. 3 Konstytucji stosunki między państwem a kościołami i innymi związkami wyznaniowymi są kształtowane na zasadach poszanowania ich autonomii oraz wzajemnej niezależności każdego w swoim zakresie, jak również współdziałania dla dobra człowieka i dobra wspólnego. Skarżąca upatruje naruszenia tych przepisów po pierwsze w tym, że projekt powinien uzyskać dofinansowanie, gdyż mieści się w ogólnym pojęciu ochrony środowiska. Po drugie w tym, że skoro projekt wykorzystuje energię ze źródeł odnawialnych przyczyniając się do polepszenia stanu środowiska, to dofinasowanie powinno być przyznane. Odnosząc się do powyższych twierdzeń, w pierwszej kolejności należy wskazać, że już samo stworzenie możliwości uzyskania dofinansowania na rozwoju infrastruktury produkcji energii ze źródeł odnawialnych jest niczym innym jak wyrazem wypełniania przez władze państwowe przywołanych powyżej przepisów Konstytucji. W stworzeniu tej możliwości mieści się zarówno przeciwdziałanie degradacji środowiska, jak również wspieranie działań na rzecz ochrony środowiska. Po drugie należy wskazać, że Skarżąca podnosząc powyższe zarzuty pominęła jedną podstawową okoliczność, że uzyskanie dofinansowania musi wynikać z obowiązujących przepisów dotyczących jego przyznawania (podkreślenie Sądu). W rozpoznawanej sprawie jak już Sąd stwierdził powyżej, będzie to regulamin konkursu, a w sprawach nieregulowanych w regulaminie przepisy powszechnie obowiązującego prawa (§ 47 regulaminu konkursu). Jak wykazał Sąd powyżej, w oparciu o przepisy regulaminu konkursu i przepisy powszechnie obowiązującego prawa, IOK ZW zasadnie odmówił przyznania Skarżącej dofinansowania, gdyż Skarżąca nie spełniła, kryterium "Kwalifikowalność projektu" określonego w załączniku nr 1 do regulaminu konkursu i w związku z powyższym nie może uzyskać dofinansowania w ramach Podziałania 4.1.1 RPO WM. Rozwój infrastruktury produkcji energii ze źródeł odnawialnych. Tym samym wszelkie rozważania odnośnie zastosowania przywołanych przez Skarżącą jako naruszonych przepisów Konstytucji, w stanie faktycznym i prawnym sprawy nie znajdują żadnego uzasadnienia, gdyż przepisy te nie miały zastosowania w sprawie, a oczywistym jest, że samo przekonanie Skarżącej, że projekt powinien uzyskać dofinansowanie, gdyż mieści się w ogólnym pojęciu ochrony środowiska lub, że skoro projekt wykorzystuje energię ze źródeł odnawialnych i przyczyniając się do polepszenia stanu środowiska, to dofinasowanie powinno być przyznane, samo w sobie nie jest podstawą do jego przyznania. Reasumując, ponowna ocena projektu została przeprowadzona w sposób odpowiadający prawu, a IOK ZW dokonał oceny w sposób zgodny z ustalonymi regułami i zasadami postępowania. IOK ZW słusznie uznał, że Skarżąca nie spełniła wymagań w zakresie kryterium "Kwalifikowalność projektu", tym samym zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie. Samo przekonanie Skarżącej o słuszności jej racji nie jest ku temu wystarczające. Przywołane w piśmie procesowym z dnia 3 stycznia 2019 r. orzecznictwo sądów administracyjnych, zważywszy na przedmiot wniosku o dofinansowanie, nie przystaje do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy. W kontekście przywołanego przez Skarżącą orzecznictwa sądów administracyjnych, należy wskazać, że w tożsamych sprawach innych parafii (w ramach tego samego konkursu) WSA w Krakowie także oddalał skargi parafii przedstawiając w uzasadnieniach wyroków analogiczną argumentację jak powyżej. Dotyczy to wyroków z dnia: 13 grudnia 2018 r., sygn. akt I SA/Kr 1001/18, 14 stycznia 2019 r., sygn. akt I SA/Kr 1093/18, 15 stycznia 2019 r., sygn. akt I SA/Kr 1040/18, 17 stycznia 2019 r., sygn. akt I SA/Kr 1006/18, 6 marca 2019 r., sygn. akt I SA/Kr 1007/18). Jednocześnie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny po rozpatrzeniu skarg kasacyjnych parafii w powyższych sprawach, oddalił je podzielając przedstawione w tych wyrokach stanowisko sądu I instancji (por. wyroki z dnia: 16 kwietnia 2019 r. sygnatury akt: I GSK 271/19, I GSK 324/19, I GSK 344/19; 18 kwietnia 2019, sygn. akt I GSK337/19; 25 kwietnia 2019 r., sygn. akt I GSK 398/19; z dnia 10 maja 2019 r., I GSK 415/19; 16 maja 2019 r., sygn. akt I GSK 518/19). Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela stanowisko zawarte w ww. wyrokach, a zaprezentowaną tam argumentację przyjmuje jako własną. Na marginesie należy również zaznaczyć, że wbrew stanowisku Skarżącej zawartym w piśmie procesowym z dnia 4 kwietnia 2019 r., NSA w wyroku z dnia 13 lutego 2019 r. sygn. akt I GSK 3534/18, który zapadł w tożsamej sprawie w ramach tego samego konkursu, nie przesądził, że parafii powinno być przyznane dofinansowanie. W wyrokiem tym NSA uchylił wyrok WSA w Krakowie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując: "W tej sytuacji uznać należy, iż uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie tłumaczy należycie treści całego rozstrzygnięcia Sądu I instancji. Wskazane powyżej okoliczności i uchybienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie jednoznacznie wskazują, że jego orzeczenie powinno podlegać wyeliminowaniu z obrotu prawnego. Sporządzenie uzasadnienia wyroku w sposób wadliwy w zasadzie uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnego jego kontrolę kasacyjną. Powyższe dowodzi, że wobec stwierdzonych deficytów i ułomności uzasadnienia zaskarżonego wyroku zasadne okazały się zarzuty dotyczące naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 64 ustawy wdrożeniowej, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co oznacza naruszenie przepisów postępowania w sposób wskazany w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. i musiało skutkować uchyleniem zaskarżonego wyroku w całości i przekazaniem sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. W tej sytuacji za przedwczesną należało uznać na obecnym etapie postępowania ocenę pozostałych zarzutów sformułowanych w skardze kasacyjnej (podkreślenie Sądu). Wobec tego, że w sprawach, w których przedmiotem jest ocena projektu dokonywana w oparciu o przepisy ustawy wdrożeniowej, poza powszechnie obowiązującymi przepisami prawa unijnego i krajowego, wzorzec kontroli stanowią również postanowienia systemu realizacji programu operacyjnego – Sąd I instancji, uwzględniając powyższe wskazania, ponownie dokona oceny legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia w świetle podniesionych w skardze zarzutów i mających w sprawie zastosowanie przepisów prawa, w tym zapisów dokumentacji konkursowej. Nie przesądzając wyniku tej sprawy, podkreślić należy, że dopiero prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku Sądu I instancji pozwoli na kontrolę kasacyjną orzeczenia" (podkreślenie Sądu). W związku z tym, że zarzuty skargi okazały się niezasadne, a Sąd z urzędu nie stwierdził innych naruszeń prawa, na podstawie art. 61 ust. 8 pkt 2 ustawy wdrożeniowej, orzeczono jak w sentencji wyroku.